{"id":6654,"date":"2017-06-01T21:36:59","date_gmt":"2017-06-01T21:36:59","guid":{"rendered":"http:\/\/revistakuvendi.org\/?p=6654"},"modified":"2017-06-01T21:36:59","modified_gmt":"2017-06-01T21:36:59","slug":"kush-i-nemi-bjeshket-e-nemuna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/revistakuvendi.org\/?p=6654","title":{"rendered":"KUSH I NEMI \u201cBJESHK\u00cbT E NEMUNA\u201d?"},"content":{"rendered":"<p><strong><a href=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/ELEZI-MEHMET.png\" rel=\"attachment wp-att-6015\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-6015\" src=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/ELEZI-MEHMET.png\" alt=\"ELEZI MEHMET\" width=\"291\" height=\"232\" \/><\/a>Nga Mehmet ELEZI<\/strong><\/p>\n<p><strong>1.<\/strong><\/p>\n<p>Sipas njoftimit q\u00eb dha media kah fundi i gushtit 2013, ato dit\u00eb artisti hollandez Jaap van\u2019t Veer, q\u00eb punonte prej dhjet\u00eb vjet\u00ebsh n\u00eb Alpet Shqiptare &#8211; n\u00eb Lugin\u00ebn e Valbon\u00ebs dhe n\u00eb \u201cBjeshk\u00ebt e Nemuna\u201d &#8211; pati nj\u00eb takim me kryeministrin e <!--more-->Republik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb Sali Berisha. Hollandezi i shquar i tha kryeministrit se \u201cBjeshk\u00ebt e Nemuna\u201d tashm\u00eb i quajm\u00eb \u201cBjeshk\u00ebt e Bekuara\u201d.<\/p>\n<p>Em\u00ebrvendi \u201cBjeshk\u00ebt e Nemuna\u201d vetvetiu t\u00eb sjell nd\u00ebrmend jehon\u00ebn e gjam\u00ebs s\u00eb mo\u00e7me t\u00eb burrave, q\u00eb studiuesit e krahasojn\u00eb me korin e tragjedive t\u00eb Eskilit.\u00a0\u00a0Hollandezi nuk ishte i pari as i fundit q\u00eb e p\u00ebrdori.<\/p>\n<p>Ku gjinden k\u00ebto bjeshk\u00eb q\u00eb bartkan qysh nga fillesa nj\u00eb dram\u00eb pa fund e pa shpres\u00eb, nj\u00eb mallkim q\u00eb e paskan pjes\u00eb t\u00eb qenies, qysh n\u00eb ngjizje?\u00a0Ku fillojn\u00eb, ku mbarojn\u00eb? Dhe kryesorja, pse qenkan \u201ct\u00eb Nemuna\u201d?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>2.<\/strong><\/p>\n<p>Duket sikur gjithkush e di p\u00ebrgjigjen: n\u00eb Veri t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.\u00a0\u00a0Por n\u00eb ngulsh k\u00ebmb\u00eb ku shtrihen sakt\u00ebsisht, me k\u00eb kufizohen n\u00eb Veri, n\u00eb Jug, n\u00eb Lindje, n\u00eb Per\u00ebndim, p\u00ebrgjigjja turbullohet, vendndodhja n\u00ebp\u00ebrtymet e largohet si n\u00ebp\u00ebr nj\u00eb \u00ebnd\u00ebrr t\u00eb lig\u00eb.<\/p>\n<p>Mbase ndihmojn\u00eb anasit, banor\u00ebt e katundeve veriore? As ata nuk ftillojn\u00eb gj\u00eb. Japin ndonj\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb vak\u00ebt me fjal\u00ebt e librit t\u00eb gjeografis\u00eb, t\u00eb m\u00ebsuar dikur n\u00eb shkoll\u00eb fillore. Ose flasin me fjal\u00eb t\u00eb thata gazetash e televizioni.<\/p>\n<p>Ndryshe ndodh kur pyet p\u00ebr cilindo mal a bjeshk\u00eb t\u00eb atyre viseve. Din\u00eb me kall\u00ebzue ku \u00ebsht\u00eb Rrethi i Bardh\u00eb, Qafa e Diellit a Shtegu i Dhenve, ku jan\u00eb Thethi e Rupat, Syni i Skafka\u00e7it, Lkeni (Liqeni) i Dashit e Gjerovica, Lugu i Madh e Maja e Qytetit. T\u00eb thon\u00eb emrin e gurit, p\u00ebrroit, qaf\u00ebs, vorrit, q\u00eb shenon n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb p\u00ebrpikt\u00eb kufirin ku mbaron nj\u00ebri vend e ku nis tjetri. Ngjitu Gryk\u00ebs s\u00eb Dragobis\u00eb p\u00ebrgjat\u00eb bregut t\u00eb Valbon\u00ebs, deri ku lumi buron duke rrahur krah\u00ebt si p\u00ebllumb i eg\u00ebr, bashkudh\u00ebtari t\u00eb d\u00ebfton me holl\u00ebsi em\u00ebrvende q\u00eb lidhen me lasht\u00ebsin\u00eb, me gjurm\u00ebt e Rom\u00ebs s\u00eb lasht\u00eb, me mug\u00ebtirat e mesjet\u00ebs e me goj\u00ebdhanat, me Muj\u00ebn e Halilin. Qe ku \u00ebsht\u00eb Shpella e Imerit t\u00eb Muj\u00ebs (Omerit t\u00eb Mujit) n\u00eb Klysyr\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/outlook.live.com\/owa\/?path=\/mail\/inbox\/rp#x__edn1\">[i]<\/a>. Aty e kan\u00eb\u00a0\u00a0shti n\u00eb dh\u00e9 djalin, aty ka vajtuar Ajkuna. Shtrati si preh\u00ebr n\u00eb der\u00eb t\u00eb Shpell\u00ebs \u00ebsht\u00eb prore \u201ci verdh\u00eb\u201d (i gjelb\u00ebr), bari aty nuk thahet kurr\u00eb. Ja edhe Lugjet e Verdha, ku trimat dilnin me \u00e7etue e ku dhit\u00eb e egra k\u00ebputin maja bari me ves\u00eb dhe lule.<\/p>\n<p>Po \u201cBjeshk\u00ebt e Nemuna\u201d? Kurrgj\u00eb e sakt\u00eb.<\/p>\n<p>Pra ku ndodhen ato?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>3.