{"id":7677,"date":"2019-03-24T00:56:32","date_gmt":"2019-03-24T00:56:32","guid":{"rendered":"http:\/\/revistakuvendi.org\/?p=7677"},"modified":"2019-03-24T00:56:32","modified_gmt":"2019-03-24T00:56:32","slug":"qendrat-arkeologjike-dhe-qyteterimi-antik-mesjetar-ne-treven-e-vlores","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/revistakuvendi.org\/?p=7677","title":{"rendered":"Qendrat arkeologjike dhe qytet\u00ebrimi antik &#038; mesjetar n\u00eb trev\u00ebn e Vlor\u00ebs."},"content":{"rendered":"<p><em>\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><strong>Vladimir Haxhiraj<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>\u00a0<a href=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/stema-e-Vrana...png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-7678\" src=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/stema-e-Vrana...png\" alt=\"\" width=\"160\" height=\"153\" \/><\/a><\/em><\/strong><strong><em>\u00a0<\/em><\/strong><strong>Qendrat arkeologjike dhe qytet\u00ebrimi antik &amp; mesjetar n\u00eb trev\u00ebn e Vlor\u00ebs.<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><strong>Tem\u00eb studimi<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong>Kur flasim me gjuh\u00ebn e fakteve arkeologjike, p\u00ebrftojm\u00eb nj\u00eb histori reale komb\u00ebtare<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p><em>\u201cMadh\u00ebshtia e nj\u00eb populli nuk matet nga numri i banor\u00ebve, ashtu si \u00a0<\/em><\/p>\n<p><em>madh\u00ebshtia e nj\u00eb njeriu, nuk matet nga gjat\u00ebsia e shtatit.\u201d<\/em>\u00a0 <strong>Viktor Hygo<\/strong>\u00a0\u00a0<!--more--><\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb shkruar histori t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb kombit m\u00eb t\u00eb lasht\u00eb jo vet\u00ebm n\u00eb kontinent, por dhe m\u00eb gjer\u00eb, \u00ebsht\u00eb e domosdoshme \u00a0pavar\u00ebsia politike e institucioneve\u00a0 studimore dhe ve\u00e7an\u00ebrisht paanshm\u00ebria partiake e studiues\u00ebve. N\u00eb fush\u00ebn e albanologjis\u00eb domosdoshm\u00ebri \u00ebsht\u00eb mosnd\u00ebrhyrja e politik\u00ebs.<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0 Vo: Victor Frobin,<em> \u201c<\/em>Je sais tout\u201d, 15 qershor, 1913 (-<\/strong>Vivra*,-\u201c<u>Elitat e mohuara,krenari komb\u00ebtare\u201d-studim, Nacional, Tiran\u00eb.2019, f.19 <\/u>):\u201c<u>Shqip\u00ebria dekania e racave, dhe m\u00eb e vogla e shteteve,(Kombi, 05.06.2012), artikull i ilustruar,botuar n\u00eb revist\u00ebn franceze <strong>\u201cJe sais tout<\/strong>\u201d, m\u00eb, 15 qershor, 1913: <\/u><strong><em>\u2018<\/em><\/strong><em>Shqip\u00ebria \u00a0e vog\u00ebl, <strong>Dekania e racave<\/strong>, por shum\u00eb e re n\u00eb aren\u00ebn politike bot\u00ebrore dhe e njohur pak, ose aspak p\u00ebr bot\u00ebn e zhvilluar<\/em>.\u201d- mendoj se autori, i cili ngulmon qysh 105 vite m\u00eb par\u00eb, ka shum\u00eb t\u00eb drejt\u00eb. <u>Historia e kombit ton\u00eb \u00ebsht\u00eb e gjymtuar, e mohuar dhe e tjet\u00ebrsuar, sepse e kan\u00eb shkruar kronist\u00eb, studiues, historian\u00eb t\u00eb huaj, si dhe pushtuesit<\/u>. Q\u00eb historia t\u00eb jet\u00eb reale duhet t\u00eb shkruhet sipas <u>fakteve, ngjarjeve, vendngjarjeve,\u00a0 datave dhe personave<\/u> q\u00eb kan\u00eb qen\u00eb aktor dhe faktor n\u00eb epokat historike, sipas t\u00eb cilave shqiptari mbron autoktonin\u00eb e kombit. Nocioni \u201ckomb\u201d p\u00ebrfshin territorin brenda \u00a0kufij\u00ebve t\u00eb t\u00eb cilit jeton nj\u00eb rac\u00eb q\u00eb ka gjuh\u00ebn e tij dhe traditat\u00a0 e trash\u00ebguara nd\u00ebr breza.<\/p>\n<p><u>\u00a0 Po ndalem tek gjuha, si tipari kryesor i kombit<\/u>. Gjuha shqipe \u00ebsht\u00eb e vetmja q\u00eb u ka mbijetuar 21 qytet\u00ebrimeve, krahas \u00a0gjuh\u00ebve t\u00eb vdekura si: Sanskritishte, Arabishte e vjet\u00ebr, latine, greqishte e vjet\u00ebr dhe gjuha e gal\u00ebve n\u00eb Spanj\u00eb apo gjuha rumune e vjet\u00ebr. Jan\u00eb t\u00eb shumt\u00eb autor\u00ebt q\u00eb i kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb vlerat e duhura dhe e mbrojn\u00eb gjuh\u00ebn shqipe, si: *<strong>Sami Frash\u00ebri<\/strong>:<em> -\u201c Shqip\u00ebtar\u00ebt flasin nj\u00eb nga gjuh\u00ebt m\u00eb antike dhe m\u00eb t\u00eb bukura t\u00eb bot\u00ebs. Gjuh\u00ebt e ngjashme me shqipen jan\u00eb&#8230; gjuh\u00eb t\u00eb vdekura, kurse gjuha jon\u00eb jeton e flitet si n\u00eb koh\u00ebn e pellasg\u00ebv<\/em>e.\u201d; \u00a0*<strong>NerminVlora Falaski<\/strong>: \u201c<em>Mes gjuh\u00ebs shqipe deshifrohen gjuh\u00ebt e lashta t\u00eb bot\u00ebs<\/em><strong>\u201d<\/strong>; *<strong>Dhimit\u00ebr Pilika<\/strong> \u201c<u>Pellazg\u00ebt, origjina jon\u00eb e mohuar\u201d<\/u> : \u201c<em>10 mij\u00eb vjet histori: nga pellazg\u00ebt tek shqiptar\u00ebt\u201d;*<\/em><strong>Aref Mathieu, <\/strong>Profesor n\u00eb Sorbon\u00eb, thot\u00eb: <em>\u201cGjuha shqipe \u00ebsht\u00eb trash\u00ebguesja\u00a0 e pellazgjishtes s\u00eb vjet\u00ebr. Dialekti geg i veriut mbetet nj\u00eb \u201c<strong>fosil i gjall\u00eb<\/strong>\u201d.*<\/em><strong><u>Pindari<\/u><\/strong> i ka quajtur pellazg\u00ebt \u2018<em><u>paraselenit<\/u>\u2019, \u2018parah\u00ebnor<\/em>\u201d, dometh\u00ebn\u00eb q\u00eb jan\u00eb shfaqur para daljes s\u00eb H\u00ebn\u00ebs n\u00eb kup\u00ebn e qiellit. &#8211;<strong>Gaius Plinius Secundus<\/strong>, i njohur si <strong>Plini Plaku<\/strong> (23-79 e.re.), natyralisti romak \u00a0n\u00eb vitin 77 (pas Er\u00ebs s\u00eb Re) botoi 37 v\u00ebllime, t\u00eb titulluar <strong>\u201c<u>Naturalis Historiae<\/u><\/strong>\u201d (<u>Historia e Natyr\u00ebs<\/u>). <strong>Plini Plaku<\/strong>, n\u00eb v\u00ebllimin VII, shkruan : \u201c<em>Ilir\u00ebt (arb\u00ebrit) kan\u00eb krijuar t\u00eb parin alfabet dhe romak\u00ebt shkrimin e tyre e mor\u00ebn nga ilir\u00ebt<\/em>\u201d. Ka shum\u00eb dokumente q\u00eb flasin p\u00ebr lasht\u00ebsin\u00eb e gjuh\u00ebs shqipe, q\u00eb faktojn\u00eb ekzistenc\u00ebn e pellazgo-ilir\u00ebve, e cila flitet edhe sot, natyrisht e evoluar. Po p\u00ebrq\u00ebndrohem tek arkeologjia..<\/p>\n<p><strong><em>\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong> <em>Qendrat arkeologjike dhe qytet\u00ebrimi antik &amp;mesjetar n\u00eb trev\u00ebn e Vlor\u00ebs.