{"id":6554,"date":"2017-03-22T11:20:55","date_gmt":"2017-03-22T11:20:55","guid":{"rendered":"http:\/\/revistakuvendi.org\/?p=6554"},"modified":"2017-03-22T11:20:55","modified_gmt":"2017-03-22T11:20:55","slug":"frymemarrje-e-re-ne-letersine-shqipe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/revistakuvendi.org\/?p=6554","title":{"rendered":"Frym\u00ebmarrje e re n\u00eb let\u00ebrsin\u00eb shqipe"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/BIBOLLASIT.png\" rel=\"attachment wp-att-6555\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-6555\" src=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/BIBOLLASIT-205x300.png\" alt=\"BIBOLLASIT\" width=\"205\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/BIBOLLASIT-205x300.png 205w, https:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/BIBOLLASIT.png 208w\" sizes=\"auto, (max-width: 205px) 100vw, 205px\" \/><\/a>MARCH 11, 2011<\/p>\n<p><strong><em>Shenime rreth\u00a0\u00a0romanit \u201c Bibollasit\u201d, t\u00eb Ramiz Gjinit,\u00a0\u00a0fitues i \u00e7mimit t\u00eb par\u00eb n\u00eb konkursin komb\u00ebtar\u00eb t\u00eb letersis\u00eb\u00a0p\u00ebr vitin 2010<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong>Nga Pjet\u00ebr Jaku<\/strong><\/p>\n<p>T\u00eb\u00a0\u00a0edukuar prej dekadash t\u00eb lexojm\u00eb pothuaj t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn prerje n\u00eb\u00a0proz\u00ebn e gjat\u00eb shqipe, Ramiz Gjini me romanin \u201c Bibollasit\u201d, fitues i \u00e7mimi t\u00eb par\u00eb,<!--more--> n\u00eb konkursin komb\u00ebtar t\u00eb Ministris\u00eb s\u00eb Kultur\u00ebs p\u00ebr vitin 2010, na sjell\u00eb nj\u00eb proz\u00eb jo vet\u00ebm t\u00eb lexueshme, por edhe shum\u00eb komforte p\u00ebr t\u2019u ndjer\u00eb mir\u00eb.<\/p>\n<p>Pjes\u00eb t\u00eb k\u00ebtij libri, i kisha lexuar q\u00eb para nj\u00eb viti, biles edhe botuar n\u00eb revist\u00ebn \u201c Kuvendi\u201d. Por, \u00ebsht\u00eb krejt ndryshe kur e lexon librin si nj\u00eb t\u00eb t\u00ebr\u00eb. Kam qen\u00eb n\u00eb kontakt me krijimtarin\u00eb e tij n\u00eb organet\u00a0e shtypit, por, kam pasur rastin t\u00eb lexoja edhe nja dy v\u00ebllime t\u00eb tij me tregime si \u201c \u201cRr\u00ebfime n\u00eb hije\u201d, botim i vitit 2008, apo\u201d At\u00ebdheu prej d\u00ebbore\u201d, tashm\u00eb i njohur edhe n\u00eb rumanisht. Pra, lexuesi i v\u00ebmendsh\u00ebm shqiptar, e ka pritur nj\u00eb\u00a0lib\u00ebr t\u00eb till\u00eb prej autorit Ramiz Gjini.<\/p>\n<p>Edhe n\u00eb proz\u00ebn e shkurt\u00ebr Ramiz Gjini \u00ebsht\u00eb dallur p\u00ebr fines\u00ebn dhe trajtimin krejt t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb t\u00eb materialit letrar, pothuajse ndryshe nga tradita e letrave shqipe. Humori fin dhe loja befasuese stilistike, ka b\u00ebr\u00eb q\u00eb\u00a0\u00a0Gjini t\u00eb p\u00eblqehet e t\u00eb p\u00ebrkthehet, por gjithnj\u00eb me syrin e t\u00eb ardhurit nga provinca, q\u00eb nuk duhej kurr\u00eb t\u00eb prish\u00eb rehatin\u00eb e t\u00eb afirmuarve.<\/p>\n<p>Larg skematizmit, si model i nd\u00ebrtimit t\u00eb nj\u00eb vepre n\u00eb proz\u00ebn e gjat\u00eb, romani \u201c Bibollasit\u201d \u00ebsht\u00eb krejt i ve\u00e7ant\u00eb. Aty nuk ka nj\u00eb hero kryesor, rreth t\u00eb cilit \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar subjekti, konflikti, zhvillimi i konfliktit, kulmi, zgjidhja, marr\u00ebdheniet me\u00a0p\u00ebrsonazhet e tjer\u00eb, pjes\u00ebt, kthesat, kompozicioni, masa, etj, \u2013 matje p\u00ebrcaktuese t\u00eb deritashme n\u00eb vler\u00ebsimin e nj\u00eb vepre letrare, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb romani.