{"id":6383,"date":"2016-11-17T21:37:26","date_gmt":"2016-11-17T21:37:26","guid":{"rendered":"http:\/\/revistakuvendi.org\/?p=6383"},"modified":"2016-11-17T21:37:26","modified_gmt":"2016-11-17T21:37:26","slug":"roli-i-shoqerive-shqiptare-te-amerikes-ne-mbeshtetje-te-shqiperise-dhe-shtetit-shqiptar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/revistakuvendi.org\/?p=6383","title":{"rendered":"Roli i Shoq\u00ebrive shqiptare t\u00eb Amerik\u00ebs n\u00eb mb\u00ebshtetje t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe shtetit shqiptar"},"content":{"rendered":"<p><strong><a href=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/HYSA-REZEHANA-1.png\" rel=\"attachment wp-att-6384\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-6384\" src=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/HYSA-REZEHANA-1.png\" alt=\"hysa-rezehana-1\" width=\"179\" height=\"200\" \/><\/a>Mr.sc.Rezehana Hysa<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>L\u00ebvvizja Komb\u00ebtare Shqiptar\u00eb krahas shum\u00eb vendeve t\u00eb Europ\u00ebs e Azis\u00eb e shtriu veprimtarin\u00eb e saj\u00a0\u00a0 deri n\u00eb Amerik\u00ebn e larg\u00ebt.M\u00ebrgimtar\u00ebt e par\u00eb shqiptar\u00eb fillimisht u vendos\u00ebn n\u00eb Nju Jork,Boston,n\u00eb Masu\u00e7usets,n\u00eb Filadelfi,n\u00eb Pitsburg t\u00eb Pensilvanis\u00eb e deri n\u00eb Detroit,Cikago,dhe Sejnt Luis etj.t\u00eb cil\u00ebt <!--more-->pas shpalljes s\u00eb pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb u kthyen n\u00eb atdhe p\u00ebr t\u00eb ndihmuar dhe kontribuar moralisht dhe financiarisht n\u00eb\u00a0 nd\u00ebrtimin e vendit.Me gjith\u00eb gjendjen e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb m\u00ebrgimtar\u00ebve\u00a0 shqiptare q\u00eb vepronin n\u00eb Amerik\u00eb ata ishin t\u00eb interesuar edhe p\u00ebr tok\u00ebn m\u00ebm\u00eb,p\u00ebr\u00a0 t\u00eb ardhmen e shtetit shqiptar\u00eb,p\u00ebr fatin e tokave etnike t\u00eb cilat n\u00eb at\u00eb koh\u00eb gjindeshin n\u00ebn pushtimin osman si dhe nga planet grabitqare t\u00eb shteteve fqinje me Shqip\u00ebrin\u00eb.Andaj p\u00ebr ti mbrojtur interesat e tyre komb\u00ebtare themeluan Shoq\u00ebrit\u00eb dhe institucionet e para kulturore t\u00eb bashk\u00ebsis\u00eb shqiptaro-amerikane. Shk\u00ebndijat e para p\u00ebr themelimin e shoq\u00ebrive t\u00eb para shqiptare n\u00eb Amerik\u00eb\u00a0 i gjejm\u00eb n\u00eb fillim t\u00eb shek.XX e sidomos\u00a0\u00a0 n\u00eb vitin 1905 kur nj\u00eb grup intelektual\u00ebsh shqiptar\u00eb me n\u00eb krye Petro Nini Luarasin themeluan shoq\u00ebrin\u00eb shqiptare\u201d<strong>Malli i m\u00ebm\u00ebdheut<\/strong>\u201d,si e para shoq\u00ebri shqiptare n\u00eb Amerik\u00eb,e cila\u00a0 p\u00ebrve\u00e7 mbrojtjes\u00a0 s\u00eb t\u00eb drejtave komb\u00ebtare nga pushtuesit osman dhe shteteve fqinje me Shqip\u00ebrin\u00eb mori inciativ\u00ebn q\u00eb n\u00eb fillim t\u00eb vitit 1908 n\u00eb qytetin Xhemsaun t\u00eb themeloj\u00eb bibliotek\u00ebn e par\u00eb shqiptare n\u00eb Amerik\u00eb,bibliotek\u00eb\u00a0 e cila luajti nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm jo vet\u00ebm n\u00eb informimin e m\u00ebrgat\u00ebs shqiptare p\u00ebr ngjarjet n\u00eb Shqip\u00ebri dhe Ballkan por ndikoi edhe n\u00eb ngritjen e vet\u00ebdijes\u00a0 dhe nd\u00ebrgjegjes komb\u00ebtare.