<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb FESH (Akademia e Shkencave,\u00a0<em>Fjalori Enciklopedik Shqiptar),<\/em>\u00a0Tiran\u00eb 1985, \u201cBjeshk\u00ebt e Namuna\u201d nj\u00ebjt\u00ebsohen si \u201ckurriz malor n\u00eb Alpet Shqiptare, rrethi i Shkodr\u00ebs&#8230;\u201d. N\u00eb k\u00ebt\u00eb botim flitet m\u00eb gjer\u00eb p\u00ebr\u00a0\u00a0\u201cBjeshk\u00ebt e Namuna t\u00eb Kosov\u00ebs\u201d. P\u00ebr pjes\u00ebn e tyre n\u00eb Mal t\u00eb Zi heshtet.<\/p>\n<p>Botimi i ri i FESH (2008), ka ndryshime t\u00eb dukshme n\u00eb k\u00ebt\u00eb z\u00eb.<\/p>\n<p>Qysh n\u00eb fillim bie n\u00eb sy nj\u00eb sakt\u00ebsim fonetik. Nuk quhen m\u00eb \u201cBjeshk\u00eb t\u00eb Namuna\u201d, por \u201cBjeshk\u00eb t\u00eb Nemuna\u201d. M\u00eb pas vijojn\u00eb shtjellime p\u00ebrmbajt\u00ebsore t\u00eb reja. \u201cBjeshk\u00ebt e Nemuna\u201d nuk p\u00ebrcaktohen m\u00eb si \u201ckurriz malor\u201d n\u00eb rrethin e Shkodr\u00ebs, por si \u201ctrev\u00eb e madhe malore n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb Veriore, q\u00eb z\u00eb gjysm\u00ebn per\u00ebndimore t\u00eb Alpeve Shqiptare\u201d. Flitet p\u00ebr \u201cBjeshk\u00ebt e Nemuna\u201d n\u00eb Mal t\u00eb Zi &#8211; Plava e Gucia. Dhe pastaj nj\u00eb koment i \u00e7uditsh\u00ebm p\u00ebr zanafill\u00ebn e emrit.<\/p>\n<p>Sipas FESH, 2008:<\/p>\n<p>\u201cRelievi tep\u00ebr i thyer, thuajse i pakaluesh\u00ebm, klima shum\u00eb e ashp\u00ebr, mungesa e theksuar e uj\u00ebrave rrjedh\u00ebse n\u00eb sip\u00ebrfaqe p\u00ebr shkak t\u00eb zhvillimit t\u00eb madh t\u00eb karstit, mungesa e rrug\u00ebve t\u00eb komunikimit, v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb e p\u00ebrballimit t\u00eb jet\u00ebs n\u00eb ato vise, mund t\u00eb shpjegojn\u00eb edhe cil\u00ebsimin e tyre si \u201ct\u00eb Nemuna\u201d. Em\u00ebrtimi \u201cProkletie\u201d i serbishtes \u00ebsht\u00eb nj\u00eb p\u00ebrkthim i em\u00ebrtimit shqip\u201d!<\/p>\n<p>M\u00eb p\u00ebrmbledhtas, k\u00ebt\u00eb shtjellim e ka pasur edhe botimi i par\u00eb i FESH, 1985.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>4.<\/strong><\/p>\n<p>Pik\u00ebpamja e shprehur n\u00eb FESH p\u00ebr prejardhjen e emrit \u201cBjeshk\u00ebt e Nemuna\u201d shfaqet plot kund\u00ebrshti. P\u00ebr t\u00eb mos th\u00ebn\u00eb le shijen e nj\u00eb folklorizmi akademik.<\/p>\n<p>Sipas FESH, jan\u00eb pik\u00ebrisht \u201crelievi tep\u00ebr i thyer, thuajse i pakaluesh\u00ebm, klima shum\u00eb e ashp\u00ebr&#8230; etj.\u201d, q\u00eb ua vesh\u00ebn bjeshk\u00ebve shqiptare cil\u00ebsorin \u201ct\u00eb Nemuna\u201d. Por klim\u00eb shum\u00eb t\u00eb ashp\u00ebr dhe reliev tep\u00ebr t\u00eb thyer kan\u00eb, ku m\u00eb shum\u00eb e ku m\u00eb pak, edhe bjeshk\u00ebt e tjera t\u00eb kontinentit. Vet\u00eb FESH pohon se\u00a0\u00a0\u201cBjeshk\u00ebt e Nemuna\u201d t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb \u201cnga natyra jan\u00eb t\u00eb nj\u00ebjta me Alpet e Europ\u00ebs Qendrore\u201d. Madje, gjithnj\u00eb sipas FESH, p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye\u00a0\u00a0em\u00ebrtimi i tyre \u201cn\u00eb studimet e gjeograf\u00ebve dhe n\u00eb p\u00ebrdorimin e p\u00ebrgjithsh\u00ebm ka ardhur duke u z\u00ebvend\u00ebsuar me emrin \u201cAlpe\u201d (Alpet Shqiptare)\u201d.<\/p>\n<p>Kjo do t\u00eb thot\u00eb se s\u2019kish arsye t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb q\u00eb bjeshk\u00ebt shqiptare me u cil\u00ebsue \u201ct\u00eb Nemuna\u201d. Ato jan\u00eb si gjith\u00eb t\u00eb tjerat n\u00eb Europ\u00eb. Si gjith\u00eb t\u00eb tjerat, t\u00eb cilat kurrkush nuk i quan \u201ct\u00eb nemuna\u201d.<\/p>\n<p>Jo vet\u00ebm kaq.<\/p>\n<p>FESH shkruan se \u201cBjeshk\u00ebt e Nemuna\u201d shtrihen n\u00eb tri shtete, n\u00eb Shqip\u00ebri, n\u00eb Mal t\u00eb Zi dhe n\u00eb Kosov\u00eb. Ndalet te bukurit\u00eb dhe pasurit\u00eb e tyre t\u00eb pafundme, me pyje, kullota, liqene, bim\u00eb, kafsh\u00eb. \u201cBjeshk\u00ebt e Nemuna\u201d t\u00eb Kosov\u00ebs, shkruhet aty, \u201cjan\u00eb nj\u00eb nga zonat m\u00eb t\u00eb pasura t\u00eb Ballkanit me bim\u00ebsi, sidomos me pyje t\u00eb larta, p\u00ebrb\u00ebrja e t\u00eb cilave ndryshon n\u00eb p\u00ebrputhje me lart\u00ebsin\u00eb\u201d. Atje rriten \u201cdushku dhe g\u00ebshtenja, m\u00eb pas halor\u00ebt, disa prej t\u00eb cil\u00ebve jan\u00eb endemik\u00eb e shum\u00eb t\u00eb lasht\u00eb&#8230; M\u00eb lart shtrihet zona e livadheve alpine, me bar\u00ebra e lule t\u00eb shum\u00ebllojshme&#8230; Bota e kafsh\u00ebve \u00ebsht\u00eb gjithashtu e pasur dhe e shum\u00ebllojshme&#8230;\u201d. \u201cBjeshk\u00ebt e Nemuna\u201d t\u00eb Kosov\u00ebs zot\u00ebrojn\u00eb potenciale t\u00eb m\u00ebdha turistike, pjes\u00ebrisht t\u00eb shfryt\u00ebzuara\u201d. Edhe \u201cBjeshk\u00ebt e Nemuna\u201d t\u00eb Malit t\u00eb Zi, Plava e Gucia, jan\u00eb nga m\u00eb t\u00eb bukurat n\u00eb krejt trojet shqiptare, edhe ato kan\u00eb potenciale turistike t\u00eb pakrahasueshme.