{"id":8779,"date":"2020-11-25T14:44:22","date_gmt":"2020-11-25T14:44:22","guid":{"rendered":"http:\/\/revistakuvendi.org\/?p=8779"},"modified":"2020-11-25T14:44:22","modified_gmt":"2020-11-25T14:44:22","slug":"pertej-diellit-marr-fryme-ne-sakramentet-poetike-te-nikoll-dedes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/revistakuvendi.org\/?p=8779","title":{"rendered":"PERTEJ DIELLIT MARR FRYME NE SAKRAMENTET POETIKE TE NIKOLL DEDES"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

\u2026ato jane ne art\nnje oste shugurimi ne dashuri e atdhetari! Gjykoje njeriun vetem kur je mbrenda\nkallove te tij! Edhe Fani e jehona e bjeshkes rrjedh ne kengen e Nikoll Dedes!<\/em><\/p>\n\n\n\n

ZEF\nPERGEGA<\/p>\n\n\n\n

Autor\nne SHBA<\/p>\n\n\n\n

      Nese nuk ke me vete celularin e apo\nsahatin e dores, ne Amerike nuk e merr vesh kur eshte nate e kur eshte dite\u2026ajo\nne \u00e7do skaj llamburit. Jeta rrjedh me shpejt se lumi edhe pse njerezve nuk ua\nlexon ne sy trazimet si dallge\u2026<\/p>\n\n\n\n

     Po kthehesha naten ne shtepi me binjakun\ntim Mario. Per te ma bere me te lehte udhetimin autosrades se Detroitit dhe me\nlehte bezdisjen e trafikut, me ndez me kengen mirditore, duke e shoqeruar\nfundin e tyre pa fund me ndonje pytje, \nsi shuarje kureshtje per vendlindjen\u2026<\/p>\n\n\n\n

\u201c-Cilen\nkenge po don?! Ate te Preng Markoles, Shpelles se Akullit, apo ate se si e\nvrane serbet Ded Gjo\u2019 lulin, prijesin e kryengritejes se Malesise?! Hajt se i\nkam ne radhe, kenget e Gjin Dones, qe kendoj ne kishen e Shen – Palit ne\nDetroit, ishim bashke ate dite, dolem ne foto me Gjinin e mire. Kam pastaj\nkengen e Mark Gjokes, Kole zefit, Fran Precit e Nikoll Dedes. Te gjitha po i\ndegjojme se kohe kemi sa te mberrijme ne shtepi!\u201d<\/p>\n\n\n\n

     Mberrita ne shtepi dhe lexova mesazhin, qe\nper koncidence me dergonte miku im i rinise Nikoll Dedaj, i cili ishte bere\ngati te botonte librin e dyte me kenge, por per mua ato jane edhe poezi. E\nperfytyrova Nikollen te veshur me kostum kombetar dhe me cifteli ne dore e me\nnje bllok, qe ia shfleton fletet flladi i debores se malit, i cili i vjen enkas\nnga Guri i Nuses mirditore, ngarkuar me barren e legjendave dhe miteve te lashta\ne shkruar ne rrasa te rreshkura nga dielli i shekujve. E ai, poeti i Mirdites\nme emrin Nikolle, qe i thuri kenge shpirti, me doren mbi vetull, vallon motivet\nheroike te krahines se nje besimi deri ne gur te beses, t\u2019ue i lut lumit, Fanit\nplak ta ndale valen pak, e te flase disa fjale urate me ia ambelsue shkulmin,\nqe bashke ne nje simfoni te kendojne eposin e heronjeve dhe figurave mirditore,\nqe lane gjurme ne histori, sa Mali i Shenjte mbi krye!<\/p>\n\n\n\n

    Ashtu si ne rini, elegant, spic ne veshje,\ndicka perzier me kryqin ne veshjen e rrugezuar me gojtana ylberi ne traditen\nmirditore dhe me mendje te hapur te qytetarise perendimore, ecen bashke me\nvargun e tij krenar dhe modest shtigjeve te artit, duke zbuluar fenomene te\nreja. Keshtu edhe pse larg, ne harresen e nje shqelmimi, qe na dhane njerezit e\npuhtetit ne vendin tone lleregjaku, pas nje takimi ne Lezhe, pas me shume se dy\ndekada, ne vitin 2016, fillova ti therras vemendjes qe te mos me lere ne balten\ne thare te syve, per te pare nje drite nga drita e kengeve te tij, ne telat e\nte ciles dridhet koha dhe historia. Zeri i tij ka kumte te pakrahasueshme me\nnje flirt te bardhe, ku jehona cel dege e lule edhe ne dimrin e acarte, ne\ntrungun e fjales shqipe.<\/p>\n\n\n\n