<\/p>\n<p>N\u00eb mb\u00ebshtetje t\u00eb L\u00ebvizjes Komb\u00ebtare Shqiptare krahas shoq\u00ebris\u00eb shqiptare \u201cMalli i m\u00ebm\u00ebdheut\u201d Sotir Peci s\u00ebbashku me shum\u00eb bashk\u00ebkombas t\u00eb tjer\u00eb\u00a0 m\u00eb 1906 arrit\u00ebn t\u00eb\u00a0 botojn\u00eb gazet\u00ebn e par\u00eb\u00a0 n\u00eb Amerik\u00eb,gazet\u00ebn\u201d<strong>Kombi<\/strong>\u201d e cila ishte gazet\u00eb e p\u00ebrjavshme politike,shoq\u00ebrore,letrare n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe dhe pjes\u00ebrisht n\u00eb gjuh\u00ebn fr\u00ebnge,italiane dhe angleze.Gazeta <strong>\u201cKombi<\/strong>\u201dme shkrimet e saj mbajti nj\u00eb q\u00ebndrim kritik ndaj xhonturqve,demaskoi synimet shoviniste t\u00eb shteteve fqinje me Shqip\u00ebrin\u00eb\u00a0 si dhe propagandoi nevoj\u00ebn e bashkimit t\u00eb t\u00eb gjith\u00eb shoq\u00ebrive politike t\u00eb kolonis\u00eb shqiptare t\u00eb SHBA-s\u00eb n\u00eb nj\u00eb organizat\u00eb t\u00eb vetme.Ve\u00e7 tjerash ajo\u00a0 paraqiti edhe veprimtarin\u00eb e m\u00ebrgimtar\u00ebve shqiptar\u00eb n\u00eb SHBA nd\u00ebrsa nga numri 41 i saj botoi edhe nj\u00eb shtes\u00eb me titull \u201cKombi-flet\u00eb letrare\u201d.P\u00ebr pun\u00ebn e saj t\u00eb sukseshme kontribuan shum\u00eb patriot dhe\u00a0 pena t\u00eb shquar t\u00eb kombit si Fan S Noli,i cili p\u00ebr disa koh\u00eb qe edhe redaktor i saj por\u00a0 me pseudonimin Ali Baba Qyteza,pastaj Nikolla Na\u00e7o,Mihajl Grameno,Kristo Dako,Petro Nini Luarasi etj.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/HYSA-REZEHANA-2.png\" rel=\"attachment wp-att-6385\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-6385\" src=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/HYSA-REZEHANA-2-300x114.png\" alt=\"hysa-rezehana-2\" width=\"300\" height=\"114\" \/><\/a><\/p>\n<p>Shqet\u00ebsimin e trojeve etnike shqiptare dhe mbrotjen e t\u00eb drejtave komb\u00ebtare t\u00eb popullit shqiptar\u00eb, shqiptar\u00ebt e m\u00ebrgimit e shfaq\u00ebn jo vet\u00ebm me themelimin e shoq\u00ebrive,klubeve dhe botimin e gazetave n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe por edhe me an\u00eb t\u00eb protestave dhe memorandumeve t\u00eb ndryshme d\u00ebrguar Fuqive t\u00eb M\u00ebdha si dhe n\u00ebp\u00ebrmjet delegacioneve t\u00eb ndryshme t\u00eb cil\u00ebt i p\u00ebrfaq\u00ebsonin t\u00eb drejtat legjitime t\u00eb kombit shqiptar\u00eb.Gjat\u00eb k\u00ebsaj periudhe vlen t\u00eb p\u00ebrmendet protesta e\u00a0 qershor e vitit 1907 e cila\u00a0\u00a0 konsiderohet se \u00ebsht\u00eb protesta e par\u00eb e m\u00ebrgat\u00ebs shqiptare t\u00eb Amerik\u00ebs me karakter nd\u00ebrkomb\u00ebtar dhe n\u00eb mbrotje t\u00eb t\u00eb drejtave komb\u00ebtare t\u00eb popullit shqiptar\u00eb dhe trojeve\u00a0 t\u00eb tyre etnike.