<\/em><\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p>Duke nisur nga mal\u00ebsia e Kurveleshit e deri n\u00eb gjirin e Vlor\u00ebs shtrihet lugina q\u00eb quhet\u201c<strong>Lumi \u00a0i Vlor\u00ebs<\/strong>\u201d, e cila, nga <strong>Buronjat e Ku\u00e7it<\/strong> e deri n\u00eb det vjen duke u zgjeruar. Shtrihet n\u00eb t\u00eb dyja an\u00ebt e lumit Shushic\u00eb, ku pozita gjeografike dhe klima mesdhetare, i japin prodhimtari t\u00eb lart\u00eb. Kushtet e favorshme kan\u00eb b\u00ebr\u00eb q\u00eb, qysh n\u00eb fillimet e jet\u00ebs, banor\u00ebt nd\u00ebrtuan qytezat n\u00eb k\u00ebt\u00eb lugin\u00eb.Treva e Vlor\u00ebs njihet jo vet\u00ebm p\u00ebr luft\u00ebrat e zhvilluara n\u00eb periudha t\u00eb ndryshme historike, qysh nga antikiteti e deri n\u00eb koh\u00ebt moderne, por dhe p\u00ebr larmin\u00eb e monumenteve t\u00eb kultur\u00ebs q\u00eb gjenden n\u00eb gjith\u00eb territorin e saj. P\u00ebrgjat\u00eb lugin\u00ebs s\u00eb Lumit Shushic\u00eb\u00a0 gjen\u00a0 kudo kultur\u00eb dhe qytet\u00ebrim t\u00eb hersh\u00ebm. N\u00eb fund t\u00eb bregut t\u00eb<strong> Dashit<\/strong> derdhet Lumi i Shushic\u00ebs n\u00eb Vjos\u00eb. <strong><u>Armeni<\/u> <\/strong>\u00ebsht\u00eb kalaja e par\u00eb pran\u00eb grykderdhjes s\u00eb lumit.<\/p>\n<p>*<strong><u>Qyteza e Armenit<\/u><\/strong> \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar rreth<strong> shek. III-pr.er.re<\/strong>, ku jan\u00eb gjetur objekte shum\u00eb t\u00eb pasura. Karshi qytez\u00ebs s\u00eb Armenit ndodhet nj\u00eb <strong>tum\u00eb ilire<\/strong>( kod\u00ebrvarrez\u00eb) me objekte ilire pothuaj t\u00eb zbuluara sheshit dhe sht\u00ebpit\u00eb p\u00ebrreth saj jan\u00eb nd\u00ebrtuar me gur\u00ebt e<strong> sarkofag\u00ebve (varreve<\/strong>) bashk\u00eb me <strong>vazot e bukura ilire.<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb djatht\u00eb t\u00eb lugin\u00ebs s\u00eb lumit Shushic\u00eb, mbi nj\u00eb shk\u00ebmb t\u00eb bardh\u00eb \u00ebsht\u00eb qendra arkeologjike.<\/p>\n<p>*<strong><u>Kalaja e Mavrov\u00ebs<\/u>,<\/strong> e cila njihet me emrin antik <strong><u>Olimpia<\/u><\/strong>.<\/p>\n<p>*<strong><u>Shpella e Vel\u00e7\u00ebs<\/u>,<\/strong>( n\u00eb P.t\u00eb Malit t\u00eb Grib\u00ebs),\u00ebsht\u00eb vendbanim antik<strong>,\u00a0 <\/strong>ku jan\u00eb zbuluar gjurm\u00eb t\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb <strong>neolitit<\/strong>(vegla guri, qeramik e pikturuar). Shpella duket si nj\u00eb sy i madh q\u00eb shikon t\u00eb gjith\u00eb rrjedh\u00ebn e lumit Shushic\u00eb. Kjo \u00ebsht\u00eb me dy kate. Kati i sip\u00ebrm, sipas arkeolog\u00ebve, dihej se ka qen\u00eb i pabanuar. Po koha v\u00ebrtetoi t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn. N\u00eb fundin e plehut organik n\u00eb katin e sip\u00ebrm, n\u00eb thell\u00ebsin\u00eb 1 met\u00ebr, u gjet\u00ebn <strong>ushta dhe vazo prehistorike<\/strong>.P\u00ebr t\u00eb shkuar n\u00eb vendin e quajtur \u201c<strong>Kuror\u00eb<\/strong> \u201c (kurora e malit) ka nj\u00eb rrug\u00eb qorre q\u00eb me k\u00ebmb\u00eb duhen 3 or\u00eb. Ndaj udh\u00ebtimi b\u00ebhet me kafsh\u00eb. P\u00ebrkarshi saj gj\u00ebndet qyteti ilir <u>Amantia<\/u>.<\/p>\n<p><strong>*<u>Amantia<\/u>,<\/strong> qyteti antik, q\u00eb njihet si <u>qyteza m\u00eb e vjet\u00ebr dhe kalaja m\u00eb e lasht\u00eb ilire<\/u>. Po t\u00eb g\u00ebrmosh edhe me shkop do t\u00eb gjesh<strong> monedha<\/strong> dhe <strong>objekte qeramike <\/strong>shum\u00eb t\u00eb bukura. Ky qytet kishte edhe punishten<strong> e monedh\u00ebs s\u00eb tij<\/strong>. Rreth qytez\u00ebs ndodhet <strong>teatri <\/strong>n\u00eb gjendje t\u00eb mir\u00eb. qyteti <strong>Amantia <\/strong>n\u00eb fshatin<strong> Plo\u00e7\u00eb,<\/strong> <u>i njohur p\u00ebr stadiumin e tij<\/u><strong>. Kanina, Olimpia <\/strong>n\u00eb <strong>Mavrov\u00eb<\/strong>, (Qyteza) <strong>Armen<\/strong>,<strong> Amantia<\/strong> etj, jan\u00eb d\u00ebshmi t\u00eb zhvillimit ekonomik dhe kulturor t\u00eb antikitetit.<\/p>\n<ul>\n<li>\u00a0<strong>\u00c7\u2019vlera arkeologjike ka Amantia?\u00a0 <\/strong>N\u00eb pllaj\u00ebn e L\u00ebmit t\u00eb Pe\u00e7it \u00ebsht\u00eb <strong>tempulli i Afrodit\u00ebs<\/strong> (i shek. III pr er.re. Rind\u00ebrtimi e shtresa me mozaik i takojn\u00eb <strong>shek. II.er.re<\/strong>. K\u00ebt\u00eb pllaj\u00eb e ngroh dielli nga m\u00ebngjesi deri n\u00eb muzg. <strong>(vo:Sk\u00ebnder Anamali,Iliria<\/strong>): Per\u00ebndia q\u00eb i faleshin\u00a0 Amant\u00ebt n\u00eb antikitet, ishte Hyu i Dodon\u00ebs, Zeusi. Porse \u00a0<strong>monumentet<\/strong> dhe <strong>monedhat<\/strong> e gjetura aty,( nj\u00eb <strong>pllak\u00eb e vog\u00ebl guri, gjetjet e relieveve<\/strong> t\u00eb zbuluara n\u00eb Amantia) flasin p\u00ebr kultet q\u00eb jan\u00eb respektuar n\u00eb popullat\u00ebn ilire t\u00eb k\u00ebtij qyteti n\u00eb Ilirin\u00eb jugore. Per\u00ebndia s\u00eb cil\u00ebs i faleshin amant\u00ebt ka qen\u00eb <strong>kulti i Afrodit\u00ebs<\/strong>. N\u00eb koh\u00ebt e hershme hyu dodonas,Zeusi \u00ebsht\u00eb i shprehur n\u00eb prerjet e monedh\u00ebs. Per\u00ebndit sipas amant\u00ebve jan\u00eb mbrojt\u00ebse t\u00eb barinjve, pyjeve dhe kullotave.<\/li>\n<\/ul>\n<p><u>N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb lumit<\/u>, mbi fshatin<strong> Lepenic\u00eb, <\/strong>ndodhet<strong> <u>Shpella e Shkruar<\/u>. <\/strong>Kjo shpell\u00eb ka disa vizatime me ngjyr\u00eb gjaku. Vizatimet jan\u00eb silueta njer\u00ebzish t\u00eb ve\u00e7uar dhe shpeshher\u00eb t\u00eb grupuara. Gjysma e shpell\u00ebs nuk \u2018lexohet\u2019 pasi \u00ebsht\u00eb d\u00ebmtuar nga koha dhe njer\u00ebzit. <u>Kjo shpell\u00eb \u00ebsht\u00eb nga m\u00eb t\u00eb rrallat e Ballkanit p\u00ebr vlerat e saj prehistorike<\/u><strong>. <\/strong>Kur kalon <u>ur\u00ebn mesjetare <\/u><strong>t\u00eb Bratit<\/strong>, t\u00eb \u00e7on\u00a0 n\u00eb <strong><u>Kalan\u00eb e Cerjes<\/u>.<\/strong> Objekte prej bronzi gjenden \u00a0rreth kalas\u00eb. <strong><u>Mozaiku i Mesaplikut<\/u>,(<\/strong>shek. IV-pr.e.r), ku figur\u00eb kryesore \u00ebsht\u00eb profili i nj\u00eb burri q\u00eb mban n\u00eb kok\u00eb nj\u00eb mbuloj\u00eb me bisht t\u00eb ngjash\u00ebm me qylafin e bardh\u00eb q\u00eb p\u00ebrdoret edhe sot n\u00eb Lab\u00ebri.\u00a0i gjetur n\u00eb af\u00ebrsi t\u00eb Cerjes, q\u00eb pasuron<strong> Muzeun komb\u00ebtar<\/strong>. E bukur ka qen\u00eb edhe*<strong><u>Kalaja e Boderit<\/u><\/strong>,ku<u> legjenda thot\u00eb: njer\u00ebzit nd\u00ebrtuan enkas nj\u00eb kod\u00ebr p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar aty kalan\u00eb<\/u>.