<\/p>\n<p><strong>Forma dhe stili<\/strong><\/p>\n<p>Brenda s\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs l\u00ebnd\u00eb lindin konflikte, q\u00eb p\u00ebr secilin p\u00ebrsonazh kan\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi. Ato lindin dhe zhduken p\u00ebr t\u00eb rilindur n\u00eb nj\u00eb form\u00eb tjet\u00ebr, q\u00eb ng\u00ebrthen gjith\u00eb an\u00ebt e nj\u00eb shoq\u00ebrie, n\u00eb nj\u00eb vendosje t\u00eb caktuar kohore. Ngado q\u00eb shkojn\u00eb, p\u00ebrsonazhet kthehet tek vetja, n\u00eb koh\u00ebn e tij, n\u00eb vendin e tij, n\u00eb nj\u00eb rrethsjellje q\u00eb nuk del m\u00eb larg se Bibolli, nje vend imagjinar, krijuar enkas p\u00ebr k\u00ebt\u00eb vep\u00ebr nga autori.<\/p>\n<p>\u201cBibollasit\u201d \u00ebsht\u00eb as m\u00eb shum\u00eb e as m\u00eb pak se shoq\u00ebria shqiptare n\u00eb ndrrim t\u00eb shekujve (vite m\u00eb par\u00eb n\u00eb sistemin diktatorial, dhe vite m\u00eb pas n\u00eb lirin\u00eb,\u00a0q\u00eb desh i ktheu mbrapa ata q\u00eb nuk e kuptonin se \u00e7\u2019\u00ebsht\u00eb liria.)\u00a0\u00a0Pik\u00ebrisht p\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u201c Bibollasit\u201d na kujton\u00a0\u00a0\u201cDon Kishotin\u201d e Servantesit, q\u00eb desh e kthyen koh\u00ebn moderne, n\u00eb koh\u00ebn e mesme; at\u00eb Spanj\u00ebn e madhe e t\u00eb centralizuar, q\u00eb kish n\u00ebn sundim gjysm\u00ebn e Amerik\u00ebs, n\u00eb nj\u00eb Spanj\u00eb t\u00eb vog\u00ebl e t\u00eb p\u00ebr\u00e7ar\u00eb; q\u00eb u p\u00ebrpoq\u00ebn ta kthenin nga shkenca te magjia, nga historia te p\u00ebrrallat dhe, aq m\u00eb keq, nga\u00a0drita n\u00eb err\u00ebsir\u00eb.<\/p>\n<p>\u201c Bibollasit\u201d, q\u00eb n\u00eb disa raste t\u00eb b\u00ebn t\u00eb qeshesh me vete, na kujton \u00a0Eduard Fitzgeraldin, p\u00ebrkthyesin e Omar Khajamit, i cili e vler\u00ebson Don Kishotin, si vepr\u00ebn me t\u00eb lezetshme t\u00eb bot\u00ebs.<\/p>\n<p>Krejt leht\u00eb mund t\u2019i vem\u00eb ball\u00eb p\u00ebr ball\u00eb bjelur\u00e7in\u00ebn e Servantesit dhe Lulushen e Ramiz Gjinit tek romani \u201c Bibollasit\u201d; si dhe tipin e laros me Zav Tarroten. Paralelizma t\u00eb till\u00eb mund t\u2019i shkonin fare mir\u00eb edhe me proz\u00ebn filozofike t\u00eb Tomas Moor, me qytetin ideal t\u00eb nd\u00ebrtuar vet\u00ebm n\u00eb fantazin\u00eb e tij.<\/p>\n<p>Vepra t\u00eb tilla vijn\u00eb\u00a0\u00a0bash n\u00eb koh\u00ebn kur duhen, ashtu si\u00e7 erdhi edhe \u201c Gomari i Baba Tasit\u201d dhe \u201cGabov\u00eb Hil\u00eb!\u201d i At\u2019 Gjergj Fisht\u00ebs.<\/p>\n<p><strong>Personazhet dhe subjekti, nj\u00eb gjetje e ve\u00e7ant\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Edhe emrat e p\u00ebrsonazheve jan\u00eb gjetje e ve\u00e7ant\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr, secili prej tyre mban nj\u00eb em\u00ebr ose mbiem\u00ebr t\u00eb pad\u00ebgjuar, ose pjes\u00eb t\u00eb tyre, mbajn\u00eb nj\u00eb sarkaz\u00ebm tep\u00ebr ther\u00ebse p\u00ebr an\u00ebt negative t\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebrie n\u00eb transformim.<\/p>\n<p>Fil Zhulin, shef policie i Bibollit, e mbyt zgjebja dhe kroma. Kurse Xhabir Ka\u00e7orri, kryetar i bashkis\u00eb, \u00ebsht\u00eb njeriu q\u00eb m\u00eb s\u00eb shum\u00ebti q\u00ebndron n\u00eb hije, duke nxjerr\u00eb n\u00eb pah n\u00ebnkryetarin Brahim \u00c7ad\u00ebbashi. Brahimi, nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb \u00e7ad\u00ebr p\u00ebr\u00a0\u00a0Ka\u00e7orrin, i cili vjen nga regjimi i qoft\u00eblargut, por q\u00eb duhet respektuar, sepse \u00ebsht\u00eb kryetar bashkie.<\/p>\n<p>Zav Tarrota, p\u00ebrsonazhi q\u00eb takohet m\u00eb shum\u00eb se asnj\u00eb tjet\u00ebr n\u00eb roman, \u00ebsht\u00eb pushtuar nga\u00a0<em>miza e\u00a0\u00a0m\u00ebrzis\u00eb s\u00eb thell\u00eb<\/em>, e cila, n\u00eb fakt, u ka r\u00ebn\u00eb gjith\u00eb bibollasve.