{"id":925,"date":"2012-05-28T22:46:36","date_gmt":"2012-05-28T22:46:36","guid":{"rendered":"http:\/\/revistakuvendi.org\/?p=925"},"modified":"2012-05-28T22:46:36","modified_gmt":"2012-05-28T22:46:36","slug":"serbia-faktor-destabilizues-ne-ballkan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/revistakuvendi.org\/?p=925","title":{"rendered":"Serbia faktor destabilizues ne Ballkan"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2012\/05\/Fejz.-Abdullai1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-926\" title=\"Fejz. Abdullai\" src=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2012\/05\/Fejz.-Abdullai1-273x300.jpg\" alt=\"\" width=\"273\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2012\/05\/Fejz.-Abdullai1-273x300.jpg 273w, https:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2012\/05\/Fejz.-Abdullai1.jpg 509w\" sizes=\"auto, (max-width: 273px) 100vw, 273px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Mr. Fejzulla ABDULLAI<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>POZITA GJEOGRAFIKE\u00a0 DHE GJEOSTRATEGJIKE E GADISHULLIT BALLKANIK-<\/p>\n<p>FAKTOR P\u00cbR PARAQITJEN E KONFLIKTEVE T\u00cb ARMATOSURA<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Gadishulli Ballkanik me pozit\u00ebn e vet \u00ebsht\u00eb i pozicionuar n\u00eb Evrop\u00ebn<\/p>\n<p>Juglindore. Ndaj n\u00eb fillim n\u00eb vija t\u00eb shkurta do t\u2019i tregojm\u00eb kufijt e<\/p>\n<p>Evrop\u00ebs Juglindore si rajon m\u00eb i madh, e pastaj kufijt e Gadishullit<\/p>\n<p>Ballkanik, n\u00eb suazat e t\u00eb cilit, n\u00eb k\u00ebt\u00eb shkrim, do b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr<\/p>\n<p>destabilizimin dhe paraqitjen e konflikteve t\u00eb armatosura n\u00eb<\/p>\n<p>historikun e shtetit jugosllav.<!--more--><\/p>\n<p>Evropa Juglindore.- Shum\u00eb autor\u00eb jan\u00eb t\u00eb mendimit se Evropa Juglindore<\/p>\n<p>p\u00ebrfshin nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb n\u00eb krahasim me Gadishullin e<\/p>\n<p>Ballkanit. Kufiri i saj fillon prej Austris\u00eb n\u00eb veriper\u00ebndim gjer n\u00eb<\/p>\n<p>Turqi n\u00eb lindje, ose m\u00eb sakt\u00eb, prej Vjen\u00ebs gjer n\u00eb Stamboll. Madje,<\/p>\n<p>prej Karpateve gjer n\u00eb Adriatik. N\u00eb k\u00ebt\u00eb gjeohap\u00ebsir\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb<\/p>\n<p>Podunavja e Mesme n\u00eb veri, dhe n\u00eb jug Gadishulli i Ballkanit q\u00eb<\/p>\n<p>p\u00ebrfshin hap\u00ebsir\u00ebn n\u00eb jug t\u00eb rrjedhjes s\u00eb Danubit dhe, prej gryk\u00ebs s\u00eb<\/p>\n<p>Sav\u00ebs n\u00eb Danub,\u00a0 gjer n\u00eb lumin Kupa.<\/p>\n<p>Gadishulli Ballkanik.- Ky gadishull n\u00eb veri me Evrop\u00ebn Qendrore, kufi<\/p>\n<p>e ka rrjedhjen e mesme dhe t\u00eb posht\u00ebme t\u00eb lumit Sava dhe t\u00eb posht\u00ebmen<\/p>\n<p>t\u00eb Danubit. Nga tre an\u00ebn e tjera \u00ebsht\u00eb i rrethuar me ujra detare. N\u00eb<\/p>\n<p>lindje dhe juglindje e rrethon Deti i Zi dhe deti Egje, kurse n\u00eb<\/p>\n<p>jugper\u00ebndim dhe per\u00ebndim Deti Jon me Adratikun.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Disa cil\u00ebsi t\u00eb vendpozit\u00ebs faktor p\u00ebr destabilizim t\u00eb rajonit<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Gadishulli i Ballkanit n\u00eb suazat e Evrop\u00ebs Juglindore, ka nj\u00eb pozit\u00eb<\/p>\n<p>gjeografike t\u00eb privilegjuar dhe gjeostrategjike t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme. Ndaj<\/p>\n<p>mund t\u00eb thuhet se nga rajonet e tjer\u00eb t\u00eb Evrop\u00ebs, ka nj\u00eb dallim mjaft<\/p>\n<p>t\u00eb theksuar sepse paraqet nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb neutrale dhe \u00ebsht\u00eb ur\u00eb kaluese<\/p>\n<p>nd\u00ebrmjet Evrop\u00ebs dhe Azis\u00eb. Me k\u00ebt\u00eb pozicionim mund\u00ebsohet edhe lidhja<\/p>\n<p>e Evrop\u00ebs Veriore me Mesdheun n\u00eb jug. Pra, si zon\u00eb e k\u00ebtill\u00eb, Ballkani<\/p>\n<p>mund\u00ebson lidhjet nga lindja n\u00eb per\u00ebndim dhe nga veriu n\u00eb jug. Ky \u00ebsht\u00eb<\/p>\n<p>rast i ve\u00e7ant\u00eb q\u00eb nuk e ka ndonj\u00eb rajon tjet\u00ebr n\u00eb Evrop\u00eb, ndaj p\u00ebr<\/p>\n<p>k\u00ebt\u00eb arsye aty jan\u00eb g\u00ebrshetuar edhe interesar e fuqive t\u00eb koh\u00ebs.