<\/p>\n<ul>\n<li><strong>\u00a0Trash\u00ebgimia e nd\u00ebrtimeve popullore<\/strong> t\u00eb zon\u00ebs p\u00ebrfshin,\u2013 rreth<strong> 80 objekte. \u00a0<\/strong>Nd\u00ebrtimet e periudh\u00ebs s\u00eb antikitetit, p\u00ebrfshin<strong> <u>Kanin\u00ebn<\/u> <\/strong>themeluar<strong> 3600-3700 vite m\u00eb par\u00eb <\/strong>e cila \u00ebsht\u00eb e vetmja qend\u00ebr urbane q\u00eb ka vazhdim\u00ebsi jete qysh nga themelimi.<strong> Koha e nd\u00ebrtimit t\u00eb kalas\u00eb dhe e Kanin\u00ebs <\/strong>si qend\u00ebr urbane, jan\u00eb binjake. N\u00eb jug t\u00eb gjirit t\u00eb\u00a0 Vlor\u00ebs \u00ebsht\u00eb <strong>qyteti i gurt\u00eb mbi shk\u00ebmb, ORIKU antik<\/strong> i shek.Vl p.e.r, porti i fisit ilir t\u00eb amant\u00ebve, mbi kodr\u00ebn e njohur me emrin Paleokast\u00ebr. P\u00ebrmendet nga autor\u00eb antik <strong>t\u00eb shek, V p.e.r<\/strong>, si port i r\u00ebnd\u00ebsishem i Adriatikut.E p\u00ebrdor\u00ebn romak\u00ebt n\u00eb luft\u00ebrat kunder ilir\u00ebve e maqedon\u00ebve, si dhe n\u00eb luft\u00ebn civile midis <strong>\u00c7ezarit<\/strong> dhe <strong>Pompeut<\/strong>. N\u00eb shek. lll p.e.r, preu monedha me emrin e bashk\u00ebsive qytetare. N\u00eb shek. ll pr.e.re, \u00a0u d\u00ebmtua nga nj\u00eb t\u00ebrmet i r\u00ebnd\u00eb. U rind\u00ebrtua dhe fortifikua n\u00eb shek. V-Vl. Gjat\u00eb Bizantit dhe n\u00eb Mesjet\u00eb njihet me emrin \u201c<strong><u>JERIKO\u201d<\/u><\/strong>.N\u00eb shek. e Vll pran\u00eb tij u nd\u00ebrtua kisha e <strong><u>Marmiroit<\/u><\/strong>. Fshati <strong><u>Dukat<\/u><\/strong>: vendbanim i vjet\u00ebr ilir q\u00eb n\u00eb vitin <strong>220(shek.III- p.e.r<\/strong> ).N\u00eb Dukat \u00ebsht\u00eb zbuluar nj\u00eb varrez\u00eb ilire e mij\u00ebvjecarit t\u00eb lll p.e.r .N\u00eb vitin 48 t\u00eb er\u00ebs s\u00eb re Jul Cezari k\u00ebrkoi ndihm\u00eb p\u00ebr t\u00eb sulmuar Pompeun. Gjurm\u00eb vendbanimi t\u00eb lasht\u00eb jan\u00eb gjetur ne rr\u00ebz\u00ebmalitn e Lungar\u00ebs mbi burimet e Izvorit (n\u00eb <strong><u>Tragjas<\/u><\/strong>),n\u00eb\u00a0 kodr\u00ebn e quajtur <strong><u>Qyteza e Sof\u00ebs<\/u><\/strong>, ku jan\u00eb <strong>disa tuma ilire<\/strong>.Ruhen rr\u00ebnoja nd\u00ebrtimesh t\u00eb <strong>shek. lV-ll p.e.r<\/strong>. Ky fshat, si qend\u00ebr e fortifikuar,\u00a0 njihej me emrat <strong>Tregas,Dragjat,Tregasaj<\/strong>, i cili n\u00eb antikitet lidhej me <strong>Orikun<\/strong>. Fshati <strong><u>Radhim\u00eb<\/u> <\/strong>i vendosur n\u00eb shpatin per\u00ebndimor t\u00eb malit t\u00eb Lungar\u00ebs , p\u00ebrmendet si vendbanim i lasht\u00eb qysh n\u00eb <strong>shek.lll \u2013 ll p.e.r<\/strong>.<\/li>\n<li><strong>N\u00eb Mesjet\u00ebn e hershme<\/strong> kultura ilire\u00a0 e trash\u00ebguar nuk u asimilua nga pushtuesit e shumt\u00eb, por ajo ruajti e forcoi dukurit\u00eb etnike t\u00eb komb\u00ebsis\u00eb. Madje k\u00ebto tipare t\u00eb fizionomis\u00eb komb\u00ebtare u ruajt\u00ebn dhe gjat\u00eb pushtimit osman, kemi nd\u00ebrtimin e nj\u00eb s\u00ebr\u00eb fortifikimesh, si ajo e<strong> Gjon Bo\u00e7arit <\/strong>n\u00eb fshatin<strong> Tragjas<\/strong>, e njohur edhe si Periudha e pashall\u00ebqeve t\u00eb m\u00ebdha shqiptare. <strong>Kullat e<\/strong> <strong>Dervish Aliut<\/strong> n\u00eb Dukat, ve\u00e7an\u00ebrisht me <strong>Ali pash\u00eb Tepelen\u00ebn<\/strong>, p\u00ebrmendim <strong>kalan\u00eb e Porto Palermos,<\/strong> e nd\u00ebrtuar nga mjesht\u00ebr e arkitekt\u00eb shqiptar\u00eb, ku vihet re njohja e <strong>artit bashk\u00ebkohor ushtarak dhe teknika e lart\u00eb e nd\u00ebrtimit<\/strong>.<\/li>\n<li><strong><u>Banesa fshatare<\/u><\/strong> e rrethit t\u00eb Vlor\u00ebs, paraqet nj\u00eb shum\u00ebllojshm\u00ebri n\u00eb tipat dhe variantet, q\u00eb ndahen n\u00eb banes\u00eb t\u00eb zon\u00ebs s\u00eb Bregut t\u00eb detit dhe t\u00eb Lab\u00ebris\u00eb. Dallohen banesat n\u00eb <strong>Kanin\u00eb, Himar\u00eb, Mavrov\u00eb, Armen, Kocul, Smokthin\u00eb <\/strong>etje<strong>.<\/strong><strong> \u00a0Mjeshtrit ilir njihen p\u00ebr teknik\u00eb t\u00eb lart\u00eb nd\u00ebrtimi.<\/strong> Nj\u00eb fragment nd\u00ebrtimi gjejm\u00eb t\u00eb fiksuar n\u00eb stel\u00ebn e gjetur n\u00eb fush\u00ebn e Peshk\u00ebpis\u00eb. P\u00ebr artin e lart\u00eb t\u00eb nd\u00ebrtimit flasin rr\u00ebnojat e vendburimeve antike si qyteti ilir i <u>Amantias<\/u>, <u>Kanin\u00ebs<\/u>. \u00a0Fragmentet e zbuluara n\u00eb <strong><u>Triport( Laguna e Nart\u00ebs)<\/u> <\/strong>q\u00eb duhet t\u00eb ket\u00eb qen\u00eb<strong> Aulona<\/strong> antike.\u00a0 P\u00ebr veshjen antike ilire gjejm\u00eb t\u00eb dh\u00ebna n\u00eb dy stelat e gjetura n\u00eb Lumin e Vlor\u00ebs. Nj\u00ebra e zbuluar n\u00eb <strong>Mesaplik<\/strong> e tjetra n\u00eb <strong>Drashovic\u00eb<\/strong>, pasqyrojn\u00eb veshjen e grave n\u00eb shekujt e par\u00eb t\u00eb er\u00ebs son\u00eb. <strong>Stela \u201cn\u00ebn\u00eb e bij\u00eb<\/strong>\u201de gjetur n\u00eb Drashovic\u00eb, p\u00ebr vlerat q\u00eb ajo mbart \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb objekt studimi nga specialist <strong>arkeolog e etnograf.<\/strong> Kjo trev\u00eb dallohet edhe p\u00ebr mullnjt\u00eb.<\/li>\n<li><strong>\u00a0\u00a0Mullinjt\u00eb e bluarjes <\/strong>\u2013 nj\u00eb trash\u00ebgimi e lasht\u00ebsis\u00eb q\u00eb po humbet. N\u00eb fshatrat me burime ujore si, Armeni, Vel\u00e7a, Smokthina, Bolena, Dukati, Vranishti, Dh\u00ebrmiu etj, kan\u00eb patur mulli. Si mulliri i kaminave n\u00eb Vel\u00e7\u00eb dhe ai i <strong>Saliko Dalanit<\/strong> apo i <strong>Derajve<\/strong> n\u00eb <u>Smokthin\u00eb<\/u><strong>. <\/strong><\/li>\n<li><strong>Lind pyetja:P\u00ebrse nuk k\u00ebrkohet \u201cVajza e Vlor\u00ebs\u201dose \u201cVajza Aulanase\u201d?!<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p>N\u00eb Muzeun historik t\u00eb qytetit t\u00eb Vlor\u00ebs, n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb Vlor\u00ebs, njihesh dhe me nj\u00eb vizatim ku \u00ebsht\u00eb riprodhuar nj\u00eb truproje e kasht\u00eb. Natyrsh\u00ebm \u00e7do vizitori i lind pyetja se \u201cPse vet\u00ebm vizatimi? Ku \u00ebsht\u00eb truproja e lasht\u00eb? Thuhet se skulpura \u00ebsht\u00eb vjedhur nga italian\u00ebt. Skulptura \u201c<strong>Vajza e Vlor\u00ebs\u201d<\/strong> \u00ebsht\u00eb gjetur n\u00eb k\u00ebt\u00eb qytet dhe \u00ebsht\u00eb e \u00a0punuar n\u00eb gur g\u00eblqeror nga t\u00eb gurores s\u00eb Kanin\u00ebs. \u00cbsht\u00eb e lart\u00eb 87 centimetra, i mungon koka q\u00eb ka qen\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb \u00a0dhe krahu i djatht\u00eb. Ajo konsiderohet nj\u00eb kryevep\u00ebr e mjesht\u00ebrve ilir dhe \u00ebsht\u00eb i pari dokument q\u00eb tregon veshjen e vajzave aulonase. E dh\u00ebna e fundit p\u00ebr vendndodhjen e k\u00ebsaj skulpture ka qen\u00eb n\u00eb vitet \u201980 kur nj\u00eb shtetas holandez i shkruante muzeut t\u00eb Vlor\u00ebs se nj\u00eb skulptur\u00eb me mbishkrimin <strong>\u201cVajza aulonase<\/strong>\u201d e kishte par\u00eb n\u00eb nj\u00eb ekspozit\u00eb t\u00eb zhvilluar n\u00eb Franc\u00eb. Kjo vep\u00ebr arti antik ishte pjes\u00eb e nj\u00eb koleksioni japonez. P\u00ebrse nuk k\u00ebrkohet zyrtarisht q\u00eb skulptura t\u00eb gjendet e t\u2019i kthehet shtetit shqiptar? K\u00ebshtu Vlora do t\u00eb ket\u00eb simbolin e saj t\u00eb trash\u00ebgimis\u00eb t\u00eb kultur\u00ebs antike.