{"id":6095,"date":"2016-05-21T12:42:33","date_gmt":"2016-05-21T12:42:33","guid":{"rendered":"http:\/\/revistakuvendi.org\/?p=6095"},"modified":"2016-05-21T12:42:55","modified_gmt":"2016-05-21T12:42:55","slug":"fluger-per-eren","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/revistakuvendi.org\/?p=6095","title":{"rendered":"Fluger p\u00ebr Er\u00ebn!"},"content":{"rendered":"<p>Esse analiz\u00eb rreth v\u00ebllmeve poetike,<strong>\u201c Bija E\u2019r\u00ebs \u201d <\/strong>dhe<strong>\u201cAt\u2019je, At\u2019her\u00eb, At\u2019dhe\u201d, <\/strong>t\u00eb poetesdhe esseiste-s, Elinda MARKU.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong><a href=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/A.-MONDA-MOISIU.png\" rel=\"attachment wp-att-6086\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-6086\" src=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/A.-MONDA-MOISIU.png\" alt=\"A. MONDA MOISIU\" width=\"129\" height=\"192\" \/><\/a>Shkruar nga Raimonda MOISIU<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Shkrimtari dhe poeti q\u00ebndrojn\u00eb midis hap\u00ebsir\u00ebs dhe universales, midis s\u00eb p\u00ebrditshmes njer\u00ebzore dhe\u00a0 s\u00eb kuptueshmes hyjnore, brenda l\u00ebkur\u00ebs s\u00eb tyre krijuese, pasionit e talentit, n\u00ebn aureol\u00ebn e ndikimit letraro-artistik,<!--more--> filozofik dhe sensin q\u00eb i karakterizon, p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb kuptim,jet\u00ebs dhe dashuris\u00eb. Shkrimtari e poeti\u00a0 humbasin n\u00eb thell\u00ebsit\u00eb e shpirtit dhe zbulojn\u00eb\u00a0 atributet e bukuris\u00eb shpirt\u00ebrore dhe fizike, t\u00eb fshehtat e shpirtit, kujtes\u00ebs dhe p\u00ebrvojave jet\u00ebsore n\u00eb k\u00ebndv\u00ebshtrimin\u00a0 metaforik dhe komponentit vler\u00ebsues t\u00eb promovimit t\u00eb vlerave sipas artit krijues bashk\u00ebkohor. Ata hyjn\u00eb brenda n\u00eb shpirtin njer\u00ebzor, p\u00ebrpjekje kjo, p\u00ebr t\u00eb shpjeguar enigmat e bot\u00ebs, me realitetin, natyr\u00ebn dhe shoq\u00ebrin\u00eb, me t\u00eb mirat e t\u00eb metat e saj, me dhimbjet dhe dashurit\u00eb\u00a0 e jet\u00ebs. T\u00eb qen\u00ebt shkrimtar e poet \u00ebsht\u00eb njer\u00ebzore, atribut i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm, sepse vet\u00eb jeta e njeriut \u00ebsht\u00eb nj\u00eb\u00a0 poezi apo romani i jet\u00ebs, kombinimi i artit t\u00eb t\u00eb jetuarit\u00a0 me filozofin\u00eb, psikiken dhe shpirt\u00ebroren.