<\/p>\n<p>Lindhjet natyrore kan\u00eb mund\u00ebsuar q\u00eb aty t\u00eb kryhen shum\u00eb transakcione<\/p>\n<p>ekonomike n\u00eb mes per\u00ebndimit e lindjes t\u00eb pasur me l\u00ebnd\u00eb t\u00eb para. K\u00ebt\u00eb<\/p>\n<p>e ka d\u00ebshmuar historia e rajonit. Karakteristikat natyrore-ekonomike<\/p>\n<p>kan\u00eb ndikuar q\u00eb aty t\u00eb ket\u00eb edhe\u00a0\u00a0 interakcione gjeokulturore. Gjat\u00eb<\/p>\n<p>koh\u00ebs aty jan\u00eb kryer migrime t\u00eb m\u00ebdha popullative t\u00eb cilat kan\u00eb<\/p>\n<p>mund\u00ebsuar q\u00eb aty t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb p\u00ebrzierje mjaft t\u00eb theksuar t\u00eb kulturave<\/p>\n<p>t\u00eb ndryshme, t\u00eb lindjes me t\u00eb per\u00ebndimit t\u00eb cilat paraqesin nj\u00eb mozaik<\/p>\n<p>etnik t\u00eb rall\u00eb. Sot aty i ka tre popuj me kultura t\u00eb ndryshme:<\/p>\n<p>shqiptar\u00eb, grek\u00eb dhe sllav\u00eb. K\u00ebto kultura n\u00eb mes tyre dallojn\u00eb n\u00eb<\/p>\n<p>gjuh\u00eb, alfabet dhe p\u00ebrkat\u00ebsin\u00eb konfesionale. Sllav\u00ebt e grek\u00ebt kan\u00eb<\/p>\n<p>besimin e nj\u00ebjt\u00eb, kurse gjuh\u00eb dhe alfabet t\u00eb ndrysh\u00ebm. Shqiptar\u00ebt nga<\/p>\n<p>t\u00eb\u00a0 dy grupet e p\u00ebrmendura dallojn\u00eb n\u00eb gjuh\u00eb dhe alfabet dhe<\/p>\n<p>pjes\u00ebrisht n\u00eb besimin fetar.<\/p>\n<p>Cil\u00ebsit\u00eb e p\u00ebrmendura natyrore, ekonomike e kulturore, sipas<\/p>\n<p>vler\u00ebsimit t\u00eb shum\u00eb politikan\u00ebve t\u00eb dalluar q\u00eb merren me \u00e7\u00ebshtjen e<\/p>\n<p>Ballkanit, kan\u00eb ndikuar q\u00eb ky rajon, nga nj\u00ebra an\u00eb t\u00eb jet\u00eb n\u00eb qendr\u00ebn<\/p>\n<p>e historis\u00eb bot\u00ebrore dhe, nga ana tjet\u00ebr t\u00eb jet\u00eb viktim\u00eb e politikave<\/p>\n<p>hegjemone t\u00eb fuqive t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn dhe g\u00ebrshetim i interesave<\/p>\n<p>t\u00eb tyre n\u00eb koh\u00ebt e sotme, gj\u00eb q\u00eb solli gjer n\u00eb paraqitjen e<\/p>\n<p>konflikteve t\u00eb armatosura n\u00eb pjes\u00ebn per\u00ebndimore t\u00eb rajonit ( kjo pjes\u00eb<\/p>\n<p>prej vitit 1998 quhet me em\u00ebrtimin politik Ballkani Per\u00ebndimor),<\/p>\n<p>nd\u00ebrmjet shteteve t\u00eb posashpallur nga ish republikat e Jugosllavis\u00eb s\u00eb<\/p>\n<p>shp\u00ebrb\u00ebr\u00eb.<\/p>\n<p>Karakteristikat e k\u00ebtilla gjeohap\u00ebsinore kan\u00eb ndikuar q\u00eb rajoni i<\/p>\n<p>Ballkanit historikisht t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb p\u00ebrzjerje t\u00eb kulturave t\u00eb ndryshme,<\/p>\n<p>gj\u00eb q\u00eb nuk e ka asnj\u00eb rajon tjet\u00ebr n\u00eb Evrop\u00eb. K\u00ebshtu, p.sh., kur n\u00eb<\/p>\n<p>vitin 395 perandori romak Teodosie e ndau Perandorin\u00eb n\u00eb at\u00eb t\u00eb<\/p>\n<p>Lindjes dhe at\u00eb t\u00eb Per\u00ebndimit; madje kur n\u00eb vitin 1054 kisha krishtere<\/p>\n<p>ndahet n\u00eb pravosllave-bizantine\u00a0 e lindjes dhe katolike e per\u00ebndimit,<\/p>\n<p>u mund\u00ebsua q\u00eb edhe Evropa t\u00eb ndahet n\u00eb dy civilizime- t\u00eb lindjes e t\u00eb<\/p>\n<p>per\u00ebndimit. Si kufij t\u00eb k\u00ebsaj ndarje n\u00eb Ballkan, disa autor\u00eb e marrin<\/p>\n<p>lumin Drina.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, ndarja e k\u00ebtill\u00eb vazhdoj gjer n\u00eb shekullin e 15 e t\u00eb 16<\/p>\n<p>kur gadishulli u okupua nga Perandoria Osmane. Me marrjen e Stambollit<\/p>\n<p>shkat\u00ebrrohet Perandoria Bizantine, pastaj osmanllinjt\u00eb e okupojn\u00eb<\/p>\n<p>Bullgarin\u00eb, Serbin\u00eb, B. e Hercegonin\u00ebn dhe Malin e Zi. Pastaj okupohen<\/p>\n<p>shum\u00eb troje t\u00eb vendeve p\u00ebrreth. Okupimi i k\u00ebtill\u00eb nga nj\u00eb fuqi e<\/p>\n<p>koh\u00ebs, solli n\u00eb ndryshime t\u00eb dalluara gjeopolitike n\u00eb rajon.<\/p>\n<p>Ndryshime t\u00eb k\u00ebtilla nuk solli vet\u00ebm okupatori osman, por edhe vet\u00eb<\/p>\n<p>popujt qe banojn\u00eb n\u00eb rajon.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Kush e ka destabilizuar rajonin?<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Hap\u00ebsira q\u00eb e p\u00ebrfshinte Jugosllavia e shp\u00ebrb\u00ebr\u00eb, nga republikat e t\u00eb<\/p>\n<p>cil\u00ebs u krijuan shtete t\u00eb reja, tani u quajt me emrin Ballkani<\/p>\n<p>Per\u00ebndimor. Ndaj n\u00eb vazhdim do b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr destabilizimet politike<\/p>\n<p>t\u00eb p\u00ebrcjella me konflikte t\u00eb armatosura n\u00eb k\u00ebt\u00eb rajon.<\/p>\n<p>Ballkani Per\u00ebndimor, edhe pse p\u00ebr nga madh\u00ebsia ka nj\u00eb sip\u00ebrfaqe t\u00eb<\/p>\n<p>vog\u00ebl, n\u00eb pik\u00ebpamje etnike dhe konfesionale p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb mozaik t\u00eb<\/p>\n<p>ve\u00e7ant\u00eb q\u00eb dallon nga rajonet e tjera t\u00eb Evrop\u00ebs Jugore.