{"id":6970,"date":"2017-12-11T22:13:20","date_gmt":"2017-12-11T22:13:20","guid":{"rendered":"http:\/\/revistakuvendi.org\/?p=6970"},"modified":"2017-12-11T22:13:20","modified_gmt":"2017-12-11T22:13:20","slug":"analogjia-mes-bibles-dhe-kanunit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/revistakuvendi.org\/?p=6970","title":{"rendered":"ANALOGJIA MES BIBL\u00cbS DHE KANUNIT"},"content":{"rendered":"

\"DEDAJ,N\"<\/a>Ndue Dedaj<\/strong><\/p>\n

Kanuni si dukuri historike etnokulturore ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me t\u00eb drejt\u00ebn nd\u00ebr shqiptar\u00eb. Ai \u00ebsht\u00eb \u201cBibla\u201d e s\u00eb drejt\u00ebs, me frym\u00ebzime nga urt\u00ebsia shqiptare dhe reflektime t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs kanonike (kishtare). Filozofia e Bibl\u00ebs, m\u00ebsimet morale t\u00eb saj, vlerat q\u00eb mbart, kan\u00eb hyr\u00eb dhe qarkullojn\u00eb n\u00eb t\u00eb gjitha kulturat e t\u00eb gjith\u00eb popujve dhe p\u00ebrmes k\u00ebtyre p\u00ebrkthimeve kan\u00eb hyr\u00eb e qarkullojn\u00eb edhe n\u00eb kultur\u00ebn e popullit ton\u00eb. Jorgo Bulo, \u201cBibla shqip dhe tradita\u201d, Botimet Toena 2004, fq. 10.<\/em> Pa dyshim q\u00eb filozofia biblike \u00ebsht\u00eb shprehur dhe n\u00eb Kanunin e Lek\u00eb Dukagjinit si nj\u00eb krijes\u00eb autentike e shqiptar\u00ebve dhe natyrsh\u00ebm mund t\u00eb thuhet se ka ngjasime mes Bibl\u00ebs dhe Kanunit n\u00eb kuptimin e p\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut, apo shoq\u00ebris\u00eb dhe detyrimeve q\u00eb nj\u00eb individ ka ndaj tjetrit, apo grupimit, pjes\u00eb e t\u00eb cilit \u00ebsht\u00eb ai vet\u00eb. Ndoshta nuk \u00ebsht\u00eb e rastit q\u00eb mbar\u00ebshtruesit e Bibl\u00ebs n\u00eb shqip dhe mbledhjes e kodifikimit t\u00eb Kanunit\/eve jan\u00eb klerik\u00eb t\u00eb shquar katolik\u00eb t\u00eb nj\u00eb shekulli, Dom Simon Filipaj dhe At Shtjef\u00ebn Gje\u00e7ovi e Dom Frano Illia. Ashtu si\u00e7 pag\u00ebzuesi i Kanunit n\u00eb botimin e par\u00eb t\u00eb tij \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr njeri i Bibl\u00ebs, At Gjergj Fishta. Kjo nuk do t\u00eb thot\u00eb se dhe fet\u00eb e tjera nuk e kan\u00eb t\u00eb g\u00ebrshetuar moralin e tyre n\u00eb ligjet dokesore shqiptare.<\/p>\n

Bashk\u00ebjetesa e detyruar e ilir\u00ebve – shqiptar\u00ebve m\u00eb popullin romak, nga viti 167 para Krishtit deri n\u00eb shekullin V pas Krishtit, ka b\u00ebr\u00eb q\u00eb ngjasimet kanunore t\u00eb ken\u00eb qen\u00eb lidhur ngusht\u00eb m\u00eb ligjet biblike, pasi besimi i Krishter\u00eb n\u00eb vitin 313 qe shpallur besimi zyrtar n\u00eb t\u00ebr\u00eb Perandorin\u00eb Romake. August Franzen,\u201cBreve Storia della Chiesa\u201d, Brescia, 1997, f. 64.<\/em> Kjo si nj\u00eb g\u00ebrshetim i konceptit t\u00eb njeriut biblik me ligjet e t\u00eb drejt\u00ebs romake. Paralelizmi mund t\u00eb jet\u00eb shkaktuar edhe prej prirjeve t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta natyrore si shoq\u00ebri njer\u00ebzore. Ngjarjet politike t\u00eb zhvilluara m\u00eb von\u00eb n\u00eb terren, flasin p\u00ebr nj\u00eb lloj nd\u00ebrvar\u00ebsie t\u00eb ndonj\u00eb kanuni iliro-shqiptar me drejt\u00ebn romake, me at\u00eb bizantine dhe drejt\u00ebn Langobarde t\u00eb ngulitur n\u00eb Itali n\u00eb shekullin VI, nga ku Kanuni kishte huazuar nj\u00eb varg ligjesh. E. Koliqi, E Drejta e Kanunit Shqiptar dhe e Drejta Romake, \u201cStudime e Tekste\u201d, nr. 1, Rom\u00eb 1944, f. 26.<\/em><\/p>\n