<\/p>\n<p>Poetesha dhe esseist-ja Elinda Marku ka botuar s\u00eb fundmi dy v\u00ebllime me poezi dhe esse, t\u00eb titulluara;<strong>\u201c Bija E\u2019r\u00ebs \u201d dhe \u201cAt\u2019je, At\u2019her\u00eb, At\u2019dhe\u201d, <\/strong>botime k\u00ebto,\u00a0 t\u00eb dala nga sht\u00ebpia botuese LibrariumHaemus, Bukuresht-Tirana. Botimi i tyre\u00a0 rriti ndjesh\u00ebm jo vet\u00ebm vler\u00ebsimin dhe interesin nga kritika e koh\u00ebs ndaj krijimtaris\u00eb s\u00eb poetes, prozatores dhe esseiste-s, Elinda Marku,\u00a0 por edhe ndikimin e admiruesh\u00ebm t\u00eb poetes\u00a0 n\u00eb let\u00ebrsin\u00eb bashk\u00ebkohore, at\u00eb t\u00eb letrave shqipe dhe let\u00ebrsis\u00eb post-komuniste n\u00eb ekzil, vecmas n\u00eb Amerik\u00eb ku ajo jeton, punon e krijon.\u00a0 Duke kund\u00ebrshtuar fort tradit\u00ebn imituese, q\u00eb kishte dominuar poezin\u00eb shqiptare dhe let\u00ebrsin\u00eb\u00a0 e realizmit socialist, prania poetike e Elinda Markut zgjeroi fokusin e poezis\u00eb, duke e shk\u00ebputur at\u00eb nga rrethi i ngusht\u00eb tematik, shqet\u00ebsimet brenda shpirtit dhe p\u00ebrvojave jet\u00ebsore t\u00eb nj\u00eb individi n\u00eb kontekstin historik, social, kulturor, politik, dhe ekonomik me nj\u00eb p\u00ebrsosm\u00ebri t\u00eb rall\u00eb filozofike dhe ndjeshm\u00ebri artistike, pozicionimit t\u00eb saj- fluger p\u00ebr er\u00ebn- p\u00ebr t\u2019u shprehur lirsh\u00ebm, p\u00ebrpos pasionit dhe intimitetit t\u00eb identitetit poetik, motivit e veprimit, t\u00eb p\u00ebrjetuarit t\u00eb k\u00ebtyre vlerave dhe p\u00ebrmbajtjen e tyre ideo-artistike.Duke shfryt\u00ebzuar verbin poetik me energji shpreh\u00ebse, intensitet dhe vrullsh\u00ebm, Elinda Marku \u00ebsht\u00eb k\u00ebmb\u00ebngul\u00ebse dhe e guxim\u00ebshme, provokatore dhe reformatore duke hedhur k\u00ebshtu bazat e nj\u00eb kritike t\u00eb q\u00ebndrueshme t\u00eb momenteve historike t\u00eb jet\u00ebs dhe t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb, analogjin\u00eb meditative t\u00eb s\u00eb kaluar\u00ebs me bashk\u00ebkohoren dhe parimet moderne universale, konfirmon kuptimin historik me ekzistenc\u00ebn e karakterit baladik dhe elementet mitike, paktine shpirtit me intimen dhe fenomenet e jet\u00ebs, t\u00eb cilat Marku ishqipton me z\u00ebrin e vet poetik dhe esseist-estetik. Konotacioni krijues fem\u00ebror, qytetar dhe intelektual i Elinda Markut e tejkalon dometh\u00ebnien e saj si poete dhe esseiste, p\u00ebrmes v\u00ebrshimit t\u00eb nj\u00eb ironie dhe autoironie, sarkaz\u00ebm e satir\u00eb t\u00eb mpreht\u00eb, zbavit\u00ebse dhe d\u00ebrrmuese me\u00a0 t\u00eb gjith\u00eb spektrin e ndjenjave t\u00eb nd\u00ebrlikuara,kontradiktat, dilemat morale, sociale\u00a0 dhe politike, trishtimit e shpres\u00ebs, tendencat artistike dhe letrare t\u00eb koh\u00ebs son\u00eb dhe t\u00eb nj\u00eb shpirtit t\u00eb trazuar ndaj harres\u00ebs e mosharres\u00ebs p\u00ebr:<strong> \u201cAt\u2019je, At\u2019her\u00eb, At\u2019dhe\u201d,\u00a0 <\/strong>-dhe shpirtit optimist p\u00ebr jet\u00ebn e mbijetes\u00ebn,\u00a0 n\u00ebp\u00ebr t\u00eb cilat p\u00ebrcohet filozofia e rilindjes s\u00eb pafundme t\u00eb jet\u00ebs dhe peripecit\u00eb e saj.