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkaq n\u00eb janar t\u00eb vitin 1907 po shqiptar\u00ebt e Amerik\u00ebs themeluan shoq\u00ebrin\u00eb \u201c<strong>Besa-bes\u00eb\u201d<\/strong>n\u00eb krye t\u00eb s\u00eb cil\u00ebs q\u00ebndronte Fan S Noli.P\u00ebr shkak t\u00eb seriozitetit t\u00eb saj kjo shoq\u00ebri e shtriu aktivitetin edhe me shum\u00eb\u00a0 deg\u00eb n\u00eb shum\u00eb qytete t\u00eb SHBA-ve ku kishte bashk\u00ebatdhetar shqiptar\u00eb.Shoq\u00ebria \u201cBesa-bes\u00eb\u201dpunoi p\u00ebr bashkimin e shqiptar\u00ebve n\u00eb luft\u00eb p\u00ebr liri dhe pavar\u00ebsi nd\u00ebrsa n\u00eb korrik t\u00eb vitit 1907 bashk\u00eb me shoq\u00ebrit\u00eb e tjera patriotike n\u00eb SHBA k\u00ebrkoi nga qeveria turke dhe shtetet e tjera njohjen e\u00a0 kombit shqiptar\u00eb,zhvillimin e arsimit dhe t\u00eb ekonomis\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb etj.Ve\u00e7 tjerash Shoq\u00ebria \u201cBesa-bes\u00eb\u201d u b\u00eb nism\u00ebtare edhe\u00a0 p\u00ebr krijimin e kish\u00ebs s\u00eb pavarur shqiptare q\u00eb u themelua m\u00eb 1908 n\u00eb Nju Jork.Nd\u00ebrsa n\u00ebp\u00ebrmjet Gazet\u00ebs \u201cDielli\u201dajo p\u00ebrkrahu kryengritjet antiosmane t\u00eb viteve 1909-1912 dhe mbrojti interesat komb\u00ebtare n\u00eb aren\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare si\u00a0 dhe luajti nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb bashkimin e shoq\u00ebrive patriotike t\u00eb shqiptar\u00ebve n\u00eb SHBA n\u00eb nj\u00eb organizat\u00eb t\u00eb vetme gjeg\u00ebsisht n\u00eb formimin e Federat\u00ebs\u00a0 <strong>\u201cVatra\u201d<\/strong> si organizat\u00eb politike e t\u00eb gjith\u00eb m\u00ebrgimtar\u00ebve shqiptar\u00eb n\u00eb SHBA e cila\u00a0 u krijua nga nj\u00eb grup an\u00ebtar\u00ebsh t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb \u201cBesa-Bes\u00eb\u201d dhe me pjesmarjen e 13 shoq\u00ebrive t\u00eb vogla gjegj\u00ebsisht m\u00eb 28 prill t\u00eb vitit 1912 me kryetar Fan S.Nolin.Nd\u00ebrsa\u00a0 m\u00eb von\u00eb krijoi edhe\u00a0 rreth 70 deg\u00eb t\u00eb saj n\u00eb shum\u00eb qytete ku jetonin dhe bashk\u00ebvepronin m\u00ebrgimtar\u00ebt shqiptar\u00eb.Nd\u00ebrkaq sipas disa burimeve t\u00eb tjera thuhet se Federata panshqiptare \u201cVatra\u201d\u00ebsht\u00eb themeluar n\u00eb vitin 1909.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/HYSA-REZEHANA-3.png\" rel=\"attachment wp-att-6386\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-6386\" src=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/HYSA-REZEHANA-3-300x213.png\" alt=\"hysa-rezehana-3\" width=\"300\" height=\"213\" srcset=\"https:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/HYSA-REZEHANA-3-300x213.png 300w, https:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/HYSA-REZEHANA-3.png 554w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Federata \u201cVatra\u201dluajti nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb historin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb para dhe pas shpalljes sw pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb saj.K\u00ebshtu