{"id":7166,"date":"2018-02-04T21:10:13","date_gmt":"2018-02-04T21:10:13","guid":{"rendered":"http:\/\/revistakuvendi.org\/?p=7166"},"modified":"2018-02-04T21:10:13","modified_gmt":"2018-02-04T21:10:13","slug":"shkrimtari-i-te-pathenave-te-botes-se-maleve","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/revistakuvendi.org\/?p=7166","title":{"rendered":"SHKRIMTARI I T\u00cb PATH\u00cbNAVE T\u00cb BOT\u00cbS S\u00cb MALEVE"},"content":{"rendered":"<p><strong><a href=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/gojani-mikel.png\" rel=\"attachment wp-att-7167\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-7167\" src=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/gojani-mikel.png\" alt=\"gojani mikel\" width=\"113\" height=\"135\" \/><\/a>MIKEL GOJANI, Klin\u00eb \u2013 Kosov\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Shkrimtari Ndue Dedaj, nga Mirdita, si autor letrar dhe ve\u00e7mas si publicist \u00ebsht\u00eb i njohur gjer\u00ebsisht jo vet\u00ebm n\u00eb Shqip\u00ebri, por dhe n\u00eb Kosov\u00eb etj. T\u00eb hulumtosh n\u00eb vepr\u00ebn e tij krijuese, n\u00eb p\u00ebrceptimin e tij intelektual, misterin letrar dhe bot\u00ebn jasht\u00eb tij, <!--more-->\u00ebsht\u00eb nj\u00eb k\u00ebrkim q\u00eb vlen t\u2019i paraqitet lexuesit, madje edhe m\u00eb shum\u00eb se deri m\u00eb tash. Dedaj nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb krijues k\u00eblthit\u00ebs p\u00ebr v\u00ebmendje ndaj tij dhe aq m\u00eb pak p\u00ebr \u00e7mime. Tek ai mish\u00ebrohet nj\u00eb modesti e thjesht\u00ebsi e ve\u00e7ant\u00eb. Megjithat\u00eb botimet e tij letrare kan\u00eb b\u00ebr\u00eb q\u00eb ky shkrimtar dhe studiues t\u00eb krijoj\u00eb profilin e tij n\u00eb fush\u00ebn e letrave.<\/p>\n<p>Kontributet krijuese t\u00eb Dedajt si autor ng\u00ebrthejn\u00eb disa fusha: publicistik\u00ebn letrare (p\u00ebrshkrime, reportazhe, portrete dhe ese), krijimtarin\u00eb letrare t\u00eb mir\u00ebfillt\u00eb (poezi, tregime, romane) dhe studimet e profilit historik etj. Ka botuar: \u201cAizbergu i Han\u00ebs\u201d (poezi) 1998; \u201cK\u00ebndej kaloi koha\u201d (poezi) 2001, Planetare (poezi) 2007, \u201cHylli i Zotit Njeri\u201d (poezi) 2015; \u201cDashuri n\u00eb kull\u00ebn e ngujimit\u201d (tregime e novel\u00eb) 2004; \u201cHyjnesha e Pyllit\u201d (tregime p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb) 2004; \u201cShembja\u201d (roman) 2005, \u201cUnaza e virgj\u00ebresh\u00ebs\u201d (roman) 2014. Nd\u00ebr librat studimor\u00eb, monografik\u00eb, shquhen: \u201cToka e katedraleve\u201d, Tiran\u00eb 1999 e ribotuar m\u00eb 2006, \u201cFabian Barkata dhe ditari i tij shqiptar\u201d (biografi &amp; ditar); 2005, \u201cKanuni mes kuptimit dhe keqkuptimit\u201d (studim-ese) 2010 etj. Por dhe nj\u00eb varg esesh tep\u00ebr t\u00eb spikatura publikuar sidomos n\u00eb gazet\u00ebn \u201cShqip\u201d, si dhe n\u00eb \u201cShekulli\u201d, \u201cKoha jon\u00eb\u201d, \u201cPanorama\u201d, \u201cBota sot\u201d etj.