{"id":6633,"date":"2017-05-20T13:56:40","date_gmt":"2017-05-20T13:56:40","guid":{"rendered":"http:\/\/revistakuvendi.org\/?p=6633"},"modified":"2017-05-20T13:56:40","modified_gmt":"2017-05-20T13:56:40","slug":"ne-vigjilje-te-105-vjetorit-te-kuvendit-te-junikut","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/revistakuvendi.org\/?p=6633","title":{"rendered":"N\u00eb vigjilje t\u00eb 105 vjetorit t\u00eb Kuvendit t\u00eb Junikut"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<a href=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/HYSA-REZEHANA-1.png\" rel=\"attachment wp-att-6634\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-6634\" src=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/HYSA-REZEHANA-1.png\" alt=\"HYSA REZEHANA 1\" width=\"179\" height=\"200\" \/><\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Mr.sc.Rezehana Hysa<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0<\/strong><strong>Mersim Dema n\u00eb Kuvendin\u00a0 e \u00a0Junikut<\/strong><\/p>\n<p>Rrethet patriotike shqiptare mendonin se kryengritje e re duhet t\u00eb shp\u00ebrthente n\u00eb pranver\u00eb t\u00eb vitit 1912. N\u00eb janar t\u00eb vitit 1912 xhonturqit fituan zgjedhjet e reja,<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a>sepse autoritetet ushtarake,policore e civile turke n\u00eb<!--more--> Vilajetet shqiptare madje edhe n\u00eb Stamboll ishin impenjuar q\u00eb zgjedhjet p\u00ebr parlamentin e ri t\u00eb fitoheshin nga partia\u201dItihad ve terrakki\u201de turqve t\u00eb rrinj.<a href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a><\/p>\n<p>Hasan Prishtina m\u00eb 11 janar 1912 paralajm\u00ebroi qeverin\u00eb e re, se n\u00ebse nuk plot\u00ebsoheshin k\u00ebrkesat komb\u00ebtare n\u00eb Shqip\u00ebri do t\u00eb shp\u00ebrthente kryengritje e armatosur.N\u00eb parlamentin e ri t\u00eb cil\u00ebn e p\u00ebrdornin si tribun\u00eb p\u00ebr mbrojtjen e t\u00eb drejtave komb\u00ebtare shqiptare, nuk u zgjodh\u00ebn as Ismail Qemali dhe as Hasan Prishtina,andaj u krijua nj\u00eb gjendje mjaft e acaruar.Padurimi u b\u00eb kritik, ndaj komitetet e fshehta formuan kudo n\u00eb Shqip\u00ebri e Kosov\u00eb \u00e7eta t\u00eb armatosura.P\u00ebrleshjet e para ndodh\u00ebn n\u00eb Gjakov\u00eb n\u00eb prill t\u00eb vitit 1912.<a href=\"#_ftn3\" name=\"_ftnref3\">[3]<\/a>Madje n\u00eb gjysm\u00ebn e dyt\u00eb t\u00eb prillit t\u00eb vitit 1912 p\u00ebrleshje e armatosur u zhvilluan edhe n\u00eb Mal\u00ebsin\u00eb e Dibr\u00ebs midis\u00a0 kryengrit\u00ebsve shqiptar\u00eb dhe\u00a0 forcave t\u00eb ushtris\u00eb dhe xhand\u00ebrmaris\u00eb osmane ku batalioni osman pothuajse u asgj\u00ebsua plot\u00ebsisht.Andaj \u00a0analist\u00ebt e huaj k\u00ebt\u00eb betej\u00eb e \u00a0vler\u00ebsuan si m\u00eb t\u00eb organizuar se \u00a0asnj\u00ebher\u00eb m\u00eb par\u00eb.P\u00ebr k\u00ebt\u00eb q\u00ebllim, drejtuesi i njohur i L\u00ebvizjes Komb\u00ebtare Shqiptare n\u00eb Malet e Dibr\u00ebs,Mersim Dema n\u00eb krye t\u00eb nj\u00eb \u00e7ete prej 50 vetash udh\u00ebtoi n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb viset e sanxhakut t\u00eb Dibr\u00ebs duke b\u00ebr\u00eb p\u00ebr vete p\u00ebr q\u00ebllimet e kryengritjes nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb popullsis\u00eb t\u00eb k\u00ebtyre viseve.K\u00ebshtu n\u00eb fund t\u00eb prillit n\u00eb Dibr\u00ebn e poshtme dol\u00ebn n\u00eb mal disa \u00e7eta t\u00eb cilat num\u00ebronin nga 40-50 luft\u00ebtar\u00eb e m\u00eb shum\u00eb.<a href=\"#_ftn4\" name=\"_ftnref4\">[4]<\/a>N\u00eb maj 1912 kryengritja u shtri n\u00eb Pej\u00eb,Lum\u00eb,Mirdit\u00eb,Zadrim\u00eb etj.<a href=\"#_ftn5\" name=\"_ftnref5\">[5]<\/a>P\u00ebrhapja e kryengritjes e b\u00ebri t\u00eb nevojshme bashk\u00ebr\u00ebndimin e forcave t\u00eb armatosura dhe krijimin e nj\u00eb qendre t\u00eb vetme drejtuese<a href=\"#_ftn6\" name=\"_ftnref6\">[6]<\/a> p\u00ebr arritjen e objektivit madhor si\u00a0 dhe do ta lart\u00ebsonte n\u00eb shkall\u00eb m\u00eb t\u00eb lart\u00eb guximin dhe fundin e t\u00eb nj\u00ebjtit q\u00ebllim.<a href=\"#_ftn7\" name=\"_ftnref7\">[7]<\/a>Andaj me nism\u00ebn e Hasan Prishtin\u00ebs,Nexhip Drag\u00ebs dhe t\u00eb tjer\u00ebve u mblodh Kuvendi i Junikut.<a href=\"#_ftn8\" name=\"_ftnref8\">[8]<\/a> P\u00ebrgaditjet m\u00eb intensive p\u00ebr organizimin e tij u b\u00ebn\u00eb n\u00eb gjysm\u00ebn e dyt\u00eb t\u00eb majit t\u00eb vitit \u00a01912,por p\u00ebr shkaqe konspirative nuk b\u00ebheshte e ditur\u00a0 data dhe vendi i mbajtjes.<a href=\"#_ftn9\" name=\"_ftnref9\">[9]<\/a>Kuvendi komb\u00ebtar \u00a0p\u00ebr ta pasur efektin e d\u00ebshiruar,Hasan Prishtina \u00a0ftoi me an\u00eb t\u00eb shkresave dhe njer\u00ebzve t\u00eb tij krer\u00ebt m\u00eb me ndikim t\u00eb L\u00ebvizjes Komb\u00ebtare Shqiptare dhe parin\u00eb e krahina t\u00eb ndryshme t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb q\u00eb t\u00eb mernin pjes\u00eb n\u00eb t\u00eb.<a href=\"#_ftn10\" name=\"_ftnref10\">[10]<\/a><\/p>\n<p>Kuvendi\u00a0 komb\u00ebtar i Junikut u mbajt n\u00eb Junik t\u00eb Gjakov\u00ebs prej nga e mori edhe emrin dhe\u00a0 kishte p\u00ebr q\u00ebllim t\u00eb p\u00ebrcaktonte masat organizative\u00a0 dhe programin politik t\u00eb kryengritjes s\u00eb p\u00ebrgjithshme t\u00eb vitit 1912 kund\u00ebr sundimit osman.<a href=\"#_ftn11\" name=\"_ftnref11\">[11]<\/a>N\u00eb Kuvend\u00a0 mor\u00ebn pjes\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb Vilajetit t\u00eb Kosov\u00ebs,krahinave t\u00eb Dibr\u00ebs,Shkodr\u00ebs dhe t\u00eb jugut t\u00eb vendit n\u00ebn kryesin\u00eb e Hasan Prishtin\u00ebs.Kuvendi zgjati prej dat\u00ebs 21 deri m\u00eb 25 maj t\u00eb vitit 1912 gjegj\u00ebsisht pak muaj para shpalljes s\u00eb Pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe \u00a0u lidh besa p\u00ebr tu hedhur n\u00eb luft\u00eb p\u00ebr \u00e7lirim komb\u00ebtar.