menj\u00ebher\u00eb pas shpalljes s\u00eb pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb mb\u00ebshteti fuqish\u00ebm Kuvendin komb\u00ebtar t\u00eb Vlor\u00ebs dhe d\u00ebrgoi menjeher\u00eb Fan Nolin n\u00eb formimin e qeveris\u00eb s\u00eb posakrijuar,zhvilloi nj\u00eb propagand\u00eb t\u00eb gj\u00ebr\u00eb\u00a0 n\u00eb\u00a0 mbrotjen me dinjitet t\u00eb kufijve shqiptar\u00eb n\u00eb Konferenc\u00ebn e Londr\u00ebs m\u00eb 1913, punoi n\u00eb diskreditimin\u00a0\u00a0 e propagand\u00ebs armiq\u00ebsore anti-shqiptare e sidomos asaj greke sipas t\u00eb cil\u00ebs t\u00eb t\u00ebr\u00eb orthodoksit e Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb jugut jan\u00eb grek.B\u00ebri p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb tja mbush mendjen Presidentit amerikan Wilson q\u00eb ta merte Shqip\u00ebrin\u00eb n\u00ebn protektoratin amerikan,edhe pse nuk arriti q\u00eb t\u00eb ket\u00eb sukses\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim etj.<\/p>\n<p>Federata\u201dVatra\u201d ka merit\u00eb t\u00eb madhe sepse jo vet\u00ebm q\u00eb financoi d\u00ebrgimin e delegacionit shqiptar\u00eb n\u00eb kryeqytetet e Fuqive t\u00eb M\u00ebdha n\u00eb mbrotje t\u00eb shtetit shqiptar\u00eb dhe t\u00eb drejtave t\u00eb shqiptar\u00ebve edhe jasht\u00eb kufijve administrativ\u00a0 por\u00a0 i ofruan p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb delegacionit shqiptar n\u00eb Konferenc\u00ebn e Paqes n\u00eb Paris t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr t\u00eb d\u00ebshmuar n\u00eb Komitetin e Marr\u00ebdh\u00ebnieve me Jasht\u00eb n\u00eb Senatin Amerikan. Ekspozen\u00eb para Senatit e ka b\u00ebr\u00eb njeri nd\u00ebr an\u00ebtar\u00ebt aktiv t\u00eb Federat\u00ebs Pan-Shqiptare Vatra, Konstandin \u00c7ekrezi (an\u00ebtar i Kolegjiumit t\u00eb Universitetit Kolumbia) i cili pasi paraqiti shkurtimisht Historin\u00eb e Shqip\u00ebrise iu k\u00ebrkoi senator\u00ebve q\u00eb t\u00eb p\u00ebrq\u00ebndroheshin ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb e Jugut. Ai e akuzoi Unionin Pan-Epirot p\u00ebr fallsifikim t\u00eb n\u00ebnshkrimeve n\u00eb memorandumin q\u00eb kjo organizat\u00eb i kishte d\u00ebrguar Konferenc\u00ebs. Ai akuzoi pjesmarr\u00ebsit n\u00eb Konferenc\u00eb se \u00e7\u00ebshtjen e Shqip\u00ebris\u00eb po e p\u00ebrdornin si nj\u00eb objekt kompensimi p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjet e tyre. Kristo Dako po ashtu akuzoi Greqin\u00eb p\u00ebr gjithcka q\u00eb kishte b\u00ebr\u00eb duke d\u00ebshmuar p\u00ebr masakrat e kryera ndaj shqiptar\u00ebve dhe k\u00ebrkoi komision hetimi n\u00eb vend, i cili t\u00eb vendoste p\u00ebr fatin e Shqip\u00ebris\u00eb. Merita e \u201cVatr\u00ebs\u201d q\u00ebndron edhe tek fakti se ajo arriti t\u00eb b\u00ebnte q\u00eb ShBA t\u00eb bllokonte v\u00ebnien n\u00eb jet\u00eb t\u00eb Traktatit t\u00eb Fsheht\u00eb t\u00eb Londr\u00ebs. Pra\u00a0 arrit\u00ebn ta bindin Presidentin Uillson p\u00ebr drejt\u00ebsin\u00eb e kauz\u00ebs s\u00eb tyre.