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Kanina, qyteti iliro-arb\u00ebror ku kemi vazhdim\u00ebsi jete q\u00eb nga antikiteti e deri sot<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p><em>\u00a0\u201cK\u00ebt\u00eb mrekulli mbi gjith\u00eb\u00a0 mrekullit\u00eb e bot\u00ebs, nga ku sundohet toka dhe deti, dua ta kem timen<\/em>!\u201d <strong>Jul Qesari-v.49.pr.e.re)<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb lugin\u00ebn e Shushic\u00ebs, n\u00eb k\u00ebmb\u00ebt e malit Shashic\u00eb \u00ebsht\u00eb qyteti i lasht\u00eb- Kanina.Fatkeqsisht mungojn\u00eb faktet e shkruara p\u00ebr shk\u00eblqimin e jet\u00ebs s\u00eb saj. <strong>Vo:Pauzania<\/strong>, i pari q\u00eb e p\u00ebrmend Kanin\u00ebn. N\u00eb nj\u00eb mbishkrim t\u00eb tij, t\u00eb gjetur n\u00eb <strong>Olympia<\/strong>, thuhet<em>.\u201cAta pasi pushtuan <strong>Abantid\u00ebn (<\/strong><\/em>Thesproti-\u00c7am\u00ebri),<em> me ndihm\u00ebn e Per\u00ebndive,q\u00ebndruan k\u00ebtu n\u00eb Thronion<\/em>\u201d&#8230;Ai flet p\u00ebr Kanin\u00ebn: \u201c<em>qyteti antik i Thronionit q\u00eb gj\u00ebndet p\u00ebrball\u00eb <strong>maleve Keraunia<\/strong> <strong>(Karaburun<\/strong><\/em>).<strong><u>Pauzania<\/u><\/strong> shkruan: \u201c<em>Apollonasit rreth gjysm\u00ebs s\u00eb par\u00eb t\u00eb shek.V pr.er.r, pushtuan, pla\u00e7kit\u00ebn qytetet e Abantis\u00eb dhe Thronionin.Me t\u00eb dhjet\u00ebn e pla\u00e7k\u00ebs s\u00eb grabitur, ngrit\u00ebn nj\u00eb monument t\u00eb madh skulpture n\u00eb Olympia (Mavrov\u00eb si shenj\u00eb fal\u00ebnderimi p\u00ebr fitoren.\u201d-<\/em> kjo d\u00ebshmon se qyteti p\u00ebrball\u00eb Karaburunit, ishte <strong>Kanina<\/strong>.<\/p>\n<p><strong>\u00a0 Vo:<u> Straboni<\/u><\/strong>, \u201c<strong>Gjeografia\u2019<\/strong>\u2019,<strong>shek. I- pr.er.re<\/strong>, kur flet p\u00ebr Ilirin\u00eb, shkruan se: \u201c<em>Ky vend i ngoht\u00eb dhe frytdh\u00ebn\u00ebs \u00ebsht\u00eb plot me ullishta dhe vreshta\u2019\u2019<\/em>.- dy deg\u00eb t\u00eb pemtaris\u00eb,q\u00eb Iliria e sidomos Kanina i ka tradit\u00eb.<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0 Kanina<\/strong> u nd\u00ebrtua mbi nj\u00eb qend\u00ebr t\u00eb vjet\u00ebr banimi para (<strong>shek.VII. pr.e.re<\/strong>). Fortesa mori form\u00eb n\u00eb shek. III pr.e.re.Ajo ka nj\u00eb sip\u00ebrfaqe prej 3625 ha. <em>Vo:Perandori Justiniani I -lindi rreth vitit 482 n\u00eb Tauresium, nj\u00eb fshat n\u00eb Iliri. Xhaxhai i tij Perandori Justin I, ishte nj\u00eb truproj\u00eb q\u00eb arriti n\u00eb fron pas vdekjes s\u00eb Anastasit n\u00eb vitin 518. Justiniani q\u00eb mbret\u00ebrori nga viti 527 deri n\u00eb vitin 565 konsiderohet si nj\u00eb nga perandor\u00ebt m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm bizantin\u00eb dhe romak\u00eb<\/em>. <strong>Justiniani<\/strong> e rind\u00ebrtoi kalan\u00eb e Kanin\u00ebs n\u00eb <strong>shek.VI e.re<\/strong>, si pika m\u00eb dominuese n\u00eb gjirin e Vlor\u00ebs, e pag\u00ebzuar, <strong>\u2018Ballkoni i Vlor\u00ebs<\/strong>\u201d. Akropoli arrin\u00a0 n\u00eb kuot\u00ebn e 398 m. Pamja nga kjo\u00a0fortes\u00eb\u00a0qiellore\u00a0\u00ebsht\u00eb mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebse, e jasht\u00ebzakonshme e mistike.<\/p>\n<p>Kanina, si e gjith\u00eb Iliria ka njohur t\u00eb gjitha pushtimet, duke nisur nga <strong>Pers\u00ebt, shek IV-pr.er.re<\/strong>),t\u00eb cil\u00ebt i ndoqi <strong><u>Aleksandri i Madh.<\/u><\/strong> (<strong>334, pr.er.re<\/strong>).Pas maqedonsve Iliria u b\u00eb fush\u00eb betejash p\u00ebr romak\u00ebt.Ushtria ka sjell d\u00ebme t\u00eb pallogritshme n\u00eb Iliri. N\u00eb Durr\u00ebs dhe Orikum u b\u00eb lufta civile mes <strong><u>Qezarit<\/u><\/strong> dhe <strong><u>Pompeut<\/u><\/strong> (v.49 e.s). <strong><u>Ngulimet barbare<\/u><\/strong> (<u>shek V-VII<\/u>),shkat\u00ebrruan qytete q\u00eb e humb\u00ebn shk\u00eblqimin, si <u>Apollonia<\/u>, <u>Butrinti<\/u>, <u>Adrianopoli<\/u>, <u>Bylisi<\/u>, <u>Glavinica<\/u>. <strong><u>vo:Ana Komnena<\/u><\/strong><strong>, <\/strong>flet p\u00ebr luft\u00ebrat e t\u00eb atit, <strong>perandorit Aleks<\/strong>, kund\u00ebr ushtrive normane <strong>shek.XI<\/strong> ( <strong>Guiskardit<\/strong> dhe t\u00eb t\u00eb birit<strong> Boemundit<\/strong>). M\u00eb 1081, ushtria normane e Guiskardit, u nis nga Brindizi\u00a0 e\u00a0Otranto\u00a0drejt Durr\u00ebsit. Boemundi me ushtrin\u00eb zbarkoi n\u00eb Vlor\u00eb. Pushtoi <strong>Vlor\u00ebn, Kanin\u00ebn <\/strong>e\u00a0<strong>Jerikon <\/strong>(Orikumin). Kurse i ati me ushtri u nis drejt Korfuzit. <strong><u>Vo:Goffredus Malaterra<\/u>: <\/strong>shkruan se,<strong> Guiskardi<\/strong> niset prej Italis\u00eb,pushton Jerikon,Vlor\u00ebn, <strong>Kanin\u00ebn <\/strong>dhe mb\u00ebrrin deri n\u00eb Korfuz,pasi u shp\u00ebrb\u00eb Perandoria Bizantine. \u00a0<em>P\u00ebr r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb historike t\u00eb qyteteve jugor t\u00eb Iliris\u00eb:<strong>Kanin\u00eb<\/strong>, <strong>Orik<\/strong>,<strong>Bylis<\/strong> dhe <strong>Butrint<\/strong> flet\u201c<strong>K\u00ebnga e Rolandit<\/strong>\u201d,(m\u00eb e vjetra e let\u00ebrsis\u00eb franceze), ku v\u00ebrehet q\u00ebndresa heroike e popullsis\u00eb ndaj pushtimit norman. <\/em><\/p>\n<p><strong>\u00a0N\u00eb Mesjet\u00eb(<u>shek.IX- X<\/u>)<\/strong> Kanina radhitet si <strong>qend\u00ebr e r\u00ebnd\u00ebsishme kishtare dhe administrative<\/strong>. T\u00eb dh\u00ebna mbi k\u00ebt\u00eb qytet gjenden qysh nga sundimi i perandorit <strong>Vasili i II-t\u00eb(976-1025<\/strong>),ku nj\u00eb <strong>doc.v.1019,<\/strong> thot\u00eb, se ai sundon 17 peshkopata, ku vet\u00ebm ajo e <strong>Kanin\u00ebs<\/strong> dhe e <strong>Gllavinic\u00ebs<\/strong> jan\u00eb brenda Kaonis\u00eb,ku\u00a0 sh\u00ebrbenin 40 klerik\u00eb dhe 30 parik\u00eb. Madje dhe sot n\u00eb Kanin\u00eb ruhen emra si:<u>Kisha e Bardh\u00eb<\/u> (Qishbardh\u00eb), <u>Kisha e Kallogjerit<\/u>, e <u>Parashqevis\u00eb<\/u>, e <u>Baba Gjer\u00e7erit<\/u>, e <u>Kocaqit<\/u>,e <u>Hamzarajt<\/u>, <u>Maja e Kish\u00ebs<\/u> (ku \u00ebsht\u00eb gjetur mbishkrimi \ud83d\ude41<em>Joan Komneni, peshkopi i Kanin\u00ebs dhe i t\u00eb gjith\u00eb ilir\u00ebve<\/em>.)Madje dhe kish e Marmiroit (Orik) ishte n\u00ebn juridiksionin e Kanin\u00ebs.