<a href=\"#_ftn12\" name=\"_ftnref12\">[12]<\/a>N\u00eb t\u00eb mor\u00ebn pjes\u00eb 250 delegat\u00eb nga vilajeti i Kosov\u00ebs, si dhe nga sanxhaqet e Dibr\u00ebs, t\u00eb Shkodr\u00ebs dhe t\u00eb Elbasanit,si dhe \u00a0disa p\u00ebrfaq\u00ebsues nga krahinat e Jugut.N\u00eb Kuvend mor\u00ebn pjes\u00eb edhe p\u00ebrfaq\u00ebsues shqiptar\u00eb t\u00eb Senic\u00ebs,Beran\u00ebs,Jeni Pazarit,tre p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb Vilajetit t\u00eb Shkodr\u00ebs dy prej t\u00eb cil\u00ebve ishin p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb klerit katolik,dy p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb Dibr\u00ebs<a href=\"#_ftn13\" name=\"_ftnref13\">[13]<\/a> Mersim Dema dhe Sheh Sula i\u00a0 Zerqanit t\u00eb cil\u00ebt i kishin zgjedhur delegat\u00ebt \u00a0e\u201dKuvendit t\u00eb dheut\u201d, i cili u mbajt n\u00eb mars t\u00eb vitit 1912 te\u00a0 \u201cGropat e Ukut\u201d mbi Homezh n\u00eb prani t\u00eb 5000 mal\u00ebsor\u00ebve nga \u201cGryka e Vog\u00ebl\u201d,\u201dGryka e Madhe\u201d dhe Bulqiza.Kuvendi zgjati 22 dit\u00eb.Mersim Dema dhe Sheh Sula i Zerqanit kishin organizuar \u00e7eta p\u00ebr ta kontrolluar dhe neutralizuar \u00e7do l\u00ebvizje t\u00eb forcave osmane n\u00eb drejtim t\u00eb \u201cGropave t\u00eb Ukut\u201d.Pjesmar\u00ebsit n\u00eb \u201cKuvendin e Dheut\u201d p\u00ebrve\u00e7 zgjedhjen t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuesve t\u00eb tyre n\u00eb Kuvendin e Junikut gjegj\u00ebsisht Mersim Dem\u00ebn dhe Sheh Sul\u00ebn e Zerqanit \u00a0morr\u00ebn edhe \u00a0nj\u00eb s\u00ebr\u00eb vendimesh q\u00eb n\u00eb at\u00eb koh\u00eb u quajt\u00ebn \u201cVendimet e Kuvendit t\u00eb Dheut\u201dt\u00eb \u201cGropave t\u00eb Ukut\u201d,si:<\/p>\n<ul>\n<li>Njohja e t\u00eb drejtave komb\u00ebtare t\u00eb shqiptar\u00ebve sipas premtimeve t\u00eb b\u00ebra para shpalljes s\u00eb Kushtetut\u00ebs Osmane t\u00eb korrikut 1908;<\/li>\n<li>t\u00eb mos paguanin taksa e t\u00eb dhjeta qeveris\u00eb turke;<\/li>\n<li>n\u00eb shenj\u00eb proteste t\u00eb mos punonin tok\u00ebn p\u00ebr tre vjet;t\u00eb sulmoheshin dhe t\u00eb largoheshin nga mal\u00ebsia patrullat q\u00eb ishin v\u00ebn\u00eb n\u00eb koh\u00ebn e Turgut Pash\u00ebs;<\/li>\n<li>t\u00eb sulmohej e t\u00eb \u00e7lirohej qyteti i Dibr\u00ebs s\u00eb Madhe,me q\u00ebllim q\u00eb t\u00eb b\u00ebhej qend\u00ebr e koordinimit dhe veprimit kund\u00ebr Turqis\u00eb.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Vendimet e \u201cKuvendit t\u00eb Dheut\u201d t\u00eb b\u00ebra publike p\u00ebrpara 5000 mal\u00ebsor\u00ebve te \u201cGropat e Ukut\u201d ishin nj\u00eb sinkron me k\u00ebrkesat politike q\u00eb do tia paraqitnin Haxhi Adil beu nga 10 p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb Dibr\u00ebs s\u00eb madhe,Dibr\u00ebs s\u00eb poshtme dhe Matit.N\u00eb nj\u00eb nga takimet e atyre dit\u00ebve me nj\u00eb delegacion ushtarak turk te \u201cGropat e Ukut\u201d,Mersim Dema ishte deklaruar:\u201d<em>Na k\u00ebrkojm\u00eb q\u00eb asqeri i Turqis\u00eb t\u00eb shkoj\u00eb prej nga ka ardhur e ti heq karakollet dhe nuk kemi me mbjell\u00eb nji kok\u00ebr p\u00ebrderisa qeveria t\u00eb na lej\u00eb rehat me jetuar sipas zakonit t\u00eb pleqve sepse ne nuk jemi turq por shqiptar\u00eb\u201d.<\/em>P\u00ebr mbajtjen e \u201cKuvendit t\u00eb Dheut\u201d morr\u00ebn vesht edhe autoritetet osmane t\u00eb Dibr\u00ebs s\u00eb Madhe.Nj\u00eb grup oficer\u00ebsh t\u00eb bindur se me forc\u00ebn e arm\u00ebve nuk mund t\u00eb arrinin gj\u00eb, k\u00ebrkuan t\u00eb hyn\u00eb n\u00eb bisedime edhe k\u00ebt\u00eb her\u00eb me Mersim Dem\u00ebn dhe krer\u00ebt e tjer\u00eb t\u00eb Dibr\u00ebs,por p\u00ebrgjigjja e tyre edhe k\u00ebsaj here ishte:\u201d<em>Nuk duam me na sunduar qeveria e huaj.T\u00eb ikin karakollet prej maleve tona,duam t\u00eb udh\u00ebheqimi vet dhe sipas kanuneve t\u00eb t\u00eb par\u00ebve tan\u00eb\u201d<\/em>.Mal\u00ebsor\u00ebt t\u00eb prir\u00eb nga Mersim Dema p\u00ebr tu treguar turqve se ishin nj\u00eb forc\u00eb e madhe,hynin n\u00eb pyll,pastaj dilnin e hynin n\u00eb pyellin tjet\u00ebr t\u00eb rradhitur ndryshe sa q\u00eb turqit habiteshin se sa shum\u00eb shqiptar\u00eb n\u00eb num\u00ebr paskan kund\u00ebr tyre sa q\u00eb nuk mund t\u00eb mbaronin kurr\u00eb\u201d. Kjo\u00a0 ishte nj\u00ebra nga\u00a0\u00a0 strategjit\u00eb\u00a0 q\u00eb\u00a0 p\u00ebrdornin krer\u00ebt e L\u00ebvizjes Komb\u00ebtare Shqiptare n\u00eb Dib\u00ebr duke p\u00ebrfshir\u00eb edhe Mersim Dem\u00ebn p\u00ebr ti larguar turqit kur numri i luft\u00ebtar\u00ebve shqiptar\u00eb ishte i vog\u00ebl n\u00eb k\u00ebto an\u00eb. Pas 4-5 dit\u00ebsh oficer\u00ebt turq e t\u00ebrhoq\u00ebn ushtrin\u00eb nga \u201cN\u00ebnt\u00eb Malet\u201d e Dibr\u00ebs ku paraprakisht shqiptar\u00ebt \u00e7armatos\u00ebn patrull\u00ebn turke,sulmuan stacionin e xhand\u00ebrmaris\u00eb n\u00eb Homezh dhe dogj\u00ebn gjith\u00eb mjedisin q\u00eb kishin nd\u00ebrtuar turqit n\u00eb pazarin e Homezhit.Vendimet e \u201cKuvendit t\u00eb Dheut\u201d u pranuan edhe nga kryengrit\u00ebsit e viseve t\u00eb tjera t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb sepse sh\u00ebnoi nj\u00eb faqe t\u00eb re n\u00eb historin\u00eb e \u201cMaleve t\u00eb Dibr\u00ebs\u201d,nj\u00eb demostrim men\u00e7urie e force q\u00eb nuk ishte par\u00eb ndonj\u00ebher\u00eb.M\u00eb 11 maj 1912 midis p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e Dibr\u00ebs dhe krer\u00ebt e kryengritjes s\u00eb Mirdit\u00ebs,Kthell\u00ebs,Mal\u00ebsis\u00eb s\u00eb Lezh\u00ebs,bajrakut t\u00eb Kurbinit dhe t\u00eb Bregut t\u00eb Mat\u00ebs u lidh besa p\u00ebr t\u00eb nxjer\u00eb turqit nga krahinat e tyre.M\u00eb 19 maj 1912 n\u00eb k\u00ebt\u00eb beslidhje hyn edhe Mati.