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb ecur sinkron me koh\u00ebn, Zavi zgjedh t\u2019u shpall\u00eb luft\u00eb mizave dhe buburrecave, q\u00eb kan\u00eb pushtuar, sidomos, sht\u00ebpit\u00eb e pushtetar\u00ebve. \u201c<em>P\u00ebr sa koh\u00eb q\u00eb n\u00eb Biboll t\u00eb kemi pisll\u00ebk me shumic\u00eb\u201d,<\/em>\u00a0i thot\u00eb ai n\u00ebnkryetarit t\u00eb bashkis\u00eb Brahim \u00c7ad\u00ebrbashit, \u201c<em>biznesi i luft\u00ebs kund\u00ebr mizave dhe buburrec\u00ebve do t\u00eb jet\u00eb me leverdi t\u00eb madhe<\/em>\u201d.<\/p>\n<p>I biri i Zavit, Haruni, ka privatizuar nevojtoret e qytetit. Ai \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i pak\u00ebnaqur nga politikan\u00ebt, sidomos nga deputet\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebt, teksa kryejn\u00eb nevojat, p\u00ebrgadisin dsikutime p\u00ebr parlament n\u00eb nevojtore\u00a0 dhe\u00a0 ikin pa paguar.\u00a0<em>Kjo hale<\/em>\u201d, i thot\u00eb ai policit Krroq Murdari, \u201c\u00a0<em>ka meritat e saj n\u00eb lart\u00ebsimin e tyre, sepse t\u00eb gjith\u00eb, k\u00ebtu e kan\u00eb marr\u00eb nj\u00eb far\u00eb shkollimi<\/em>. Ai mburret me nevojtoren e tij, pasi ajo nevojtore, kishte nxjerr\u00eb politkan\u00eb dhe artiste mjaft t\u00eb d\u00ebgjuar n\u00eb Biboll, dhe \u201c<em>ndoshta nj\u00eb dit\u00eb, pse jo, mund t\u00eb b\u00ebhet edhe akademi shkencash<\/em>\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb kuptimin figurativ, nevojtorja, personifikon n\u00eb vep\u00ebr sistemin e kaluar diktatorial, nga i cili trash\u00ebguam zhganin e politikan\u00ebve, kryesisht\u00eb t\u00eb majt\u00eb. Ata q\u00eb dje b\u00ebn\u00eb politik\u00eb kund\u00ebr interesave t\u00eb poopullit, nuk mund t\u00eb b\u00ebjn\u00eb sot politik\u00eb n\u00eb interes t\u00eb popullit. Ky \u00ebsht\u00eb, sipas meje, edhe mesazhi q\u00eb p\u00ebrcjell simbolikisht, prania e nevojtores n\u00eb vep\u00ebr.<\/p>\n<p>Tipi m\u00eb intersant, \u00a0nga fillimi deri n\u00eb fund, q\u00eb tregon fytyr\u00ebn e shtetit, \u00ebsht\u00eb polici Krroq Murdari, nj\u00eb avdall i prap\u00eb, arrogant, injorant dhe krejt qesharak. Krroqi si polic i pashkolluar, ndjehet aq i pushtetsh\u00ebm, sa guxon ta quaj\u00eb veten ligji. Po t\u00eb arrestoj Krroqi, ke apo nuk ke faj, t\u00eb ka arrestuar ligji. Kjo \u00ebsht\u00eb edhe motoja e p\u00ebrditshm\u00ebris\u00eb s\u00eb tij me skena p\u00ebrplasjesh karnavaleske. Bandat e rrezikshme, t\u00eb cilave, ai u ka shpallur luft\u00eb, nuk jan\u00eb aspak rreale; ato ngjajn\u00eb me mullinjt\u00eb e er\u00ebs tek\u00a0<em>Don Kishoti i Man\u00e7\u00ebs<\/em>.\u00a0 Fakti q\u00eb ai i v\u00eb prangat Zav Tarrot\u00ebs, q\u00eb kishte mbetur i betonuar p\u00ebr s\u00eb gjalli, aty ku t\u00eb nes\u00ebrmen pritej t\u00eb vendosej shtatorja e nj\u00eb heroi, tregon gjith\u00eb brutalitetin, q\u00eb gjeneron injoranca tek p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e pashkolluar t\u00eb ligjit.<\/p>\n<p>Skenat t\u00eb tilla qesharake t\u00eb ndjekin n\u00eb \u00e7do faqe t\u00eb k\u00ebtij libri.<\/p>\n<p>Nj\u00eb tjet\u00ebr sken\u00eb interesante \u00ebsht\u00eb kur\u00a0\u00a0plaka Xhabie ve n\u00eb loj\u00eb\u00a0 udh\u00ebheq\u00ebsin e revolucionit, Vladimir Ilic Lenininin.<\/p>\n<p>B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr nj\u00eb sken\u00eb, q\u00eb na shfaqet n\u00eb vep\u00ebr si nj\u00eb \u00ebnd\u00ebrr e Zav Tarrot\u00ebs.<\/p>\n<p>Lenini vjen n\u00eb Biboll p\u00ebr t\u00eb par\u00eb si shkojn\u00eb pun\u00ebt me kooperativ\u00ebn bujq\u00ebsore, por skandalizohet kur merr vesh q\u00eb plaka Xhabie, nuk e ka ndjekur porosin\u00eb e partis\u00eb p\u00ebr t\u2019u futur n\u00eb kooperativ\u00eb si t\u00eb gjith\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt. \u201c<em>Duket ashiqare, o shoku Lenin<\/em>\u201d, i thot\u00eb Zavi, \u201c<em>q\u00eb plaka Xhabie, nuk e pjerdh fare partin\u00eb\u201d.