K\u00ebsisoj kemi elemente t\u00eb mjaftueshme, p\u00ebr t\u00eb d\u00ebshmuar se secila shoq\u00ebri ka pasur huazime prej nj\u00ebra-tjetr\u00ebs, e sidomos kur \u00ebsht\u00eb fjala p\u00ebr shqiptar\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebt p\u00ebrkrah hebrenjve hyjn\u00eb n\u00eb vargun e popujve biblik\u00eb. Te shqiptar\u00ebt, edhe pse krishterimin e pranuan q\u00eb n\u00eb koh\u00ebn apostolike, viti 58, kanuni si goj\u00ebdh\u00ebn\u00eb njihet vet\u00ebm duke filluar nga mesjeta e vonshme, e sidomos nga koha venedikase.<\/p>\n

Kultura e njer\u00ebzimit e ka zanafill\u00ebn e vet n\u00eb besimet, qoft\u00eb p\u00ebr pjes\u00ebn politeiste t\u00eb historis\u00eb (besimi n\u00eb shum\u00eb zota), qoft\u00eb p\u00ebr at\u00eb monoteiste (besimi n\u00eb nj\u00eb Zot), ndaj nuk \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka e rastit q\u00eb fillimet e shkrimit t\u00eb shum\u00eb gjuh\u00ebve dhe kulturave t\u00eb vendeve lindore apo aziatike e sidomos t\u00eb popujve t\u00eb Evrop\u00ebs si ato gjermanike, frankofone, sllave e t\u00eb tjer\u00eb e kan\u00eb zanafill\u00ebn e tyre n\u00eb p\u00ebrkthimet biblike. Bibla, shkrim i shenjt\u00eb, ng\u00ebrthen t\u00eb gjitha gjinit\u00eb, q\u00eb nga poema, rr\u00ebfimi historik, lutja, dialogu dhe ka me tep\u00ebr s\u00eb nj\u00eb mij\u00eb personazhe. Dom N. Ukgjini, Kumbona e s\u00eb Dielles, nr. 11-12, Shkod\u00ebr, 2009. f. 2. <\/em>Bibla nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm burim metaforash prusiane, por nj\u00eb terren kulturor, model krijimi t\u00eb vet\u00ebdijsh\u00ebm p\u00ebr veten, p\u00ebr trupin dhe shpirtin. Bibla, thoshte Blaise Pascal, k\u00ebrkon nj\u00eb lexim fjal\u00eb p\u00ebr fjal\u00eb si k\u00ebrkim filozofik dhe iniciatik. Kultura biblike i p\u00ebrket nj\u00eb epoke t\u00eb shkuar, megjithat\u00eb miliona njer\u00ebz e shohin Bibl\u00ebn si nj\u00eb lib\u00ebr gjithnj\u00eb t\u00eb koh\u00ebs. Veshjet dhe zakonet mund t\u00eb ndryshojn\u00eb, por thell\u00eb n\u00eb brend\u00ebsi njer\u00ebzit jan\u00eb nj\u00ebsoj. Ata p\u00ebrjetojn\u00eb gjithmon\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtat ndjenja njer\u00ebzore t\u00eb dashuris\u00eb, urrejtjes, xhelozis\u00eb, m\u00ebshir\u00ebs dhe lakmis\u00eb.<\/p>\n