     Ne shekuj e perditshmja eshte nje mbetje.\nNjeriu mendon vec per vete se si t\u2019i dredhe me mire dredhjet e fitimit, kacurrelat\ne unit e te lavdit. Kesaj u kundervihet vargu edhe arti e, ne ecjen tone kenga\ne Nikoll Dedes vjen si nje kujtese kombetare, ne oxhakun e pare te kullave tona\nsa ne radhe vihen krushqit e lavdise se dheut te lindjes, te Lisit te tamlit e\nLisit te Zjarrit, sa arrine te ndezi prushin e mbuluar me hi, nen rrasen e\nmohimit dhe ti bekoje ato me ujin e pagezimit, brenda ne kishen e shpirtit te\nvet!<\/p>\n\n\n\n

      Kur e kam njohur Nikollen ishte vere e\nfudviteve te dhembeve te krimbur te sistemit sa me eren e tyre shqetesonin, jo\nvetem njerezit, por edhe pllakat e shetiores se qytetit, i cili ishte mberthyer\nne nje akth. Shkoja fundjave ne Rreshen dhe ne tymin e cigareve pinim kafe\nturke e diskutonim me Gjoken, Zefin, Prengen, Linin, Nikollen\u2026ndoshta brenda\npeshpehseve tona poetike sa fjalen na dilnin me ngjysma\u2026se besa copa-copa ishte\nbere jeta e fryma heshtja. Nje gerhane me dhembe te kuq na i lnurte enderrat\ndhe na vriste shpresat. Cdo gje ishte ne dore te injorantit. E shikoja Nikollen,\nqe guximi i vlonte ne kraharor, sa nuk ia shperthente zemren, por kaq, se mund\nte provonte dhunshem thembren! Ecnim si ne kemba druri\u2026temperatura politike e\ntufzave dhe arezave e  kishte mberthyer\nne stel edhe njeriun edhe artin. <\/p>\n\n\n\n

      Rini, gjykoje njeriun vetem atehere kur\nje brenda kallove te tij!<\/em><\/p>\n\n\n\n

      Nikoll Deda si camerdhok u end zallit,\nduke u mahnit lojes se yjeve mbi vale, ndalej te kapte enderren e bardhe, si\nbleta nekatrin  e mizeve te veta. Mora\nvesh se per 45 vjet, qe ky banor i ngjyrave dhe endrrallave pentagrami, si\npjetar i grupit te burrave te \u201cAnsamblit \u201cMirdita\u201d nuk ishte nderuar as me nje\nflete nderi, nuk ishte i merakusur hiq per kete, por se si do te pritej libri i\ntij i dyte me kenge e poezi. Ai e kishte kerkuar pertej diellit nje mendim para\nse te botohej ky liber qe e lexova ne doreshkrim. Gureskalitesit jane kujdesur\nshume, per ta latuar gurin e kendit e Nikoll Deda fytyren e vargut. Ka dasem\nkulla e mirditorit, or lum miku! Talenti eshte guri e shkolla dalta, pikerisht\nkete te fudit ia mohuan, por ai nuk u rrezua\u2026<\/p>\n\n\n\n

    Prej vitit 1975, Nikolla nuk e leshoj\ncifteline e kengen nga dora, duke qene aktiv ne grupin e burrave te Mirdites\ndhe duke i dhene flaken e vet tradites. E pataj Festivalet e Gjirokatres nder\nvite 1978, kur ai ishte ushtar i qethur pas nje krehje politike, per te\nvazhduar 1983, 1988, 2005, 2009\u2026pa harruar canten e mergimtarit, qe i rendoi si\nguri i Sizifit, per ti mbajtur syte nga bregu i atdheut e derdhur fjlalet e mallit,\nne kupen e telit te cifteslise ne librin e pare me 2009.<\/p>\n\n\n\n

       Ia\nnisa me kresheri te lexoj kenget e Nikolles, qe vijne si nje kolazh referenesh\ne metaforash qe shkeqejne si rrezja e pare ne sup te malit, sa vijne e rrjedhin\nkrahasimet si pala e veshjes miditore ne vallen e dasmave. Poezia e pare ne\nkete botim nis me At Zef Pllumin. Vargu eshte nje nderkallje kohes se shkuar ne\nvargonj te zi dhe dhunes anti-njerezore e anti-fetare. Disa shenja te shkopit\nte diktatures edhe ne menyre figurative dhe fizike xixellojne ne dhimbje ne\nlekuren e poetit Nikoll Dedaj. Kohe vrasje besimi e endrrash. Koha perserit\nkohen me pallto ndryshe!<\/p>\n\n\n\n