\u00a0 Poetja dhe Esseist-ja Elinda Marku \u00ebsht\u00eb dhe mbetet nj\u00eb figur\u00eb nd\u00ebrgjegj\u00ebsuese me konceptet filozofike dhe qasjet ndaj dukurive t\u00eb natyr\u00ebs e jet\u00ebs, mbetet<strong>\u201c Bija E\u2019r\u00ebs \u201d, <\/strong>forc\u00ebkonstante e mospajtu\u00ebshm\u00ebris\u00eb, q\u00ebsfidon themelet e t\u00eb kuptuarit t\u00eb bot\u00ebs dhe konotacioneve t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta historike, social -kulturore dhe q\u00ebllimit t\u00ebartit n\u00eb vetvete.Sensibiliteti dhe figuracioni poetik, i Elinda Markut, jan\u00eb t\u00eb dominuara nga komunikimi ndjesor, subjektit lirik dhe i natyrsh\u00ebm, mall e breng\u00eb, respekti ndaj m\u00eb sublimes, dashuris\u00eb njer\u00ebzore.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/eLI-LIBRI.png\" rel=\"attachment wp-att-6097\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-6097\" src=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/eLI-LIBRI-208x300.png\" alt=\"eLI LIBRI\" width=\"208\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/eLI-LIBRI-208x300.png 208w, https:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/eLI-LIBRI.png 260w\" sizes=\"auto, (max-width: 208px) 100vw, 208px\" \/><\/a><\/p>\n<p>P\u00ebr nga liria e t\u00eb shprehurit dhe e krijimit, autorja Elinda Marku ka p\u00ebrzgjedhur q\u00eb t\u00eb dy v\u00ebllimet me poezi, t\u2019i paraqes\u00eb jo t\u00eb ndara n\u00eb cikle, por me titujt respektiv\u00eb,\u00a0 q\u00eb eksplorojn\u00eb kufijt\u00eb,\u00a0 jo vet\u00ebm t\u00eb gjuh\u00ebs dhe figurave letrare, por poetja\u00a0 i konsideron ato;<strong> \u201cdritare transparente\u201d,\u00a0 <\/strong>q\u00eb vet\u00eb titujt e tyre t\u00eb jen\u00eb me pak fjal\u00eb,\u00a0 p\u00ebr t\u00eb\u00a0 shnd\u00ebrruar rebelimin shpirt\u00ebror, kompleksitetin shpirt\u00ebror t\u00eb ndjenjave dhe emocioneve\u00a0 n\u00eb poezi<strong>; \u201cKy nuk \u00ebsht\u00eb mall\u201d, \u201cN\u00ebse Shkruaj\u201d, \u201cEdhe n\u00eb parajs\u00eb ndodh t\u00eb vdesin\u201d, \u201cMiti i kufinit\u201d, \u201cN\u00eb dashuri\u201d, \u201cT\u00eb heshtnin femrat si h\u00ebna\u201d,\u00a0\u00a0 \u201cPejsazh n\u00eb mendje\u201d, \u201cS\u2019ka vdekje q\u00eb m\u2019i merr Poet\u00ebt\u201d, \u201cK\u00ebshilla Mar\u00ebs\u201d, \u201cUnaza e Dit\u00ebs\u201d, \u201cDuke pir\u00eb me Poetin\u201d, \u201cI\u2019lire\u201d etj, etj, (<\/strong>tituj nga v\u00ebllimi poetik<strong> \u201c Bija E\u2019r\u00ebs \u201d), -\u201cFjala\u201d, \u201cK\u00ebnga e lot\u00ebve\u201d, \u201cVerbimi i bor\u00ebs\u201d,\u00a0 \u201cKoha\u201d, \u201cFlak\u00eb\u201d, \u201cMara dhe Atdheu i \u00cbngj\u00ebjve\u201d, \u201cN\u00eb vendin ku asht ba \u201cKuvendi i Lezh\u00ebs\u201d,\u201cPranga\u201d, Treg\u00ebtar\u00ebt e Atdheut\u201d, <\/strong>etj, etj,<strong> (<\/strong>tituj nga\u00a0 v\u00ebllimi poetik<strong> \u201cAt\u2019je, At\u2019her\u00eb, At\u2019dhe\u201d).