<\/p>\n<p><strong><u>Vo:Doc v.1043<\/u><\/strong><strong>:<\/strong> Kanina bie n\u00ebn sundimin bullgar. <u>Mbreti Boris<\/u> kishte v\u00ebn\u00eb <u>Klementin<\/u> si kryepeshkop q\u00eb mbikqyrte <u>Kanin\u00ebn e Orikumin<\/u>. <strong><u>Pas shek.XI,<\/u><\/strong> Kanina me Vlor\u00ebn gjenden n\u00eb burimet bizantine.<\/p>\n<p><strong>Vo.Shqiptari i Italis\u00eb 28-9-2011\u201d<\/strong><em><u>Venediku n\u00eb Shqip\u00ebri\u201d<\/u><\/em><strong>: <\/strong><em>M\u00eb <strong>1154<\/strong>, <u>gjeografi arab<strong> Idrizi<\/strong><\/u> e p\u00ebrkufizon si \u201cculfus Venetiarum\u201d. <strong>Ana Komnena<\/strong> i akuzon kolon\u00ebt venedikas t\u00eb Durr\u00ebsit, se n\u00eb v.1081 ua kishin dor\u00ebzuar qytetin norman\u00ebve t\u00eb Robert Guiskardit. Di\u00e7ka mjaft e \u00e7uditshme &#8230;flota venedikase ishte p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb nj\u00eb betej\u00eb t\u00eb tmerrshme detare kund\u00ebr norman\u00ebve pik\u00ebrisht n\u00eb uj\u00ebrat e Durr\u00ebsit. Nj\u00eb dit\u00eb n\u00eb fundshek.XIV-Arb\u00ebria bashk\u00eb me t\u00eb gjith\u00eb, edhe <strong>Kanina<\/strong> u zgjua Venedikase. Kudo n\u00eb \u00e7do k\u00ebshtjell\u00eb valvitej Flamuri i Sh\u00ebn Markut t\u00eb Venedikut<\/em>.<\/p>\n<p><strong><u>Vo. Anzhuin\u00ebt dhe Arb\u00ebria<\/u><\/strong>: N\u00eb shek. <strong>XIII<\/strong><strong>(1205)<\/strong> <strong>Kanina <\/strong>ra n\u00ebn sundimin napoletan,t\u00eb <strong>Karli i I Anzhu<\/strong>, i cili krijoi <strong>(Mbret\u00ebrin\u00eb e\u00a0<em>Arb\u00ebris\u00ebAnzhuine<\/em> (1272-1286<\/strong>),kur qytete shqiptare, si <strong>Drishti<\/strong>, <strong>Deja<\/strong>, <strong>Shasi<\/strong>, <strong>Prizreni<\/strong>, <strong>Lezha<\/strong>,<strong> Kruja<\/strong>, <strong>Berati<\/strong>, <strong>Kanina<\/strong> etj, b\u00ebn\u00eb nj\u00eb hap t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm drejt kthimit t\u00eb tyre nga k\u00ebshtjella me fizionomi ushtarake, n\u00eb qendra urbane t\u00eb zhvilluara. Nd\u00ebrkoh\u00eb n\u00eb Arb\u00ebri ushtronin pushtet disa familje, shpesh n\u00eb konflikt me nj\u00ebra-tjetr\u00ebn, si,<strong>Skurra, Vrana-Arianiti, Blinishti, Topia<\/strong>, etj. Njohja e nj\u00eb sovrani t\u00eb huaj u pa si nj\u00eb mjet p\u00ebr t\u00eb qet\u00ebsuar grindjet mes tyre. M\u00eb<strong> <u>1285<\/u><\/strong> anzhuin\u00ebt braktis\u00ebn <u>Durr\u00ebsin<\/u>, <u>Vlor\u00ebn<\/u> dhe <u>Kanin\u00ebn <\/u>.N\u00eb vitet <u>1296-1341<\/u> n\u00eb k\u00ebshtjell\u00eb sundonte nj\u00eb oficer bizantin.Pas vdekjes s\u00eb Perandorit Bizantin, <strong>Andronik<\/strong>, Kanin\u00ebn e sulmuan <strong>serb\u00ebt<\/strong> m\u00eb 1341. Thuhet se m\u00eb pas cari ia besoi <strong>Vlor\u00ebn dhe Kanin\u00ebn<\/strong>, despotit <strong>Joan Komneni.<\/strong> Nj\u00eb dok. i gjetur m\u00eb(<strong> 16 prill 1350<\/strong>&#8211;<strong> Raguz\u00eb)<\/strong>, shkruar n\u00eb italisht dhe nj\u00eb tjet\u00ebr n\u00eb gusht, ku thuhet se J.Komneni \u00ebsht\u00eb i plotfuqish\u00ebm i Kanin\u00ebs dhe Beratit, p\u00ebr t\u00eb cilat flitet m\u00eb1370 p\u00ebr peshkopatat Berat,Kanin\u00eb dhe Vlor\u00eb. M\u00eb 1345, me\u00a0<em><strong>pushtimin<\/strong><\/em>\u00a0e Vlor\u00ebs dhe Kanin\u00ebs nga serb\u00ebt, sundimi bizantin\u00a0<em><strong>n\u00eb Shqip\u00ebri,<\/strong><\/em>\u00a0i vendosur 9,5 shekuj m\u00eb par\u00eb, mori fund\u00a0.N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb k\u00ebshtjella kaloi dor\u00eb m\u00eb dor\u00eb.Nj\u00eb <strong>dok i shek XIV<\/strong> n\u00ebnshkruhet nga qefaliu i Kanin\u00ebs,<strong><u>Branilo Kastrioti<\/u><\/strong>. N\u00eb v.<strong>1372<\/strong> zot i Kanin\u00e8s u b\u00eb <strong>Balsha i II<\/strong>.Pas vrasjes s\u00eb tij,sundimi i saj i kaloi gruas s\u00eb tij Komnen\u00ebs dhe bij\u00ebs s\u00eb tyre, Rugjin\u00eb. Pozita e saj si nyje strategjike,e lidhur me tok\u00ebn dhe detin e b\u00ebri nj\u00eb nga qendrat m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb koh\u00ebs, ndaj lakmohej nga per\u00ebndimor\u00ebt,lindor\u00ebt dhe verior\u00ebt. M\u00eb pas <strong><u>Gjergj Arianiti<\/u><\/strong> i rikthehet principat\u00ebs s\u00eb st\u00ebrgjyshit David Vrana-Arianiti, duke u b\u00ebr\u00eb zot jo vet\u00ebm i saj, por me nj\u00eb shtrirje q\u00eb niste nga Dibra,Shpati i Elbasanit, Mallakastra, Vlor\u00eb, Himar\u00a0 dhe deri n\u00eb Golem t\u00eb Gjirokastr\u00ebs. N\u00eb Golem ndodhet varri i Gjergjit t\u00eb Madh. Golemasit thon\u00eb se \u00ebsht\u00eb i princ Arianitit. Madje Gj.Arianiti ishte edhe zot i Manastirit. Me David Vrana-Arianitin lindi aristokracia feudale n\u00eb Ballkan . N\u00eb vitet <strong>1417 e 1418,<\/strong> turqit pushtuan \u00a0k\u00ebshtjellat e Gjirokastr\u00ebs,\u00a0 Beratit, Kanin\u00ebs etj<\/p>\n<p><strong>Disa t\u00eb dh\u00ebna Arkologjike:<\/strong><\/p>\n<p>Pozita gjeografike e Kanin\u00ebs dhe lart\u00ebsia 375-399 m.mbi nivelin e detit, e kan\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb nj\u00eb pik\u00eb me vlera strategjike k\u00ebt\u00eb trev\u00eb ilire. Jan\u00eb k\u00ebto arsyet q\u00eb Kanina ka jo vet\u00ebm vazhdim\u00ebsi jete krahas qyteteve bashk\u00ebkoh\u00ebs t\u00eb saj, por dhe do t\u00eb jetoj\u00eb. K\u00ebrkimet e para n\u00eb k\u00ebshtjell\u00eb i kan\u00eb b\u00ebr\u00eb t\u00eb hujat n\u00eb <strong>shek.XIX-XX<\/strong>. I pari q\u00eb g\u00ebrmoi n\u00eb muret e Kanin\u00ebs ka qen\u00eb anglezi <em><strong><u>William<\/u><\/strong><\/em><strong><u>\u00a0Martin\u00a0<em>Leake<\/em><\/u><em>, <\/em><\/strong><em>fill.shek XIX<strong>,<\/strong> thot\u00eb : \u201c<\/em><em>Kalaja \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar mbi nj\u00eb vendbanim helenik<\/em><em>.\u201d- Kjo hipotez\u00eb rr\u00ebzohet se kur Kanina ishte qend\u00ebr urbane e zhvilluar, grek\u00ebt nuk ishin vendosur n\u00eb Atik\u00eb. Pastaj bazamenti i kalas\u00eb antike \u00ebsht\u00eb autentik ilir.