<\/p>\n<p>Kjo do t\u00eb thot\u00eb se aq m\u00eb pak kishte arsye q\u00eb bjeshk\u00ebt n\u00eb Plav\u00eb, Guci dhe Kosov\u00eb,\u00a0\u00a0t\u00eb merrnin cil\u00ebsorin ndjellakeq \u201ct\u00eb Nemuna\u201d. Por sipas FESH pik\u00ebrisht kjo paska ndodhur. FESH thot\u00eb se bash n\u00eb Kosov\u00eb e n\u00eb Mal t\u00eb Zi, ku k\u00ebto bjeshk\u00eb jan\u00eb m\u00eb t\u00eb bukura e m\u00eb t\u00eb pasura se n\u00eb Republik\u00ebn e Shqip\u00ebris\u00eb, bash atje \u201cem\u00ebrtimi \u201cBjeshk\u00ebt e Nemuna\u201d p\u00ebrdoret gjer\u00ebsisht&#8230; edhe nga banor\u00ebt vendas\u201d!<\/p>\n<p>Pohimi shkon kund\u00ebr arsyes dhe rr\u00ebzon \u00e7ka vet\u00eb FESH shkruan p\u00ebr shkakun pse jan\u00eb quajtur \u201ct\u00eb Nemuna\u201d.<\/p>\n<p>Pa folur q\u00eb v\u00ebzhgimet n\u00eb vend, takimet me banor\u00ebt rr\u00ebnj\u00ebs, nuk japin d\u00ebshmi se ky em\u00ebrtim u p\u00ebrdorka \u201cgjer\u00ebsisht&#8230; edhe nga banor\u00ebt vendas\u201d. D\u00ebshmi p\u00ebr t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn, po.<\/p>\n<p>FESH guxon edhe m\u00eb shum\u00eb. Sipas tij,\u00a0\u00a0\u201cEm\u00ebrtimi \u201cProkletie\u201d i serbishtes \u00ebsht\u00eb nj\u00eb p\u00ebrkthim i em\u00ebrtimit shqip\u201d. Nuk \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb ku mb\u00ebshtetet e si argumentohet kjo pik\u00ebpamje. Po ashtu nuk dihet sa i b\u00ebn nder komb\u00ebtarizmit shqiptar ky pohim, n\u00ebse nuk mb\u00ebshtetet me argumente shkencore bind\u00ebse.<\/p>\n<p>Prejardhja e emrit jo domosdo d\u00ebshmon p\u00ebrkat\u00ebsin\u00eb komb\u00ebtare ose shtet\u00ebrore t\u00eb nj\u00eb vendi. P\u00ebrgjith\u00ebsisht em\u00ebrvendet kusht\u00ebzohen nga rrethana historike, diktohen prej tyre dhe ashtu mbesin. Emri Ballkan i siujdhes\u00ebs son\u00eb vjen prej turqishtes, por askush nuk thot\u00eb se, p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, Ballkani qenka Turqi.<\/p>\n<p>Bjeshk\u00ebt e quajtura \u201ct\u00eb Nemuna\u201d prej mija vjet\u00ebsh jan\u00eb pjes\u00eb e trojeve iliro-shqiptare. Ani pse, si\u00e7 do t\u00eb shtjellohet n\u00eb vijim, em\u00ebrtimi \u201cBjeshk\u00ebt e Nemuna\u201d nuk duket s\u00eb \u00ebsht\u00eb shqiptar.<\/p>\n<p>Me u shpreh\u00eb but\u00eb, duket se kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me nj\u00eb keqkuptim t\u00eb madh.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>5.<\/strong><\/p>\n<p>Dyshimin e par\u00eb t\u00eb fort\u00eb e mbjell koha kur n\u00eb letrat shqipe nis me u d\u00ebshmue em\u00ebrvendi \u201cBjeshk\u00ebt e Nemuna\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb let\u00ebrsin\u00eb shqipe t\u00eb katolik\u00ebve t\u00eb Veriut dhe n\u00eb krejt krijimtarin\u00eb e para Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb, me sa ka v\u00ebn\u00eb re autori i k\u00ebtyre shenimeve, ky em\u00ebrvend nuk del kund.<\/p>\n<p>T\u00ebr\u00eb teatri i luft\u00ebs i\u00a0<em>Lahut\u00ebs s\u00eb Malcis\u00eb<\/em>\u00a0zhvillohet n\u00eb malsit\u00eb e Veriut e p\u00ebrreth. N\u00ebse do t\u00eb kishte pasur nj\u00eb em\u00ebrvend \u201cBjeshk\u00ebt e Nemuna\u201d, \u00e7\u2019arsye kish me e shmang\u00eb Fishta, i vemendsh\u00ebm n\u00eb \u00e7do imt\u00ebsi t\u00eb atjeshme? N\u00ebp\u00ebr vargjet e\u00a0<em>Lahut\u00ebs<\/em>\u00a0p\u00ebrmenden me emra malet e luginat e krojet e lumenjt\u00eb, Vizitori e Limi, Plava e Gucia e Prizreni&#8230;; ndeshen e p\u00ebrflaken me vetim\u00eb e bubullim\u00eb figura t\u00eb mitologjis\u00eb shqiptare, dragoi e kulshedra, l\u00ebvizin or\u00eb, zana e shtojzovalle. S\u2019kishte rast m\u00eb t\u00eb bukur p\u00ebr artin fishtian me i harmonizue artistikisht skenat epike t\u00eb ploj\u00ebs me kumbimin tragjik t\u00eb toponimit\u00a0<em>Bjeshk\u00eb t\u00eb Nemuna,<\/em>\u00a0n\u00ebse ky toponim do t\u00eb kish qen\u00eb i p\u00ebrdorur. Nj\u00eb em\u00ebrvend i till\u00eb, metafor\u00eb e gjall\u00eb, bart pafund\u00ebsisht dram\u00eb. V\u00ebshtir\u00eb gjindet tjet\u00ebr aq i p\u00ebrshtatsh\u00ebm p\u00ebr nj\u00eb poem\u00eb epike si\u00a0<em>Lahuta.