<\/p>\n<p>Zgjedhja e \u00a0Mersim Dem\u00ebs \u00a0dhe Sheh Sul\u00ebs t\u00eb \u00a0Zerqanit \u00a0p\u00ebr ta p\u00ebrfaq\u00ebsuar Dibr\u00ebn dhe gjith\u00eb rrethin e Matit n\u00eb Kuvendin e Junikut \u00a0ishte unanime sepse dibran\u00ebt dhe matjan\u00ebt kishin besim t\u00eb pa diskutuesh\u00ebm n\u00eb aft\u00ebsit\u00eb e tyre dhe se k\u00ebrkuan prej t\u00eb zgjedhurit e tyre q\u00eb n\u00eb Kuvendin e Junikut \u00a0t\u00eb flisnin n\u00eb em\u00ebr t\u00eb mal\u00ebsor\u00ebve kryengrit\u00ebs t\u00eb Dibr\u00ebs dhe ti siguronin kryengrit\u00ebsit kosovar dhe krer\u00ebt e\u00a0 tyre se dibran\u00ebt e kishin dh\u00ebn\u00eb fjal\u00ebn\u00a0 e tyre n\u00eb \u201cKuvendin e Dheut\u201d dhe se ishin gati t\u00eb hidheshin n\u00eb veprime t\u00eb forta luftarake porsa t\u00eb jepej sinjali i par\u00eb i kushtrimit.N\u00eb Junikun historik p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e Dibr\u00ebs,Mersim Dema dhe Sheh Sula i Zerqanit shtr\u00ebnguan duart me tribun\u00ebt kosovar Isa Boletinin,Bajram Currin,Idriz Seferin,Bajram Daklanin,Zefin e vog\u00ebl,Sali Hoxh\u00ebn,Hasan Ferrin dhe ideologun e Kuvendit t\u00eb Junikut Hasan Prishtin\u00ebn.<a href=\"#_ftn14\" name=\"_ftnref14\">[14]<\/a><\/p>\n<p>N\u00eb Kuvend nuk mor\u00ebn pjes\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e kazas\u00eb s\u00eb Shkupit dhe t\u00eb Gjilanit,por ata me an\u00eb t\u00eb letrave q\u00eb ia drejtuan Kuvendit,deklaruan se pajtoheshin me to dhe do t\u00eb mb\u00ebshtetnin vendimet q\u00eb do t\u00eb mereshin n\u00eb t\u00eb si dhe vendimet e kuvendeve n\u00eb Drenic\u00eb dhe t\u00eb Shal\u00ebs t\u00eb Bajgor\u00ebs.<a href=\"#_ftn15\" name=\"_ftnref15\">[15]<\/a><\/p>\n<p>N\u00eb Kuvend mor\u00ebn pjes\u00eb edhe krer\u00eb turkoman q\u00eb mbronin interesat e xhonturqve si dhe p\u00ebrkrah\u00ebs t\u00eb partis\u00eb turke\u201dHyriet ve Itilaf\u201d(Liri e mar\u00ebveshje)q\u00eb quheshin itilafist\u00eb t\u00eb cil\u00ebt ishin kund\u00ebrshtar\u00eb t\u00eb politik\u00ebs s\u00eb xhonturqve,por jo p\u00ebrkrah\u00ebs t\u00eb L\u00ebvizjes Komb\u00ebtare Shqiptare<a href=\"#_ftn16\" name=\"_ftnref16\">[16]<\/a><\/p>\n<p>Ndon\u00ebse ishte paralajm\u00ebruar pjesmarja\u00a0 edhe e Ismail Qemalit ai p\u00ebr shkaqe t\u00eb panjohura nuk mori pjes\u00eb por n\u00eb vend t\u00eb tij shkoi sekretari personal Salih Hoxha-Elbasani<a href=\"#_ftn17\" name=\"_ftnref17\">[17]<\/a><\/p>\n<p>Krahu i patriot\u00ebve revolucionar n\u00eb mbyllje t\u00eb Kuvendit miratoi programin:<\/p>\n<ul>\n<li>njohjen e autonomis\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb,<\/li>\n<li>vendosjen e administrat\u00ebs shqiptare,<\/li>\n<li>caktimin e gjuh\u00ebs shqipe me alfabetin komb\u00ebtar si gjuh\u00eb zyrtare,<\/li>\n<li>ngritjen e flamurit komb\u00ebtar n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb vendin,<\/li>\n<li>em\u00ebrimin e nj\u00eb gurvenatori t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm me origjin\u00eb shqiptare dhe<\/li>\n<li>sigurimin nga ana e Fuqive t\u00eb M\u00ebdha p\u00ebr plot\u00ebsimin e k\u00ebtyre k\u00ebrkesave,t\u00eb cilat iu paraqit\u00ebn Port\u00ebs s\u00eb Lart\u00eb.<a href=\"#_ftn18\" name=\"_ftnref18\">[18]<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<p>K\u00ebrkesa e fundit ishte b\u00ebr\u00eb p\u00ebr arsye se turqit shpeshher\u00eb u kishin premtuar shqiptar\u00ebve p\u00ebr zbatimin e k\u00ebrkesave t\u00eb tyre por n\u00eb momente t\u00eb v\u00ebshtira p\u00ebr to,ata \u00a0premtime nuk i kishin mbajtur asnj\u00ebher\u00eb.<a href=\"#_ftn19\" name=\"_ftnref19\">[19]<\/a>K\u00ebrkesat e shqiptar\u00ebve t\u00eb dala nga Kuvendi i Junikut n\u00eb form\u00eb memorandumi iu dor\u00ebzuan qeveris\u00eb osmane dhe Fuqive t\u00eb M\u00ebdha n\u00eb Shkup.<a href=\"#_ftn20\" name=\"_ftnref20\">[20]<\/a>Shoq\u00ebrit\u00eb brenda vendit u b\u00ebn\u00eb ftes\u00eb shoq\u00ebrive jasht\u00eb vendit q\u00eb ta mb\u00ebshtesin kryengritjen q\u00eb kishte shp\u00ebrthyer n\u00eb atdhe dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht k\u00ebrkonin\u00a0 mb\u00ebshtetje\u00a0 materiale dhe financiare \u00a0p\u00ebr armatim.<a href=\"#_ftn21\" name=\"_ftnref21\">[21]<\/a> Kuvendi i Junikut me programin e tij komb\u00ebtar ndikoi n\u00eb zgjerimin e kryengritjes n\u00eb viset e tjera dhe n\u00eb shtimin e rradh\u00ebve t\u00eb saj me mij\u00ebra luft\u00ebtar\u00eb shqiptar\u00eb anekand trojeve shqiptare.<a href=\"#_ftn22\" name=\"_ftnref22\">[22]<\/a><\/p>\n<p>N\u00eb mbyllje t\u00eb punimeve t\u00eb Kuvendit t\u00eb Junikut,Hasan Prishtina iu drejtua pjesmar\u00ebsve\u201dBurra,shihet se t\u00eb gjith\u00eb jemi t\u00eb vendosur p\u00ebr pajtimin e gjaqeve,p\u00ebr bashkim dhe v\u00ebllaz\u00ebrim,p\u00ebr t\u00eb krijuar nj\u00eb qend\u00ebr udh\u00ebheqjeje t\u00eb kryengritjes e p\u00ebr t\u00eb shpallur kryengritjen e p\u00ebrgjithshme \u201c.M\u00eb 26 majit t\u00eb vitit 1912 Juniku u gdhi i qet\u00eb.Delegat\u00ebt bashk\u00eb me \u00e7etat kryengrit\u00ebse kishin mar\u00eb rrug\u00ebn e kthimit p\u00ebr n\u00eb viset e tyre me nj\u00eb shpres\u00eb e me nj\u00eb d\u00ebshir\u00eb \u201cMirupafshim n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb e lirr\u00eb\u201d.