<\/em><\/p>\n<p>At\u00ebher\u00eb, Lenini, vendos t\u2019i trokas\u00eb n\u00eb sht\u00ebpi plak\u00ebs, t\u00eb cil\u00ebn e gjen teksa ushqente pulat n\u00eb oborr.<\/p>\n<p>\u201c<em>Qafsha taj, o hazreti Lenin<\/em>, \u2013 i thot\u00eb plaka Leninit, \u2013\u00a0<em>un\u00eb p\u00ebr t\u00eb pjerdh\u00eb e pjerdh si \u00e7\u2019ke me t\u00eb partin\u00eb, por a s\u2019m\u00eb thue, \u00e7\u2019m\u00eb duhet mu koperativa<\/em>?\u00a0<em>Asht\u2019 ma mir\u00eb, secili t\u2019punoj\u00eb e t\u2019i terezis\u00eb pun\u00ebt si don vet\u00eb, se sa t\u2019bahemi grumbull si gjaja e gjall\u00eb n\u2019vath\u00eb<\/em>.\u201d ( fq. 129)<\/p>\n<p>I bindur q\u00eb plaka nuk e ka iden\u00eb \u00e7\u00ebsht\u00eb kooperativa, Lenini k\u00ebrkon t\u2019ia shpjegoj\u00eb thjesht\u00eb, me an\u00eb t\u00eb nj\u00eb kokrre lajthie. \u201c<em>Ne jemi k\u00ebtu tre vet\u00eb<\/em>\u201d \u2013 i thot ai plak\u00ebs. \u2013 \u201c<em>Dua t\u00eb di\u00a0<\/em>\u00e7<em>far\u00eb do t\u00eb b\u00ebsh me k\u00ebt\u00eb kok\u00ebrr lajthi<\/em>\u201d? Plaka nuk e ndan lajthin\u00eb n\u00eb tre pjes\u00eb, si\u00e7 shpresonte Lenini,\u00a0 por e han t\u00eb gjith\u00ebn p\u00ebr vete. \u201c<em>Shum\u00eb keq<\/em>\u201d, i thot Lenini, \u201c<em>Ne t\u00eb dy, \u00e7far\u00eb do ham\u00eb tani<\/em>\u201d? Plaka ia kthen aty p\u00ebr aty: \u201c\u00a0<em>Ju t\u2019hani nj\u00eb m\u2026 o dreqi i moskovit. A nuk ishte lajthia ime<\/em>\u201d?\u00a0 Dhe ia vesh me sqepar kok\u00ebs.<\/p>\n<p>Eshref Kica ka fituar tenderin p\u00ebr t\u00eb furnizuar me lesh punishten e tjerrjes dhe thurjes s\u00eb qylimave, \u2013 pron\u00eb e Lulushes s\u00eb Brahim \u00c7ad\u00ebrbashit. Me lek\u00ebt, q\u00eb fiton nga treg\u00ebtia e leshit, ai paguan Xhanfize Pasmaqiun, q\u00eb t\u2019ia shkruaj\u00eb librat. K\u00ebsisoj, krahas konkurenc\u00ebs n\u00eb biznes, ai b\u00ebn konkurenc\u00eb edhe n\u00eb let\u00ebrsi me shkrimtarin e d\u00ebgjuar Nuri Tarrota, vet\u00ebm pse e urren at\u00eb.<\/p>\n<p>Edhe polici injorant Krroq Murdari, e ka nj\u00eb p\u00ebrkufizim p\u00ebr shkrimtarin Eshref Kica. \u201c<em>Duke paguar t\u2019ia shkruajn\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt librat me lek\u00ebt q\u00eb fiton nga leshi, at\u00ebher\u00eb i bie, q\u00eb Eshrefi t\u00eb jet\u00eb shkrimtar leshi,<\/em>\u00a0i thot ai Nuri Tarrot\u00ebs. A nuk \u00ebsht\u00eb ky nj\u00eb q\u00ebndrim fshikullues ndaj nj\u00eb dukuri aktuale, e shfaqur menj\u00ebher\u00eb pas n\u00ebnt\u00ebdhjet\u00ebs, ku shum\u00eb treg\u00ebtar\u00eb dhe biznesmen\u00eb, madje edhe t\u00eb pashkoll\u00eb, na u b\u00ebn\u00eb edhe shkrimtar\u00eb e poet\u00eb? Komentet e m\u00ebtejshme jan\u00eb t\u00eb panevojshme.<\/p>\n<p><strong>M\u00ebrzia e thell\u00eb si kategori s\u00ebmundjesh mendore<\/strong><\/p>\n<p>M\u00ebrzia e\u00a0\u00a0thell\u00eb, e cila ka p\u00ebrfshir\u00eb gjith\u00eb bibollasit, jepet n\u00eb vep\u00ebr si nj\u00eb kategori filozofike, q\u00eb shfaqet sa her\u00eb qytetar\u00ebt e gjejn\u00eb veten para dyerve t\u00eb mbyllura. Zav Tarrota e konsideron at\u00eb si nj\u00eb s\u00ebmundje, q\u00eb shkaktohet nga nj\u00eb koloni mizash mikroskopike, q\u00eb pushton mendjet dhe shpirt\u00ebrat e njer\u00ebzve.