<\/em><\/p>\n<p>Nuk dalin \u201cBjeshk\u00ebt e Nemuna\u201d as te\u00a0<em>Liria<\/em>\u00a0e Mjed\u00ebs, ku himnizohet kryengritja e Hotit dhe heroizmi i malsor\u00ebve p\u00ebr liri. As te Risto Siliqi, q\u00eb i k\u00ebndoi me frym\u00ebzim luft\u00ebs s\u00eb dukagjinasve me \u201cMehmet Shpendin trim si dre\u201d. Te Gje\u00e7ovi, te V. Prenushi, B. Palaj, Pater A. Harapi etj.\u00a0\u00a0nuk di se v\u00ebrehet kund. Te\u00a0<em>Visaret e Kombit\u00a0<\/em>e<em>\u00a0Hylli i Drit\u00ebs,<\/em>\u00a0n\u00eb k\u00ebng\u00ebt e Kreshnik\u00ebve, jo se jo. Fjalori i em\u00ebrvendeve i Gazullit pati fat t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt me autorin e tij, por s\u2019ka gjas\u00eb se do t\u00eb kishte sjell\u00eb ndonj\u00eb d\u00ebshmi p\u00ebr k\u00ebt\u00eb em\u00ebrtim.<\/p>\n<p>N\u00eb Hot e Grud\u00eb e Plav\u00eb e Guci jo, n\u00eb Kelmend, n\u00eb Theth e n\u00eb Dukagjin jo. N\u00eb bjeshk\u00ebt e Malsis\u00eb s\u00eb Gjakov\u00ebs (Tropoj\u00ebs), t\u00eb Rugov\u00ebs e t\u00eb Pej\u00ebs, p\u00ebrs\u00ebri jo. Del se vet\u00eb shqiptar\u00ebt n\u00eb k\u00ebto an\u00eb\u00a0\u00a0nuk nj\u00ebjt\u00ebsojn\u00eb (identifikojn\u00eb) bjeshk\u00eb q\u00eb vet\u00eb ata i kan\u00eb quajtur \u201ct\u00eb Nemuna\u201d. At\u00ebher\u00eb\u00a0\u00a0ku tjet\u00ebr u shtrikan ato? N\u00ebse kurrkush prej atyre q\u00eb i kan\u00eb banuar e u japin jet\u00eb atyre trojeve prej mija vjet\u00ebsh nuk i njeh me k\u00ebt\u00eb em\u00ebrtim, kush i pag\u00ebzoi ashtu, si u regjistrua ky em\u00ebr ndjellazi?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>6.<\/strong><\/p>\n<p>Studiuesi S. Ahmeti, bashkautor i Fjalorit t\u00eb Plav\u00ebs e Gusis\u00eb (Pavli Haxhillazi, Sylejman B. Ahmeti,\u00a0<em>Fjalor i Shqipes s\u00eb Plav\u00ebs dhe t\u00eb Gusis\u00eb,<\/em>\u00a0Toena 2004) ngul k\u00ebmb\u00eb se emri \u201cBjeshk\u00ebt e Nemuna\u201d \u00ebsht\u00eb thjesht p\u00ebrkthim prej serbishtes. Serb\u00ebt, p\u00ebr arsyet e veta, k\u00ebt\u00eb pjes\u00eb t\u00eb Alpeve shqiptare e quajn\u00eb \u201cprokleti\u201d (t\u00eb nemur, t\u00eb mallkuar). Vet\u00eb rr\u00ebnj\u00ebsit, shqiptar\u00ebt vendas, kurr\u00eb.<\/p>\n<p>Ky k\u00ebrkues \u00ebsht\u00eb nd\u00ebr njoh\u00ebsit m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb atyre trevave. Ler\u00eb e rritur n\u00eb Vuthaj t\u00eb Gucis\u00eb, ku sipas FESH jan\u00eb \u201cBjeshk\u00ebt e Nemuna t\u00eb Malit t\u00eb Zi\u201d, aty ka kaluar edhe rinin\u00eb. Esht\u00eb autor i nj\u00eb monografie t\u00eb pasur t\u00eb atyre viseve (Sulejman B. Ahmeti,\u00a0<em>Vuthajt dhe vuthjan\u00ebt,<\/em>\u00a0Tiran\u00eb 1996). N\u00eb k\u00ebt\u00eb punim ka plotni t\u00eb dh\u00ebnash historike, gjeografike &#8211; p\u00ebrfshi em\u00ebrvendet -, etnografike,\u00a0\u00a0folklorike dhe gjuh\u00ebsore.<\/p>\n<p>Ndoshta krejt pahiri, sepse s\u2019ka qen\u00eb ky q\u00ebllimi i tij, edhe akademiku Luan Starova sjell d\u00ebshmi se kumbara i pad\u00ebshiruar, q\u00eb i pag\u00ebzoi \u201cBjeshk\u00eb t\u00eb Nemuna\u201d, \u00ebsht\u00eb fqinji verior i shqiptar\u00ebve. Te romani\u00a0<em>Kurbani Ballkanik<\/em>\u00a0(Tiran\u00eb, Toena 2007) shkruan: \u201cN\u00eb nj\u00eb moment helikopteri u gjend mbi Kuror\u00ebn e bjeshk\u00ebve t\u00eb Prokletis\u00eb\u201d. Disa rreshta m\u00eb pas, n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn faqe, k\u00ebt\u00eb em\u00ebrvend e jep t\u00eb p\u00ebrkthyer shqip (vet\u00ebm nj\u00eb her\u00eb n\u00eb at\u00eb lib\u00ebr): \u201cKanosej rreziku q\u00eb Bjeshk\u00ebt e Nemuna ta g\u00eblltiste helikopterin dhe askush t\u00eb mos kuptonte m\u00eb asgj\u00eb p\u00ebr t\u00eb\u201d. Pas kat\u00ebr-pes\u00eb faqesh i kthehet burimit sllav: \u201cU end me muaj n\u00ebp\u00ebr bjeshk\u00ebt e pakalueshme. Arriti madje edhe n\u00eb maj\u00eb t\u00eb Prokletis\u00eb\u201d. Dhe s\u00ebrish m\u00eb von\u00eb: \u201c&#8230;jemi n\u00eb maj\u00ebn e bjeshk\u00ebs Prokletia\u201d.\u00a0\u00a0Dhe p\u00ebrs\u00ebri vijon me k\u00ebt\u00eb em\u00ebr.<\/p>\n<p>Nj\u00eb holl\u00ebsi dometh\u00ebn\u00ebse. Togfjal\u00ebshin \u201cBjeshk\u00ebt e Nemuna\u201d Starova e p\u00ebrkap si nj\u00eb fjal\u00eb t\u00eb vetme n\u00eb numrin nj\u00ebj\u00ebs: \u201c&#8230;q\u00eb Bjeshk\u00ebt e Nemuna ta g\u00eblltiste\u201d. Rregullat e gjuh\u00ebs shqipe k\u00ebrkojn\u00eb me shkrue \u201cq\u00eb Bjeshk\u00ebt e Nemuna ta g\u00eblltisnin\u201d, duke v\u00ebn\u00eb kall\u00ebzuesin n\u00eb shum\u00ebs, n\u00eb p\u00ebrshtatje me kryefjal\u00ebn. Me gjas\u00eb autori e ka shkruar kall\u00ebzuesin n\u00eb nj\u00ebj\u00ebs, sepse Prokletia, emri origjinal prej ku \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb p\u00ebrkthimi, \u00ebsht\u00eb n\u00eb nj\u00ebj\u00ebs. Ndon\u00ebse e ka shkruar shqip, e ka menduar si\u00e7 e ka origjinali. Dometh\u00ebn\u00eb serbishtja.