<a href=\"#_ftn23\" name=\"_ftnref23\">[23]<\/a><\/p>\n<p>Pushteti turk ishte informuar dhe i shqet\u00ebsuar pa mas\u00eb p\u00ebr vendimet e \u00a0Kuvendit t\u00eb\u00a0 Junikut prandaj u p\u00ebrpoq me \u00e7do kusht q\u00eb ta pengoj\u00eb kryengritjen shqiptare.Pushtet mbajt\u00ebsit turq luanin rolin e dyfisht\u00eb p\u00ebrderisa \u00a0n\u00eb disa vende t\u00eb banuara me shqiptar\u00eb\u00a0 mbanin \u00a0mbledhje me popullin,n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn kryengritjen shqiptare e gjykonin si vep\u00ebr t\u00eb disa njer\u00ebzve q\u00eb jan\u00eb vu n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb huaj me q\u00ebllim q\u00eb t\u00eb futnin p\u00ebr\u00e7arje n\u00eb mes t\u00eb shqiptar\u00ebve\u00a0 nd\u00ebrsa n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr pand\u00ebrpre sillnin ushtri q\u00eb me forc\u00eb ta shtypnin kryengritjen.Por k\u00ebto mbledhje t\u00eb organizuara nga turqit \u00a0mbet\u00ebn tw pa suksesshme,pasiq\u00eb n\u00eb to nuk merrnin pjes\u00eb shqiptar\u00eb.<a href=\"#_ftn24\" name=\"_ftnref24\">[24]<\/a>Madje ministri osman i pun\u00ebve t\u00eb brendshme udh\u00ebtoi n\u00eb Shkup me shpres\u00eb q\u00eb t\u00eb b\u00ebnte p\u00ebr vete nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb paris\u00eb s\u00eb Vilajetit t\u00eb Kosov\u00ebs p\u00ebr q\u00ebllime t\u00eb qeveris\u00eb,por kur morri vesht se kush ishin krer\u00ebt e Kuvendit t\u00eb Junikut,u kthye i zgj\u00ebnjyer \u00a0nga pazari i Kor\u00e7\u00ebs\u201d<a href=\"#_ftn25\" name=\"_ftnref25\">[25]<\/a>dhe i nj\u00ebjti n\u00eb nd\u00ebrkoh\u00eb deklaroi n\u00eb parlamentin osman se \u201ckryengrit\u00ebsit shqiptar\u00eb po u krijonin udh\u00ebheq\u00ebsve t\u00eb tyre mund\u00ebsit\u00eb p\u00ebr t\u00eb mbajtur lirisht Kuvendin n\u00eb Junik\u201d.<\/p>\n<p>Me k\u00ebto vendime t\u00eb Kuvendit t\u00eb Junikut,L\u00ebvizja Komb\u00ebtare Shqiptare n\u00eb k\u00ebto vise kishte shtruar q\u00ebllimin\u00a0 e saj t\u00eb caktuar.Me gjith\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb dhe pengesat q\u00eb i nxirrte pushteti turk me ndihm\u00ebn e elementeve turkofil ata u p\u00ebrpoq\u00ebn ta realizojn\u00eb \u00ebndr\u00ebn e vjet\u00ebr t\u00eb tyre,autonomin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb,e cila do t\u00eb ishte faza e par\u00eb p\u00ebr shk\u00ebputje nga Perandoria Osmane.<a href=\"#_ftn26\" name=\"_ftnref26\">[26]<\/a><\/p>\n<p>P\u00ebr Kuvendin e Junik dhe p\u00ebr ngjarjet q\u00eb pasuan m\u00eb von\u00eb shkruajti edhe shtypi europian.Disa gazeta me t\u00eb drejt\u00eb e kishin quajtur \u201cRevolucioni shqiptar\u00eb\u201dpasi k\u00ebto ngjarje nuk mund t\u00eb konsideroheshin m\u00eb si turbullira me karakter lokal.Gazeta \u201cRadni\u00e7ke novine\u201d e koh\u00ebs shkruajti:\u201d se turqit e rrinj me politik\u00ebn e tyre e kishin pezmatuar sedr\u00ebn e popullit shqiptar\u00eb, i cili edhe ashtu jetonte n\u00eb kushte mizable ekonomike e kjo ka ndikuar q\u00eb ata t\u00eb formojn\u00eb vet\u00ebdijen p\u00ebr kombin e tyre.Politika zgjedhore e turqve t\u00eb rinj i kishte shtyr\u00eb krer\u00ebt shqiptar\u00eb t\u00eb fillojn\u00eb luft\u00ebn legale kund\u00ebr tyre\u201d<a href=\"#_ftn27\" name=\"_ftnref27\">[27]<\/a>Nd\u00ebrsa gazeta\u201dLiri e Shqip\u00ebris\u00eb\u201dshkruan se:\u201d Kuvendi i Junikut nxorri edhe nj\u00eb rezolut\u00eb n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn thuhej se qeveria osmane n\u00eb vend t\u00eb shkollave shqipe \u00a0q\u00eb kishte premtuar ti hapte shqiptar\u00ebve \u00a0po ngriste fortesa ushtarake,n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb leht\u00ebsonte taksat po nxirrte t\u00eb reja dhe se populli shqiptar\u00eb \u00a0kishte besim te kryengrit\u00ebsit dhe jo te rregjimi xhonturk.\u201d<a href=\"#_ftn28\" name=\"_ftnref28\">[28]<\/a>Nd\u00ebrkaq Gazeta\u201dJeni Asar\u201de Selanikut shkruan:\u201d se e gjith\u00eb bota e qytet\u00ebruar i din sh\u00ebrbimet q\u00eb i kan\u00eb sjell\u00eb shqiptar\u00ebt Turqis\u00eb dhe konstitucionit.Kombi otoman duhet t\u00eb dij\u00eb se duke ngritur shqiptar\u00ebt flamurin e kryengritjes nuk d\u00ebshirojn\u00eb t\u00eb mir\u00ebsuarit vet\u00ebm t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb por t\u00eb shp\u00ebtojn\u00eb at\u00eb nga rreziku gjith\u00eb mbret\u00ebsin\u00eb\u201d<a href=\"#_ftn29\" name=\"_ftnref29\">[29]<\/a>nd\u00ebrsa Konzulli s\u00ebrb n\u00eb Prishtin\u00eb vinte n\u00eb dukje se:\u201d\u00a0 q\u00ebllimi i Kuvendit ishte jet\u00ebsimi i autonomis\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb\u201d.<a href=\"#_ftn30\" name=\"_ftnref30\">[30]<\/a><\/p>\n<p>N\u00eb vazhd\u00ebn e p\u00ebrgaditjes t\u00eb kryengritjes s\u00eb p\u00ebrgjithshme,n\u00eb fillim t\u00eb qershorit t\u00eb vitit 1912 atdhetari elbasanas Aqif Pash\u00eb Elbasani d\u00ebrgoi n\u00eb Dib\u00ebr tri misionar\u00ebt e liris\u00eb,Sali Hoxh\u00ebn,i cili ishte sekretar i Ismail Qemalit,Themistokli Pollon dhe Gore Dindin dhe nj\u00eb let\u00ebr p\u00ebr Mersim Dem\u00ebn n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn b\u00ebhej fjal\u00eb p\u00ebr planin e kryengritjes s\u00eb p\u00ebrgjithshme.Mersimi sikurse n\u00eb Junik t\u00eb Kosov\u00ebs poashtu edhe para misionar\u00ebve t\u00eb liris\u00eb q\u00eb i kish d\u00ebrguar Aqif pash\u00eb Elbasani u betua se bashk\u00eb me atdhetar\u00ebt e tjer\u00eb t\u00eb rrethit t\u00eb Dibr\u00ebs do ta zbatojn\u00eb me p\u00ebrpikm\u00ebri planin e