<\/p>\n<p>Aty, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb e njohur, ve\u00e7 shqiptar\u00ebve q\u00eb jan\u00eb m\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr, jetojn\u00eb<\/p>\n<p>edhe popuj sllav\u00eb t\u00eb imigruar me dyndje, duke e detyruar popullat\u00ebn<\/p>\n<p>vendase (iliro-shqiptare) q\u00eb t\u2019i l\u00ebshon vatrat e veta dhe t\u00eb shkoj\u00eb n\u00eb<\/p>\n<p>vende m\u00eb t\u00eb sigurta p\u00ebr jetes\u00eb. Me okupimin e rajonit ata synuan q\u00eb<\/p>\n<p>t\u2019i marrin vendet me pozit\u00eb gjeostrategjike. N\u00eb fakt kan\u00eb dashur\u00a0 n\u00eb<\/p>\n<p>t\u00ebr\u00ebsi ta marrin pjes\u00ebn qendrore, p\u00ebrkat\u00ebsisht lugin\u00ebn e Morav\u00eb<\/p>\n<p>-Vardarit, dhe madje, t\u00eb ken\u00eb dalje edhe n\u00eb detin Adriatik dhe n\u00eb<\/p>\n<p>detin Egje. K\u00ebt\u00eb q\u00ebllim ata gjer diku e pat\u00ebn realizuar. Me dhun\u00eb ata<\/p>\n<p>e okupuan pjes\u00ebn qendrore e per\u00ebndimore. K\u00ebtu ata krijuan shtetet e<\/p>\n<p>veta. N\u00eb pjes\u00ebn qendrore t\u00eb rajonit shtetin e krijoj Serbia, dhe n\u00eb<\/p>\n<p>pjes\u00ebt e tjera shtetet i krijuan popujt e tjer\u00eb sllav\u00eb. Edhe pse<\/p>\n<p>shtetet sllave u krijuan n\u00eb trojet ilire, me sip\u00ebrfaqe t\u00eb madhe dhe me<\/p>\n<p>pozite strategjike, ata, duke dashur m\u00eb tep\u00ebr, nuk mbet\u00ebn t\u00eb k\u00ebnaqur<\/p>\n<p>me hap\u00ebsirat q\u00eb i gllab\u00ebruan nga vendet fqinje. Mosk\u00ebnaq\u00ebsin\u00eb m\u00eb t\u00eb<\/p>\n<p>madhe, kuptohet, e pat\u00ebn serb\u00ebt. Ky popull duke patur q\u00ebndrim<\/p>\n<p>gjeopolitik, kurdoher\u00eb ka synuar q\u00eb t\u00eb ket\u00eb dalje n\u00eb det, p\u00ebrkat\u00ebsisht<\/p>\n<p>n\u00eb Adriatik dhe n\u00eb detin Egje, gj\u00eb q\u00eb\u00a0 do t\u2019i mund\u00ebsonte t\u00eb ket\u00eb<\/p>\n<p>lidhje ujore me iteneraret bot\u00ebrore. Mirpo, megjithat\u00eb, qeveria e<\/p>\n<p>k\u00ebtij vendi nuk pati dot mund\u00ebsi ta mbrij\u00eb k\u00ebt\u00eb q\u00ebllim. Duke mos qen\u00eb<\/p>\n<p>politikisht e k\u00ebnaqur, kurdoher\u00eb ka synuar q\u00eb ta destabilizoj\u00eb<\/p>\n<p>Ballkanin. Q\u00ebndrime t\u00eb k\u00ebtilla kan\u00eb patur edhe popujt e tjer\u00eb sllav\u00eb.<\/p>\n<p>Politikat ekspanzioniste sllave, n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb serbe, situat\u00ebn n\u00eb<\/p>\n<p>rajon m\u00eb tep\u00ebr e ashp\u00ebrsuan n\u00eb fund t\u00eb shekullit 19 dhe fillim t\u00eb<\/p>\n<p>shekullit 20. N\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb qen\u00eb implikuar edhe interesat e fuqive t\u00eb<\/p>\n<p>m\u00ebdha. P\u00ebr fillimin e\u00a0 shekullit 20 sipas disa analist\u00ebve\u00a0 Ballkani qe<\/p>\n<p>\u201cfu\u00e7i baruti\u201d ( ne do t\u00eb thoshim q\u00eb edhe shek. 21 \u00ebsht\u00eb i till\u00eb, por<\/p>\n<p>me tri vatra konflikti: Maqedoni, Kosove e Bosnj\u00eb). N\u00eb dy dekadat e<\/p>\n<p>para t\u00eb k\u00ebtij shekulli aty qen\u00eb shkaktuar tre luft\u00ebra, dy me karakter<\/p>\n<p>rajonal dhe nj\u00eb me karakter bot\u00ebror. Luft\u00ebra t\u00eb p\u00ebrgjaksh\u00ebme aty qen\u00eb<\/p>\n<p>shkaktuar edhe n\u00eb dekad\u00ebn e fundit. P\u00ebr shkak t\u00eb moszgjidhjeve<\/p>\n<p>territoriale, p\u00ebrkat\u00ebsisht kufitare, aty \u00e7do her\u00eb ka pasur ngat\u00ebresa.<\/p>\n<p>\u00c7do luft\u00eb ka sjell\u00eb\u00a0 luft\u00eb tjet\u00ebr, dhe \u00e7do nd\u00ebrrim kufijsh ka sjell\u00eb<\/p>\n<p>nd\u00ebrrim t\u00eb kufijve t\u00eb tjer\u00eb. Me fjal\u00eb t\u00eb tjera, Ballkani vazhdimisht<\/p>\n<p>ka qen\u00eb i destabilizuar. Disa analist\u00eb jan\u00eb t\u00eb mendimit se aty fshihet<\/p>\n<p>\u201c\u00e7elsi i paq\u00ebs s\u00eb ardh\u00ebshme\u201d. Shkohet akoma m\u00eb tutje, se aty gjendet<\/p>\n<p>fitili i nj\u00eb eksplozivi shum\u00eb m\u00eb t\u00eb madh q\u00eb mund t\u00eb shkaktoj\u00eb edhe<\/p>\n<p>luft\u00eb t\u00eb tret\u00eb bot\u00ebrore! K\u00ebshtu jan\u00eb\u00a0 t\u00eb mendimit disa analist\u00eb<\/p>\n<p>politikan\u00eb. Nga kjo parashtrohet pyetja: Kush mund t\u00eb jet\u00eb shkaktar i<\/p>\n<p>nj\u00eb katastrofe\u00a0 t\u00eb k\u00ebtill\u00eb e cila mund t\u00eb filloj\u00eb n\u00eb rajonin e<\/p>\n<p>Ballkanit e jo n\u00eb vendet e tjera t\u00eb bot\u00ebs s\u00eb civilizuar? Duke par\u00eb<\/p>\n<p>rjedhojat historike t\u00eb rajonit, mud t\u00eb thuhet se shkaktar p\u00ebr nj\u00eb<\/p>\n<p>konflikt me p\u00ebrmasa t\u00eb m\u00ebdha, mund t\u00eb jet\u00eb vet\u00ebm ai shtet q\u00eb<\/p>\n<p>udh\u00ebhiqet me nj\u00eb politike agresive- ekspanzioniste q\u00eb p\u00ebr piksynim,<\/p>\n<p>ve\u00e7 t\u00eb tjerave, ka edhe okupimin e trojeve t\u00eb huaja, p\u00ebr t\u00eb cilat<\/p>\n<p>pretendon se i ka t\u00eb veta.