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>7.<\/strong><\/p>\n<p>Nj\u00eb nd\u00ebr burimet e huaja, q\u00eb prin me gjet\u00eb nj\u00eb \u00e7el\u00ebs, vjen nga Zvicra. Jan\u00eb shenimet e gazetares Noele Rozher (No\u00eblle Roger), e cila gjat\u00eb dhjet\u00ebvjet\u00ebshit t\u00eb dyt\u00eb e t\u00eb tret\u00eb t\u00eb qindvjet\u00ebshit t\u00eb shkuar ka udh\u00ebtuar shum\u00eb her\u00eb n\u00ebp\u00ebr Shqip\u00ebri (No\u00eblle Roger,\u00a0<em>N\u00ebp\u00ebr udh\u00ebt e Shqip\u00ebris\u00eb,<\/em>\u00a0Tiran\u00eb, Pegi 2008). N\u00eb nj\u00eb reportazh me titull \u201cN\u00eb malet e malsor\u00ebve\u201d (\u201cDans les montagnes des malissores\u201d), botuar me 09 qershor 1924 n\u00eb gazet\u00ebn e Gjenev\u00ebs\u00a0<em>Journal de Gen\u00e8ve,<\/em>\u00a0pasi flet p\u00ebr malet n\u00eb brigjet e Liqenit t\u00eb Shkodr\u00ebs e t\u00eb Drinit dhe p\u00ebr malet e Mirdit\u00ebs,\u00a0\u00a0Rozher shkruan se k\u00ebto mb\u00ebshtesin nj\u00eb \u201clabirinth t\u00eb pafund vargmalesh e luginash t\u00eb egra, i cili n\u00eb hartat e paraluft\u00ebs mban emrin e Bjeshk\u00ebve t\u00eb N\u00ebmura\u201d (n\u00eb origjinalin frengjisht\u00a0<em>Monts Maudits).<\/em>\u00a0Rozher i vendos \u201cBjeshk\u00ebt e Nemuna\u201d n\u00eb veri t\u00eb Drinit.<\/p>\n<p>Nga fjalia\u00a0\u00a0e m\u00ebsip\u00ebrme bie n\u00eb sy:<\/p>\n<p>&#8211; fjal\u00ebn\u00a0<em>malsor,<\/em>\u00a0megjith\u00ebse nuk \u00ebsht\u00eb em\u00ebr i p\u00ebrve\u00e7\u00ebm, pra normalisht duhej t\u00eb p\u00ebrkthehej n\u00eb gjuh\u00ebn e saj, ajo e ve shqip\u00a0<em>(malissori).<\/em>\u00a0Pse? Sepse ashtu e shqiptojn\u00eb shqiptar\u00ebt, ajo ka dasht\u00eb me i q\u00ebndrue besnik origjinalit;<\/p>\n<p>&#8211; me emrin e bjeshk\u00ebve, q\u00eb \u00ebsht\u00eb em\u00ebr i p\u00ebrve\u00e7\u00ebm, pra s\u2019ka arsye me u p\u00ebrkthye, b\u00ebn t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn. E p\u00ebrkthen n\u00eb frengjisht. Pse? Sepse emrin e bjeshk\u00ebve (ajo e shkruan\u00a0\u00a0<em>Monts Maudits &#8211; malet e mallkuara),\u00a0<\/em>nuk e ka marr\u00eb prej shqiptar\u00ebve. E ka marr\u00eb nga burim i huaj. P\u00ebrndryshe do ta kishte shkruar shqip, si\u00e7 b\u00ebri me fjal\u00ebn\u00a0<em>malissori.<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>8.<\/strong><\/p>\n<p>Nga \u00e7\u2019burim e ka marr\u00eb?<\/p>\n<p>Rozher thot\u00eb se k\u00ebshtu quhen \u201cn\u00eb harta\u201d, madje sakt\u00ebson:\u00a0\u00a0\u201cn\u00eb hartat e paraluft\u00ebs\u201d. Dometh\u00ebn\u00eb n\u00eb hartat e p\u00ebrdorura para Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore, kur Shqip\u00ebria ende s\u2019kishte shtet. P\u00ebr shkolla shqipe e harta t\u00eb studiuesve shqiptar\u00eb, n\u00eb at\u00eb koh\u00eb as q\u00eb mund t\u00eb mendohet.<\/p>\n<p>Hartat\u00a0\u00a0e \u201cparaluft\u00ebs\u201d ishin punime topograf\u00ebsh ose dijetar\u00ebsh t\u00eb huaj, q\u00eb udh\u00ebtonin kryesisht p\u00ebr q\u00ebllime ushtarake dhe p\u00ebr pasurit\u00eb minerare. T\u00eb shumt\u00ebn e her\u00ebs, p\u00ebr t\u00eb mos th\u00ebn\u00eb \u00e7do her\u00eb, vendet tona n\u00eb k\u00ebto harta shenoheshin me emrat q\u00eb p\u00ebrdornin fqinj\u00ebt.<\/p>\n<p>Udh\u00ebtar\u00ebt, hulumtuesit, prift\u00ebrinjt\u00eb, q\u00eb vinin m\u00eb pas, mb\u00ebshteteshin n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtat harta e shenime t\u00eb koleg\u00ebve t\u00eb m\u00ebparsh\u00ebm. Toponimet i shkruanin e ia p\u00ebrcillnin nj\u00ebri-tjetrit si\u00e7 i kishin l\u00ebn\u00eb paraardh\u00ebsit. Si di\u00e7ka t\u00eb ditur,\u00a0<em>d\u00e9j\u00e0 vue.<\/em>\u00a0Me k\u00ebt\u00eb ftillohet pse edhe dijetar\u00eb t\u00eb qindvjet\u00ebshit t\u00eb 19-t\u00eb, t\u00eb njohur p\u00ebr seriozitetin shkencor e paan\u00ebsin\u00eb dhe me ndihmesa t\u00eb \u00e7muara n\u00eb albanologji, p\u00ebrdorin emrin \u201cBjeshk\u00ebt e Nemuna\u201d. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, cil\u00ebsime t\u00eb ngjashme njiheshin edhe tjet\u00ebrkund. Hahni\u00a0<em>(Studime Shqiptare,<\/em>\u00a0Instituti i Dialogut &amp; Komunikimit) i referohet Bues (A. Bou\u00e9), i cili shkruan se \u201cky em\u00ebn gjindet edhe te Pirenejt, q\u00eb asht Maladetta, dhe maudites prapa n\u00eb Savoj\u00eb, prapa malit Salere (Montaignes maudites)\u201d.