Bibla \u00ebsht\u00eb e lidhur ngusht\u00ebsisht me qytet\u00ebrimin evropian. Studimi i teksteve t\u00eb shenjta ka qen\u00eb nj\u00eb element i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i k\u00ebtij qytet\u00ebrimi. N\u00eb shekullin XVII Spinoza b\u00ebri analiz\u00ebn e asaj q\u00eb ia e quan fjala e Zotit dhe zgjimi profetik i trash\u00ebguar. Filozofia e Kantit dhe Hegelit i kthehet autoritetit biblik. George Steiner, n\u00eb librin \u201cNga Bibla tek Kafka\u201d shkruan p\u00ebr disa m\u00ebnyra t\u00eb lexuari t\u00eb Bibl\u00ebs. Bibla figurativisht \u00ebsht\u00eb mosha e nj\u00eb njeriu. Bibla kuptohet n\u00eb heshtje. Ajo e sjell gjuh\u00ebn n\u00eb zanafill\u00eb. \u201cAjo ka brenda shpirtin e librit\u201d, thot\u00eb Maurice Blanchot. Ajo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb bibliotek\u00eb labirintike dhe nj\u00eb bibliotek\u00eb e hapur. Imazhet biblike u kan\u00eb sh\u00ebrbyer mjaft shkrimtar\u00ebve p\u00ebr t\u00eb shkruar veprat e tyre q\u00eb nga Marcel Proust – i \u201cN\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb koh\u00ebs s\u00eb humbur\u201d e deri tek Thomas Mann – i \u201cJozefi dhe v\u00ebllez\u00ebrit e tij\u201d, si dhe filozof\u00ebve: Baruch Spinoza, Emmanuel Kant, Georg Friedrich Hegel, etj. Bibla \u00ebsht\u00eb nj\u00eb burim i pashtersh\u00ebm imazhesh, simbolesh, arketipash, formash rr\u00ebfyese ose poetike dhe e pandashme nga kultura n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn \u00ebsht\u00eb form\u00ebsuar. Edhe pse Friedrich Nietzsche ka shkruar se zotat kan\u00eb vdekur, bibliofil\u00ebt thon\u00eb se edhe i vdekur nj\u00eb zot mbret\u00ebron p\u00ebrjet\u00ebsisht. Dom N. Ukgjini, po aty.<\/em><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/em>Kemi rrug\u00ebtimin e Bibl\u00ebs n\u00eb shqip. Historia e takimit t\u00eb shqiptar\u00ebve me Bibl\u00ebn nis qysh me Sh\u00ebn Jeronimin nga Stridoni i Iliris\u00eb, shekulli V, m\u00eb p\u00ebrkthimin e tij t\u00eb plot\u00eb t\u00eb Bibl\u00ebs n\u00eb gjuh\u00ebn latine, ose si\u00e7 quhet ndryshe Vulgata. N\u00eb shekujt e m\u00ebvonsh\u00ebm kemi Formul\u00ebn e Pag\u00ebzimit m\u00eb 1468, kurse n\u00eb vitin 1555 Don Gjon Buzuku botoi librin e par\u00eb shqip me p\u00ebrmbajtje biblike. Do t\u00eb vijonin p\u00ebrkthime t\u00eb tjera t\u00eb shkrimeve t\u00eb shenjta n\u00eb shqip, nga autor\u00eb si Lek\u00eb Matrenga, Pjet\u00ebr Budi, Frang Bardhi, Pjet\u00ebr Bogdani, Jul Valiboba, Teodor Haxhi Filipi, Kostandin Kristoforidhi, Vangjel Meksi, Fan Noli etj., \u00e7ka kulmoi m\u00eb p\u00ebrkthimin i plot\u00eb i Vulgat\u00ebs s\u00eb Re nga dom Simon Filipaj, botuar nga \u201cDrita\u201d, 1994.<\/p>\n