<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0 Pas Likut, Kanin\u00ebn e vizitoi <strong>J.G.Hahni<\/strong>, i cili e krahason planin e k\u00ebshtjell\u00ebs me at\u00eb t\u00eb Akrokorinthit.<\/em><\/p>\n<p><strong><u>Johann Georg von Hahn-1811-1869<\/u><\/strong><strong>&#8211;<\/strong> (Studime shqiptare)-1854,\u201d<em>Hahni argumenton p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb nga nj\u00eb pik\u00ebpamje multidisiplinare (historike, gjuh\u00ebsore, etnografike, etj.), autoktonin\u00eb e shqiptar\u00ebve, prejardhjen ilire t\u00eb shqiptar\u00ebve e prejardhjen e shqipes nga ilirishtja&#8230; ilir\u00ebt formojn\u00eb nj\u00eb deg\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb e t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb lasht\u00ebsis\u00eb.\u201d\u00a0 <\/em>Kurse <strong><u>E. Isamberti<\/u><\/strong> mb\u00ebshteti t\u00eb dh\u00ebnat e dy t\u00eb par\u00ebve. N\u00eb fillim shek.XX- kalan\u00eb e vizitoi <strong><u>Karl Patch(K.Pa\u00e7i<\/u><\/strong>), flet p\u00ebr dy fragmente guri me mbishkrime, ku pas deshifrimit, Pa\u00e7i thot\u00eb se \u00ebsht\u00eb <u>gur varri i nj\u00eb prelati<\/u>. Austrohungarezi <strong><u>Konstantin Josef<\/u><\/strong><u>\u00a0<em><strong>Jire\u00e7ek<\/strong><\/em><\/u> (<strong>1854 -1918<\/strong>), flet p\u00ebr nj\u00eb mur t\u00eb t\u00ebrthort\u00eb, t\u00eb ndar\u00eb n\u00eb dy pjes\u00eb me gur\u00eb t\u00eb bardh\u00eb t\u00eb pagdhendur n\u00eb form\u00eb paralelopipedi.<strong>(fragment arkeologjik ilir)<\/strong>, pasi n\u00eb Kanin\u00eb \u00ebsht\u00eb gurorja e cila i ka gur\u00ebt shum\u00eb t\u00eb bardh\u00eb. Ai shton dhe pranin\u00eb e <strong><u>nj\u00eb kulle sahati<\/u><\/strong><u>,<\/u><u> pa fush\u00ebn dhe akrepat, me \u00e7eki\u00e7 dhe me k\u00ebmban\u00eb<\/u>.<\/p>\n<p>Vo:Jire\u00e7ek e M. Shuflai, ngulmojn\u00eb p\u00ebr antikitetin e hersh\u00ebm e Kanin\u00ebs. si nj\u00eb qend\u00ebr e l\u00ebn\u00eb pas dore.<\/p>\n<p><strong><u>Vo:D.Komata<\/u><\/strong><strong>, \u201cQyteti Iliro Arb\u00ebror i Kanin\u00ebs\u201d, f.17-24)<\/strong> N\u00eb nj\u00eb xhep n\u00eb thell\u00ebsin\u00eb 4,5 m, jan\u00eb gjetur material qeramike t\u00eb periudh\u00ebs (<strong>para-protourbane,<\/strong> <strong>shek. XI-VIII- pr.er,re<\/strong>), shum\u00eb gjetje t\u00eb tjera i p\u00ebrkasin shoq\u00ebris\u00eb patriarkale. Ka qen\u00eb qend\u00ebr banimi para krijimit t\u00eb qytetit.<\/p>\n<p><strong><u>Vo:Prof.dr.Musili<\/u><\/strong>, \u201c<em><u>Qytet\u00ebrimi prehistorik i Shqip\u00ebris\u00eb<\/u><\/em>\u201d <strong>Milano-1940, f.279-310,(<\/strong><em><u>kryetari i fundit i misionit arkeologjik n\u00eb Shqip\u00ebri<\/u><\/em> ): Jan\u00eb gjetur<strong> fragmente en\u00ebsh qeramike<\/strong>, si parete, buz\u00eb,vegje, i p\u00ebrkasin <strong>epok\u00ebs s\u00eb bronzit t\u00eb von\u00ebt<\/strong>, <strong>mij\u00ebvje\u00e7ari II,pr.er.re<\/strong>)q\u00eb jan\u00eb t\u00eb nj\u00eb kohe me gjetjet n\u00eb\u00a0 <u>Gajtan t\u00eb Shkodr\u00ebs, \u00a0Shurdhah, Maliq.<\/u><\/p>\n<p><strong><u>Vo:Hasan Ceka, \u201cIliria\u201d-D.Komata (f.26<\/u><\/strong><u>)<\/u> :P\u00ebrsa i p\u00ebrket Arkitektur\u00ebs, muri ilir i zbuluar, ka gjat\u00ebsi 40 m. dhe lart\u00ebsi 1,5 m) ndjek relievin e kodr\u00ebs, ka ruajtur k\u00ebmish\u00ebn e brendshme.Kan\u00eb pasur baz\u00eb 2 rreshta gur\u00ebsh t\u00eb m\u00ebdhenj, ose blloqe t\u00eb gjat\u00eb 35-38-80 cm. M\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenjt\u00eb arrijn\u00eb 1,5 m. Jan\u00eb tipike ilire, t\u00eb papunuar, t\u00eb palidhur, forma katrore ose trapezoide t\u00eb vendosur mbi taban shtufor. Mbi ta \u00ebsht\u00eb nj\u00eb rresht tullash. Muri ilir i Kanin\u00ebs\u00a0 nga teknika e nd\u00ebrtimit ngjason me muret e shum\u00eb qyteteve antike t\u00eb vendit, si:Amantia, Pllo\u00e7a, Klosi(Fier), Berati, Irmaj (Gramsh), Lekli(Tepelen\u00eb),Selca e poshtme.<\/p>\n<p><strong><u>Vo: Apollon Ba\u00e7e: D.Komata,f.29<\/u><\/strong>&#8211; pjes\u00eb t\u00eb murit ilir n\u00eb Kanin\u00eb i p\u00ebrkasin (<strong><u>shek V-IV pr.er.re<\/u><\/strong>), ku gur\u00ebt jan\u00eb t\u00eb punuar n\u00eb punishte.N\u00eb themelet e mureve iu gjet\u00ebn shum\u00eb objekte arkeologjike t\u00eb k\u00ebsaj periudhe, kryesisht qeramik , en\u00eb pijesh(kupa, po\u00e7e) me ornamente ose vet\u00ebm me vernik t\u00eb zi. Kjo tregon se element\u00ebt e qytet\u00ebrimit kishin lindur n\u00eb <strong>shek.V. pr.er.re<\/strong>: Pjes\u00eb muri <strong>t\u00eb antikitetit t\u00eb von\u00ebt<\/strong> jan\u00eb gjetur n\u00eb an\u00ebn Jugore. Kurse pak m\u00eb tej k\u00ebtij muri, ndryshon teknika e nd\u00ebrtimit, ku nd\u00ebrthuret nd\u00ebrtimi me gur\u00eb e tulla, me trash\u00ebsi 2 m. K\u00ebt\u00eb teknik e gjejm\u00eb n\u00eb k\u00ebshtjellat e Durr\u00ebsit, Paleokastr\u00ebs,Elbasanit, Kanina. <strong>Mesjeta e hershme(shek.X-XII<\/strong>)-muri \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar me gur\u00eb mesatar t\u00eb papunuar dhe blloqe t\u00eb rip\u00ebrdorura, t\u00eb lidhur me lla\u00e7 dhe jan\u00eb p\u00ebrforcuar me trar\u00eb t\u00ebrthor\u00eb e gjat\u00ebsor\u00eb. N\u00eb pik\u00ebn jug-lindje veri- per\u00ebndim, \u00ebsht\u00eb gjetur nj\u00eb mur i till\u00eb i gjat\u00eb 129 m dhe i gjer\u00eb 1,80m, i lart\u00eb 3m, u gjet dhe nj\u00eb port\u00eb sekrete, 1m e gjer\u00eb dhe 2,75 m e gjat\u00eb q\u00eb p\u00ebrdorej p\u00ebr daljen e njer\u00ebzve n\u00eb koh\u00eb rreziku. Muri rrethues i p\u00ebrket shek. XIII-XIV, i mbajtur mir\u00eb, \u00ebsht\u00eb 5-9 m i lart\u00eb \u00a0dhe 1,30m-1,65 m i trash\u00eb. N\u00eb pjes\u00ebn e sip\u00ebrme n\u00eb disa vende ruhen fr\u00ebngjit\u00eb. N\u00eb faqen jugore, nga jasht\u00eb,\u00a0 n\u00eb mur \u00ebsht\u00eb gjetur nj\u00eb gur i murosur (18 x16 cm) q\u00eb ka nj\u00eb mbishkrim arab<strong>\u201d Lavdi qoft\u00eb<\/strong>\u201d. Kurse <strong>Porta e murit<\/strong> jugor ruhet shum\u00eb mir\u00eb. N\u00eb mur<strong>, nga 18 kulla<\/strong>, kan\u00eb ngelur n\u00ebnt\u00eb (<strong>9)<\/strong>, me tri forma t\u00eb ndryshme. Aty jan\u00eb gjetur fragmente (en\u00eb qeramike) me zmalt.<\/p>\n<p><strong>Vo:Procopi, Lib.4<\/strong><u>. \u201cIlir\u00ebt dhe Iliria t\u00eb autorit antik\u00eb<\/u><strong>\u201d D.Komata. f.37: <\/strong>k\u00ebtu flitet se brenda kalas\u00eb n\u00eb t\u00eb gjitha pikat jan\u00eb gjetur mure nd\u00ebrtesash . Megjith\u00ebse jan\u00eb t\u00eb d\u00ebmtuara, krijojn\u00eb iden\u00eb mbi trajt\u00ebn e banesave t\u00eb k\u00ebsaj qendre t\u00eb lasht\u00eb.