<\/strong><\/p>\n<p>Titujlirik\u00eb\u00a0 q\u00ebzb\u00ebrthejn\u00eb t\u00eb v\u00ebrtetat universale dhe realitetet, implikimet e r\u00ebnd\u00ebsishme dhe gj\u00ebrat misterioz\u00eb n\u00eb debatin aktual post-modern, d\u00ebshmi drith\u00ebruese plot drit\u00eb, por q\u00eb inkurajojn\u00eb, aventurat e psikikes e shpirt\u00ebrores, kuptimin e tyre, vecmas n\u00eb epok\u00ebn e nisjes dhe ikjes, por q\u00eb Marku i konsideron ato nd\u00ebr ndikimet m\u00eb t\u00eb forta n\u00eb evokimin delikat t\u00eb tradit\u00ebs, mallit dhe dhimbjes.Bota poetikee Markuteksploron vet\u00ebdijen dhe subjektivitetitin e dram\u00ebs njer\u00ebzore, sociale e historike n\u00eb kufijt\u00eb e koh\u00ebs s\u00eb pakoh\u00eb, me intimitetin i shprehjes lirike, fabulor dhe\u00a0 interesant, godit\u00ebse dhe delikate, ironike e t\u00eb sinqerta,\u00a0 faktor\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm dhe zgjedhje t\u00eb\u00a0 suksesshme k\u00ebto t\u00eb\u00a0 autores, q\u00eb n\u00ebnkuptojn\u00eb\u00a0 stilin e jet\u00ebs t\u00eb individit e shoq\u00ebris\u00eb, pasurin\u00eb shpirt\u00ebrore e materiale, pesh\u00ebn e historis\u00eb dhe\u00a0 statusin social, mediumi transparent i ekzistenc\u00ebs njer\u00ebzore, t\u00eb\u00a0 fragmentarizuar me sqim\u00eb intelektuale dhe me forc\u00ebn e dhimbjes t\u00eb dashuris\u00eb njer\u00ebzore.<\/p>\n<p><strong>\u201cJan\u00eb burr\u00ebruar Malet,\/plaka pritje jep e merr shpirt,\/buz\u00eb nj\u00eb lumi t\u00eb shterur,\/matan\u00eb t\u00eb cilit tymosin sht\u00ebpi t\u00eb ul\u00ebta,\/me hije shtatlart\u00eb brenda.\u201d (<\/strong>poezia<strong> \u201cKy nuk \u00ebsht\u00eb mall\u201d, f.9,\u201cBija E\u2019r\u00ebs \u201d). <\/strong>Sinteza dhe motivi i njohur i poetes \u00ebsht\u00eb unike dhe me pjekuri poetike t\u00eb p\u00ebrsosur n\u00eb k\u00ebto vargje, t\u00eb mir\u00ebvendosura me\u00a0 seriozitetin moral dhe shpirt\u00ebror, gjeografin\u00eb dhe gjeometrin\u00eb e duk\u00ebshme t\u00eb faktor\u00ebve t\u00eb jasht\u00ebmsi nevoj\u00eb fizike;<strong> \u201cmalet, lumi, sht\u00ebpit\u00eb e ul\u00ebta\u201d, <\/strong>dhe faktor\u00ebve t\u00eb brendsh\u00ebm t\u00eb frym\u00ebmarrjes si frym\u00ebzuese e gjendjes metafizike;<strong> \u201cburr\u00ebruar, plaka, shpirt, hije shtatlart\u00eb brenda\u201d, &#8211;<\/strong>varg\u00ebzon poetja, pik\u00ebn e nisjes,\u00a0 t\u00eb ikjes e t\u00eb pritjes, aluzionet e koduara t\u00eb klithm\u00ebs shpirt\u00ebrore e riciklimit t\u00eb jet\u00ebs. Marr\u00ebdh\u00ebnie komplekse k\u00ebto,<\/p>\n<p>t\u00eb shprehura\u00a0 brenda imazheve dhe gjuh\u00ebs metaforike, q\u00eb formojn\u00eb dialektik\u00ebn e mallit e breng\u00ebs p\u00ebrtej ikjes dhe ardhjes, dhe p\u00ebrballjen dramatike t\u00eb tyre, dhimbjes e dashuris\u00eb<strong>; \u201cAtje qet\u00ebsia