<\/p>\n<p>Autor\u00ebt shqiptar\u00eb, nd\u00ebrkaq, nuk i p\u00ebrdornin k\u00ebto. Shqiptar\u00ebt mb\u00ebshteteshin n\u00eb realitetin e drejtp\u00ebrdrejt\u00eb, q\u00eb e njihnin dhe e preknin vet\u00eb, pa nd\u00ebrmjet\u00ebsin\u00eb e t\u00eb tjer\u00ebve.<\/p>\n<p>Aq e zakonshme ishte\u00a0\u00a0prirja me p\u00ebrdor\u00eb em\u00ebrtimet e fqinj\u00ebve, sa edhe sot, pas m\u00eb se nj\u00ebqind vjet\u00ebsh shtet t\u00eb pavarur shqiptar, n\u00ebp\u00ebr shkrime t\u00eb t\u00eb huajve gjejm\u00eb her\u00eb pas here Dra\u00e7 p\u00ebr Durr\u00ebs, Skutar p\u00ebr Shkod\u00ebr, Valona p\u00ebr Vlor\u00eb (pa folur p\u00ebr raste me prapavij\u00eb t\u00eb caktuar politike, kur Shqip\u00ebria e Jugut quhet \u201cVorio-Epir\u201d!). P\u00ebr arsye t\u00eb njohura, kjo dukuri \u00ebsht\u00eb m\u00eb e p\u00ebrhapur p\u00ebr em\u00ebrvendet n\u00eb Kosov\u00eb, n\u00eb Maqedoni e n\u00eb Mal t\u00eb Zi. Gjakovica e Pe\u00e7 p\u00ebr Gjakov\u00eb e Pej\u00eb, Bitola e Dobar p\u00ebr Manastir e Dib\u00ebr, Bari p\u00ebr Tivar, Vusanjie p\u00ebr Vuthaj.<\/p>\n<p>Ka ndodhur q\u00eb edhe n\u00eb shtypin e Tiran\u00ebs, n\u00eb p\u00ebrkthime, jan\u00eb p\u00ebrdorur k\u00ebta emra!<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>9.<\/strong><\/p>\n<p>Nd\u00ebr t\u00ebr\u00eb pushtuesit, m\u00eb agresiv\u00eb n\u00eb nd\u00ebrrimin e em\u00ebrvendeve dhe t\u00eb fes\u00eb kan\u00eb qen\u00eb sllav\u00ebt. Kan\u00eb p\u00ebrdorur dhun\u00ebn \u00e7njer\u00ebzore dhe shtr\u00ebngesat ligjore. Historian\u00eb t\u00eb mesjet\u00ebs thon\u00eb se tokat, p\u00ebr shembull, duhej t\u00eb regjistroheshin vet\u00ebm me emra n\u00eb serbisht. P\u00ebrndryshe shqiptar\u00ebve pronar\u00eb nuk u njiheshin m\u00eb si prona, ata shpron\u00ebsoheshin n\u00eb vend.<\/p>\n<p>P\u00ebr k\u00ebto pag\u00ebzime sllav\u00ebt p\u00ebrdornin institucionet fetare, lidhjet e njohjet me kancelarit\u00eb e huaja, legjendat \u201curbane\u201d e folklorike, gjith\u00e7ka.<\/p>\n<p>Perandoria osmane ka q\u00ebndruar m\u00eb gjat\u00eb se \u00e7do pushtues, rreth pes\u00ebqind vjet. Megjithat\u00eb em\u00ebrvendet me gurr\u00eb turke jan\u00eb t\u00eb pakta.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>10.<\/strong><\/p>\n<p>T\u00eb dh\u00ebnat q\u00eb u p\u00ebrmend\u00ebn deri tashti prijn\u00eb kah nj\u00eb p\u00ebrfundim: em\u00ebrvendi \u201cBjeshk\u00ebt e Nemuna\u201d<em>,<\/em>\u00a0\u00a0i p\u00ebrdorur \u201cn\u00eb hartat e paraluft\u00ebs\u201d, \u00ebsht\u00eb pag\u00ebzim i b\u00ebr\u00eb prej fqinj\u00ebve. Ata i quanin k\u00ebshtu edhe n\u00eb t\u00eb folur\u00ebn e p\u00ebrditshme.<\/p>\n<p>Edhe dy arsye t\u00eb tjera n\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb k\u00ebtij p\u00ebrfundimi.<\/p>\n<p>Nj\u00ebra lidhet me psiqik\u00ebn komb\u00ebtare. Nuk \u00ebsht\u00eb n\u00eb natyr\u00ebn e shqiptarit me mallkue vendet e veta, buk\u00ebn e t\u00eb mir\u00ebn. Ka ndodhur n\u00ebp\u00ebr balada a legjenda diku n\u00eb nj\u00eb grim\u00eb vend, por jo si d\u00ebshir\u00eb. Ka qen\u00eb shfryrje dufi n\u00eb kushte tjet\u00ebrsimi prej fatkeq\u00ebsis\u00eb rrenuese. P\u00ebr shembull n\u00eb Klysyr\u00eb, ku\u00a0\u00a0besohet se \u00ebsht\u00eb vorri i Imerit t\u00eb Muj\u00ebs, 8-9 km larg qytetit Bajram Curri,\u00a0\u00a0n\u00eb at\u00eb gryk\u00eb bjeshke thuhet se s\u2019k\u00ebndojn\u00eb kurr\u00eb qyqja as turreci. Sepse Ajkuna, e mbytur prej dhimbjes p\u00ebr djalin e vrar\u00eb, i pati mallkuar, si\u00e7 pati mallkuar edhe h\u00ebn\u00ebn (\u201cT\u2019u shkimt\u00eb drita ty mori han\u00eb&#8230;\u201d):<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Kurr\u00eb k\u00ebtu qyqja mos k\u00ebndoft\u00eb<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0As turreci mos u ndieft\u00eb!<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Kjo nem\u00eb nuk p\u00ebrfshin krejt bjeshk\u00ebn. Esht\u00eb e pjesshme, e kufizuar vet\u00ebm te k\u00ebnga e qyqes dhe e turtullit dhe vet\u00ebm n\u00eb nj\u00eb gryk\u00eb t\u00eb ngusht\u00eb n\u00eb lugin\u00eb t\u00eb Valbon\u00ebs, n\u00eb k\u00ebmb\u00eb t\u00eb Brijave t\u00eb Gjarpnit. Kryesorja, ajo nuk ngjiti kund, nuk preku. Mbeti n\u00eb trajt\u00eb hijeje, e shp\u00ebrndar\u00eb\u00a0\u00a0n\u00ebp\u00ebr aj\u00ebr si dhimbja. Si edhe n\u00eb raste t\u00eb ngjashme, ajo nuk prodhoi kurr\u00eb nj\u00eb em\u00ebr vendi. Klysyra vazhdoi me u quejt\u00eb Klysyr\u00eb e Valbona Valbon\u00eb. Dhe h\u00ebn\u00ebs nuk iu shkim drita!