<\/p>\n<p>Kryetar i at\u00ebhersh\u00ebm i Vatr\u00ebs,qe Fan Noli, i cili k\u00ebrkonte nj\u00eb komision amerikan si i vetmi i paansh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb ndihmuar shqiptar\u00ebt p\u00ebr krijimin dhe v\u00ebnien n\u00eb efi\u00e7enc\u00eb t\u00eb nj\u00eb shteti ku \u00e7do shqiptar besnik t\u00eb ndjehej i k\u00ebnaqur. Noli ishte i sigurt\u00eb se shum\u00eb shqiptar\u00eb q\u00eb ishin detyruar t\u00eb emigronin n\u00eb Amerik\u00eb kan\u00eb d\u00ebshir\u00eb t\u00eb kthehen n\u00eb atdhe dhe t\u00eb japin ndihmes\u00ebn n\u00eb zhvillimin e tij dhe &#8220;me futjen e koncepteve amerikane t\u00eb liris\u00eb, ekonomis\u00eb dhe zhvillimit politik&#8221;gjegj\u00ebsisht ta futin Shqip\u00ebrin\u00eb n\u00eb rrug\u00ebn e rilindjes ekonomike dhe kulturore. Institucionet arsimore amerikane, sipas mendimit t\u00eb Nolit, do t\u00eb ishin &#8220;<em>shp\u00ebtim p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb, duke patur parasysh se kultura anglosaksone i p\u00ebrshtat\u00eb et m\u00eb mir\u00eb shpirtit dhe kombit\u00a0 shqiptar\u00eb<\/em>&#8220;.<\/p>\n<p>Federata \u201cVatra\u201dkishte edhe organin e saj me emrin\u201d<strong>Dielli<\/strong>\u201dsi gazet\u00eb e p\u00ebrjavshme politike ,shoq\u00ebrore letrare,kuturore,ekonomike,pedagogjike etj.n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe dhe pjes\u00ebrisht edhe n\u00eb anglisht.Numri i par\u00eb i saj\u00a0 doli n\u00eb Boston t\u00eb SHBA-s\u00eb m\u00eb 15 shkurt t\u00eb vitit 1909 si organ i \u201cFederat\u00ebs Panshqiptare t\u00eb Amerik\u00ebs\u201dVatra\u201dku botohet edhe sot e k\u00ebsaj dite.N\u00eb vitet e para (1909-1924) gjegj\u00ebsisht n\u00eb koh\u00ebn kur botues ishte Fan Noli u b\u00eb nj\u00eb nga tribunat m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb \u00e7\u00ebshtjes komb\u00ebtare,p\u00ebrkrahu l\u00ebvizjen p\u00ebr \u00e7lirimin e pavar\u00ebsis\u00eb t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb,luftoi kund\u00ebr synimeve grabitqare t\u00eb shovenist\u00ebve grek,s\u00ebrbe e bullgar\u00eb,propangandoi iden\u00eb e bashkimit komb\u00ebtar dhe hartoi nj\u00eb platform\u00eb e program t\u00eb p\u00ebrcaktuar politik,ekonomik,kulturor e arsimor sipas modeleve euro-atlantike t\u00eb koh\u00ebs.P\u00ebr shkak t\u00eb cenzurave osmane n\u00eb Shqip\u00ebri dhe kontradiktave t\u00eb botuesve disa her\u00eb iu desht t\u00eb ket\u00eb nd\u00ebrprerje t\u00eb shkurtra ose doli me tituj t\u00eb tjer\u00eb si\u201dDielli e Flamuri\u201d(1910-1911),\u201dFlamuri\u201d(1910),\u201dPurteka\u201d(1923)\u201dKombi n\u00eb rrezik\u201d(1923).P\u00ebr shkak t\u00eb kontradiktave t\u00eb mbrendshme\u00a0 gazeta \u201cDielli\u201dm\u00eb 1936 u botua n\u00eb dy verzione dhe n\u00eb dy vende t\u00eb ndryshme n\u00eb Boston dhe n\u00eb Detroit etj.