kryengritjes s\u00eb p\u00ebrgjithshme.Themistokli Polo n\u00eb kujtimet e tij shkruan se<em>:\u201dkur na p\u00ebrcolli atdhetari Homezhas Mersim Dema krahas betimin q\u00eb b\u00ebri \u00a0u zotua se \u00a0do ta zbatoj\u00eb me p\u00ebrpikm\u00ebri planin e d\u00ebrguar nga Aqif Pash\u00eb Elbasani dhe se k\u00ebrkonte prej\u00a0 tyre q\u00eb ti sjellim edhe simbolin e liris\u00eb dhe sovranitet komb\u00ebtar\u00a0 gjegj\u00ebsisht flamurin komb\u00ebtar p\u00ebr ta ngritur at\u00eb n\u00eb qiellin e Dibr\u00ebs kreshnike sepse ai ishte i bindur se \u00e7\u00ebshtja e pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb ishte \u00e7\u00ebshtje dit\u00ebsh dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht k\u00ebrkonte q\u00eb ti sjellim edhe abetare shqipe p\u00ebr shkollimin e dibran\u00ebve si domosdoshm\u00ebri absolute p\u00ebr zhvillimin dhe p\u00ebrparimin e vendit\u201d<\/em>.<a href=\"#_ftn31\" name=\"_ftnref31\">[31]<\/a>Mersim Dema n\u00eb at\u00eb koh\u00eb ecte me pushk\u00eb n\u00eb krah\u00eb dhe abetare n\u00ebn sqetull dhe me parrull\u00ebn \u201cLiri a vdekje\u201d,parrull\u00eb e organizatave t\u00eb fshehta q\u00eb ishin krijuar p\u00ebr \u00e7lirimin e Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb s\u00eb cil\u00ebs ishte edhe organizata e \u201cGryk\u00ebs s\u00eb vog\u00ebl\u201d q\u00eb kryesohej nga Mersim Dema.<\/p>\n<p>Qeveria xhonturke e ndodhur p\u00ebrball\u00eb nj\u00eb kryengritje shqiptare shum\u00eb t\u00eb organizuar morri masa dhe d\u00ebrgoi n\u00eb Shqip\u00ebri\u00a0 e Kosov\u00eb forca t\u00eb m\u00ebdha ushtarake n\u00ebn drejtimin e Fadil Pash\u00ebs.Kryengrit\u00ebsit shqiptar\u00eb t\u00eb udh\u00ebhequr nga krer\u00ebt e tyre zhvilluan veprime luftrake n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb viset shqiptare.<a href=\"#_ftn32\" name=\"_ftnref32\">[32]<\/a>Madje thuhet se n\u00eb Vilajetin e Manastirit ku \u201cde jure\u201d b\u00ebnte pjes\u00eb edhe Dibra me gjith\u00eb rrethin e Matit,n\u00eb mes t\u00eb oficer\u00ebve t\u00eb korparmat\u00ebs s\u00eb Manastirit ishte krijuar nj\u00eb organizat\u00eb e fsheht\u00eb,program i s\u00eb cil\u00ebs ishte p\u00ebrmbysja e qeveris\u00eb xhonturke.Opozita ushtarake e Vilajetit t\u00eb Manastirit vendosi ta p\u00ebrkrahte kryengritjen shqiptare me q\u00ebllim q\u00eb k\u00ebt\u00eb ta shfryt\u00ebzonte p\u00ebr realizimin e planeve t\u00eb veta.Nga kjo korparmat\u00eb m\u00eb 22 qershor t\u00eb vitit 1912 dezertuan 150 ushtar\u00eb shqiptar\u00eb n\u00eb krye me oficerin e tyre Tajar bej Tetov\u00ebn,pas tyre dezertuan edhe t\u00eb tjer\u00eb,k\u00ebshtuq\u00eb deri n\u00eb fund t\u00eb qershorit ishin larguar 30 oficer\u00eb e 400 ushtar\u00eb me shumic\u00eb shqiptare.<a href=\"#_ftn33\" name=\"_ftnref33\">[33]<\/a>Udh\u00ebheq\u00ebsit e kryengritjes shqiptare nuk d\u00ebshironin q\u00eb oficer\u00ebt t\u00eb marin pjes\u00eb n\u00eb t\u00eb dhe q\u00eb kjo t\u00eb zgjerohej n\u00eb nj\u00eb l\u00ebvizje otomane ku do t\u00eb humbte karakteri komb\u00ebtar i k\u00ebrkesave t\u00eb tyre.Dihet se sipas vendimeve t\u00eb Kuvendit t\u00eb Junikut,shqiptar\u00ebt \u00a0nuk luftonin p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmbysur nj\u00eb \u201cqeveri t\u00eb keqe\u201ddhe p\u00ebr ta z\u00ebvend\u00ebsuar atw me nj\u00eb tjet\u00ebr \u201cm\u00eb t\u00eb mir\u00eb\u201dpor n\u00eb rradh\u00eb t\u00eb par\u00eb p\u00ebr t\u00eb fituar autonomin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb.<a href=\"#_ftn34\" name=\"_ftnref34\">[34]<\/a><\/p>\n<p>Me r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb madhe p\u00ebr zhvillimin e m\u00ebtejm\u00eb t\u00eb kryengritjes n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb e mesme pati edhe Kuvendi q\u00eb u mbajt n\u00eb Martanesh m\u00eb 8,9,10 korrik 1912 ku mor\u00ebn pjes\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb krahinave t\u00eb Elbasanit,Dibr\u00ebs dhe Tiran\u00ebs dhe viseve t\u00eb tjera.Kuvendi u organizua me q\u00ebllim q\u00eb ti jepej mb\u00ebshtetje kryengritjes s\u00eb armatosur,si dhe hartoi nj\u00eb deklarat\u00eb me an\u00eb t\u00eb s\u00eb cil\u00ebs paria e Tiran\u00ebs,e cila deri at\u00ebher\u00eb kishte q\u00ebndruar anash ti bashkohej kryengritjes s\u00eb armatosur.Si rrjedhoj\u00eb e k\u00ebtij Kuvendi,Mersim Dema ia doli ti kthente t\u00eb gjith\u00eb ka\u00e7ak\u00ebt n\u00eb favor t\u00eb objektivave t\u00eb L\u00ebvizjes Komb\u00ebtare Shqiptare.Gadishm\u00ebri p\u00ebr tiu bashkuar rradh\u00ebs s\u00eb kryengritjes s\u00eb p\u00ebrgjithshme t\u00eb vitit 1912 shpreh\u00ebn edhe 100 t\u00eb burgosur nga burgu i Elbasanit duke u shprehur\u201dJemi 100 veta dhe kemi lidh bes\u00eb q\u00eb sapo t\u00eb na nxjerrni do vim pas jush\u201d<a href=\"#_ftn35\" name=\"_ftnref35\">[35]<\/a>Autoritetet osmane iu tremb\u00ebn p\u00ebrmas\u00ebs q\u00eb morri kryengritja n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb e Mesme andaj p\u00ebr ta prer\u00eb hovin e saj me urdh\u00ebr t\u00eb qeveris\u00eb d\u00ebrgoi nj\u00eb delegacion prej kat\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsh n\u00eb Shtabin e\u00a0 kryengritjes p\u00ebr ti bindur kryengrit\u00ebsit shqiptar\u00eb q\u00eb t\u00eb hiqnin dor\u00eb nga kryengritja e armatosur.Mir\u00ebpo kjo p\u00ebrpjekje edhe k\u00ebsaj here rezultoi e pa suksesshme.