<\/p>\n<p>Me aspirata t\u00eb tilla, p\u00ebrkat\u00ebsisht me interes m\u00eb t\u00eb madh p\u00ebr zgjerim<\/p>\n<p>teritorial dhe p\u00ebr dalje n\u00eb det (pasi k\u00ebt\u00eb nuk e ka), edhe pse me<\/p>\n<p>pozit\u00eb qendrore n\u00eb rajon, \u00ebsht\u00eb Serbia.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Aspiratat territoriale serbe kan\u00eb destabilizuar Ballkanin Per\u00ebndimor<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Ndrryshimet gjeopolitike q\u00eb kan\u00eb ndodhur n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn dhe n\u00eb koh\u00ebt e<\/p>\n<p>fundit n\u00eb Ballkan, jan\u00eb si rjedhoj\u00eb e aspiratave t\u00eb saj territoriale.<\/p>\n<p>Kuptohet, \u00e7do shtet n\u00eb rajon ka synuar q\u00eb t\u00eb p\u00ebrfshij\u00eb sa m\u00eb tep\u00ebr<\/p>\n<p>vend por, natyrisht, k\u00ebt\u00eb \u00ebsht\u00eb munduar ta realizoj\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb<\/p>\n<p>diplomatike, por jo \u00e7doher\u00eb Serbia. Ky shtet i pozicionuar n\u00eb pjes\u00ebn<\/p>\n<p>qendrore, asnj\u00ebher\u00eb nuk ka qen\u00eb i k\u00ebnaqur me hap\u00ebsir\u00ebn q\u00eb pat<\/p>\n<p>p\u00ebrfshir\u00eb brenda kufijve t\u00eb veta. Ndaj, duke p\u00ebrkrahur iden\u00eb p\u00ebr<\/p>\n<p>krijimin e nj\u00eb Serbie t\u00eb madhe, ka qen\u00eb burimi kryesor i paraqitjes s\u00eb<\/p>\n<p>shum\u00eb konflikteve dhe luft\u00ebrave t\u00eb armatosura gjat\u00eb dy shekujve t\u00eb<\/p>\n<p>fundit. Karakteristika kryesore e politik\u00ebs Serbe gjat\u00eb k\u00ebsaj periudhe<\/p>\n<p>ka qen\u00eb mosdurimi ndaj nacionaliteteve dhe p\u00ebrkat\u00ebsive fetare t\u00eb<\/p>\n<p>tjera. \u201c\u00cbsht\u00eb i pakt\u00eb numri i shteteve\u00a0 n\u00eb Evrop\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt prej vitit<\/p>\n<p>1875 gjer sot t\u00eb ken\u00eb shkaktuar kaq\u00eb konflikte t\u00eb armatosura, dhe q\u00eb,<\/p>\n<p>prej vitit 1804 (Kryengritja e par\u00eb serbe) gjer m\u00eb 1991, p\u00ebr shum\u00eb<\/p>\n<p>her\u00eb ta ket\u00eb zgjeruar territorin e vet, edhe prap t\u00eb mos jet\u00eb e<\/p>\n<p>k\u00ebnaqur\u201d- n\u00ebnvizon studiuesi kroat D. Pavli\u00e7eviq. Nga kjo shihet se<\/p>\n<p>konfliktb\u00ebr\u00ebs, n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn e n\u00eb koh\u00ebt e fundit, \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm Serbia<\/p>\n<p>e udh\u00ebhequr me politik\u00ebn e vet nacionalshoviniste e ekspanzioniste.<\/p>\n<p>Gjithashtu, sipas k\u00ebtij studiuesi, nuk ka popull fqinj n\u00eb rajon<\/p>\n<p>(priashtuar Rumun\u00ebt) me t\u00eb cilin nuk kan\u00eb luftuar serb\u00ebt dhe q\u00eb nuk i<\/p>\n<p>kan\u00eb mar\u00eb territor gjat\u00eb dy shekujve t\u00eb fundit. Madje ata kan\u00eb patur<\/p>\n<p>nj\u00eb q\u00ebndrim diskriminues bile edhe racist ndaj pakicave komb\u00ebtare<\/p>\n<p>brenda territorit serb. Rast i k\u00ebtill\u00eb \u00ebsht\u00eb me Shqiptar\u00ebt,<\/p>\n<p>Hungarez\u00ebt, Gjerman\u00ebt dhe me Turqit e musliman\u00ebt n\u00eb Sanxhak e n\u00eb Malin<\/p>\n<p>e Zi. Brenda territorit t\u00eb vet \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb edhe spastrim etnik.<\/p>\n<p>Asnj\u00ebher\u00eb territori serb nuk ka qen\u00eb i rrezikuar nga vendet fqinj, por<\/p>\n<p>e kund\u00ebrta, vendet fqinj kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb rrezikuar nga vet\u00eb Serbia,<\/p>\n<p>konstaton ky studiues i dalluar n\u00eb fush\u00ebn shkencore.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Synimet serbe p\u00ebr zgjerim territorial kan\u00eb shkaktuar kriza<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Sipas shum\u00eb autor\u00ebve mund t\u00eb shihet se zgjerimi territorial, shkaktimi<\/p>\n<p>i krizave t\u00eb p\u00ebrhersh\u00ebme, konfrontimeve dhe luft\u00ebrave, ka qen\u00eb<\/p>\n<p>politika konstante e jashtme serbe q\u00eb e kan\u00eb inplementuar t\u00eb dy<\/p>\n<p>dinastit\u00eb dhe t\u00eb gjitha qeverit\u00eb, n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn e sot dhe q\u00eb qe e<\/p>\n<p>p\u00ebrgatitur n\u00eb Beograd. Me fjal\u00eb t\u00eb tjera \u00ebsht\u00eb synuar, sipas<\/p>\n<p>mund\u00ebsive, zgjerim nga t\u00eb kat\u00ebr an\u00ebt. Qeveria qendrore serbe<\/p>\n<p>vendosm\u00ebrisht \u00ebsht\u00eb munduar t\u00eb krijoj\u00eb t\u00eb ashtuquajtur\u00ebn Serbi e<\/p>\n<p>Madhe. Mirpo q\u00eb t\u00eb krijohej\u00a0 nj\u00eb shtet me p\u00ebrmasa t\u00eb m\u00ebdha, duhej t\u00eb<\/p>\n<p>okuponte territore t\u00eb huaja. Sipas tyre, vendet q\u00eb do t\u2019i p\u00ebrfshinin<\/p>\n<p>n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn e vet, i quanin si t\u00eb tyre.