\u00a0<em>Miza e m\u00ebrzis\u00eb s\u00eb thell\u00eb<\/em>\u00a0dhe<em>buburrec\u00ebt,<\/em>\u00a0jan\u00eb elemente q\u00eb shfaqen n\u00eb ambjente ku mungon nj\u00eb ekologji shpirt\u00ebrore dhe ambjentaliste. Aty ku ka pisll\u00ebk, do t\u00eb ket\u00eb me shumic\u00eb edhe miza dhe buburrec\u00eb, q\u00eb duan t\u00eb ushqehen. Bibolli \u00ebsht\u00eb pushtuar gjithandej nga mizat dhe buburrec\u00ebt, ndaj dhe k\u00ebrkohet Zavi, p\u00ebr t\u2019i luftuar ato. \u201c<em>Duhen nd\u00ebrtuar hale e duhen hapur kanale, p\u00ebr ta derdhur pisll\u00ebkun n\u00eb detin Adriatik, ndryshe do t\u00eb qelbemi<\/em>\u201d, thot\u00eb diku i biri i Zavit, Haruni. Simbolikisht\u00a0\u00a0i p\u00ebrsekutuari, tani do t\u2019u kthente reston p\u00ebrsekutor\u00ebve, duke u \u201c sh\u00ebrbyer\u201d grave t\u00eb tyre, si fillim gruas se kryepolicit Filp Zhuli, Aishes, (q\u00eb i ka hyr\u00eb buburreci), p\u00ebr t\u00eb mbrritur pastaj, deri te Lulushja e bukur e Brahimit, i cili, shterp\u00ebsin\u00eb e tij intelektuale, ka b\u00ebr\u00eb zakon ta mbuloj\u00eb me shprehjen steriotipe :\u00a0<em>\u201cPo, po\u2026Mos e diskuto\u2026\u201d,<\/em>\u00a0q\u00eb do t\u00eb thote se mb\u00ebshteste cilindo shef q\u00eb kishte mbi krye.<\/p>\n<p>Mister Kakotas, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr gjetje si figur\u00eb interesante, q\u00eb nuk dihet sakt\u00eb nga ka ardhur. Ai vjen\u00a0n\u00eb Biboll si p\u00ebrfaq\u00ebsues i nj\u00eb fondacioni bamir\u00ebsie, por kur shikon q\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend t\u00eb vdekurit gjendeshin me shumic\u00eb, vendos t\u00eb b\u00ebj\u00eb treg\u00ebti me ta. Kufomat q\u00eb blen, ai ia shet nj\u00eb institute n\u00eb Franc\u00eb q\u00eb merrej me k\u00ebrkime shkencore. Mir\u00ebpo, kur bibollasit marrin vesh q\u00eb t\u00eb vdekurit b\u00ebjn\u00eb pare, nis\u00ebn t\u00eb vrisnin nj\u00ebri-tjetrin. Ngase n\u00eb Biboll nuk egziston nj\u00eb ligj p\u00ebr treg\u00ebtin\u00eb e kufomave, si dhe nga frika se mos papritur, gjendet i p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb ndonj\u00eb rrjet kriminal, i huaj vendos ta braktis\u00eb Bibollin. K\u00ebshtu ai gjen nj\u00eb partner n\u00eb Irak dhe vendos t\u00eb shkoj\u00eb atje p\u00ebr t\u2019i bler\u00eb kufomat, \u201c<em>ku t\u00eb vdekurit qen\u00eb me shumic\u00eb dhe \u00e7mimi ishte m\u00eb i lir\u00eb<\/em>\u201d.\u00a0 Kjo b\u00ebn, q\u00eb ekonomia n\u00eb Biboll t\u00eb p\u00ebsoj\u00eb r\u00ebnje. Fakti q\u00eb t\u00eb vdekurit n\u00eb Biboll b\u00ebjn\u00eb pare, sipas meje, \u00ebsht\u00eb n\u00eb vep\u00ebr nj\u00eb aludim mbi vrasjet p\u00ebr konflikt interesi, pra, nj\u00eb praktik\u00eb eleminimi bandash rivale.<\/p>\n<p><strong>Shejtan\u00eb apo njer\u00ebz?<\/strong><\/p>\n<p>Pothuajse gjith\u00eb p\u00ebrsonazhet n\u00eb vep\u00ebr jan\u00eb negativ\u00eb, autori i ka\u00a0dubluar ato me shejtan\u00ebt e tyre. \u201cE ka shejtanin n\u00eb bark\u201d thot\u00eb populli. Shejtan\u00ebt thirren me emrin e t\u00eb zotit, por marrin nj\u00eb mbares\u00eb \u201c\u00e7ka\u201d.\u00a0 Za\u00e7ka, \u00ebsht\u00eb shejtani i Zav Tarrot\u00ebs, i cili e\u00a0\u00a0nxit p\u00ebr\u00a0\u00a0t\u00eb prishur moralin duke tradh\u00ebtuar n\u00ebn\u00ebn e dymb\u00ebdhjet\u00eb f\u00ebmij\u00ebve. Brahimi, ka shejtanin e tij, Bra\u00e7ka, Lulushja, shejtanin e saj Lulu\u00e7ka, Polici Krroq Murdari, ka shejtanin e tij Krro\u00e7ka, e k\u00ebshtu me radh\u00eb. Po ashtu, gjejm\u00eb n\u00eb roman, nj\u00eb p\u00ebrqasje mes Engj\u00ebllit Azrail, (q\u00eb thuhet se ka fituar tenderin para Zotit p\u00ebr t\u00eb mbledhur shpirt\u00ebrat e njer\u00ebzve), dhe kryeshejtanit Iblis.<\/p>\n<p>Engj\u00eblli Azrail, ua nxjerr shpirt\u00ebrat njer\u00ebzve me an\u00eb t\u00eb nj\u00eb teli t\u00eb p\u00ebrdredhur e me maj\u00ebn si grrem\u00e7, nga ato q\u00eb p\u00ebrdoren p\u00ebr t\u00eb pastruar tubacionet e bllokuara t\u00eb ujrave t\u00eb zeza. Por, n\u00ebse ia do interesi, disa shpirt\u00ebra t\u00eb k\u00ebqinj, si ato t\u00eb politikan\u00ebve t\u00eb pamoralsh\u00ebm, doganjer\u00ebve hajdut\u00eb, prostitutave apo hoxhallar\u00ebve, ai ia shet lir\u00eb kryeshejtanit Iblis. Kryeshejtani i blen ato, thjesht\u00eb sepse i p\u00eblqen t\u2019i mundoj\u00eb.