<\/p>\n<p>\u201cVatra\u201d dhe \u201cDielli\u201d nuk lejuan si dhe d\u00ebrguan nj\u00eb Memorandum deri te\u00a0 Presidenti Uillson,p\u00ebr mos takimin e tij me Esat Pash\u00eb Toptanin duke e konsideruar k\u00ebt\u00eb t\u00eb fundit nj\u00eb nj\u00ebri q\u00eb &#8220;nuk p\u00ebrfaq\u00ebson ask\u00ebnd tjet\u00ebr p\u00ebrve\u00e7se veten e tij&#8221;.N\u00eb periudh\u00ebn 1918-1920 Federata\u201dVatra\u201dorganizoi d\u00ebrgimin n\u00eb Shqip\u00ebri t\u00eb mjaft patriot\u00ebve q\u00eb ndihmuan n\u00eb rim\u00ebk\u00ebmbjen e shtetit shqiptar\u00eb\u00a0 si dhe me nism\u00ebn e fondeve t\u00eb saj krijuan \u201cBand\u00ebn e vatr\u00ebs\u201d,si pararend\u00ebse e band\u00ebs komb\u00ebtare t\u00eb shtetit shqiptar\u00eb dhe Orkestr\u00ebs frymore t\u00eb forcave t\u00eb armatosura t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.Merit\u00eb t\u00eb posa\u00e7me krahas t\u00eb tjer\u00ebve\u00a0 pati edhe Thoma Nasi nga Drenova i diplomuar n\u00eb flaut n\u00eb Konzervatorin e Bostonit i cili n\u00eb vitin 1920 vjen n\u00eb Shqip\u00ebri p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur Luft\u00ebs e Vlor\u00ebs.P\u00ebr 5 vjet s\u00ebbashku me t\u00eb shoqen e tij Olimpia organizoi jet\u00ebn koncertore dhe edukimin muzikor n\u00eb vend.Ai ishte edhe themelues i Orkestr\u00ebs s\u00eb Filarmonis\u00eb n\u00eb Masa\u00e7usets m\u00eb 1917.<\/p>\n<p>Shoq\u00ebrit\u00eb shqiptare t\u00eb m\u00ebrgimit krahas misionit t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr ngritjen e nd\u00ebrgjegjes komb\u00ebtare t\u00eb popullit shqiptar\u00eb p\u00ebr liri dhe pavarsi me an\u00eb t\u00eb tribunave, botimit t\u00eb gazetave,revistave dhe librave shkollor n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe her\u00eb pas here mblidhnin ndihma n\u00eb t\u00eb holla edhe p\u00ebr bashk\u00ebkombasit e tyre n\u00eb Shqip\u00ebri.Si dhe n\u00eb bashk\u00ebveprim me kolonit\u00eb shqiptare t\u00eb Bukureshtit,Sofjes,Stambollit,Egjiptit etj.ndihmuan me mjete financiare veprimtarin\u00eb e komiteteve shqiptare dhe \u00e7etave t\u00eb armatosuara\u00a0 dhe d\u00ebrgimin vullnetar\u00ebve shqiptar\u00eb duke\u00a0 dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb ndihmes\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb organizimin dhe n\u00eb p\u00ebrgaditjen e luft\u00ebs s\u00eb armatosur n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n<p>Veprimtarin\u00eb\u00a0 e shoq\u00ebrive shqiptare n\u00eb Amerik\u00eb e gjejm\u00eb edhe n\u00eb vitet e ardhshme si nj\u00eb faktor i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb mbrotje t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb popullit shqiptar\u00eb\u00a0 dhe bashkimin e trojeve shqiptare edhe pas shpalljes s\u00eb pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb,mbajtjes s\u00eb Konferenc\u00ebs s\u00eb Londr\u00ebs m\u00eb 1913,Konferenc\u00ebs s\u00eb paq\u00ebs m\u00eb 1919 etj.