mbr\u00ebmjeve bie si shiu,\/si shiu im i mbytur n\u00eb pakuptimin e ikjes,\/n\u00eb pakuptimin e t\u00eb gjitha ikjeve\u201d. <\/strong>Ndjenja e metafora t\u00eb rr\u00ebnjosura\u00a0 thell\u00eb\u00a0 n\u00eb mpreht\u00ebsin\u00eb e dialektik\u00ebs e cila vendos mbi cdo gj\u00eb dhe krijojn\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie\u00a0 spontane n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, t\u00eb imagjinat\u00ebs dhe ndjenj\u00ebs:<strong>\u201cQiellit i nxihet rrethi i syve,\/Nd\u00ebrsa grat\u00eb lajn\u00eb reliket e gush\u00ebs me lot,\/Ku ta dish se c\u2019ngjyr\u00eb i kan\u00eb lot\u00ebt,\/grat\u00eb e atjeshme,\/Atje\u2026\/mb\u00ebshtetur mbas nj\u00eb gardhi t\u00eb krimbur, nj\u00eb der\u00eb pa sht\u00ebpi,\/m\u00eb pret mua t\u2019i trokas.\u201d, &#8211;<\/strong>Marku, e zhytur n\u00eb melankoli lidh fabul\u00ebn e poezis\u00eb,<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/ELI-LIBRI.png\" rel=\"attachment wp-att-6098\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-6098\" src=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/ELI-LIBRI-221x300.png\" alt=\"ELI, LIBRI\" width=\"221\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/ELI-LIBRI-221x300.png 221w, https:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/ELI-LIBRI.png 264w\" sizes=\"auto, (max-width: 221px) 100vw, 221px\" \/><\/a><\/p>\n<p><strong>\u00a0\u201cKy nuk \u00ebsht\u00eb mall\u201d (\u201cBija E\u2019r\u00ebs ), <\/strong>me\u00a0 fatin e individit (gruas), gjendjen shpirt\u00ebrore, aspektet e p\u00ebrvojat personale, me njer\u00ebzit e sendet q\u00eb e rrethojn\u00eb, marr\u00ebdh\u00ebnie kjo e krijuar me mjesht\u00ebri e profesionaliz\u00ebm nga Marku, por q\u00eb ndikon p\u00ebr jetes\u00ebn dhe mbijetes\u00ebn, dhimbjen imagjinare, mallin, trishtimin dhe dashurin\u00eb.<\/p>\n<p><strong>\u201cT\u00eb gjitha kthimet do t\u2019i blija me gjakun tim,\/Gjaku \u00ebsht\u00eb lum\u00eb i rr\u00ebmbyer,\/N\u00eb t\u00eb cilin m\u00eb duhet t\u00eb lundroj,\/P\u00ebr t\u00eb mb\u00ebrritur atje,\/Ku e v\u00ebrteta ime nuk tretet.\u201d (<\/strong>poezia<strong> \u201cP\u00ebr At\u2019dhe\u201d, f.100, <\/strong>nga<strong> \u201cAt\u2019je, At\u2019her\u00eb, At\u2019dhe\u201d).<\/strong><\/p>\n<p>Marku ka dhuntin\u00eb t\u00eb paraqes\u00eb n\u00eb struktur\u00ebn e nj\u00eb poezie t\u00eb shkurt\u00ebr; bashkimin unik individual me\u00a0 momente t\u00eb dhimbsh\u00ebme e historike n\u00eb jet\u00eb, q\u00eb lindin nga t\u00eb q\u00ebnit d\u00ebshmitare dhe v\u00ebzhguese e ngjarjeve, shqet\u00ebsimeve, detajeve\u00a0 dhe p\u00ebrvojave jet\u00ebsore p\u00ebrreth saj dhe\u00a0 marr\u00ebdh\u00ebnieve mes natyr\u00ebs, njer\u00ebzve dhe sendeve q\u00eb e rrethojn\u00eb;<strong> \u201c Kam koh\u00eb q\u00eb nuk cmendem,\/T\u00eb cmendem s\u2019kam koh\u00eb,\/Kam koh\u00eb