<strong> Gjurm\u00eb Banesash prehistorike <\/strong>t\u00eb gjetura n\u00eb Kanin\u00eb i takojn\u00eb<strong> (shek. IV-I pr.er.re<\/strong>.) Themeli i <strong>mureve antik\u00eb,<\/strong> jan\u00eb \u00a02 rreshta pllaka guri t\u00eb shesht\u00eb i papunuar, vendosur mbi shtuf si taban, t\u00eb lidhur me balt\u00eb. Pastaj vazhdon me tulla katrore t\u00eb plota 47x47x7, t\u00eb lidhura. Jan\u00eb gjetur fragmenrte sovaje me p\u00ebrb\u00ebrje balte, r\u00ebre dhe me thupra. K\u00ebto jan\u00eb sht\u00ebpit\u00eb e thjeshta ose kasollet. Mes tyre jan\u00eb gjetur \u00a0fragmente kalldr\u00ebmi. N\u00eb verilindje u g\u00ebrmuan 3 kuadrate , ku gjet\u00ebn 11 mure me nivele t\u00eb ndryshme, t\u00eb cilat bashk\u00eb me murin rrethues krijojn\u00eb nj\u00eb mjedis kat\u00ebrk\u00ebnd\u00ebsh k\u00ebndrejt\u00eb, me p\u00ebrmasa (5,70 m x 2,70 m), nd\u00ebrtuar me gur t\u00eb vegj\u00ebl, t\u00eb lidhur me lla\u00e7 e g\u00eblqere. N\u00eb nd\u00ebrtimin e banesave vihet re nj\u00eb <u>plan urbanistik<\/u>, q\u00eb lejon l\u00ebvizjen e lir\u00eb t\u00eb banor\u00ebve dhe mjeteve t\u00eb transportit (qerreve).Kudo \u00ebsht\u00eb gjetur hi dhe copa qymyri.\u00a0 Jan\u00eb gjetur segmente kalldr\u00ebmi deri 4m gjat\u00ebsi e 1,55-190m gjer\u00ebsi.K\u00ebshtjella ka pasur <u>sistem kanalesh<\/u> . \u00cbsht\u00eb gjetur <strong><u>6 m kanal<\/u><\/strong>,me drejtim veii-jug, nd\u00ebrtuar me pllaka guri t\u00eb puthitura mir\u00eb, t\u00eb lidhur mes tyre me balt\u00eb.Sipas burimeve bizantine thuhet: N\u00eb fillimet e sundimit bizantin, (<u>ndoshta pas rind\u00ebrtimit t\u00eb Kanin\u00ebs nga Justiniani<\/u>), \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar nj\u00eb Xhami dhe nj\u00eb Manastir brenda akropolit t\u00eb K\u00ebshtjell\u00ebss antimke. Deri n\u00eb fillim t\u00eb shek.XXI. kan\u00eb qen\u00eb <strong><u>Sterat e ujit<\/u><\/strong> t\u00eb pish\u00ebm, q\u00eb mblidhnin nga reshjet atmosferike, si <strong>dhe ham\u00ebmet(banja) me avull<\/strong>.Mushja b\u00ebhej p\u00ebrmes kanaleve t\u00eb b\u00ebr\u00eb me gur\u00eb ose tubave qeramik\u00eb.N\u00eb koh\u00eb t\u00eb<strong> Androniku- II- Paleolog, V.1307, &amp; Evlia \u00c7elebiu, <\/strong>mes t\u00eb tjerave d\u00ebshmon p\u00ebr ekzistenc\u00ebn e nj\u00eb<strong> <u>\u00e7isterne t\u00eb lasht\u00eb<\/u><\/strong>. N\u00eb murin verior u gjet gryk\u00ebderdhja e kanalit, q\u00eb i takojn\u00eb mesjet\u00ebs s\u00eb hershme.Si <strong><u>material nd\u00ebrtimi<\/u><\/strong>: Jan\u00eb gjetur gur\u00eb t\u00eb m\u00ebdhnj, t\u00eb papunuar, gur\u00eb t\u00eb vegj\u00ebl, ve\u00e7an\u00ebrisht <strong>tjegulla e tulla<\/strong> me <u>balt\u00eb t\u00eb pjekur me gjurm\u00eb purtekash<\/u> q\u00eb i takojn\u00eb shek.( <strong>IV-III-pr.er.re<\/strong>). T\u00eb shumta n\u00eb numr jan\u00eb gjetur en\u00eb p\u00ebrdorimi sht\u00ebpijak, me ose pa vernik, si tava, tenxhere,tase, amfora, pjata e pjatanca, kupa, broka, kapak\u00eb, kana uji me 2 vegj\u00eb,q\u00eb i p\u00ebrkasin periudh\u00ebs qytetare ilire t\u00eb <strong>shek V-IV pr.er.re.<\/strong> \u00a0Brumi i tyre \u00ebsht\u00eb i past\u00ebr, i pjekur mir\u00eb, prej r\u00ebre ose mikes (p\u00ebrzierje) n\u00eb ngjyr\u00eb ok\u00ebr, \u00a0bezh\u00eb apo kafe e \u00e7el\u00ebt.Jan\u00eb gjetur dy kupa gjysm\u00ebsferike, me fund unazor, t\u00eb veshur krejt me vernik.kurse brenda zbukurohen me ngjyr\u00eb vishnje, me ornamente vij\u00ebzash horizontale t\u00eb b\u00ebra me g\u00ebrvishtje. Jan\u00eb gjetur objekte kozmetike nj\u00eb\u00a0 kapak me kat\u00ebr ndarje dhe pjes\u00eb q\u00eb b\u00ebjn\u00eb gjysm\u00ebn e objektit q\u00ebndron mbi 4 k\u00ebmb\u00eb.Jan\u00eb gjetur <strong><u>kandila me trup cilindrik<\/u><\/strong>, sqepar (<strong>shek.III.pr.er.re<\/strong>). Mes gjetjeve <u>\u00ebsht\u00eb <strong>nj\u00eb vul\u00eb<\/strong><\/u> me trup plo\u00e7ak vezak,4cm e gjat\u00eb dhe me dorez\u00eb.Jan\u00eb gjetur 150 cop\u00eb pesha q\u00eb p\u00ebrshkohen nga nj\u00eb brim\u00eb ku futej filli p\u00ebr peshkim dhe shum\u00eb rrotulla boshti p\u00ebr tjerrje. Jan\u00eb punuar me <strong>balt\u00eb shamot, <\/strong>t\u00eb pjekura mir\u00eb. K\u00ebto gjetje en\u00ebsh dhe mjete pune tregojn\u00eb nivelin e lart\u00eb qytetar t\u00eb Kanin\u00ebs q\u00eb nga\u00a0 antikiteti i hersh\u00ebm e n\u00eb vazhdim. Qeramika e antikitetit t\u00eb von\u00ebt(shek IV-VI.er.re, jan\u00eb gjetur en\u00eb pije,kotruve, vazo,en\u00eb kuzhine dhe vorba. Qeramika mesjetare dallohet p\u00ebr nj\u00eb kualitet t\u00eb lart\u00eb, cil\u00ebsor, ku ve\u00e7ohet qeramika e smaltuar. N\u00eb Kanin\u00eb vend t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb zen\u00eb en\u00ebt dekorative t\u00eb tryez\u00ebs me qeramik\u00eb t\u00eb smaltuar.Interes paraqet nj\u00eb pjat\u00eb n\u00eb trajt\u00eb gjysm\u00ebsfere,ku \u00ebsht\u00eb pikturuar nj\u00eb shpend grabitqar(skifter me sqep t\u00eb hapur) konturet jan\u00eb me smalt ngjyr\u00eb blu,i nd\u00ebrthurur me shirita smalti ngjyr\u00eb kafe q\u00eb duket si i z\u00ebn\u00eb n\u00eb rrjet\u00eb.Ose jan\u00eb gjetur, pjat\u00eb e smaltuar, e cek\u00ebt, e madhe, frutjer\u00eb apo pjat\u00eb e thell\u00eb, punuar artistikisht bukur dhe ilustruar me\u00a0 luspat e peshkut. N\u00eb k\u00ebto gjetje elgante ka t\u00eb pikturuara peshq, kok\u00eb njeriu, kafsh\u00eb lule, pem\u00eb, dragua. &#8211;<strong>vo:Sk\u00ebnder Anamali, \u201cMozaik\u00ebt e linit\u201d-Iliria-F.339<\/strong>: N\u00eb nj\u00eb gjetje \u00ebsht\u00eb vizatuar nj\u00eb figur\u00eb e ngjashme me blet\u00ebn n\u00eb ngjyr\u00eb kafe t\u00eb err\u00ebt. Nj\u00eb vizatim i till\u00eb\u00a0 \u00ebsht\u00eb ndeshur n\u00eb mozaikun e bazilik\u00ebs paleokristiane t\u00eb Linit( Pogradec).Jan\u00eb gjetur kana t\u00eb ndryshme, kotruve, filxhan,vegje etj. K\u00ebto en\u00eb t\u00eb smaltuara\u00a0 ndeshen dhe n\u00eb Italin\u00eb Jugore dhe n\u00eb qytetet\u00a0 gryk\u00ebs s\u00eb Vjos\u00ebs, Devollit dhe Shkumbinit, Rumani, Bullgari, Thrak\u00eb etj. Gjetje t\u00eb k\u00ebsaj natyre n\u00eb Kanin\u00eb tregojn\u00eb p\u00ebr marr\u00ebdh\u00ebniet e saj me qytete dhe vende me zhvillim qytetar.N\u00eb shek XV-XIX, ngjyrat m\u00eb t\u00eb zakonshme t\u00eb smaltit jan\u00eb kafja, e gjelbra n\u00eb ulli,e verdha,kremi, pikturuar me motive t\u00eb rrumbullakta n\u00eb buz\u00ebt. Disa gjetje me punime manjolike,mendohet se jan\u00eb t\u00eb importuara. <strong>Gjetjet metalike <\/strong>gjenden n\u00eb gjith\u00eb territorin, shumica e t\u00eb cilave jan\u00eb prej hekuri dhe m\u00eb pak prej bronzi. Jan\u00eb gjetur mjete pune, pajime nd\u00ebrtimi p\u00ebr sht\u00ebpi,\u00a0 pajime personale si stoli dhe arm\u00eb, thuajse t\u00eb oksiduara. Disa nga gjetjet: <strong><u>Mokrra<\/u><\/strong>( 4 cop\u00eb), unaz\u00eb punuar me rrahje, drap\u00ebr, turjela, thika, var\u00ebse, tok\u00ebza, rrath\u00eb, byzylyk, rruaza me brum qelqi,unaz\u00eb me gur\u00eb qelqi. Vlen t\u00eb p\u00ebrmendet nj\u00eb unaz\u00eb prej pete, mbi t\u00eb cil\u00ebn <strong><u>\u00ebsht\u00eb pikturuar shqiponja me dy krer\u00eb<\/u><\/strong>.