<\/p>\n<p>P\u00ebr krijimin e nj\u00eb Serbie t\u00eb Madhe, qeverit\u00eb serbe jan\u00eb bazuar n\u00eb dy<\/p>\n<p>fakte historike, sipas tyre, mjaft t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm. Fakti i par\u00eb<\/p>\n<p>bazohet n\u00eb shtetin mesjetar serb (shek. 14), i cili qe krijuar n\u00eb<\/p>\n<p>hap\u00ebsir\u00ebn e \u00e7liruar t\u00eb Mbret\u00ebris\u00eb Bizantine. Ky shtet pat dal\u00eb n\u00eb tre<\/p>\n<p>dete, ndaj dhe n\u00eb politik\u00ebn serbe pat mbetur d\u00ebshira p\u00ebr krijimin e<\/p>\n<p>nj\u00eb mbret\u00ebrie ballkanike me dalje n\u00eb det. Ky pat qen\u00eb opcesioni<\/p>\n<p>kryesor i t\u00ebr\u00eb udh\u00ebheq\u00ebsve serb\u00eb, politikan\u00ebve dhe shkenc\u00ebtar\u00ebve gjat\u00eb<\/p>\n<p>shek. 19 e t\u00eb 20.<\/p>\n<p>Fakti i dyt\u00eb bazohet n\u00eb\u00a0 ekzistimin m\u00eb vete t\u00eb patrikan\u00ebs pravosllave.<\/p>\n<p>K\u00ebshtu, patrikana e Pej\u00ebs e cila i ka patur n\u00ebn administrim t\u00eb gjitha<\/p>\n<p>kishat e manastir\u00ebt n\u00eb t\u00eb gjitha vendet t\u00eb cilat i pat\u00ebn marr\u00eb<\/p>\n<p>okupuesit osmanllinj, t\u00eb ket\u00eb ingerencat\u00a0 e pavarura.<\/p>\n<p>Duke u bazuar n\u00eb k\u00ebto fakte, n\u00eb koh\u00ebn e kriz\u00ebs s\u00eb madhe lindore<\/p>\n<p>(1876-78), Serbia pat shkatuar dy luft\u00ebra kund\u00ebr Turq\u00ebve. Shum\u00eb autor\u00eb<\/p>\n<p>jan\u00eb t\u00eb mendimit se politika serbe ka qen\u00eb m\u00eb agresive prej vitit<\/p>\n<p>1903, kur n\u00eb pushtet vjen dinastia Karagjorgjeviq. Prej k\u00ebsaj kohe<\/p>\n<p>Serbia ka dashur q\u00eb t\u00eb shkat\u00ebrroj\u00eb Turqin\u00eb e Austro-Hungarin\u00eb dhe t\u2019i<\/p>\n<p>r\u00ebmbej\u00eb territoret e tyre. Ve\u00e7 k\u00ebsaj ka dashur t\u00eb merr Malin e Zi,<\/p>\n<p>Maqedonin\u00eb, Kosov\u00ebn, B. e Hercegovin\u00ebn, Kroacin\u00eb, Vojvodin\u00ebn e<\/p>\n<p>Sanxhakun. K\u00ebt\u00eb q\u00ebllim, ajo pjes\u00ebrisht e mbrijti gjat\u00eb dy luftrave<\/p>\n<p>ballkanine kur e morri Kosov\u00ebn dhe me Bullgar\u00ebt e Grek\u00ebt e ndajti<\/p>\n<p>Maqedonin\u00eb. Mirpo nuk pati dot mund\u00ebsi ta merrte Shqip\u00ebrin\u00eb, sepse kjo<\/p>\n<p>e fundit m\u00eb 28.XI.1912 n\u00eb Lond\u00ebr qe\u00a0 pranuar si shtet i pavarur.<\/p>\n<p>Aspiratat hegjemoniste serbe dhe ekspanzioni territorial, me k\u00ebt\u00eb nuk<\/p>\n<p>muar\u00eb fund. N\u00eb\u00a0 dekad\u00ebn e dyt\u00eb t\u00eb shek. 20, me mbarimin e luft\u00ebrave<\/p>\n<p>ballkanike t\u00eb cilat ajo i shakaktoj p\u00ebr r\u00ebmbimin e m\u00ebshum\u00eb teritoreve,<\/p>\n<p>dhe pasi nuk qe e k\u00ebnaqur me at\u00eb q\u00eb morri, ajo duke e sulmuar<\/p>\n<p>Austro-hungarin\u00eb q\u00eb kish okupuar tokat per\u00ebndimore t\u00eb Ballkanit, qe<\/p>\n<p>shkaktare p\u00ebr fillimin e Luft\u00ebs se Par\u00eb Bot\u00ebrore dhe, pastaj, me<\/p>\n<p>mbarimin e k\u00ebsaj lufte, t\u2019i merrte vet\u00eb keto hap\u00ebsira. Pas mbarimit t\u00eb<\/p>\n<p>luft\u00ebs, me ndihm\u00ebn e fuqive t\u00eb Antant\u00ebs, ajo doli fituese, por<\/p>\n<p>hap\u00ebsirat n\u00eb per\u00ebndim q\u00eb i \u00ebnd\u00ebrronte s\u2019pati dot mund\u00ebsi t\u2019i<\/p>\n<p>gllab\u00ebroj\u00eb.\u00a0 Megjithat\u00eb, ajo u zgjerua n\u00eb veri e n\u00eb jug. N\u00eb veri e<\/p>\n<p>morri Vojvodin\u00ebn (Ba\u00e7k\u00ebn, Banatin e nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb Sremit). N\u00eb jug e<\/p>\n<p>morri Sanxhakun e Kosov\u00ebn. P\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr e pat edhe<\/p>\n<p>Madedonin\u00eb. Nd\u00ebrkaq, n\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb krijohet mbret\u00ebria e SKS q\u00eb prej<\/p>\n<p>vitit 1929 quhet me emrin Mbret\u00ebria Jugosllave. Ky shtet u krijua me<\/p>\n<p>k\u00ebrkes\u00ebn e fuqishme t\u00eb qeveris\u00eb serbe pa vullnetin e nj\u00ebsive t\u00eb tjera<\/p>\n<p>q\u00eb hyn\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb p\u00ebrb\u00ebrje. Kjo mbret\u00ebri me okupimin nga ana e<\/p>\n<p>Gjermanis\u00eb hitleriane, u shp\u00ebrb\u00eb.