<\/p>\n<p>Studiuesi i njohur Miho Gjini, shkruan: \u201cMidis k\u00ebtyre botimeve me vler\u00eb t\u00eb Ndue Ded\u00ebs, nuk mund t\u00eb mos ndalesh te studimi i gjat\u00eb e i gjer\u00eb shkencor \u201cToka e Katedraleve\u201d. Pa hezituar aspak, do ta quaja k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr t\u00eb ripunuar e botuar s\u00eb dyti, nj\u00eb kontribut t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb! Jo vet\u00ebm p\u00ebr hulumtimin skrupuloz t\u00eb p\u00ebrhapjes s\u00eb krisht\u00ebrimit n\u00eb Mirdit\u00eb, me t\u00eb gjith\u00eb dishepujt e vet, n\u00eb nj\u00eb vat\u00ebr autentike shqiptare me ndikim t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm tek banor\u00ebt, por edhe si enigm\u00eb e Teatrit Epik t\u00eb k\u00ebtyre maleve e grykave t\u00eb thella, ku varf\u00ebria, virtyti, karakteri i fort\u00eb, tok me shpirtin njer\u00ebzor t\u00eb tok\u00ebsor\u00ebve, gati takojn\u00eb qiellin e kthjell\u00ebt t\u00eb k\u00ebtyre an\u00ebve\u201d.<\/p>\n<p>*<\/p>\n<p>Ndue Dedaj ka rrug\u00ebtuar gjat\u00eb n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb poezis\u00eb s\u00eb tij, duke d\u00ebshmuar cil\u00ebsi t\u00eb vargut me plot natyrshm\u00ebri. Vargu i tij shpaloset si nj\u00eb mozaik q\u00eb ka z\u00eb dhe shpirt. Poezia e k\u00ebtij krijuesi t\u00eb talentuar nuk reshti n\u00eb vite dhe nuk u fashit kurr\u00eb, ve\u00e7se u rrit dhe u pasurua. Stili i Dedajt \u00ebsht\u00eb nj\u00eb estetik\u00eb e prekshme, larg abstraksionit shterp. Ky liriz\u00ebm b\u00ebn pjes\u00eb n\u00eb bot\u00ebn e tij meditative. Konkretja modelon simbolik\u00ebn. Fuqia e brendshme frymuese q\u00eb identifikohet me bot\u00ebn e brendshme shpirt\u00ebrore, i jep ngjyr\u00eb k\u00ebtij vargu, ku ndihet l\u00ebvizja e imazheve dhe metaforave vezulluese. Ai e vrojton bot\u00ebn me syt\u00eb e dashuris\u00eb, t\u00eb nj\u00eb dashurie universale dhe t\u00eb dinjitetit njer\u00ebzor. Vlerat e poezis\u00eb s\u00eb tij i ka rrokur m\u00eb s\u00eb miri poeti Dhori Qiriazi: \u201cPoezia e Ndue Dedajt \u00ebsht\u00eb mbrujtur me at\u00eb maja shpirti q\u00eb b\u00ebn thirrje p\u00ebr dashurin\u00eb ndaj njer\u00ebzve t\u00eb tok\u00ebs son\u00eb. Kjo \u00ebsht\u00eb dhe kredoja m\u00eb e zgjedhur e tij dhe un\u00eb besoj se n\u00eb bot\u00ebn e tij shpirt\u00ebrore kjo kredo nuk \u00ebsht\u00eb poz\u00eb, por nj\u00eb ndjenj\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb, e marr\u00eb qysh at\u00ebher\u00eb, kur fryma mbase i q\u00ebndroi mbi supe si nj\u00eb p\u00ebllumb i bardh\u00eb dhe uji i lagu shpatullat&#8230; Kjo \u00ebsht\u00eb poezia e k\u00ebtij poeti t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb q\u00eb derdh vargjet e tij plot njom\u00ebzi, me nj\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb bukur e fjal\u00eb t\u00eb zgjedhur&#8230;\u201d<\/p>\n<p>N\u00eb proz\u00ebn e shkurt\u00ebr dhe t\u00eb gjat\u00eb t\u00eb k\u00ebtij autori rroken drama njer\u00ebzore dhe sociale tep\u00ebr interesante e ndonj\u00ebher\u00eb rrenqeth\u00ebse, pak ose aspak t\u00eb rrahura n\u00eb let\u00ebrsin\u00eb ton\u00eb.\u00a0T\u00eb tilla jan\u00eb dhe disa nga tregimet e librit \u201cDashuri n\u00eb kull\u00ebn e ngujimit\u201d, ve\u00e7an\u00ebrisht novela q\u00eb i ka dh\u00ebn\u00eb titullin p\u00ebrmbledhjes, ku t\u00eb dashuruarit q\u00eb puth\u00ebn n\u00eb <em>kull\u00ebn e ngujimit,<\/em> n\u00eb fillimet e tranzicionit, jan\u00eb dy t\u00eb rinj me familjet n\u00eb hasm\u00ebri, Angjelina Laz\u00ebr Pal Arrni dhe Astrit Ndre Pirraku. N\u00eb proz\u00ebn e k\u00ebtij autori v\u00ebrehet tipologjia veriore, e fokusur kryekrejet n\u00eb arealin kulturologjik t\u00eb Mirdit\u00ebs, edhe pse autori nuk e lokalizon askund k\u00ebt\u00eb gjeografi. \u201cShembja\u201d \u00ebsht\u00eb nj\u00eb roman q\u00eb trajton sa tem\u00ebn e minier\u00ebs aq dhe t\u00eb jet\u00ebs shqiptare n\u00ebn komuniz\u00ebm, analizuar mjesht\u00ebrisht nga kritiku i let\u00ebrsis\u00eb Prend