 Me bjen sa te duash, por nderroi vend shkopit<\/em><\/p>\n\n\n\n

Serish hetuesi\nturrej dhe me shante<\/em><\/p>\n\n\n\n

Fale o Zot e nuk\ndinte c\u2019ka bante!<\/em><\/p>\n\n\n\n

  Nese ulesh ne gjunje, vetem para vargut te\npare te shkruar nga Nikolla dhe mediton, mund te mbytesh ne lot. Nje metafore\ngjysem gjak dhe gjysem lot. Keshtu mbushej boljera e krojeve tona!<\/p>\n\n\n\n

   Poezite e Nikoll Dedes, qe presin driten e\nbotimit, qe per mendimin tim do te jete dita e nje feste te vecante dhe e\norganizuar per mrekullin nga safi drejtues e peromovues vlerash te Pallatit te Kultures\nRreshen, permbajne edhe shprehje filozofike dhe rrefime te shkurtera, qe nuk i\nkam ndeshur asnjehere ne botime te tilla. Dhe kjo eshte nje risi e bukur dhe plotesue\ne mesazhit qe jep autori, pse jo, nje lule arome mire nga legjendat qe shpirti i\nmban fshehur vetem per raste te tilla. Fjala poetike e Nikoll Dedes cel me\nheret se pranvera e ne raste te vecanta brengoset me vone se vjeshta, sa bash\nsi pejz i vecante ne kete mori zanoresh te ambla na vjen satira, t\u2019ue ia\nnumeruar plakut e plakes vitet e pleqerise dhe mallin e zjarrte te rinise.<\/p>\n\n\n\n

Nikolla\neshte melakolik ne kenget e dashurise. S\u2019mund ta kuprosh poetin pa ngjyrat e\nsyve te saj. Syri eshte i vogel per nga madhesia, por gjithe boten e shpirtin e\nmban brenda. Ja nje varg i bukur e perbukuri\u2026<\/p>\n\n\n\n

Si floriri i\nndrisnin syte<\/em><\/p>\n\n\n\n

Rrine brenda\nshtate mrekullite<\/em><\/p>\n\n\n\n

Sy ma te bukur\ns\u2019kisha pa\u2026!<\/em><\/p>\n\n\n\n

  Duke lexuar me kresheri poezite e Nikolles,\npa dashje me ka futur ne nje gracke nostalgjie, qe po e kam te veshtire te\nndahem prej saj. Si mund te largohem prej Oroshit te te pareve te mi ne lagjen\nLagje pak poshte gurit te Sarajave te Kapidaneve te Mirdites, kur ai i kendon\nvashes se bukur mbi qiellin e Uldinit te shenjte, me qiellin e dashurise se\nshprtit te vet, si nje oaz i gjerbert miditor, plot me mjelma!<\/p>\n\n\n\n

    Ia ke marr shkelqimin diellit<\/em><\/p>\n\n\n\n

    Kur ai bie mbi fytyren tende <\/em><\/p>\n\n\n\n

    Merr shtate ngjyrat e ylberit\u2026!<\/em><\/p>\n\n\n\n

     Kush ishte ai qe e pa bukurine lozanjare\nte oroshianes ne ato male dhe nuk u mahnit e nuk shkroi si Zef Serembe\u2026e konsuj\nte ndryshem?! Si misionaret biblike edhe Nikoll Deda nuk eshte kalimtar i\nrastit, por qemtues ne femomene e bukuri te rralla, sa ato ne vargun e tij\ncelin shtiqe hymnesh!<\/p>\n\n\n\n

      Pikmenti i shpirtit te Nikoll Dedes ka\nngjyra shume. Ndoshta pa e marre vesh me syrin e imte sfidon edhe ylberin, kur\npoeti perjeton te bukuren, sepse ai ka zgjedhur nje udhe tjeter jo ate te\ngjuetise se shtrigave. Ai don ta shikoje boten nejrezore, pa arme e rraketa, qe\nkerkojne qe njrezve t\u2019u merret jeta. Ate ia ka dhene vete Zoti e ai duhet te ia\nmarre. Ai ne brengen e vet poetike nuk don me lot ne syte e nanve dhe dheu i\narberit te mos linde me sulltana, apo kuptoni ju o jarana, qe shpinen e\nshqiptarit e kane perdorur si rrogoz haremesh!!!  E ai me dufin e triumfit shkruan: \u201c\u2026kurre\ns\u2019ngopem se shkruari, per vendlindjen time Mirdite, si bir i sakrametit te\nkesaj toke te bekuar, qe me Shen Palin. Jam Mirdite e k\u2019shtene, nuk nderroj\ngjak as fe me krajlnite e botes e ka rrah telin, per shtetin e arberit me gjak\ne ka la themelin!\u2019\u201d <\/p>\n\n\n\n