<\/p>\n<p>Vitet e dyzeta t\u00eb shekullit t\u00eb kaluar qen\u00eb shans\u00eb tjet\u00ebr e<\/p>\n<p>hegjemonizmit serb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb krijohet p\u00ebrs\u00ebri shtet jugosllav, i<\/p>\n<p>cili gjersa u shp\u00ebrb\u00eb n\u00eb vitin 1991, e nd\u00ebrroi disa her\u00eb emrin, vet\u00ebm<\/p>\n<p>e vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb k\u00ebnaqur aspiratat serbe p\u00ebr dominim. Gjat\u00eb gjith\u00eb k\u00ebsaj<\/p>\n<p>periudhe kohore n\u00eb pushtet ka dominuar poltika serb\u00eb. Shqiptar\u00ebt,<\/p>\n<p>kuptohet, pasi nuk i kan\u00eb takuar popullat\u00ebs sllave (serbe) kan\u00eb qen\u00eb<\/p>\n<p>t\u00eb margjinalizuar n\u00eb politik\u00ebn shtet\u00ebrore. Ata (shqiptar\u00ebt) edhe pse<\/p>\n<p>m\u00eb t\u00eb num\u00ebrt prej tre kombeve t\u00eb tjer\u00eb q\u00eb krijuan republikat e veta<\/p>\n<p>(Maqedon\u00ebt, Malazez\u00ebt e Slloven\u00ebt) , nuk pat\u00ebn mund\u00ebsi q\u00eb t\u00eb krijojn\u00eb<\/p>\n<p>nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb till\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb fund t\u00eb shekullit t\u00eb kaluar Serbia tentoi edhe nj\u00ebher\u00eb q\u00eb t\u00eb krioj\u00eb<\/p>\n<p>Serbin\u00eb e Madhe duke synuar q\u00eb t\u2019i merr tokat per\u00ebndimore t\u00eb cialat<\/p>\n<p>s\u2019pati dot mund\u00ebsi t\u2019i merr gjat\u00eb luftrave ballkanike e pas LPB, por<\/p>\n<p>me k\u00ebt\u00eb, pasi p\u00ebsoi disfata t\u00eb paparashikuara, morri fund realizimi i<\/p>\n<p>ides\u00eb dhe projekteve qeveritare p\u00ebr krijimion e nj\u00eb shteti t\u00eb madh<\/p>\n<p>serb, i cili do dominonte n\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb Ballkanit, ose, si\u00e7 quher<\/p>\n<p>sot, Ballkani Per\u00ebndimor. Vitet e n\u00ebnt\u00ebdhjeta t\u00eb k\u00ebtij shekulli qen\u00eb<\/p>\n<p>vendimtar\u00eb p\u00ebr krijimin e shteteve t\u00eb reja n\u00eb rajon. Qeveria<\/p>\n<p>fashistoide serbe e udh\u00ebhequr prej nj\u00eb komunisti (bollsheviku)<\/p>\n<p>ultranacionalist dhe pro rus, n\u00ebn hijen e mbrojtjes s\u00eb integritetit<\/p>\n<p>territorial t\u00eb Jugosllavis\u00eb social-komuniste e cila po shp\u00ebrb\u00ebj\u00ebsh,<\/p>\n<p>shkaktoi luft\u00ebra t\u00eb p\u00ebrgjakshme gjenocidale dhe spastrime etnike q\u00eb<\/p>\n<p>s\u2019i ka par\u00eb asnj\u00ebher\u00eb historia e Ballkanit. Shkaktar i krizave dhe i<\/p>\n<p>luft\u00ebrave q\u00eb u shkaktuan n\u00eb trojet e Jugosllavis\u00eb s\u00eb shp\u00ebrb\u00ebr\u00eb qe<\/p>\n<p>vet\u00ebm Serbia e askush tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u00a0Edhe n\u00eb fundin e shekullit t\u00eb kaluar Serbia qe shkaktare e<\/strong><\/p>\n<p><strong>konflikteve t\u00eb armatosura<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb\u00a0 fundin e shekullit t\u00eb kaluar hap\u00ebsir\u00ebn e\u00a0 Ballkanit Per\u00ebndimor e<\/p>\n<p>pat\u00ebn p\u00ebrfshir\u00eb\u00a0 ndryshime t\u00eb theksuara gjeopolitike dhe demografike<\/p>\n<p>t\u00eb p\u00ebrcjella me konflikte t\u00eb armatosura. N\u00eb k\u00ebt\u00eb hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb \u00e7qet\u00ebsuar<\/p>\n<p>qe pozicionuar Jugosllavia titiste e themeluar gjat\u00eb Luft\u00ebs se Dyt\u00eb<\/p>\n<p>Bot\u00ebrore. Pas vdekjes s\u00eb udh\u00ebheqsit t\u00eb k\u00ebtij shteti artificial, filloj<\/p>\n<p>shperb\u00ebrja e cila n\u00eb vitet e n\u00ebnt\u00ebdhjeta qe p\u00ebrcjell\u00eb me konflikte t\u00eb<\/p>\n<p>armatosura.<\/p>\n<p>Edhe pse n\u00eb k\u00ebt\u00eb shtet ekzistonte nj\u00eb federaliz\u00ebm formal, aty qen\u00eb<\/p>\n<p>paraqitur shum\u00eb gabime- k\u00ebshtu mendonin serb\u00ebt. Megjithat\u00eb n\u00ebnvizon<\/p>\n<p>Pavli\u00e7eviq (studiues kroat), n\u00eb vend t\u00eb serb\u00ebve dhe mbretit t\u00eb tyre,<\/p>\n<p>t\u00ebr\u00eb pushtetin e muar komunist\u00ebt me Tito-n n\u00eb krye. Pasi me k\u00ebt\u00eb<\/p>\n<p>politik\u00eb titiste nuk u pajtuan serb\u00ebt, ata s\u00eb shpejti e muar\u00eb aparatin<\/p>\n<p>shtet\u00ebror, qeverin\u00eb qendrore, komand\u00ebn n\u00eb usht\u00ebri dhe diplomacia u<\/p>\n<p>serbizua t\u00ebr\u00ebsisht, konstaton ky studiues n\u00eb shkrimin e tij \u201cVelika<\/p>\n<p>Srbija-izvor stalnih kriza i ratova\u201d (shqip: \u201cSerbia e Madhe- burim i<\/p>\n<p>p\u00ebrhersh\u00ebm i krizave dhe luft\u00ebrave\u201d). N\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb kur Jugosllavia<\/p>\n<p>serbizohej, shum\u00eb pjes\u00eb serbe ekonomikisht qen\u00eb favorizuar m\u00eb tep\u00ebr.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontributin m\u00eb t\u00eb madh e pat\u00ebn Sllovenia dhe Kroacia. Nd\u00ebrkaq,<\/p>\n<p>duke u paraqitur nj\u00eb mosk\u00ebnaq\u00ebsi tek kroat\u00ebt, n\u00eb vitin 1971 paraqitet<\/p>\n<p>revolta e quajtur \u201cHrvatsko proljeqe\u201d (\u201cPranvera kroate\u201d), e cila<\/p>\n<p>brutalisht u shtyp nga regjimi komunist. Nga ky shkak udh\u00ebheqsia<\/p>\n<p>komuniste n\u00eb vitin 1974 mund\u00ebsoi t\u00eb aprovohet kushtetut\u00eb e re, me an\u00ebn<\/p>\n<p>e s\u00eb cil\u00ebs republikave u jepen t\u00eb drejtat e shtetit, kurse mysliman\u00ebve<\/p>\n<p>boshnjak u jepet statusi i kombit.