Buzhala, i cili shkruan: \u201cRomani &#8220;Shembja&#8221; hyn n\u00eb port\u00ebn e madhe t\u00eb artit letrar me bot\u00ebn e vet t\u00eb pasur artistike, me sigurin\u00eb e poetik\u00ebs vetanake, me tematik\u00ebn, p\u00ebrmbajtjen e struktur\u00ebn artistike a kompozicionale t\u00eb gjetur, me larushin\u00eb e personazheve t\u00eb nd\u00ebrliqsh\u00ebm, me strukturat komplekse t\u00eb rr\u00ebfimit. Vepra d\u00ebshmon se Ndue Dedaj ka prirje t\u00eb nj\u00eb prozatori t\u00eb mir\u00ebfillt\u00eb modern, duke \u00e7liruar p\u00ebrmes struktur\u00ebs romanore mund\u00ebsi t\u00eb shumta shpreh\u00ebse\u201d.<\/p>\n<p>Kjo frym\u00eb origjinale v\u00ebrehet edhe m\u00eb shum\u00eb n\u00eb romanin e tij t\u00eb fundit, \u201cUnaza e virgj\u00ebresh\u00ebs\u201d, nj\u00eb lib\u00ebr prej 372 faqesh, i lidhur me palc\u00ebn e dokeve t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb Veriore, ku ka qen\u00eb deri von\u00eb zakoni i vajzave virgj\u00ebresha, t\u00eb pamartuara e t\u00eb p\u00ebrkushtuara mbajtjes gjall\u00eb t\u00eb familjeve n\u00eb munges\u00eb t\u00eb meshkujve. Romani \u00ebsht\u00eb shkruar bukur, me njohje t\u00eb thell\u00eb jo vet\u00ebm t\u00eb tematik\u00ebs s\u00eb trajtuar n\u00eb t\u00eb, por edhe me prurje t\u00eb nj\u00eb pasurie t\u00eb madhe fjal\u00ebsh e frazeologjizmash aq mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebse e funksionale nga e folmja e Mirdit\u00ebs e m\u00eb gjer\u00eb. Pre\u00e7 Zogaj e ka p\u00ebrcjellur k\u00ebshtu k\u00ebt\u00eb roman nj\u00eb vit m\u00eb par\u00eb n\u00eb t\u00eb p\u00ebrditshmen \u201cMAPO\u201d: \u201cRomani \u201cUnaza e virgj\u00ebreshes\u201d i shkrimtarit Ndue Dedaj\u00a0p\u00ebrqendrohet\u00a0n\u00eb historin\u00eb e nj\u00eb\u00a0\u201cburrneshe\u201d t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb veriut, nj\u00eb tem\u00eb\u00a0e njohur\u00a0q\u00eb ka\u00a0t\u00ebrhequr deri von\u00eb, madje edhe\u00a0sot e k\u00ebsaj dite, k\u00ebrsh\u00ebrin\u00eb e\u00a0t\u00eb huajve p\u00ebr\u00a0Shqip\u00ebrin\u00eb ekzotike.\u00a0N\u00eb romanin e tij\u00a0autori k\u00ebrkon\u00a0t\u00eb dep\u00ebrtoj\u00eb n\u00eb bot\u00ebn\u00a0e brendshme komplekse\u00a0t\u00eb virgj\u00ebresh\u00ebs, ku\u00a0forca\u00a0e p\u00ebrbetimit\u00a0n\u00eb nj\u00eb an\u00eb\u00a0 dhe t\u00ebrheqjet e instiktit fem\u00ebror n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr\u00a0jan\u00eb\u00a0n\u00eb nj\u00eb\u00a0 ndeshje sekrete t\u00eb denj\u00eb p\u00ebr\u00a0v\u00ebshgimin\u00a0e holl\u00eb t\u00eb psikanaliz\u00ebs\u201d.<\/p>\n<p>Duke folur p\u00ebr vlerat e k\u00ebtij romani, studiuesja e re Lori Kola, pohon se autori n\u00eb k\u00ebt\u00eb vep\u00ebr na paraqet mend\u00ebsin\u00eb e lasht\u00eb t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb shqiptare q\u00eb nga koh\u00ebt primitive deri n\u00eb koh\u00ebn me t\u00eb re, ndoshta ngaq\u00eb, sipas tij: \u201c\u2026n\u00eb sfer\u00ebn sentimentale gjerat nj\u00eblloj jan\u00eb si at\u00ebher\u00eb, si sot. Ajo q\u00eb ka ndryshuar \u00ebsht\u00eb reflektimi i njeriut p\u00ebr vet\u00ebveten e fsheht\u00eb. Tani njer\u00ebzit gjykojn\u00eb ndryshe p\u00ebr tabut\u00eb\u201d. Romani, p\u00ebrmes rr\u00ebfimit, p\u00ebrshkrimeve, subjektit t\u00eb nd\u00ebrthuar n\u00eb disa linja e tejkalon bot\u00ebn personale, intime t\u00eb shkrimtarit dhe fiton vler\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsuese. \u201cBdek Diveli (shkrimtari i romanit) ishte lodhur me at\u00eb rrug\u00ebtim t\u00eb gjat\u00eb, t\u00eb pafund\u00ebm n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb njeriut\u201d (fq. 371.) Vet\u00eb Ndue Dedaj si shkrimtar ka \u201cikur\u201d n\u00ebp\u00ebr rajone t\u00eb ep\u00ebrme, p\u00ebrmes imagjinat\u00ebs dhe fantazis\u00eb, sepse \u201cshkrimtar\u00ebt kishin lindur p\u00ebr t\u00eb q\u00ebn\u00eb ik\u00ebs\u201d.