<a href=\"#_ftn36\" name=\"_ftnref36\">[36]<\/a><\/p>\n<p>Nga mesi i qershorit t\u00eb vitit 1912 p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e krer\u00ebve t\u00eb Maleve tw Dibrws dhe paria e qytetit t\u00eb Dibr\u00ebs u dor\u00ebzuan autoriteteve osmane n\u00eb Dib\u00ebr nj\u00eb memorandum me an\u00eb t\u00eb s\u00eb cilit b\u00ebnin t\u00eb qart\u00eb q\u00ebndrimin e tyre dhe t\u00eb t\u00ebr\u00eb popullat\u00ebs s\u00eb krahin\u00ebs.N\u00eb memorandum theksohej:<\/p>\n<ul>\n<li>Shqiptar\u00ebt nuk do t\u00eb pranonin t\u00eb kryenin sh\u00ebrbimin ushtarak jasht\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb;<\/li>\n<li>Nuk do t\u00eb paguanin kurrfar\u00eb tatimesh t\u00eb reja;<\/li>\n<li>Nuk do t\u00eb lejonin q\u00eb n\u00eb fshatrat e tyre t\u00eb vepronin ligjet shtet\u00ebrore;<\/li>\n<li>Nuk do t\u00eb lejohej t\u00eb ngriheshin karakollet e projektuara;<\/li>\n<\/ul>\n<p>Dor\u00ebzimi i memorandumit drejtuar autoriteteve osmane u b\u00eb n\u00eb koh\u00ebn kur Komiteti Q\u00ebndror i\u00a0 Stambollit l\u00ebshoi urdh\u00ebr p\u00ebr Kryengritjen e p\u00ebrgjithshme kund\u00ebr turqve.<a href=\"#_ftn37\" name=\"_ftnref37\">[37]<\/a>N\u00eb nd\u00ebrkoh\u00eb nj\u00eb forc\u00eb ushtarake osmane me reth 3000 ushtar\u00eb turq ishin pozicionuar n\u00eb Dib\u00ebr dhe Rek\u00eb,nj\u00eb tog\u00eb n\u00eb Mej t\u00eb Kalas\u00eb s\u00eb Homezhit,n\u00eb p\u00ebrb\u00ebrje t\u00eb s\u00eb cil\u00ebs kishte edhe disa oficer\u00eb dhe ushtar\u00eb shqiptar\u00eb q\u00eb kishin r\u00ebn\u00eb n\u00eb kontakt me an\u00ebtar\u00ebt e klubit \u201cBashkimi\u201dt\u00eb Dibr\u00ebs.Ata kishin r\u00ebn\u00eb n\u00eb ujdi me krer\u00ebt e mal\u00ebsor\u00ebve pa dyshim\u00a0 edhe me Mersim Dem\u00ebn p\u00ebr fillimin e kryengritjes kund\u00ebr turqve.Dezertime nga garnizonet turke dhe marja me vete e sasive t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb arm\u00ebve dhe municioneve\u00a0 ishte m\u00eb se evidente.Sipas konsullit t\u00eb Mbret\u00ebris\u00eb S\u00ebrbe n\u00eb Manastir,Lubo Mihajlloviqi nga garnizonet e Dibr\u00ebs kishin dezertuar 120 ushtar\u00eb dhe 8 oficer\u00eb.Nd\u00ebrsa sipas burimeve shqiptare numri i t\u00eb dezertuarve ishte rreth 500.N\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb e kryengrit\u00ebsve shqiptar\u00eb n\u00eb kryesimin e Mersim Dem\u00ebs q\u00ebndruan n\u00eb Dib\u00ebr t\u00eb vog\u00ebl me iden\u00eb e shtrirjes s\u00eb veprimeve luftarake nga Voret e vrame mbi Zerqan,Shupenz\u00eb,Topojan deri n\u00eb Luzni,Cidhen,Dardh e Re\u00e7.Pa humbur koh\u00eb Mersim Dema d\u00ebrgoi me ngut 2 luft\u00ebtar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb shqiptar\u00eb te Aqif Pash\u00eb Elbasani q\u00eb t\u00eb siguronin arm\u00eb p\u00ebr kryengrit\u00ebsit dibran.Aqif Pash\u00eb Elbasani shiti nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb misrit nga hambaret e tij bleu 200 arm\u00eb dhe ia d\u00ebrgoi Mersim Dem\u00ebs n\u00eb Homezh.<a href=\"#_ftn38\" name=\"_ftnref38\">[38]<\/a>N\u00eb val\u00ebn e kryengritjes s\u00eb p\u00ebrgjithshme t\u00eb vitit 1912 kund\u00ebr osman\u00ebve Mbreti i Maleve Mersim Dema l\u00ebviste sa n\u00eb nj\u00eb krahin\u00eb n\u00eb tjetr\u00ebn p\u00ebr organizimin e mal\u00ebsor\u00ebve n\u00eb k\u00ebt\u00eb kryengritje.Irfan bej Ohri n\u00eb letr\u00ebn d\u00ebrguar Avdi bej Toptanit shkruante se:\u201d Mersim Dema \u00ebsht\u00eb burr\u00eb shum\u00eb i zgjuar,trim,atdhetar andaj letrat q\u00eb do ti d\u00ebrgoni n\u00eb mal\u00ebsin\u00eb e Dibr\u00ebs drejtoni p\u00ebrmbi Mersim Dem\u00ebs\u201d.<a href=\"#_ftn39\" name=\"_ftnref39\">[39]<\/a><\/p>\n<p>N\u00eb korrik kryengritja ishte shtrir\u00eb pothuajse n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb trevat shqiptare q\u00eb nga Mitrovica,n\u00eb veri dhe deri n\u00eb \u00e7am\u00ebri,n\u00eb jug.Forcat kryengrit\u00ebse,\u00e7liruan qytete dhe krahina t\u00eb t\u00ebra sidomos Vilajetin e Kosov\u00ebs.Veprimet e reparteve ushtarake dhe t\u00eb autoriteteve osmane n\u00eb Shqip\u00ebri u paralizuan.Ngjarjet e Shqip\u00ebris\u00eb e detyruan qeverin\u00eb xhonturke t\u00eb jepte dor\u00ebheqje m\u00eb 17 korrik 1912.<a href=\"#_ftn40\" name=\"_ftnref40\">[40]<\/a>ti nd\u00ebrpres\u00eb veprimet\u00a0 ushtarake n\u00eb Shqip\u00ebri dhe vendosi t\u00eb hyn n\u00eb bisedime me kryengrit\u00ebsit.<a href=\"#_ftn41\" name=\"_ftnref41\">[41]<\/a>.Bisedimet filluan n\u00eb Prishtin\u00eb m\u00eb 2 gusht 1912 mir\u00ebpo n\u00eb to u p\u00ebrfaq\u00ebsua vet\u00ebm Kosova e \u00a0kryesuar nga Hasan Prishtina\u00a0 sepse p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e krahinave t\u00eb tjera nuk ishin arritur ende.Por paria turkomane pas rr\u00ebzimit t\u00eb qeveris\u00eb xhonturke k\u00ebrkonte vet\u00ebm shp\u00ebrndarjen e parlamentit edhe pse Hasan Prishtina paraqiti k\u00ebrkesat kryesore p\u00ebr autonomin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb.Pas shum\u00eb bisedimeve komisioni qeveritar nuk i pranoi k\u00ebrkesat p\u00ebr autonomin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb.At\u00ebher\u00eb udh\u00ebheq\u00ebsit shqiptar\u00eb Hasan Prishtina,Bajram Curri etj.i nd\u00ebrpren\u00eb bisedimet me komisionin qeveritar dhe s\u00eb bashku me mij\u00ebra kryengrit\u00ebs \u00e7liruan Ferizajin.N\u00eb nd\u00ebrkoh\u00eb diku m\u00eb 5 gusht 1912 u shp\u00ebrb\u00eb edhe parlamenti osman dhe paria turkomane u largua nga L\u00ebvizja kurse komiteti komb\u00ebtar i Shqip\u00ebris\u00eb i dha t\u00eb drejt\u00eb legjitime p\u00ebrfaq\u00ebsimit t\u00eb tyre nga Hasan Prishtina<a href=\"#_ftn42\" name=\"_ftnref42\">[42]<\/a> i cili hartoi nj\u00eb program tjet\u00ebr k\u00ebrkesash q\u00eb \u00ebsht\u00eb i njohur me emrin \u201c14 pikat e Hasan Prishtin\u00ebs\u201dq\u00eb ishin nj\u00eb kompromis midis dy rrymave q\u00eb egzistonin n\u00eb rradh\u00ebn e kryengrit\u00ebsve shqiptar\u00eb.K\u00ebto k\u00ebrkesa iu dor\u00ebzuan komisionit qeveritar m\u00eb 9 gusht 1912 n\u00eb Prishtin\u00eb duke deklaruar se n\u00ebse k\u00ebrkesat nuk pranohen brenda 2 dit\u00ebve kryengrit\u00ebsit do t\u00eb marshojn\u00eb n\u00eb Shkup.Meqen\u00ebse qeveria turke e vonoi p\u00ebrgjigjen p\u00ebr k\u00ebrkesat e parashtruara nga shqiptar\u00ebt at\u00ebher\u00eb rreth 35.000 kryengrit\u00ebs shqiptar\u00eb nga t\u00eb gjith\u00eb viset shqiptare q\u00eb u tubuan n\u00eb Shkup dhe Ferizaj\u00a0 marshuan drejt Shkupit dhe e \u00e7liruan at\u00eb.