Dep\u00ebrtimi i m\u00ebsimeve biblike drejtp\u00ebrdrejt n\u00eb truallin ilir, nga goja e apostujve dhe n\u00eb vazhdim, u b\u00eb nj\u00eb d\u00ebshmi e r\u00ebnd\u00ebsishme dhe nisje e re e nj\u00eb filozofie kulturore e k\u00ebtij populli t\u00eb lasht\u00eb ballkanik. Universalizmi i Kanunit \u00ebsht\u00eb shenj\u00eb e nj\u00eb udh\u00ebtimi t\u00eb pand\u00ebrprer\u00eb si nj\u00eb vler\u00eb shpirt\u00ebrore e nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb caktuar, e shoq\u00ebris\u00eb pa autoritet shtet\u00ebror, i cili lidhet m\u00eb p\u00ebrmas\u00ebn kohore q\u00eb ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me antikitetin greko-romak dhe besimit t\u00eb tyre t\u00eb krishter\u00eb. P\u00ebrmbajtja e Kanunit dhe p\u00ebrshkrimi e dukurive zakonore, etike dhe letrare n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, parakuptojn\u00eb nj\u00eb g\u00ebrshetim e nj\u00eb nd\u00ebrthurje n\u00eb mes t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs biblike dhe asaj kanunore. Kanuni pasi p\u00ebrcakton tiparet thelbore t\u00eb etik\u00ebs s\u00eb t\u00eb drejt\u00ebs zakonore, p\u00ebrqaset m\u00eb karakteristikat e koncepteve baz\u00eb t\u00eb etik\u00ebs biblike, si\u00e7 jan\u00eb: ligji, drejt\u00ebsia, e v\u00ebrteta, nderi, g\u00ebnjeshtra, mikpritja, besa, besimi, bujaria, urtia, mikpritja, familja, miku, buka, armiku, d\u00ebnimi, urrejtja, falja<\/em> etj. K\u00ebto fakte t\u00eb trash\u00ebguara nga Bibla e t\u00eb interpretuara m\u00eb mjeshtri n\u00eb shkrimet e Kanunit, e b\u00ebn\u00eb k\u00ebt\u00eb t\u00eb fundit si nj\u00eb gur kilometrik i qytet\u00ebrimit shqiptar m\u00eb vlera t\u00eb larta. Shenjat e nd\u00ebrsjellta dokesore-kanonike komunikojn\u00eb mes tyre dhe pasqyrojn\u00eb ngjashm\u00ebrit\u00eb e Kanunit me shoq\u00ebrin\u00eb e bot\u00ebs s\u00eb krishter\u00eb, posa\u00e7\u00ebrisht at\u00eb shqiptare. Ndue Dedaj, Kanuni mes kuptimit dhe keqkuptimit, Tiran\u00eb 2010.<\/em><\/p>\n

Kanuni ka vepruar n\u00eb rrethana t\u00eb caktuara, n\u00eb mesjet\u00ebn e hershme, m\u00eb zgjatim ekzistencial edhe n\u00ebn pushtimin osman si nj\u00eb pushtet paralel i natyr\u00ebs morale. Kur flasim p\u00ebr Kanunin, mund t\u00eb flitet p\u00ebr nj\u00eb element unik t\u00eb shtrir\u00eb n\u00eb gjith\u00eb hap\u00ebsirat shqiptare, element etik p\u00ebrbashkues t\u00eb trojeve dhe shqiptar\u00ebve, pavar\u00ebsisht nuancave t\u00eb ndryshme si tosk\u00eb e geg\u00eb dhe m\u00eb von\u00eb nga shek XVII, mysliman e t\u00eb krishter\u00eb. Prania e Kanunit n\u00eb rrethana t\u00eb caktuara asimilimi, ka qen\u00eb edhe nj\u00eb akt mbijetese i komb\u00ebsis\u00eb shqiptare, n\u00eb kontekstin e gllab\u00ebrimit t\u00eb perandorive q\u00eb kan\u00eb shkelur n\u00eb k\u00ebt\u00eb dh\u00e8.<\/p>\n