\u00a0 \u201c<em>K\u00ebt\u00eb shpirt<\/em>,\u00a0<em>do ta dekompozoj p\u00ebr s\u00eb gjalli, do ta b\u00ebj torf\u00eb k\u00ebnete<\/em>\u201d thot\u00eb kryeshejtani Iblis p\u00ebr shpirtin e t\u00eb bekuarit hoxh\u00eb Rrahimi, ish sekretar partie i brigad\u00ebs s\u00eb madhe t\u00eb plehut, ( fq. 381)<\/p>\n<p><strong>Veprimet vrapojn\u00eb te q\u00ebllimi<\/strong><\/p>\n<p>Malli q\u00eb shitet m\u00eb shum\u00eb n\u00eb Biboll, nuk jan\u00eb ato t\u00eb konsumit t\u00eb p\u00ebrditsh\u00ebm, me t\u00eb cilat njer\u00ebzit mbajn\u00eb shpirtin gjall\u00eb, por jan\u00eb g\u00ebnjeshtrat e partive. Ato prodhohen n\u00eb selit\u00eb e partive dhe shiten n\u00eb pazar\u00eb mu si zarzavatet.<\/p>\n<p>N\u00ebnkryetari i bashkis\u00eb, Brahim \u00c7ad\u00ebrbashi, ka dal\u00eb t\u00eb shes\u00eb g\u00ebnjeshtrat e partis\u00eb s\u00eb tij, edhe pse ca nga ata jan\u00eb\u00a0<em>t\u00eb<\/em>\u00a0<em>skaduara,\u00a0<\/em>ca\u00a0<em>t\u00eb papjekura<\/em>, e ca t\u00eb tjera\u00a0<em>t\u00eb kalbura e t\u00eb krimbura<\/em>. \u201c<em>G\u00ebnjeshtrat e partis\u00eb, m\u00eb jan\u00eb b\u00ebr\u00eb si cigaret e duhanit, nuk rri dot pa to<\/em>\u201d,-\u00a0 thot\u00eb n\u00eb roman nj\u00ebri nga personazhet, nj\u00eb klient me emrin Adil. Ai shpjegon, q\u00eb p\u00ebr \u00e7do dit\u00eb pinte dy paketa cigare\u00a0 dhe merrte rregullisht, tek e pakta, kat\u00ebrmb\u00ebdhjet\u00eb g\u00ebnjeshtra partie. Brahim \u00c7ad\u00ebrbashi, rrihet me demokratin Kel Fisti, vet\u00ebm pse ky i fundit, u b\u00ebnte thirrje njer\u00ebzve t\u00eb mos blinin g\u00ebnjeshtrat e partis\u00eb s\u00eb Brahimit. Mes tyre futet dhe i ndan Fidaim Qorri, i cili me z\u00eb t\u00eb lart\u00eb u thot\u00eb: \u201c<em>Mosni bre burra, sepse \u00ebsht\u00eb gjynah t\u00eb rriheni n\u00eb sy t\u00eb popullit kur shisni g\u00ebnjeshtra. Populli ka shije t\u00eb ndryshme, prandaj \u00ebsht\u00eb mir\u00eb kur gjenden n\u00eb treg g\u00ebnjeshtra t\u00eb lloj-llojshme. A nuk ju kujtohet ajo koh\u00eb kur p\u00ebr pes\u00ebdhjet\u00eb vjet, u shit\u00ebn n\u00eb pazar vet\u00ebm g\u00ebnjeshtrat e Partis\u00eb s\u00eb Pun\u00ebs? Nuk thoni shyqyr q\u00eb erdhi kjo dit\u00eb ku pazari \u00ebsht\u00eb plot dhe populli mund t\u00eb zgjedh\u00eb g\u00ebnjeshtrat q\u00eb do, por ziheni me nj\u00ebri-tjetrin!\u201d<\/em><\/p>\n<p>Po ashtu, n\u00eb lart\u00ebsin\u00eb e nj\u00eb grotesku t\u00eb madh, na shfaqet n\u00eb roman si karikatur\u00eb e nj\u00eb shteti fars\u00eb edhe tenda e sekserit Ndoc Bucela.<\/p>\n<p>Ndoci krenohet, q\u00eb nga tenda e tij, kishin dal\u00eb shum\u00eb kuadro, avokat\u00eb, inxhinjer\u00eb e diplomat\u00eb t\u00eb zot\u00eb. Brenda asaj tende, mund t\u00eb merrje \u00e7do lloj\u00eb diplome t\u00eb shkoll\u00ebs s\u00eb lart\u00eb, gjithfar\u00eblloj pasaporte diplomatike, mund t\u00eb dekoroheshe me medalje e gradoheshe n\u00eb detyr\u00eb. Gjith\u00eb atributet e institucionit t\u00eb shtetit gjenden t\u00eb grumbulluara n\u00eb tend\u00ebn e Ndoc Bucel\u00ebs, mjafton t\u00eb b\u00ebsh porosin\u00eb dhe t\u00eb paguash parat\u00eb. Ndoc Bucela, \u00ebsht\u00eb futur nga autori n\u00eb roman si prototip i sekserit t\u00eb allishverisheve mes shtetit t\u00eb korruptuar dhe individit dallkauk.<\/p>\n<p>Madje edhe polici injorant Krroq Murdari, q\u00eb kontrollon tregun, m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr t\u00eb\u00a0\u00a0fryr\u00eb barkun e tij se sa p\u00ebr t\u00eb kryer detyr\u00ebn, porosit p\u00ebr veten e tij nj\u00eb\u00a0<em>medalje trim\u00ebrie n\u00eb krye t\u00eb detyr\u00ebs,<\/em>\u00a0t\u00eb firmosur nga Presidenti i Rrepublik\u00ebs\u201d.