<a href=\"#_ftn43\" name=\"_ftnref43\">[43]<\/a>Grupi i par\u00eb i kryengrit\u00ebsve hyri n\u00eb kryeqendr\u00ebn e Dardanis\u00eb m\u00eb 12 gusht 1912 n\u00eb krye m\u00eb Zefin\u00a0 e Vog\u00ebl dhe Bajram Daklin,m\u00eb 13 gusht grupi tjet\u00ebr me Isa Boletinin n\u00eb krye nd\u00ebrsa m\u00eb 14 gusht grupi i udh\u00ebhequr nga Bajram Curri.Prej k\u00ebtej nj\u00eb grup kryengrit\u00ebs shqiptar\u00eb me n\u00eb krye Mehmet Pash\u00eb Derrall\u00ebn u nis\u00ebn nga Shkupi\u00a0 p\u00ebr Tetov\u00eb dhe me 16 gusht e \u00e7liruan edhe Tetov\u00ebn.Po k\u00ebt\u00eb dit\u00eb u \u00e7lirua Kumanova,Presheva,nd\u00ebrsa nj\u00eb grup tjet\u00ebr shkoi n\u00eb Veles dhe po mendonin q\u00eb t\u00eb shkonin n\u00eb Selanik me q\u00ebllim q\u00eb ti bashkohen kryengrit\u00ebsve t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb Jugut.<a href=\"#_ftn44\" name=\"_ftnref44\">[44]<\/a>N\u00eb nd\u00ebrkoh\u00eb pritej t\u00eb hynte n\u00eb Dib\u00ebr dhe Mat,drejtuesi kryesor i kryengritjes s\u00eb maleve t\u00eb Dibr\u00ebs dhe Matit Mersim Dema me 3.500 kryengrit\u00ebs.<a href=\"#_ftn45\" name=\"_ftnref45\">[45]<\/a> .Sukseset e kryengrit\u00ebsve shqiptar\u00eb gjegj\u00ebsisht \u00e7lirimi i \u00a0shum\u00eb qyteteve dhe krahina t\u00eb tjera shqiptare dhe t\u00eb frig\u00ebsuar nga shtetet ballkanike q\u00eb po b\u00ebnin p\u00ebrgaditje p\u00ebr luft\u00eb kund\u00ebr Turqis\u00eb, b\u00ebri t\u00eb mundur \u00a0q\u00eb pala turke e kryesuar nga Ibrahim Pasha \u00a0ti vazhdoi bisedimet me pal\u00ebn shqiptare t\u00eb kryesuar nga Hasan Prishtina \u00a0sa q\u00eb \u00a0u detyrua m\u00eb 23 gusht 1912 \u00a0ti pranonte \u201c12 pikat e Hasan Prishtin\u00ebs\u201d nga 14 t\u00eb mundshmet dhe se ato ishin t\u00eb vlefshme p\u00ebr t\u00ebr\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb dhe t\u00ebr\u00eb shqiptar\u00ebt.<a href=\"#_ftn46\" name=\"_ftnref46\">[46]<\/a><\/p>\n<p>Lajmi se kryengrit\u00ebsit shqiptar\u00eb hyn n\u00eb Shkup i entuziazmoi kryengrit\u00ebsit dibran t\u00eb cil\u00ebt menj\u00ebher\u00eb u hodh\u00ebn n\u00eb veprime luftarake n\u00eb t\u00ebr\u00eb qarkun e Dibr\u00ebs.Kryengrit\u00ebsit shqiptar\u00eb me n\u00eb krye Mersim Dem\u00ebn \u00a0pren\u00eb linjat telefonike,shkatruan stacionin e xhand\u00ebrmaris\u00eb dhe m\u00eb 12 gusht 1912 \u00e7liruan Peshkopin\u00eb dhe po b\u00ebnin p\u00ebrgaditje t\u00eb marshonin n\u00eb drejtim t\u00eb Dibr\u00ebs s\u00eb Madhe p\u00ebr ta \u00e7liruar \u201ck\u00ebrthiz\u00ebn e Shqip\u00ebris\u00eb\u201d.Andaj prefekti i qytetit t\u00eb Dibr\u00ebs s\u00eb madhe k\u00ebrkoi q\u00eb t\u00eb hynte n\u00eb bisedime me krer\u00ebt e kryengritjes dhe parin\u00eb\u00a0 e qytetit t\u00eb Dibr\u00ebs.Takimi u organizua te Plepi i eg\u00ebr n\u00eb Maq\u00ebllar\u00eb ku mor\u00ebn pjes\u00eb t\u00eb gjith\u00eb krer\u00ebt e Dibr\u00ebs si dhe myftiu Vebi Agolli.N\u00eb nd\u00ebrkoh\u00eb udh\u00ebheq\u00ebsit kosovar iu kumtuan dibran\u00ebve se \u201cT\u00eb gjith\u00eb k\u00ebrkesat tona u pranuan.Qet\u00ebsohuni n\u00ebp\u00ebr sht\u00ebpit\u00eb tuaja\u201d.<\/p>\n<p>Luft\u00ebrat shqiptaro-turke tashm\u00eb kishin mar\u00eb fund.Por tyta e arm\u00ebve t\u00eb dibran\u00ebve nuk arrit\u00ebn q\u00eb t\u00eb ftoheshin sepse tani do t\u00eb luftonin kund\u00ebr pushtuesve sllav t\u00eb jugut.Mbreti i maleve Mersim Dema\u00a0 krahas t\u00eb tjer\u00ebve do t\u00eb luftonte kund\u00ebr hegjemonizmit s\u00ebrbo-madh deri n\u00eb Manastir kund\u00ebr s\u00ebrb\u00ebve e n\u00eb Follorin\u00eb kund\u00ebr grek\u00ebve.<a href=\"#_ftn47\" name=\"_ftnref47\">[47]<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a> Grup autor\u00ebsh:\u201dHistoria e popullit shqiptar\u00eb,Tiran\u00eb,1996,faq.131<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a> Moisi Murra:\u201dMersim Dema,Mbreti i maleve\u201dTiran\u00eb,2003,faq.61<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a> Historia e popullit shqptar\u00eb,e cituar,faq.131<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">[4]<\/a> Ramiz Abdyli,Historia e popullit shqiptar\u00eb,v\u00ebllimi I II-t\u00eb,Prishtin\u00eb,2014,faq.209<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref5\" name=\"_ftn5\">[5]<\/a> Historia e popullit shqiptar\u00eb,e cituar,faq.131<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref6\" name=\"_ftn6\">[6]<\/a> Po aty\u2026faq.131<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref7\" name=\"_ftn7\">[7]<\/a> Ramiz Abdyli,L\u00ebvizja Komb\u00ebtare Shqiptare,1911-1912,V\u00ebllimi I II-t\u00eb,Prishtin\u00eb,2004,faq.237<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref8\" name=\"_ftn8\">[8]<\/a> Shukri Rahimi,Vilajeti i Kosov\u00ebs m\u00eb 1878-1912,Prishtin\u00eb,1969,faq.172<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref9\" name=\"_ftn9\">[9]<\/a> Ramiz Abdyli,e cituar..faq.237<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref10\" name=\"_ftn10\">[10]<\/a> Po