{"id":7281,"date":"2018-05-08T20:23:06","date_gmt":"2018-05-08T20:23:06","guid":{"rendered":"http:\/\/revistakuvendi.org\/?p=7281"},"modified":"2018-05-08T20:23:06","modified_gmt":"2018-05-08T20:23:06","slug":"elegji-per-lumenjte-tane","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/revistakuvendi.org\/?p=7281","title":{"rendered":"ELEGJI P\u00cbR LUMENJT\u00cb TAN\u00cb"},"content":{"rendered":"<p><strong><a href=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Dedaj-Ndue-300x226.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-7282\" src=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Dedaj-Ndue-300x226-300x226.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"226\" \/><\/a>NDUE DEDAJ<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Nuk ka forum mjedisor q\u00eb mblidhet n\u00eb Lezh\u00eb dhe nuk ligj\u00ebron p\u00ebr Drinin theksh\u00ebm, p\u00ebr faktin e trisht\u00eb se \u201cDrini i Lezh\u00ebs\u201d nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb nj\u00eb lum\u00eb, por nj\u00eb kanal i madh, q\u00eb nuk rrjedh, por vegjeton mes leshterik\u00ebve. <!--more-->Nuk \u00ebsht\u00eb prej gjysm\u00eb shekulli nj\u00eb lum\u00eb i qarkulluesh\u00ebm, q\u00eb p\u00ebrt\u00ebrin e pastron veten, p\u00ebrkundrazi n\u00eb at\u00eb gjendje q\u00eb \u00ebsht\u00eb, ndot mjedisin. Kot nuk thon\u00eb q\u00eb nj\u00eb uj\u00eb q\u00eb nuk ec\u00ebn, nuk pihet! Jakov Xoxa sikur e kishte parandjer\u00eb rrezikun m\u00eb koh\u00eb, me \u201cLumin e Vdekur\u201d, q\u00eb tash nuk i p\u00ebrket vet\u00ebm let\u00ebrsis\u00eb, t\u00eb kaluar\u00ebs myzeqare, por t\u00eb sotmes gjithandej Shqip\u00ebris\u00eb. Drini e mori teposht\u00ebn q\u00eb kur u nd\u00ebrtua hidrocentrali i Vaut t\u00eb Dej\u00ebs dhe nuk u lejua m\u00eb q\u00eb n\u00eb krahun e Lezh\u00ebs t\u00eb rridhte asnj\u00eb pik\u00eb uj\u00eb, duke e kaluar t\u00eb gjithin nga Shkodra, duke b\u00ebr\u00eb q\u00eb nj\u00ebri qytet t\u00eb ishte i n\u00ebn\u00ebs dhe tjetri i njerk\u00ebs. Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb me mund\u00ebsit\u00eb q\u00eb ofron sot hidroteknika Drini do t\u00eb ishte b\u00ebr\u00eb nj\u00eb lum\u00eb lundruesh\u00ebm n\u00eb pjes\u00ebn e tij fushore. Si p\u00ebr t\u00eb mos e harruar lumin emblematik t\u00eb shqiptar\u00ebve, nj\u00eb grup intelektual\u00ebsh t\u00eb bujq\u00ebsis\u00eb pran\u00eb Bashkis\u00eb s\u00eb Lezh\u00ebs boton gazet\u00ebn \u201cDrini\u201d me problematika t\u00eb mprehta social-ekonomike, agrare e hidroteknike t\u00eb rajonit e m\u00eb gjer\u00eb. \u201cPa Drinin do t\u00eb vdesin nj\u00eb dit\u00eb dhe lagunat e mrekullueshme te Kun\u00ebs dhe Vainit\u201d, th\u00ebrrasin specialist\u00ebt e mjedisit, aq m\u00eb tep\u00ebr q\u00eb deti po p\u00ebrparon drejt tok\u00ebs, duke gllab\u00ebruar sot e nes\u00ebr sip\u00ebrfaqe t\u00eb majme t\u00eb saj. Se \u00e7far\u00eb mund t\u00eb b\u00ebj\u00eb deti i \u201cpap\u00ebrgjegjsh\u00ebm\u201d e tregon plazhi i Patokut q\u00eb \u00ebsht\u00eb zhdukur i t\u00ebri n\u00eb nj\u00eb hark t\u00eb shkurt\u00ebr kohor, edhe p\u00ebr faktin se derdhja e lumit Mat aty \u00ebsht\u00eb nga m\u00eb t\u00eb shformuarat, duke p\u00ebrlar\u00eb tok\u00ebn n\u00eb t\u00eb dy an\u00ebt nga Miloti n\u00eb Patok. Fjal\u00ebn i pap\u00ebrgjegjsh\u00ebm p\u00ebr detin q\u00ebllimisht e vum\u00eb n\u00eb thonj\u00ebza, p\u00ebr t\u00eb treguar se i till\u00eb n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb \u00ebsht\u00eb njeriu q\u00eb ka barr\u00ebn ta miradministroj\u00eb k\u00ebt\u00eb pasuri natyrore. Ai e ktheu Lan\u00ebn n\u00eb nj\u00eb \u201clum\u00eb t\u00eb vdekur\u201d t\u00eb tranzicionit, ashtu si\u00e7 po ai m\u00eb pas e shnd\u00ebrroi n\u00eb nj\u00eb perl\u00eb mjedisore t\u00eb denj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb kryeqytet.<\/p>\n<p>Vet\u00ebm ne ia njohim vetes t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr shfytyrimin e natyr\u00ebs, duke i trajtuar lumenjt\u00eb si kanale, q\u00eb mund t\u2019ua nd\u00ebrrosh rrjedh\u00ebn sipas vullnetit t\u00eb oligarkive t\u00eb ndryshme, gjithnj\u00eb me bekimin e pushtetit. Askush nuk mund ta p\u00ebrligj\u00eb faktin q\u00eb sot lumi Fani i Vog\u00ebl n\u00eb 25 kilometra gjat\u00ebsi nga Repsi n\u00eb Rr\u00ebshen nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb lum\u00eb, ka mbetur vet\u00ebm shtrati i tij i that\u00eb, pasi uji \u00ebsht\u00eb devijuar me an\u00eb t\u00eb nj\u00eb tuneli, n\u00eb Fanin e Madh, p\u00ebr llogari t\u00eb hidrocentralit t\u00eb Qaf\u00eb-Moll\u00ebs, nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenjt\u00eb e vendit, nj\u00eb kon\u00e7esion turk. Edhe kur duam t\u00eb b\u00ebjm\u00eb ndonj\u00eb t\u00eb mir\u00eb n\u00eb dobi t\u00eb lumenjve e liqeneve, si duket nuk \u00ebsht\u00eb e th\u00ebn\u00eb t\u00eb na ec\u00eb. K\u00ebshtu pista e bi\u00e7ikletave p\u00ebrreth liqenit t\u00eb Belshit u mbulua nga uj\u00eb, ngaq\u00eb ishte llogaritur m\u00eb posht\u00eb se niveli i tij. Edhe punimet mbrojt\u00ebse t\u00eb nj\u00eb p\u00ebrroi n\u00eb Kavaj\u00eb u shemb\u00ebn pa u b\u00ebr\u00eb viti, duke i b\u00ebr\u00eb specialist\u00ebt t\u00eb thon\u00eb se bashkit\u00eb e vogla nuk e kan\u00eb kapacitetin teknik p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb vepra t\u00eb tilla.<\/p>\n<p>Problemi m\u00eb i madh i lumenjve nuk jan\u00eb vet\u00ebm g\u00ebrryerjet p\u00ebr inerte, por dhe plehrat q\u00eb nisin nga Alpet e p\u00ebrfundojn\u00eb n\u00eb Adriatik, duke shkuar deri n\u00eb Kep t\u00eb Rodonit, q\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga vendet turistike e historike. Bukur q\u00eb aty u hoq\u00ebn plehrat, gjat\u00eb nj\u00eb aksioni me pjes\u00ebmarrjen e vet\u00eb ministrit t\u00eb Mjedisit, por puna \u00ebsht\u00eb t\u00eb parandalohen q\u00eb te \u201cburimi\u201d, aty ku nis ndotja, nga nj\u00eb shishe plastike, a nj\u00eb dor\u00eb kockash pas nj\u00eb dreke t\u00eb shijshme me mish keci. Ashtu si\u00e7 \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lem\u00ebri ndotja e liqenit t\u00eb Fierz\u00ebs n\u00eb Kuk\u00ebs, ko mbetjet v\u00ebrshojn\u00eb q\u00eb nga Kosova pa \u201cdogan\u00eb\u201d. Kronikat televizive japin protest\u00ebn e banor\u00ebve t\u00eb Shkozetit, kanali i ndotur i t\u00eb cilit \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim p\u00ebr jet\u00ebn e tyre. Ka sigurisht dhe shembuj pozitiv\u00eb, por q\u00eb ende nuk jan\u00eb mbizot\u00ebrues. Bashkia dhe prefektura e Dibr\u00ebs, n\u00eb jav\u00ebn e pastrimit t\u00eb lumenj\u00ebve, pastruan lumin e Bellov\u00ebs, p\u00ebrndryshe i Llixhave, n\u00eb gjat\u00ebsin\u00eb nga Rapdishti n\u00eb Dohoshisht me duar dhe me mjete t\u00eb r\u00ebnda. Nuk mund t\u00eb jet\u00eb vet\u00ebm sezoni turistik p\u00ebr ta pastruar territorin e vendit. \u00c7eshtja \u00ebsht\u00eb krijimi i kultur\u00ebs qytetare p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb t\u00eb gjith\u00eb, i madh e i vog\u00ebl, sh\u00ebrbetor\u00eb t\u00eb mjedisit. Dhe natyrisht problemi q\u00eb zien prej koh\u00ebsh, n\u00eb t\u00eb gjitha ligj\u00ebrimet lokale e komb\u00ebtare, \u00ebsht\u00eb betonizimi\/hidrocentralizimi i lumenjve, q\u00eb po i shtie ata n\u00eb tok\u00eb p\u00ebr s\u00eb \u201cgjalli\u201d, nj\u00eb e nga nj\u00eb, dit\u00ebn p\u00ebr diell, n\u00eb sy t\u00eb t\u00eb gjith\u00ebve. Si nj\u00eb \u201cmallkim\u201d q\u00eb nuk mund ta ndal\u00eb askush. Me sa duket as Europa. Revista \u201cMonitor\u201d publikon nj\u00eb reportazh mbi lumin e Valbon\u00ebs, q\u00eb tregon \u201cstatusin\u201d e ri t\u00eb lugin\u00ebs s\u00eb famshme, at\u00eb t\u00eb betonizimit t\u00eb lumit p\u00ebr t\u00eb prodhuar energji elektrike. V\u00ebrtet Migjeni ka k\u00ebrkuar q\u00eb t\u00eb ket\u00eb drit\u00eb mbi male, por jo n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, duke zhdukur peisazhin, korijet, pem\u00ebt, l\u00ebndinat, krojet, domethen\u00eb at\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb indentiteti alpin.<\/p>\n<p>Lumenjt\u00eb e vendit nuk i kishim qelibar as dje, p\u00ebrkundrazi jo pak prej tyre qen\u00eb ndotur nga dambat e fabrikave dhe uzinave t\u00eb bakrit, kromit, bitumit, puset e naft\u00ebs etj., duke ngordhur peshqit dhe helmuar bim\u00ebt n\u00eb ara. Humbja tragjike e burimeve ujore mund t\u00eb kuptohet dhe nga nj\u00eb fakt i \u201cvog\u00ebl\u201d i s\u00eb kaluar\u00ebs. Shum\u00eb vite t\u00eb shkuara, n\u00eb em\u00ebr te realizimit t\u00eb planit t\u00eb mineralit me \u00e7do \u00e7mim, shp\u00ebrthimi i minave n\u00eb thell\u00ebsit\u00eb e n\u00ebntok\u00ebs s\u00eb nj\u00eb miniere shterri ujin e disa krojeve, duke i l\u00ebn\u00eb jo vet\u00ebm bashtinat p\u00ebrreth t\u00eb thaheshin, po dhe vet\u00eb pun\u00ebtor\u00ebt e minier\u00ebs pa uj\u00eb t\u00eb pijsh\u00ebm. Sot miniera nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb, as bakri q\u00eb \u201c\u00e7ante\u201d bllokad\u00ebn, ama jan\u00eb banor\u00ebt e nj\u00eb brezi