Duke mos hyr\u00eb n\u00eb holl\u00ebsirat e kanunit, kundrojm\u00eb sadopak ngjashm\u00ebri t\u00eb konceptit baz\u00eb t\u00eb etik\u00ebs s\u00eb tij m\u00eb interpretimet e s\u00eb drejt\u00ebs biblike. Nga krahasimi q\u00eb b\u00ebhet, vihet re lidhja thelb\u00ebsore e m\u00eb shum\u00eb se shtat\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb koncepteve etike, t\u00eb shprehura m\u00eb lart, t\u00eb cilat z\u00ebn\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn qendrore t\u00eb Bibl\u00ebs, e cila q\u00eb n\u00eb kapitullin e par\u00eb t\u00eb Pes\u00eblib\u00ebrshit (Pentateu) shprehet p\u00ebr identitetin dhe dinjitetin e njeriut, p\u00ebr formimin e bashk\u00ebsis\u00eb-popullit, jet\u00ebs n\u00eb skllav\u00ebri, lidhj\u00ebn e Bes\u00eblidhjes n\u00eb mes veti, vler\u00ebn e kodit moral, kodin e adhurimit t\u00eb Hyjit, m\u00ebkatin zanafillor (Kaini dhe Abeli) dhe dit\u00ebn e shlyerjes s\u00eb tij, postulatet e nderit dhe virtytit, dometh\u00ebnien e ligjit dhe liris\u00eb etj. Bes\u00eblidhja, ose marr\u00ebveshja, nd\u00ebrmjet Per\u00ebndis\u00eb dhe populli t\u00eb tij izraelit – e b\u00ebr\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet Moisiut si prij\u00ebs i populli t\u00eb Izraelit, n\u00eb Malin Sinaj – \u00ebsht\u00eb thelbi i t\u00ebr\u00eb Bes\u00eblidhjes s\u00eb Vjet\u00ebr. Bes\u00eblidhja bazohej n\u00eb dashurin\u00eb dhe mir\u00ebsin\u00eb e vet Per\u00ebndis\u00eb p\u00ebr popullin e tij, t\u00eb shprehura n\u00ebp\u00ebrmjet \u201cDhjet\u00eb Urdh\u00ebrimeve\u201d t\u00eb veta, apo \u201cDekalogut\u201d, p\u00ebr t\u00eb pasur njeriu nj\u00eb jet\u00eb m\u00eb t\u00eb lumtur. Gjysma e par\u00eb p\u00ebrmbledh marr\u00ebdh\u00ebnien e popullit m\u00eb Zotin, dhe pjesa e dyt\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnien e tij m\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt, si: liria, dinjiteti njer\u00ebzor etj. K\u00ebto ligje jan\u00eb shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr se nj\u00eb ser\u00eb rregullash kalimtare p\u00ebr nj\u00eb grup apo popull. Ato jan\u00eb pranuar gjer\u00ebsisht si universale dhe t\u00eb p\u00ebrhershme. Sa p\u00ebr ilustrim po paraqesim pjes\u00ebn e dyt\u00eb t\u00eb Urdh\u00ebrimeve, duke filluar nga urdhri i kat\u00ebrt dhe n\u00eb vazhdim: \u201cTi ndero baban\u00eb t\u00ebnd, n\u00ebse d\u00ebshiron t\u00eb jetosh gjat\u00eb mbi tok\u00eb; Ti nuk do vras\u00ebs; Ti nuk do t\u00eb b\u00ebsh tradhti bashk\u00ebshortore; Ti nuk do vjedh\u00ebsh; Ti nuk do jap\u00ebsh d\u00ebshmi t\u00eb rreme<\/em>; Ti nuk do lakmosh njeriun p\u00ebr t\u00eb keq; Ti nuk do lakmosh asgj\u00eb q\u00eb s<\/em>\u2019\u00ebsht\u00eb e jotja. Bibla, Filipaj… Eksodi, 20.<\/em><\/p>\n

Ka shum\u00eb ligje t\u00eb tjera t\u00eb shkruara n\u00eb librat e ligjeve n\u00eb Bes\u00eblidhjen e Vjet\u00ebr, disa prej t\u00eb cilave duket qart\u00eb se lidhen me jet\u00ebn si\u00e7 jetohej n\u00eb at\u00eb koh\u00eb duke dh\u00ebn\u00eb udh\u00ebzime konkrete se si t\u00eb veprohej n\u00eb situata t\u00eb caktuara, n\u00eb lidhje m\u00eb jet\u00ebn familjare partriarkale, trajtimin skllev\u00ebrve, pun\u00ebs se krahut, hakmarrjes, zem\u00ebrimit etj, dukuri k\u00ebto t\u00eb shprehura edhe Kanunin e Lek\u00ebs. Bibla, Filipaj… Levitku 19.<\/em><\/p>\n