          Triumf i tij poetik eshte nje\nmemorandum paqe, dashurie e vetmohimi te palekundur! <\/em><\/p>\n\n\n\n

Nikol\nDededa eshte nje istitucion artistik, ne themel te dheut te te pareve, dhe\nkurresesi mjegull tinzare e erret, qe po zen kryet ne skenat e sotme. Ai eshte\nsfida e pare ne promovimin e vlerave, duke thirrur zerat rinor, ashtu si lumi\nqe thahet pa shi edhe kenga shterr pa rini, por kurre ne shpirtin dhe vizonin e\ntij!<\/p>\n\n\n\n

\u2026eshte\ndite e dielle. Jam nisur me femijet e mi binjake, Marion e Lorencon, per te\nmarre pjese ne meshen celebruse te Krezmimit te tyre ne qendren fetare ne\nDetroit \u201cZoja Pajtore\u201d Ka trafik dhe udha eshte pak e gjate. Mario me lexon ne\nrrudhe te ballit shqesimin. Ne te tilla raste ai eshte i vemendshem dhe me\nleshon kenge mirditore, qe te qetesojne shpirtin dhe te sherojne brengen e mallit.\nE tingulli i ambel pushton qenien dhe atmosferen. \u201cBrezat bashke kendojne\nkengen!\u201d Eshte Nikoll Dedaj dhe vajza 10-vjecare ne ate kohe, Dalina Koka. Pasi\nperfundoi  Mario me tha: \u201cHe po te pelqen\na, mos me thuaj jo se ta lexoi ne sy gezimin!\u201d E me pas vijoi: \u201cKam qene ne\nRreshen para tre vitesh. Po jepej nje koncert ne sheshin e qytetit. Me ka\nmbetur ne mendje kenga e Nikolles me nje vajze te veshur me kostum kombetar. E\nduatrokiten shume. He ti e njeh Nikollen.?! Mos thuaj jo te te kam pa ne nje\nfoto ku ke dal bashke me me te dhe te vellane Martinin, qe te dy mbajne ne duar\nlibrin tend \u201cMalesoret\u2019 A e din ti babe se une i mbaj permendesh disa vargje. A\ndon me ti recitue?!\u2019 Dhe pa ia pohuar, ai ia nisi:<\/p>\n\n\n\n

Zemra me rritet\ne me bahet mal<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ti moj bija ime<\/em><\/p>\n\n\n\n

Kenge me te\nbukur s\u2019kam kendue<\/em><\/p>\n\n\n\n

Kurre ne jeten\ntime!<\/em><\/p>\n\n\n\n

Bashkepunimi\nme te rinjt nuk eshte per Nikollen nje paraqitje skenike, por nje motiv i madh i\npromovimit te verave dhe brezave. Nga Kosova ne Cameri e deri ne Europe e\nAmerike zani i tij na qeteson zemrat. Ta leme lexuesin te ndalet varg per varg\ne pike per pike ne 136 kenget dhe poezite, por si emrigrant nuk mund ta mbyll\nkete shkrim me piskamen, qe leshon Nikoll Deda, per ta ruajtur gjuhen e\ntraditen shqiptare ne boten e lire.<\/p>\n\n\n\n

Kuh ka zot e\nkush ka fe<\/em><\/p>\n\n\n\n

Edhe ne skaj te\nplanetit<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ruan gjuhe dhe\nkujton atdhe<\/em><\/p>\n\n\n\n

Zgjohet ne kembe\nprej amanetit\u2026!<\/em><\/p>\n\n\n\n

Do\nte kisha deshire te vazhdoja me teper, por le ta leme zogun e shqipes te\nfluturoje ne cerdhen e poezive dhe te kenges se Nikoll Dedes dhe te marre\nushqimin e dheut te vet!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u2026ato jane ne art nje oste shugurimi ne dashuri e atdhetari! Gjykoje njeriun vetem kur je mbrenda kallove te tij! Edhe Fani e jehona e bjeshkes rrjedh ne kengen e Nikoll Dedes! ZEF PERGEGA Autor ne SHBA       Nese nuk ke me vete celularin e apo sahatin e dores, ne Amerike nuk e merr vesh…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8780,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-8779","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-letersi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8779","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8779"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8779\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8781,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8779\/revisions\/8781"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8780"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8779"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8779"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8779"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}