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, mosk\u00ebnaq\u00ebsi p\u00ebrs\u00ebri ka ekzistuar. \u00c7\u00ebshtja\u00a0 kosovare akoma<\/p>\n<p>nuk pat qen\u00eb e zgjidhur. K\u00ebrkesat e popullat\u00ebs shqiptare t\u00eb Kosov\u00ebs t\u00eb<\/p>\n<p>cilat pasuan\u00a0 nj\u00eb vit pas vdekjes s\u00eb Tito-s, qen\u00eb kategorikisht<\/p>\n<p>hedhur. Me k\u00ebrkesat e kosovar\u00ebve n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb nuk u pajtuan<\/p>\n<p>serb\u00ebt, ndaj reagimi i tyre ka qen\u00eb i menj\u00ebhersh\u00ebm duke ja t\u00ebrhequr<\/p>\n<p>autonomin\u00eb Kosov\u00ebs. Procesi i shp\u00ebrb\u00ebrjes s\u00eb Jugosllavis\u00eb si\u00e7 shihet,<\/p>\n<p>fillon pik\u00ebrisht aty.\u00a0 N\u00eb vitin 1986 Akademia e Shkencave Serbe me<\/p>\n<p>paraqitjen e Memorandumit e ringjalli planin p\u00ebr Serbin\u00eb e Madhe.<\/p>\n<p>Ultranacionalisti e shovenisti Sllobodan Millosheviqi, n\u00eb fjalimet<\/p>\n<p>fam\u00ebkeqe t\u00eb tij, vazhdimisht\u00a0 apelonte q\u00eb kjo ide t\u00eb realizohej me<\/p>\n<p>paq\u00eb ose luft\u00eb, por duke p\u00ebrkrahur m\u00eb tep\u00ebr k\u00ebt\u00eb t\u00eb dyt\u00ebn, gj\u00eb q\u00eb m\u00eb<\/p>\n<p>von\u00eb edhe ashtu ndodhi. Pas shkat\u00ebrrimit t\u00eb Lidhjes Komuniste t\u00eb<\/p>\n<p>Jugosllavis\u00eb (1990), m\u00eb 1991 Serbia me usht\u00ebrin\u00eb jugosllave t\u00eb<\/p>\n<p>serbizuar, s\u00eb pari e sulmon Sllovenin\u00eb e pastaj Kroacin\u00eb. N\u00eb\u00a0 Slloveni<\/p>\n<p>lufta zgjati vet\u00ebm rreth dhjet\u00eb dit\u00eb, kurse n\u00eb Kroaci m\u00eb gjat\u00eb<\/p>\n<p>(1991-95) duke u shnd\u00ebrruar n\u00eb nj\u00eb kasaphan\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb q\u00eb nuk ka par\u00eb<\/p>\n<p>asnj\u00ebher\u00eb historia e Ballkanit e m\u00eb gjer\u00eb. Numri i viktimave e i t\u00eb<\/p>\n<p>plagosurve ka qen\u00eb tejmase nga t\u00eb dy pal\u00ebt. Nd\u00ebrkaq, pas disfatave q\u00eb<\/p>\n<p>i p\u00ebrjetoj n\u00eb k\u00ebto dy luft\u00ebra, Serbia filloi ngadal\u00eb t\u00eb t\u00ebrhiqet nga<\/p>\n<p>ideja p\u00ebr shnd\u00ebrrimin e Jugosllavis\u00eb n\u00eb Serbi t\u00eb Madhe. Mirpo,<\/p>\n<p>megjithat\u00eb, me shpres\u00eb se do del ngadhnjimtare, ajo e sulmon\u00a0 Bosnj\u00eb e<\/p>\n<p>Hercegovin\u00ebn. Edhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb luft\u00eb qe e zhg\u00ebnjyer. Aty pati disfat\u00eb t\u00eb<\/p>\n<p>madhe spese ve\u00e7 t\u00eb tjerave, nuk pati dot mund\u00ebsi t\u2019i merr hap\u00ebsirat<\/p>\n<p>p\u00ebr t\u00eb cilat \u00ebnd\u00ebrronte p\u00ebr koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, n\u00ebnvizon<\/p>\n<p>Pavli\u00e7eviq, \u201c\u2026p\u00ebrfundon \u00ebndrra dyshekullore mbi Serbin\u00eb e Madhe, p\u00ebr<\/p>\n<p>mbret\u00ebrin\u00eb e Dushanit, p\u00ebr daljen n\u00eb det, p\u00ebr Serbin\u00eb si hegjemone e<\/p>\n<p>Ballkanit si dhe \u201cp\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb serb\u00ebt n\u00eb nj\u00eb shtet\u201d\u201d.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Shpresa e fundit Serbis\u00eb i mbeti n\u00eb Kosov\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Me mbarimin e tre lufterave ne tre shtetet e posa formuar te ish<\/p>\n<p>republikave jugosllave ku Serbia p\u00ebsoi disfata t\u00eb paparashikuara, tani<\/p>\n<p>ajo krejt forcat e saj politike e ushatarake i orientoj n\u00eb jug,<\/p>\n<p>perkatesisht ne hapesiren e Kosov\u00ebs. K\u00ebtu q\u00ebllimi i saj qe q\u00eb<\/p>\n<p>definitivisht ta okupoj\u00eb Kosov\u00ebn (kuptohet, pa shqiptar\u00ebt). Kjo qe<\/p>\n<p>edhe shpresa e fundit e Serbis\u00eb millosheviqjane. Mirpo, megjithat\u00eb ajo<\/p>\n<p>k\u00ebtu hasi n\u00eb nj\u00eb q\u00ebndres\u00eb t\u00eb fort\u00eb t\u00eb shqiptar\u00ebve t\u00eb cil\u00ebt qen\u00eb<\/p>\n<p>organizuar n\u00eb nj\u00eb usht\u00ebri t\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga t\u00eb rinj shqiptar\u00eb nga t\u00eb<\/p>\n<p>gjitha trojet shqiptare. Q\u00ebllimi i k\u00ebsaj usht\u00ebrije qe q\u00eb t\u2019i mbroj\u00eb<\/p>\n<p>hap\u00ebsirat shqiptare dhe t\u00eb \u00e7lirohet nj\u00ebher\u00eb e p\u00ebrgjithmon\u00eb nga \u00e7izma e<\/p>\n<p>kul\u00e7edr\u00ebs\u00a0 p\u00ebrbish\u00ebse serbe.