aty\u2026,faq.237<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref11\" name=\"_ftn11\">[11]<\/a> ASHSH:\u201dFjalori enciklopedik shqiptar\u00eb\u201dTiran\u00eb 1985,faq.586<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref12\" name=\"_ftn12\">[12]<\/a> Po aty&#8230;faq.586<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref13\" name=\"_ftn13\">[13]<\/a> Ramiz Abdyli,e cituar,faq.236<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref14\" name=\"_ftn14\">[14]<\/a> Moisi Murra,e cituar..faq.75<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref15\" name=\"_ftn15\">[15]<\/a> \u00a0Ramiz Abdyli e cituar..faq.236<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref16\" name=\"_ftn16\">[16]<\/a> Historia e popullit shqiptar\u00eb,e cituar\u2026faq.131<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref17\" name=\"_ftn17\">[17]<\/a> Ramiz Abdyli,e cituar,faq.238<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref18\" name=\"_ftn18\">[18]<\/a> Fjalori enciklopedik shqiptar\u00eb,Tiran\u00eb,1985.faq.586<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref19\" name=\"_ftn19\">[19]<\/a> Shukri Rahimi..e cituar..faq.174<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref20\" name=\"_ftn20\">[20]<\/a> Ramiz Abdyli\u2026e cituar \u00a0faq.241<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref21\" name=\"_ftn21\">[21]<\/a> Po aty\u2026faq.242<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref22\" name=\"_ftn22\">[22]<\/a> Historia e popullit shqiptar\u00eb,Tiran\u00eb,1996,faq.109<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref23\" name=\"_ftn23\">[23]<\/a>Mosi Murra e cituar..,faq.74-75<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref24\" name=\"_ftn24\">[24]<\/a> Shukri Rahimi,e cituar..faq.175<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref25\" name=\"_ftn25\">[25]<\/a> Ramiz Abdyli,e cituar..faq.242<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref26\" name=\"_ftn26\">[26]<\/a> Shukri Rahimi,e cituar..faq.174<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref27\" name=\"_ftn27\">[27]<\/a> Po aty\u2026faq.174<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref28\" name=\"_ftn28\">[28]<\/a> Ramiz Abdyli,e cituar..faq.241<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref29\" name=\"_ftn29\">[29]<\/a> Po aty..,faq.241<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref30\" name=\"_ftn30\">[30]<\/a> Po aty..faq.241<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref31\" name=\"_ftn31\">[31]<\/a> Themistokli Pollo\u201dLufta p\u00ebr \u00e7lirim komb\u00ebtar n\u00eb vitet 1878-1912,Tiran\u00eb 1962,faq.454<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref32\" name=\"_ftn32\">[32]<\/a> Histori e popullit shqiptar\u00eb e cituar..,faq.132<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref33\" name=\"_ftn33\">[33]<\/a> Shukri Rahimi\u2026e cituar,faq.176<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref34\" name=\"_ftn34\">[34]<\/a> Po aty\u2026faq.177<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref35\" name=\"_ftn35\">[35]<\/a> Ramiz Abdyli\u2026e cituar..faq.305<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref36\" name=\"_ftn36\">[36]<\/a> Po aty.. ,faq.306<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref37\" name=\"_ftn37\">[37]<\/a> Moisi Murra,e cituar..faq.82<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref38\" name=\"_ftn38\">[38]<\/a> Po aty..,faq.84<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref39\" name=\"_ftn39\">[39]<\/a> Po aty\u2026,faq.86<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref40\" name=\"_ftn40\">[40]<\/a> Histori e popullit shqiptar\u00eb,Tiran\u00eb,1999,faq.109<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref41\" name=\"_ftn41\">[41]<\/a> Po aty\u2026.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref42\" name=\"_ftn42\">[42]<\/a> Po aty..faq.133<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref43\" name=\"_ftn43\">[43]<\/a> Shukri Rahimi,e cituar..faq.185<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref44\" name=\"_ftn44\">[44]<\/a> Po aty\u2026faq.186<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref45\" name=\"_ftn45\">[45]<\/a> Ramiz Abdyli..e cituar..faq.377<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref46\" name=\"_ftn46\">[46]<\/a> Po aty\u2026 faq.435<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref47\" name=\"_ftn47\">[47]<\/a> Mosi Murra,e cituar..fq.89<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Mr.sc.Rezehana Hysa \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0Mersim Dema n\u00eb Kuvendin\u00a0 e \u00a0Junikut Rrethet patriotike shqiptare mendonin se kryengritje e re duhet t\u00eb shp\u00ebrthente n\u00eb pranver\u00eb t\u00eb vitit 1912. N\u00eb janar t\u00eb&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6634,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-6633","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-histori-gjeografi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6633","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6633"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6633\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6635,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6633\/revisions\/6635"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6634"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6633"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6633"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6633"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}