<\/p>\n<p><strong>Kruarja si metafor\u00eb n\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri t\u00eb infektuar<\/strong><\/p>\n<p>Nj\u00eb tjet\u00ebr fenomen grotesk n\u00eb roman \u00ebsht\u00eb edhe kruarja mes bibollasve. T\u00eb gjith\u00eb kruhen. Kruajn\u00eb veten dhe nj\u00ebri-tjetrin.\u00a0<em>M\u00eb kruan ti, t\u00eb kruaj edhe un\u00eb<\/em>, ka marr\u00eb p\u00ebr bibollasit nj\u00eb kuptim idiomatik.<\/p>\n<p>Kruarja tek bibollasit shpjegohet si nj\u00eb fenomen, q\u00eb nxjerr t\u00eb keqen nga trupi, ndihmon p\u00ebr t\u00eb cliruar dioksidin e karbonit dhe gazet toksike si dhe heq skorjet e krijuara nga kruarjet e vjetra. (Kujtoni thirrjen e famshme t\u00eb diktatorit E. Hoxha: \u201ct\u00eb spastrojm\u00eb skorjet\u201d) Kurr\u00eb, thot\u00eb autori, nuk mund ta zgjidhje nj\u00eb hall te zyrtari i zgjebosur i shtetit, pa futur si mik njeriun e zgjebosur me t\u00eb cilin ai kruhej. Qylgjynjt\u00eb e zgjebosur t\u00eb shtetit, i pranonin ryshfetet vet\u00ebm duke patur si nd\u00ebrmjet\u00ebs miqt\u00eb e zgjebosur me t\u00eb cil\u00ebt ata kruheshin. (fq. 141)<\/p>\n<p>Me nj\u00eb shpotitje\u00a0mjaft\u00a0t\u00eb holl\u00eb, ther\u00ebse, autori krijon kapitullin dometh\u00ebns\u00a0\u00a0\u201c<em>Shteti dhe korrupsioni<\/em>\u201d, ku vihen p\u00ebrball\u00eb polici Krroq Murdari, q\u00eb e quante veten \u201c<em>Shteti<\/em>\u201d dhe qytetari dallgauk Kel Fisti, i cili ngase ka qen\u00eb d\u00ebnuar nj\u00ebher\u00eb p\u00ebr korrupsion, njihet me nofk\u00ebn \u201c<em>Korrupsioni<\/em>\u201d . Grotesku arrin gjer aty, sa \u201cKorrupsioni\u201d e mbyll \u201cShtetin\u201d brenda n\u00eb hale t\u00eb gjykat\u00ebs.<\/p>\n<p>Vet\u00ebbetonimi aksidental i Zavit, por q\u00eb trajtohet nga opozita si nj\u00eb vetflijim n\u00eb shenj\u00eb proteste kund\u00ebr qeveris\u00eb, \u00ebsht\u00eb n\u00eb roman nj\u00eb nga pjes\u00ebt me t\u00eb arrira artistikisht, ku vonesat p\u00ebr shp\u00ebtimin e tij, i huaji Kakotas, i krijon enkas p\u00ebr q\u00ebllime fitimi. Edhe k\u00ebt\u00eb rast, i huaj p\u00ebrpiqet ta shfryt\u00ebzoj\u00eb n\u00eb interes t\u00eb tij, duke mos ndjer\u00eb pik\u00eb m\u00ebshire njerzore, edhe pse Zavi\u00a0po vunate ferrin e gjall\u00eb, i varur kok\u00ebposht\u00eb p\u00ebr or\u00eb t\u00eb t\u00ebra.<\/p>\n<p><strong>Mjetet artistike dhe\u00a0leksiku<\/strong><\/p>\n<p>Ve\u00e7 subjektit dhe kompozicionit, n\u00eb proz\u00ebn e Gjinit, do t\u00eb ndesh\u00ebsh nj\u00eb gjuh\u00eb\u00a0mjaft figurative, duke shmangur p\u00ebrs\u00ebritjet, t\u00eb cilat n\u00eb disa raste, n\u00eb proz\u00ebn e gjat\u00eb jan\u00eb t\u00eb pashmangshme. Krahasimi dhe metafora, duke mos\u00a0\u00a0folur fare p\u00ebr n\u00ebntekstin, i cili \u00ebsht\u00eb\u00a0\u00a0i pranish\u00ebm n\u00eb gjith\u00eb l\u00ebnd\u00ebn, jan\u00eb t\u00eb p\u00ebrdora me efkete t\u00eb larta artistike, duke e b\u00ebr\u00eb proz\u00ebn m\u00eb t\u00eb k\u00ebndshme.<\/p>\n<p>Ja disa shembuj:<\/p>\n<p>Sistemet jan\u00eb si muret (dmth ngrihen e bien), i t\u00ebrhoqi fjal\u00ebt, buburrec i madh sa nj\u00eb kok\u00ebrr kumbulle, thesari i sulltanit (n\u00ebnkupto seksin te femra), shitja e pikpyetjeve, shitja e g\u00ebnjeshtrave t\u00eb partis\u00eb, i fishk\u00ebllente fyti si\u00a0toroling\u00eb, ju ngjit damari n\u00eb ball\u00eb\u00a0si rr\u00ebnj\u00eb shqope, i skuqur si spec, rr\u00ebzoi v\u00ebshtrimin, rrasi kok\u00ebn mes supeve, i vari turinjt\u00eb pes\u00eb p\u00ebll\u00ebmb\u00eb (dy figura brenda nj\u00eb shprehje) metafora dhe hiperbola: tre gulshe qeshje, t\u00eb shponte me sy, g\u00ebnjeshtra t\u00eb pjekura, g\u00ebnjeshtra rrumbullake etj.. etj..