<\/p>\n<p>Si mund t\u00eb mallkonin shqiptar\u00ebt \u00e7erekun a m\u00eb shum\u00eb pjes\u00eb t\u00eb Atdheut, aq sa, sipas FESH, \u00ebsht\u00eb hap\u00ebsira e \u201cBjeshk\u00ebve t\u00eb Nemuna\u201d?<\/p>\n<p>Arsyeja tjet\u00ebr \u00ebsht\u00eb e natyr\u00ebs gjuh\u00ebsore, lidhet me drejtshkrimin. N\u00eb tekstet e ndryshme n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe her\u00eb shkruhet \u201cBjeshk\u00ebt e Nemuna\u201d, her\u00eb \u201cBjeshk\u00ebt e Namuna\u201d e her\u00eb \u201cBjeshk\u00ebt e N\u00ebmura\u201d. K\u00ebso luhatjesh ndodhin n\u00eb emra vendesh t\u00eb vogla, m\u00eb pak t\u00eb p\u00ebrmendura, si p\u00ebr shembull Shkambi i Drenit\/ Shk\u00ebmbi i Drenit\/ Shk\u00ebmbi i Drerit, Brija e Lisit\/ Brinja e Lisit. Por nuk ndodhin n\u00eb hap\u00ebsira t\u00eb m\u00ebdha, me emra t\u00eb njohur gjer\u00ebsisht. Krahina veriore e Lum\u00ebs quhet Luma, askund nuk quhet\u00a0\u00a0Lumi, megjith\u00ebse sipas rregullave t\u00eb drejtshkrimit thuhet lumi (lumi Drin), jo luma. Edhe luhatjet n\u00eb t\u00eb shkruar d\u00ebshmojn\u00eb se em\u00ebrvendi \u201cBjeshk\u00ebt e Nemuna\u201d nuk \u00ebsht\u00eb i rr\u00ebnjosur, \u00ebsht\u00eb i pangulitur. Dometh\u00ebn\u00eb \u00ebsht\u00eb mbivendosur, \u00ebsht\u00eb thjesht p\u00ebrkthim.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>11.<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7\u2019ishte ky shnd\u00ebrrim vrastar? Ato bjeshk\u00eb t\u00eb rralla, plot diell e bar e bor\u00eb e pyje e ujvara, me liqene e n\u00ebntok\u00eb me metale t\u00eb \u00e7mueshme, ato maja madh\u00ebshtore plot mite e legjenda, plot murana e dend\u00ebsi historie komb\u00ebtare, n\u00eb nj\u00eb dit\u00eb t\u00eb bukur njeh\u00ebn t\u00eb nemura. U err\u00ebn t\u00eb bekuara, u gdhin\u00eb t\u00eb mallkuara!<\/p>\n<ol>\n<li>Malkolm (Malcolm) n\u00eb vepr\u00ebn\u00a0\u00a0\u201cKosova, nj\u00eb histori e shkurt\u00eb\u201d (Kosovo, a short history, Macmillan, 1998), Eqrem \u00c7abej e albanolog\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj gjermanik\u00eb, vler\u00ebsojn\u00eb se ato masive malesh k\u00ebshtjellore me banor\u00ebt e pan\u00ebnshtruar pat\u00ebn sh\u00ebrbyer si bank\u00eb e genit shqiptar. Gjat\u00eb pushtimeve t\u00eb gjata asimiluese t\u00eb qyteteve e ult\u00ebsirave arb\u00ebrore aty u ruajt e pacenuar fara e rac\u00ebs son\u00eb, gjaku e gjuha e lasht\u00eb shqipe. Tashti bash ato u zgjuan t\u00eb\u00a0\u00a0mbuluara me nj\u00eb em\u00ebr ndeshzi e ndjellazi: \u201cBjeshk\u00ebt e Nemuna\u201d!<\/li>\n<\/ol>\n<p>Si ka ndodhur? N\u00eb fillim emri sllav u \u00ebsht\u00eb ngjitur bjeshk\u00ebve artificialisht, si mask\u00eb. Maska filloi me iu ngjesh\u00eb fytyr\u00ebs gjithnj\u00eb e m\u00eb fort. \u00c7do dit\u00eb, pak nga pak, me k\u00ebmb\u00ebngulje. Derisa nisi me u shkri e u b\u00eb nj\u00eb m\u00eb mishin, duke i dh\u00ebn\u00eb fytyr\u00ebs trajt\u00ebn e vet. Prej fqinj\u00ebve sllav\u00eb kaloi n\u00ebp\u00ebr botime e harta europiane. Rus\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebt e kan\u00eb pasur edhe n\u00eb dosjet e hartat e veta, e p\u00ebrthith\u00ebn dyfish.<\/p>\n<p>N\u00eb Shqip\u00ebri, fill pas ardhjes\u00a0\u00a0s\u00eb komunist\u00ebve n\u00eb pushtet, konceptet dhe krejt p\u00ebrmbajtja e shkoll\u00ebs sovjetike u muar\u00ebn verb\u00ebrisht, pa kurrfar\u00eb v\u00ebshtrimi kritik. Edhe em\u00ebrvendi\u00a0<em>Bjeshk\u00ebt e Nemuna,\u00a0<\/em>p\u00ebrkthim i \u201cProkletis\u00eb\u201d sllave, u muar i mir\u00ebqen\u00eb dhe u pajis zyrtarisht me pasaport\u00eb shqiptare. U p\u00ebrfshi n\u00eb harta e tekste shkollore, u regjistrua gjithandej. Shqiptar\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebt nuk ia njihnin prapavij\u00ebn, e pranuan. Nuk u ndien as njer\u00ebz t\u00eb rretheve t\u00eb larta kulturore.\u00a0\u00a0Edhe n\u00eb e past\u00eb menduar dikush, \u00e7do kund\u00ebrv\u00ebnie mund t\u00eb kushtonte. Personalitete si gjeografi i madh Ahmet Gashi, autor i t\u00eb par\u00ebs hart\u00eb t\u00eb trojeve shqiptare, nuk mund t\u00eb hapnin goj\u00eb. Kishin biografi me \u201cnjolla\u201d dhe \u00e7do mendim a fjal\u00eb u regjistrohej me keqdashje.<\/p>\n<p>P\u00ebr ngarkes\u00ebn q\u00eb p\u00ebrmbante, em\u00ebrvendi \u201cBjeshk\u00ebt e Nemuna\u201d nisi me u ba josh\u00ebs n\u00eb krijimtarin\u00eb letrare. Aq sa n\u00eb nj\u00eb far\u00eb kuptimi estetika e shkrimtar\u00ebve\u00a0\u00a0dhe poet\u00ebve, p\u00ebrfshi autorin e k\u00ebtyre rreshtave, mund t\u00eb mos ndihet aq mir\u00eb nga zbulimi i p\u00ebrkat\u00ebsis\u00eb joshqiptare t\u00eb tij.