<strong>En\u00ebt e Qelqit<\/strong> t\u00eb gjetura n\u00eb Kanin\u00eb i p\u00ebrkasin (<strong>shekXII-XV<\/strong>), t\u00eb cilat mund t\u00eb jen\u00eb importuar nga Venediku. <strong><u>Monedhat<\/u><\/strong> jan\u00eb gjetur 43 cop\u00eb. Nuk ka asnj\u00eb t\u00eb dh\u00ebn\u00eb q\u00eb mund t\u00eb ket\u00eb pasur \u00a0monedh\u00ebn e saj. <strong><u>Varret<\/u> <\/strong>si d\u00ebshmi identiteti; jan\u00eb gjetur 15 varre. Veshja e gruas Kaniniote, ishte\u00a0 fustan i gjat\u00eb deri te syri i k\u00ebmb\u00ebs, kadife vishnje ose jeshile e err\u00ebt, q\u00ebndisur nga fundi, m\u00ebng\u00ebt\u00a0 dhe rreth dekoltes, me fije ari ose ergj\u00ebndi. Nj\u00eb jelek t\u00eb zi puthitur pas belit, p\u00ebrpara q\u00ebndisur me dega ulliri, kurse n\u00eb shpin\u00eb shqiponja me fije t\u00eb arta. N\u00eb kok\u00eb mbante nj\u00eb kuror\u00eb me deg\u00ebn e ullirit, simbol i drurit t\u00eb jet\u00ebs.Kanina ishte qendra m\u00eb fisnike e gjith\u00eb gadishullit Ballkan. Rol luanin marr\u00ebdh\u00ebniet e fisnik\u00ebve me bot\u00ebn e jashtme, se tregtin\u00eb deri m\u00eb 1944 e b\u00ebnin me Italin\u00eb. Jeta n\u00eb familje b\u00ebhej si n\u00eb kryeqendrat e Evrop\u00ebs. Kjo fisnik\u00ebri e trash\u00ebguar nga shekujt u ruajt deri n\u00eb fund t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore. P\u00ebrs\u00ebri familjet me em\u00ebr t\u00eb Kanin\u00ebs e ruajn\u00eb k\u00ebt\u00eb virtyt, pa\u00e7ka se u p\u00ebrndoq\u00ebn nga trojet e t\u00eb par\u00ebve.<\/p>\n<p>Kanina, qyteti antiko-mesjetar arriti nj\u00eb zhvillim e lul\u00ebzim t\u00eb madh n\u00eb shek X\/XI- XV, si nj\u00eb qytet mesjetar n\u00eb \u00e7do k\u00ebndv\u00ebshtrim. Ajo dallohet si qend\u00ebr strategjike dhe qend\u00ebr ekonomike- tregtare e kulturore q\u00eb transportonte brenda dhe jasht\u00eb vendit, ulli, vaj ulliri, mjalt\u00eb, prodhime blegtorale e bujq\u00ebsore. Ms nj\u00eb shikimi historik , Kanina q\u00eb nga krijimi si qend\u00ebr urbane, ka qen\u00eb n\u00ebn sulmet e pushtues\u00ebve. Duke nisur nga pers\u00ebt, maqedonasit, romak\u00ebt, bizantin\u00ebt, norman\u00ebt, barbar\u00ebt,Anzhuin\u00ebt, bullgar\u00ebt, serb\u00ebt, venecian\u00ebt, Turqit, Luft\u00ebrat Ballkanike, Lufta e Vlor\u00ebs, Lufta e Par\u00eb dhe e dyt\u00eb Bot\u00ebrore, plus rreziku shovinist nga t\u00eb dy fqinj\u00ebt verior dhe jugor, i ka q\u00ebndruar mbi kok\u00eb. P\u00ebrsa i p\u00ebrket identifikimit t\u00eb rr\u00ebnojave t\u00eb Kanin\u00ebs, ka studiues t\u00eb huaj dhe vendas q\u00eb thon\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn, si- <strong>Bomo, Hamond, H.Ceka, S. Anamali<\/strong>, q\u00eb duke u mb\u00ebshtetur n\u00eb th\u00ebnien e <strong><u>Pauzanias<\/u><\/strong>,jan\u00eb shprehur se ajo \u00ebsht\u00eb \u201c<strong>Thronioni<\/strong>\u201d i lasht\u00eb\u00a0 q\u00eb q\u00ebndron krenare p\u00ebrball\u00eb maleve Keraune. <strong>Bomoja<\/strong> krahasoi pozit\u00ebn gjeografike t\u00eb Amantias, Orikut, Apolonias, dhe p\u00ebrforcoi mendimin, edhe me nj\u00eb fragment qeramike t\u00eb <strong>(shek VII- VI pr.er.re<\/strong>) t\u00eb gjetur n\u00eb truallin e k\u00ebshtjell\u00ebs antike. E v\u00ebrteta p\u00ebr Kanin\u00ebn \u00ebsht\u00eb l\u00ebn\u00eb n\u00eb harres\u00eb. Ndaj duhet t\u00eb g\u00ebrmohet sa m\u00eb shum\u00eb,p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb\u00a0 vlerat dhe meritat reale t\u00eb mohuara nj\u00eb qyteti me vlera t\u00eb ve\u00e7anta.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/stema-e-Vrana...png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-7678\" src=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/stema-e-Vrana...png\" alt=\"\" width=\"160\" height=\"153\" \/><\/a><em>Stema e Vrana-Arianit Komnen\u00ebve e p\u00ebrdorur nga Kostandin Arianit Komneni<\/em><\/p>\n<p><strong><u>Vo: \u201cLibro d\u2019oro della Nobilt<\/u><\/strong><strong><u>\u1eb7 Mediterranea\u201d<\/u><\/strong>:-\u201c<em>Libri i Art\u00eb i Familjeve Fisnike t\u00eb Mesdheut\u201d ku jan\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb Gjergj Arianit Komneni( Madh\u00ebshtori) dhe i biri, Kostandini, Protonoter i Pap\u00ebs, i cili shmangu luft\u00ebn mes Franc\u00ebs dhe Rom\u00ebs n\u00eb shek XV-XVI. T\u00eb dy Arianit\u00ebt, bab\u00eb e bir, dallohen si diplomat\u00eb t\u00eb shquar q\u00eb nderonin Arb\u00ebrin\u00eb. Ata <\/em><em>\u00a0ruajt\u00ebn identitetin e principat\u00ebs (stem\u00ebn e tyre<\/em>).<\/p>\n<p><strong><em>Solli per Kuvendin: Vilhelme Haxhiraj<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Mars 2019<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Vladimir Haxhiraj \u00a0\u00a0Qendrat arkeologjike dhe qytet\u00ebrimi antik &amp; mesjetar n\u00eb trev\u00ebn e Vlor\u00ebs. \u00a0Tem\u00eb studimi \u00a0 Kur flasim me gjuh\u00ebn e fakteve arkeologjike, p\u00ebrftojm\u00eb nj\u00eb histori reale komb\u00ebtare \u201cMadh\u00ebshtia e nj\u00eb populli nuk matet nga numri i banor\u00ebve, ashtu si \u00a0 madh\u00ebshtia e nj\u00eb njeriu, nuk matet nga gjat\u00ebsia e shtatit.\u201d\u00a0 Viktor Hygo\u00a0\u00a0<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7678,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-7677","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-histori-gjeografi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7677","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7677"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7677\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7679,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7677\/revisions\/7679"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7678"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7677"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7677"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7677"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}