<\/p>\n<p>Vet\u00ebm nj\u00eb p\u00ebrshkrim:\u00a0<em>\u201cAjo hodhi syt\u00eb nga dritarja ku pa nj\u00eb peisazh t\u00eb ngrir\u00eb, nd\u00ebrsa mbajti vesh nj\u00eb heshtje t\u00eb gjat\u00eb varri. Briri i v\u00ebrdhemt\u00eb i h\u00ebn\u00ebs, derdhte pik\u00eblluesh\u00ebm mjellnajz\u00ebn e nj\u00eb drite t\u00eb zbeht\u00eb mbi gjith\u00ebsin\u00eb. Drur\u00ebt, n\u00ebjher\u00eb i b\u00ebh\u00ebj sikur flinin dhe \u00ebnd\u00ebrronin, nj\u00ebher\u00eb tjet\u00ebr, sikur e p\u00ebrgjonin. Q\u00eb andej nga varrezat, vinte nj\u00eb klithm\u00eb e p\u00ebrvajshme dhe e trishtueshme hutini, q\u00eb p\u00ebrhapte n\u00ebp\u00ebr nat\u00ebn e err\u00ebt kumte t\u00eb frikshme.\u201d<\/em><\/p>\n<p>Gjithashtu, leksiku n\u00eb nj\u00eb vep\u00ebr letrare, \u00ebsht\u00eb\u00a0\u00a0mjeti q\u00eb t\u00eb \u00e7on n\u00eb koh\u00ebn p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn b\u00ebh\u00ebt fjal\u00eb, por edhe n\u00eb vendin ku zhvillohet subjekti. Gjetja e leksikut q\u00eb i shkon rr\u00ebfimit e b\u00ebn vepr\u00ebn shum\u00eb m\u00eb t\u00eb qendrueshme.<\/p>\n<p>Ja disa sh\u00ebmbuj:<\/p>\n<p>Zbriti rrokapjkethi, tarbihat, ca ngic-ngace, u shkartis (u derdh, mbeti pa frym\u00eb), e kapi gollomesh ( le n\u00ebne, lakuriq), shpella e or\u00ebve t\u00eb liga, zavall, eci marrak\u00ebmbthi, foli p\u00ebr\u00e7aptaz, p\u00ebrv\u00eblak, u n\u00ebp\u00ebrduk, lumizhde, me syt\u00eb g\u00ebllduq p\u00ebrjashta, pallavi, k\u00eblysh zardafi, duke u borro\u00e7itur si cjept\u00eb, avdall, kartall, bufalaqe, zgrofull\u00ebn e barkut, ia giligicte kujtes\u00ebn, u d\u00ebgjua nj\u00eb hick\u00eblitje, surrat vrar\u00eblie, gisht\u00ebrinj t\u00eb ngrydh\u00ebt, \u00e7uk\u00ebrmonte kotm\u00ebkot, \u00e7\u00ebf\u00ebsht, buluriu, grra\u00e7i i kungullit, etj.. etj..<\/p>\n<p>K\u00ebto ishin vet\u00ebm disa sh\u00ebnime, t\u00eb marra kalimthi gjat\u00eb leximit n\u00ebp\u00ebr kat\u00ebrqind e dhjet\u00eb faqet e romanit \u201cBibollasit\u201d, pa pretenduar se kam b\u00ebr\u00eb ndonj\u00eb analiz\u00eb t\u00eb mir\u00ebfillt\u00eb. Por, shpresoj, q\u00eb kritika e specializuar letrare, do ta thot\u00eb fjal\u00ebn e saj jo vet\u00ebm p\u00ebr k\u00ebt\u00eb botim, por dhe p\u00ebr botime t\u00eb tjera, duke i dh\u00ebn\u00eb mund\u00ebsin\u00eb lexuesit t\u00eb lexoj\u00eb at\u00eb let\u00ebrsi, q\u00eb p\u00ebrligj koh\u00ebn, at\u00eb let\u00ebrsi, q\u00eb gjendet vet\u00ebm te librat me vler\u00eb.<\/p>\n<p>Autori me t\u00eb drejt\u00eb i ka kushtuar nj\u00eb faqe t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb\u00a0 sponsorizuesit t\u00eb k\u00ebtij libri, biznesmenit dhe aktivistit te njohur p\u00ebr \u00e7eshtjen shqiptare, vatranit Zef Bala.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>MARCH 11, 2011 Shenime rreth\u00a0\u00a0romanit \u201c Bibollasit\u201d, t\u00eb Ramiz Gjinit,\u00a0\u00a0fitues i \u00e7mimit t\u00eb par\u00eb n\u00eb konkursin komb\u00ebtar\u00eb t\u00eb letersis\u00eb\u00a0p\u00ebr vitin 2010 Nga Pjet\u00ebr Jaku T\u00eb\u00a0\u00a0edukuar prej dekadash t\u00eb lexojm\u00eb pothuaj t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn prerje n\u00eb\u00a0proz\u00ebn e gjat\u00eb shqipe, Ramiz Gjini me romanin \u201c Bibollasit\u201d, fitues i \u00e7mimi t\u00eb par\u00eb,<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6555,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-6554","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kritike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6554","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6554"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6554\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6556,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6554\/revisions\/6556"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6555"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6554"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6554"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6554"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}