tjet\u00ebr, q\u00eb nuk e din\u00eb se vendi i tyre kishte qen\u00eb fort i begat\u00eb me uj\u00ebra, por pati hyr\u00eb atje posht\u00eb \u201ckulshedra\u201d q\u00eb shp\u00ebrthnete \u00e7do dit\u00eb si nj\u00eb t\u00ebrmet duke i l\u00ebn\u00eb ata pa pik\u00ebn e ujit! Kjo nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb legjend\u00eb dhe nuk ka ndodhur vet\u00ebm n\u00eb nj\u00eb minier\u00eb, por gjithandej n\u00ebp\u00ebr Shqip\u00ebri, ku duke dashur t\u00eb v\u00ebm\u00eb vetullat, kemi nxjerr\u00eb syt\u00eb&#8230; Jan\u00eb lumenj q\u00eb na vijn\u00eb q\u00eb nga koh\u00ebrat e larg\u00ebta ilire, arb\u00ebrore, \u00e7ka do t\u00eb thot\u00eb se nuk na p\u00ebrkasin vet\u00ebm neve. T\u00eb par\u00ebt tan\u00eb na i soll\u00ebn t\u00eb paprekur dhe ne duhet t\u2019ua p\u00ebrcjellim atyre q\u00eb do t\u00eb vijn\u00eb. Lum\u00ebnjt\u00eb kan\u00eb \u201cshpirt\u201d dhe ashtu t\u00eb shpirt\u00ebzuar na vijn\u00eb n\u00eb mitologji, goj\u00ebdhana, p\u00ebrralla, poezi, nga vjersha e famshme noliane \u201cAn\u00ebs s\u00eb lumenjve\u201d gjer te poema bashk\u00ebkohore e poetit Sk\u00ebnder Bu\u00e7papaj, \u201cShkumbini\u201d: \u201cLumi im i parahersh\u00ebm\/ Lumi im i p\u00ebrjetsh\u00ebm\u201d.<\/p>\n<p>Nisur nga fakti q\u00eb lumenjt\u00eb, liqenet, detet jan\u00eb jo vet\u00ebm pasuri komb\u00ebtare, por dhe bot\u00ebrore, po t\u00eb na d\u00ebgjohet fjala, do t\u00eb kishim propozuar q\u00eb nd\u00ebr kushtet kryesore t\u00eb vendit ton\u00eb p\u00ebr t\u2019u pranuar n\u00eb BE t\u00eb ishte marr\u00ebdh\u00ebnia \u201cnjer\u00ebzore\u201d me natyr\u00ebn. Se, po u ec k\u00ebshtu, kur njeriu shqiptar t\u00eb kthjellohet nj\u00eb dit\u00eb, nuk do t\u00eb ket\u00eb se ku t\u00eb b\u00ebj\u00eb plazh, rafling, vozitje me varka etj., pasi lumenjt\u00eb do t\u00eb ken\u00eb \u201cvdekur\u201d t\u00eb gjith\u00eb dhe natyra pa to do t\u2019i ngjante nj\u00eb shkret\u00ebtire.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>NDUE DEDAJ &nbsp; Nuk ka forum mjedisor q\u00eb mblidhet n\u00eb Lezh\u00eb dhe nuk ligj\u00ebron p\u00ebr Drinin theksh\u00ebm, p\u00ebr faktin e trisht\u00eb se \u201cDrini i Lezh\u00ebs\u201d nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb nj\u00eb lum\u00eb, por nj\u00eb kanal i madh, q\u00eb nuk rrjedh, por vegjeton mes leshterik\u00ebve.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-7281","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-letersi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7281","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7281"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7281\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7283,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7281\/revisions\/7283"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7281"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7281"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7281"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}