<\/p>\n<p>Romani \u201cUnaza e virgj\u00ebresh\u00ebs\u201d \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vep\u00ebr e arrir\u00eb si p\u00ebr nga tematika, ashtu edhe p\u00ebr nga vlerat artistike. P\u00ebrndryshe, romanet e Dedajt ng\u00ebrthejn\u00eb vlera t\u00eb nj\u00ebmendta letrare, me pretendimin p\u00ebr t\u2019u rreshtuar n\u00eb krijimtarin\u00eb m\u00eb t\u00eb zgjedhur t\u00eb llojit.<\/p>\n<p>*<\/p>\n<p>Ndue Dedaj \u00ebsht\u00eb em\u00ebr i mir\u00ebnjohur ve\u00e7mas n\u00eb fush\u00ebn e publicistik\u00ebs, ku spikat natyra e tij prej nj\u00eb publicisti t\u00eb preokupuar p\u00ebr problemet e koh\u00ebs. Ambiciet p\u00ebr t\u2019i njohur t\u00eb fshehtat njer\u00ebzore, si dhe rr\u00ebnj\u00ebt e s\u00eb kaluar\u00ebs, p\u00ebrkat\u00ebsisht rr\u00ebnj\u00ebt e identitetit shqiptar, kan\u00eb p\u00ebrplot\u00ebsuar tek ai dimensionin e gazetarit, shkrimtarit dhe studiuesit. Nj\u00eb gj\u00eb mund t\u00eb thuhet, p\u00ebr figur\u00ebn dhe vepr\u00ebn e autorit Ndue Dedaj, asnj\u00ebher\u00eb, n\u00eb asnj\u00eb shkrim, nuk mund t\u00eb thuhen t\u00eb gjitha, gjegj\u00ebsisht kur shkruhet p\u00ebr t\u00eb, asnj\u00eb shkrimi nuk mund t\u2019i vihet pik\u00eb n\u00eb fund, sepse veprimtaria e tij \u00ebsht\u00eb e gjer\u00eb dhe me vlera t\u00eb gjithanshme, si\u00e7 ka v\u00ebrejtur dhe kritika. Veprat e tij e kan\u00eb begatuar bibliografin\u00eb e gazetaris\u00eb dhe let\u00ebrsis\u00eb shqipe.<\/p>\n<p>Shkrimtari Dedaj p\u00ebrmes veprave t\u00eb tij \u00ebsht\u00eb p\u00ebrher\u00eb e m\u00eb i afirmuar edhe n\u00eb Kosov\u00eb. P\u00ebr t\u00eb qen\u00eb edhe m\u00eb af\u00ebr lexuesve t\u00eb tij q\u00eb ka \u201ck\u00ebndej\u201d kufirit, urojm\u00eb q\u00eb shpejt ta kemi mes nesh dhe t\u00eb na prezantohet me profilin e tij krijues.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Botuar n\u00eb gazet\u00ebn \u201cBOTA SOT\u201d, 29 janar 2018<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>MIKEL GOJANI, Klin\u00eb \u2013 Kosov\u00eb Shkrimtari Ndue Dedaj, nga Mirdita, si autor letrar dhe ve\u00e7mas si publicist \u00ebsht\u00eb i njohur gjer\u00ebsisht jo vet\u00ebm n\u00eb Shqip\u00ebri, por dhe n\u00eb Kosov\u00eb etj. T\u00eb hulumtosh n\u00eb vepr\u00ebn e tij krijuese, n\u00eb p\u00ebrceptimin e tij intelektual, misterin letrar dhe bot\u00ebn jasht\u00eb tij,<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7167,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-7166","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-letersi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7166","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7166"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7166\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7168,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7166\/revisions\/7168"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7167"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7166"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7166"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7166"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}