<\/p>\n<p>P\u00ebrkund\u00ebr q\u00ebndres\u00ebs heroike t\u00eb shqiptar\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs, S\u00ebrbia edhe<\/p>\n<p>k\u00ebtu hyri n\u00eb nj\u00eb luft\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjaksh\u00ebme. Lufta filloj m\u00eb 28 shkurt t\u00eb<\/p>\n<p>vitit 1998, pas sulmit\u00a0 t\u00eb usht\u00ebris\u00eb jugosllave n\u00eb fshatrat Likoshan<\/p>\n<p>dhe Qirez t\u00eb Drenic\u00ebs. Prej k\u00ebsaj date gjer m\u00eb 23 mars t\u00eb vitit 1999<\/p>\n<p>lufta u zhvillua n\u00eb mes Usht\u00ebris\u00eb \u00c7irimtare t\u00eb Kosov\u00ebs (U\u00c7K) dhe<\/p>\n<p>forcave militare jugosllave. Bashk\u00ebsia nd\u00ebrkomb\u00ebtare duke i par\u00eb<\/p>\n<p>pasojat e paparashikuara q\u00eb do t\u2019i sillte kjo luft\u00eb, qe e detyruar q\u00eb<\/p>\n<p>vet\u00eb t\u00eb angazhohet n\u00eb detyrimin e Serbis\u00eb q\u00eb ta ndal\u00eb\u00a0 luft\u00ebn e t\u00eb<\/p>\n<p>largohet nga territori i Kosov\u00ebs. K\u00ebt\u00eb ajo e b\u00ebri me nd\u00ebrhyrjen\u00a0 e<\/p>\n<p>forcave t\u00eb Aleanc\u00ebs Veriatlantike (NATO). M\u00eb 24 mars 1999 ajo i filloi<\/p>\n<p>bombardimet e caqeve ushtarake jugosllave. Me p\u00ebrkrahjen tok\u00ebsore t\u00eb<\/p>\n<p>U\u00c7K-s\u00eb ajo i detyroj forcat jugosllave (serbo-malazeze) t\u00eb udh\u00ebhequra<\/p>\n<p>nga ultra nacionalisti dhe kasapi i ballkanit Sllobodan Millosheviq,<\/p>\n<p>cili u detyrua t\u00eb n\u00ebnshkruaj kapitullim n\u00eb\u00a0 qershor t\u00eb vitit 1999 n\u00eb<\/p>\n<p>Kumanov\u00eb, t\u00eb t\u00ebrhiqen nga hap\u00ebsra e Kosov\u00ebs nj\u00ebher\u00eb e p\u00ebrgjithmon\u00eb.<\/p>\n<p>Me humbjen e k\u00ebsaj lufte, Serbia e humbi edhe shpres\u00ebn e fundit n\u00eb<\/p>\n<p>zgjerimin e vet territorial n\u00eb drejtim t\u00eb jugut. Tani asaj nuk i mbeti<\/p>\n<p>gj\u00eb tjet\u00ebr, vet\u00ebm t\u00eb mundohet q\u00eb ta ruaj\u00eb edhe k\u00ebt\u00eb hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb cil\u00ebn<\/p>\n<p>e ka sot, se aty ekzistojn\u00eb forca t\u00eb tjera separatiste nga t\u00eb cilat<\/p>\n<p>ekzoston mund\u00ebsia q\u00eb territori serb edhe m\u00eb tutje t\u00eb coptohet edhe t\u00eb<\/p>\n<p>mbetet n\u00eb t\u00eb ashruquajturin pashall\u00ebk i Beogradit.<\/p>\n<p>Edhe pse qeveria serbe shihet se i ka humbur shpresat p\u00ebr nje<\/p>\n<p>ekspanzion teritorial, n\u00eb jug\u00a0 apo n\u00eb per\u00ebndim, ajo pas shpalljes s\u00eb<\/p>\n<p>pavarsis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb vitin 2008 dhe m\u00ebvet\u00ebsimit t\u00eb Maqedonis\u00eb n\u00eb<\/p>\n<p>vitin 1991, ka nd\u00ebrmarr\u00eb nj\u00eb akcion tjet\u00ebr. Tani duke u nisur me<\/p>\n<p>paragjykimet e m\u00ebparsh\u00ebme se kinse k\u00ebta popuj q\u00eb i krijuan k\u00ebto shtete<\/p>\n<p>nuk jan\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb administrojn\u00eb vet\u00eb, p\u00ebrkund\u00ebr vendimeve t\u00eb OKB<\/p>\n<p>q\u00eb kurkush s\u2019ka t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb destabilizoj\u00eb rajonin, ajo n\u00ebp\u00ebrmjet t\u00eb<\/p>\n<p>sh\u00ebrbimeve sekrete \u00ebsht\u00eb duke u munduar q\u00eb t\u00eb shkaktoj\u00eb destabilim.<\/p>\n<p>P\u00ebr vrasjet q\u00eb vazhdimisht po ndodhin n\u00eb Kosov\u00eb apo n\u00eb Maqedoni, ajo<\/p>\n<p>fajtor\u00eb i quan shqiptar\u00ebt t\u00eb cil\u00ebn \u00ebsht\u00eb duke i etiketuar si<\/p>\n<p>fondamentalist\u00eb, radikale-islamist\u00eb, vras\u00ebs, terrorist\u00eb, e \u00e7ka mos<\/p>\n<p>tjet\u00ebr. Posa\u00e7\u00ebrisht p\u00ebr Kosov\u00ebn mundohet vazhdimisht q\u00eb para bot\u00ebs t\u00eb<\/p>\n<p>krijoj\u00eb nj\u00eb imazh krejt\u00ebsisht negativ dhe johuman.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mr. Fejzulla ABDULLAI &nbsp; POZITA GJEOGRAFIKE\u00a0 DHE GJEOSTRATEGJIKE E GADISHULLIT BALLKANIK- FAKTOR P\u00cbR PARAQITJEN E KONFLIKTEVE T\u00cb ARMATOSURA &nbsp; Gadishulli Ballkanik me pozit\u00ebn e vet \u00ebsht\u00eb i pozicionuar n\u00eb Evrop\u00ebn Juglindore. Ndaj n\u00eb fillim n\u00eb vija t\u00eb shkurta do t\u2019i tregojm\u00eb kufijt e Evrop\u00ebs Juglindore si rajon m\u00eb i madh, e pastaj kufijt e Gadishullit&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-925","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-histori-gjeografi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/925","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=925"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/925\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":927,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/925\/revisions\/927"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=925"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=925"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=925"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}