N\u00eb Bes\u00eblidhjen e Re, konceptet e parimit moral, b\u00ebhen edhe m\u00eb t\u00eb qarta dhe m\u00eb t\u00eb kapshme p\u00ebr mas\u00ebn t\u00eb cil\u00ebs u \u00ebsht\u00eb dedikuar. Jezusi Krishti si themelues i k\u00ebsaj Bes\u00eblidhje, kodin Hyjnor (lex Divina) dhe at\u00eb moral njer\u00ebzor, e shtjellon duke p\u00ebrdorur sh\u00ebmb\u00eblltyra (tregime) t\u00eb ndryshme, si p.sh: Dy borxhlinjt\u00eb dhe sh\u00ebrb\u00ebtori q\u00eb s\u2019falte, Vreshtar\u00ebt e ligji, Ftes\u00eb p\u00ebr dasm\u00eb, Kreditor\u00ebt dhe borxhlinjt\u00eb, Miku n\u00eb nevoj\u00eb, Pasaniku i pamend, Vendet e nderit n\u00eb dasm\u00eb, Djali Plangprish\u00ebs, Pasaniku dhe Lazri, Samaritani i mir\u00eb, Administratori i pabes\u00eb etj. Bibla, Filipaj, Ferizaj 1994.<\/em> Edhe Letrat e Apostujve, si t\u00eb sh\u00ebn Palit, sh\u00ebn Pjetrit, sh\u00ebn Gjonit etj., duke shprehur m\u00ebsimet p\u00ebr besimin e krishter\u00eb, jan\u00eb p\u00ebrplot sugjerime praktike mbi m\u00ebnyr\u00ebn se si \u201ckjo dije mendore\u201d duhet t\u00eb zbatohet \u00e7do dit\u00eb n\u00eb jet\u00ebn e krishter\u00eb dhe jo vet\u00ebm.<\/p>\n

Ligji me i debatuar i Kanunit si\u00e7 \u00ebsht\u00eb vrasja dhe hakmarrja, \u00ebsht\u00eb trash\u00ebguar nga Bes\u00eblidhja e Vjet\u00ebr \u201cdh\u00ebmb p\u00ebr dhemb e sy p\u00ebr sy\u201d,<\/em> dukuri kjo q\u00eb n\u00eb Bes\u00eblidhjen se Re p\u00ebrplot\u00ebsohet, duke k\u00ebrkuar qe edhe armiku duhet t\u00eb falet. \u201cKeni d\u00ebgjuar se u qe th\u00ebn\u00eb t\u00eb vjet\u00ebrve \u201cmos vra<\/em>\u201d… e un\u00eb po u them: Kushdo zem\u00ebrohet kund\u00ebr v\u00ebllait t\u00eb vet (\u00e7dokujt), do t\u00eb jet\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebs para gjyqit… t\u00eb Zotit. (Mt. 5, 21-22). N\u00eb Bes\u00eblidhjen e Re jo vet\u00ebm qe ndalohet rrept\u00ebsisht vrasja por n\u00eb vend t\u00eb hakmarrjes, predikohet falja si mjet sh\u00ebrimi shpirt\u00ebror p\u00ebr njeriun e keq dhe kthimit t\u00eb tij n\u00eb rrug\u00ebn e drejt\u00eb qe \u00ebsht\u00eb ajo Zotit.<\/p>\n

Nga koncepti biblik shihet se nga ligji hyjnor (lex divina) rrjedhimisht lind ligji natyral (lex natyralis) dhe nga i dyti rrjedh ligji njer\u00ebzor (lex humana). N\u00eb k\u00ebto parime thelbore qe nd\u00ebrtuar dhe Kanuni Shqiptar, i cili qe ngulitur thell\u00eb n\u00eb nd\u00ebrgjegjen e \u00e7do shqiptari gjat\u00eb shekujve e sot \u00ebsht\u00eb nj\u00eb l\u00ebnd\u00eb burimore p\u00ebr t\u00eb kuptuar psikologjin\u00eb, etnologjin\u00eb dhe drejt\u00ebsin\u00eb e shqiptar\u00ebve n\u00eb koh\u00ebt parashtet\u00ebrore.<\/p>\n

Sh\u00ebnim. Kjo trajtes\u00eb u p\u00ebrgatit me ndihmes\u00ebn e pakursyer t\u00eb historianit Dr. Dom Nik\u00eb Ukgjini.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ndue Dedaj Kanuni si dukuri historike etnokulturore ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me t\u00eb drejt\u00ebn nd\u00ebr shqiptar\u00eb. Ai \u00ebsht\u00eb \u201cBibla\u201d e s\u00eb drejt\u00ebs, me frym\u00ebzime nga urt\u00ebsia shqiptare dhe reflektime t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs kanonike (kishtare). Filozofia e Bibl\u00ebs,<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5906,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-6970","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kritike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6970","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6970"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6970\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6971,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6970\/revisions\/6971"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5906"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6970"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6970"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6970"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}