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>12.<\/strong><\/p>\n<p>(S)a sponsorizojn\u00eb qeverit\u00eb n\u00eb Tiran\u00eb e n\u00eb Prishtin\u00eb, pa folur p\u00ebr Shkupin e Podgoric\u00ebn, p\u00ebr t\u00eb studiuar em\u00ebrvendet n\u00eb trojet shqiptare, sa jan\u00eb k\u00ebto em\u00ebrvende n\u00eb vemendje t\u00eb institucioneve akademike? Duket sikur ora \u00ebsht\u00eb ndalur te fjalori i Gazullit\u00a0\u00a0p\u00ebr em\u00ebrvendet, i cili, p\u00ebr arsye q\u00eb dihen, mbeti pa mbaruar. Dhe as ashtu i pambaruar nuk mb\u00ebrrini te p\u00ebrdoruesit.<\/p>\n<p>\u00c7abej thot\u00eb:<\/p>\n<p>\u201cUn\u00eb prej shum\u00eb vitesh kam formuar bindjen q\u00eb toponomastika shqipare p\u00ebrb\u00ebn mbase dokumentin m\u00eb kryesor q\u00eb v\u00ebrteton autoktonitetin e popullit shqiptar n\u00eb vendbanimin e tij t\u00eb sotm\u00eb, d.m.th. faktin q\u00eb Shqiptar\u00ebt jan\u00eb vend\u00ebs n\u00eb k\u00ebto an\u00eb q\u00eb nga koh\u00ebt m\u00eb t\u00eb lashta t\u00eb historis\u00eb, pa nd\u00ebrpremje\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb vepr\u00ebn\u00a0\u00a0e p\u00ebrmendur m\u00eb nalt N. Malkolm rikujton se,\u00a0\u00a0ndryshe nga emrat e p\u00ebrve\u00e7\u00ebm t\u00eb njer\u00ebzve, t\u00eb cil\u00ebt mund t\u00eb pasqyrojn\u00eb nj\u00eb ndikim kulturor, emrat e vendeve shpesh jan\u00eb mbetje t\u00eb nj\u00eb gjuhe m\u00eb t\u00eb hershme. \u201cEm\u00ebrvendet e pjes\u00ebs veriore t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, thot\u00eb ai, ofrojn\u00eb nj\u00eb s\u00ebr\u00eb provash t\u00eb vlefshme gjuh\u00ebsore p\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje\u201d. Bash p\u00ebr shkak t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsis\u00eb, M. Shuflaj pati mbledhur nj\u00eb tuf\u00eb dokumentesh q\u00eb\u00a0\u00a0d\u00ebshmojn\u00eb em\u00ebrvendin Pult qysh n\u00eb vitin 743 t\u00eb er\u00ebs son\u00eb\u00a0\u00a0deri n\u00eb shekullin e 15-t\u00eb, n\u00eb forma t\u00eb ndryshme, sipas disa gjuh\u00ebve (latinisht, italisht, sllavisht).<\/p>\n<p>Sh\u00ebrbimi m\u00eb i vog\u00ebl q\u00eb mund t\u2019i b\u00ebjm\u00eb vetes: t\u00eb pakt\u00ebn vet\u00eb t\u00eb mos shqiptojm\u00eb \u00e7ka t\u00eb tjer\u00ebt jo dashamir\u00ebs kan\u00eb shqiptuar p\u00ebr ne.<\/p>\n<p>Edhe n\u00eb qoft\u00eb se t\u00eb ashtuquajturat \u201cBjeshk\u00eb t\u00eb Nemuna\u201d nuk i quajm\u00eb \u201cBjeshk\u00eb t\u00eb Bekueme\u201d, si\u00e7 shprehej hulumtuesi hollandez para kat\u00ebr vjet\u00ebsh, t\u00eb pakt\u00ebn t\u2019i quajm\u00eb me emrin e natyrsh\u00ebm q\u00eb kan\u00eb: Bjeshk\u00ebt Shqiptare.<\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em><\/p>\n<p>Mehmet ELEZI<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/outlook.live.com\/owa\/?path=\/mail\/inbox\/rp#x__ednref1\">[i]<\/a>\u00a0\u00cbsht\u00eb p\u00ebr t\u2019u habitur, emri\u00a0<em>Klysyr\u00eb,\u00a0<\/em>lagje buz\u00eb Valbon\u00ebs, n\u00eb ish-komun\u00ebn\u00a0\u00a0Margegaj,<em>\u00a0<\/em>n\u00eb FESH (Akademia e Shkencave,\u00a0<em>Fjalori Enciklopedik Shqiptar,\u00a0<\/em>Tiran\u00eb, 1985) \u00ebsht\u00eb shkruar\u00a0<em>K\u00eblcyr\u00eb,\u00a0<\/em>si\u00e7 quhet nj\u00eb qend\u00ebr n\u00eb jug, n\u00eb rrethin e P\u00ebrmetit!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Mehmet ELEZI 1. Sipas njoftimit q\u00eb dha media kah fundi i gushtit 2013, ato dit\u00eb artisti hollandez Jaap van\u2019t Veer, q\u00eb punonte prej dhjet\u00eb vjet\u00ebsh n\u00eb Alpet Shqiptare &#8211; n\u00eb Lugin\u00ebn e Valbon\u00ebs dhe n\u00eb \u201cBjeshk\u00ebt e Nemuna\u201d &#8211; pati nj\u00eb takim me kryeministrin e<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6015,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-6654","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-publicistike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6654","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6654"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6654\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6655,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6654\/revisions\/6655"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6015"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6654"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6654"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6654"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}