<\/p>\n<p>Roli i Vatr\u00ebs dhe Diellit ishte evidente edhe gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb I-r\u00eb dhe t\u00eb II-t\u00eb Bot\u00ebrore si dhe mb\u00ebshtet\u00ebse e Qeveris\u00eb s\u00eb Ahmet Zogut.Madje ky i fundit mendonte t\u00eb krijonte nj\u00eb kabinet me 4-5 an\u00ebtar dhe me nj\u00eb trup t\u00eb vog\u00ebl p\u00ebrfaq\u00ebsuesish t\u00eb zgjedhur nga kolonit\u00eb t\u00eb cil\u00ebt ai do ti financonte gjat\u00eb dy viteve t\u00eb para nga krijimi i saj.Ide t\u00eb cil\u00ebn ia plasoi edhe ish ministrit britanik n\u00eb Tiran\u00eb Rayan m\u00eb 24 janar 1942.Fillimisht\u00a0 ideja e Zogut u pranua nga Faik Konica dhe m\u00eb pastaj nga Fan Noli,si dy nga figurat m\u00eb t\u00eb spikatura t\u00eb shqiptar\u00ebve t\u00eb Amerik\u00ebs dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht ish kund\u00ebrshtar t\u00eb Zogut,por d\u00ebshtoi sepse nuk u p\u00ebrkrah nga nj\u00eb num\u00ebr simbolik i an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb \u201cVatra\u201d,dhe \u201cShqip\u00ebria e Lir\u00eb\u201dmadje as nga diplomacia angleze dhe amerikane.<\/p>\n<p>Marr\u00ebdh\u00ebniet e saj me shtetin am\u00eb kan\u00eb qen\u00eb pak a shum\u00eb\u00a0 t\u00eb q\u00ebndrueshme, pavar\u00ebsisht nga sistemet e qeverit\u00eb e ardhura n\u00eb pushtet, apo mungesa e marr\u00ebdh\u00ebnieve diplomatike shqiptaro-amerikane, gjegjwsisht nga viti 1939 deri n\u00eb vitin 1991.<\/p>\n<p>Sot numri i shoqatave shqiptare n\u00eb SHBA\u00a0 \u00ebsht\u00eb i madh,sa q\u00eb n\u00eb \u00e7do qytet t\u00eb Amerik\u00ebs ku jetojn\u00eb dhe bashk\u00ebveprojn\u00eb bashk\u00ebkombasit tan\u00eb egzistojn\u00eb me dhjetra shoqata shqiptare dhe disa gazeta n\u00eb gjuh\u00ebs shqipe,Nd\u00ebrsa fal teknik\u00ebs dhe teknologjis\u00eb m\u00eb t\u00eb sofistikuar digjitale\u00a0 bashk\u00ebkombasit tan\u00eb kan\u00eb mund\u00ebsi ti ndjekin edhe\u00a0 mediumet\u00a0 n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe q\u00eb konsiderohet se \u00ebsht\u00eb\u00a0 edhe nj\u00eb alibi e fort\u00eb n\u00eb ruatjen e identitetit komb\u00ebtar dhe bashkimin e t\u00eb gjith\u00eb trojeve shqiptare t\u00eb cilat momentalisht jan\u00eb jasht\u00eb kufijve administrative t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mr.sc.Rezehana Hysa &nbsp; L\u00ebvvizja Komb\u00ebtare Shqiptar\u00eb krahas shum\u00eb vendeve t\u00eb Europ\u00ebs e Azis\u00eb e shtriu veprimtarin\u00eb e saj\u00a0\u00a0 deri n\u00eb Amerik\u00ebn e larg\u00ebt.M\u00ebrgimtar\u00ebt e par\u00eb shqiptar\u00eb fillimisht u vendos\u00ebn n\u00eb Nju Jork,Boston,n\u00eb Masu\u00e7usets,n\u00eb Filadelfi,n\u00eb Pitsburg t\u00eb Pensilvanis\u00eb e deri n\u00eb Detroit,Cikago,dhe Sejnt Luis etj.t\u00eb cil\u00ebt<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6384,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-6383","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-histori-gjeografi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6383","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6383"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6383\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6387,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6383\/revisions\/6387"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6384"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6383"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6383"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6383"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}