q\u00eb nuk qaj,\/T\u00eb k\u00ebndoj s\u2019kam koh\u00eb\u201d. <\/strong>Poetja kodifikon gjuh\u00ebn poetike; lirik\u00eb e shkurt\u00ebr, muzikalitet ting\u00ebllues dhe kolorit lokal t\u00eb spikatur p\u00ebr nga mjesht\u00ebria\u00a0 artistike dhe mendim filozofik,\u00a0 prirje e talentit t\u00eb poetes Marku, t\u00eb transmetuara n\u00ebp\u00ebrmjet meditimit dhe monologut t\u00eb situatave t\u00eb imta emocionale;<strong> \u201cKam koh\u00eb q\u00eb nuk iki,\/T\u00eb rri nuk kam koh\u00eb,\/Kam koh\u00eb q\u00eb nuk lindem,,\/T\u00eb vdes nuk kam koh\u00eb!\u201d-<\/strong>n\u00ebn efektin e mir\u00ebfillt\u00eb\u00a0 t\u00eb natyr\u00ebs s\u00eb dashuris\u00eb dhe kostot e saj njer\u00ebzore;mallit e breng\u00ebs, g\u00ebzimit dhe hidh\u00ebrimit, dhimbjeve t\u00eb lindjes dhe grahm\u00ebs\u00a0 s\u00eb vdekjes, dashuris\u00eb dhe nd\u00ebshkimit si mish\u00ebrim simbolik i agonis\u00eb s\u00eb t\u00eb p\u00ebrditshmes njer\u00ebzore dhe\u00a0 aktit t\u00eb intimitetit t\u00eb thell\u00eb n\u00eb ngjizjen e impulsit jetik, dhe misterit t\u00eb heshtjes s\u00eb p\u00ebrjet\u00ebshme.<\/p>\n<p><strong>\u201cShpesh e pushtoj qiellin e shtat\u00eb,\/Shtat\u00eb her\u00eb kam r\u00ebn\u00eb n\u00eb nj\u00eb dashni t\u00eb vetme,\/t\u00eb shoh sic je, banor e vet\u00ebm,\/Tek i shtati qiell r\u00ebn\u00eb p\u00ebr tok\u00eb.\u201d, (<\/strong>nga poezia<strong> \u201cN\u00eb nj\u00eb dashuri t\u00eb vetme\u201df.15)<\/strong><\/p>\n<p>Efekti i hirsh\u00ebm alegorik i jep shum\u00eb avantazh autores t\u00eb<strong> \u201cgjuaj\u00eb agimin\u201d <\/strong>e poezis\u00eb lirike, me romanc\u00ebn dhe dramaticitetin e bardh\u00eb gjat\u00eb <strong>\u201cpelegrinazhit hyjnor\u201d (qiellin e shtat\u00eb),\u00a0 <\/strong>t\u00eb cilat zb\u00ebrthejn\u00eb p\u00ebrmbledhjen mjesht\u00ebrore lirike dhe efektet letraro-artistike, duke na kujtuar faktin se; Marku\u00a0 \u00ebsht\u00eb nj\u00eb gruame t\u00eb gjitha\u00a0 nuancat e\u00a0 intensitetitt\u00eb apasionuar emocional, delikates\u00eb dhe fuqis\u00eb shpreh\u00ebse;<strong>\u201cPash m\u00eb pash i rash\u00eb oqeanit -lot i bukur\/I s\u00eb Bukur\u00ebs s\u00eb Dheut,\/Q\u00eb kurr\u00eb s\u2019u zgjua vajesh t\u00eb t\u2019kisha ty,\/Q\u00eb dhjetra stacione pritjesh ngrite,\/E bukura e Dheut pran\u00eb teje t\u00eb priste.\u201d <\/strong><\/p>\n<p>Me nj\u00eb stil poetik t\u00eb rrall\u00eb dhe imagjinativ, Marku evokon vizionin e frym\u00ebzuar me vargje t\u00eb mrekullueshme e t\u00eb ngrohta\u00a0 t\u00eb bukuris\u00eb shpirt\u00ebrore\u00a0 dhe eleganc\u00ebs t\u00eb m\u00ebkatit t\u00eb bardh\u00eb, n\u00ebn sharmin e<strong> \u201cs\u00eb Bukur\u00ebs s\u00eb Dheut\u201d\u00a0 <\/strong>dhe<strong> \u201ckomand\u00ebn\u201d <\/strong>e p\u00ebrjet\u00ebshme t\u00eb zemr\u00ebs s\u00eb njeriut, q\u00eb mbart n\u00eb vetvete dashurit\u00eb e jet\u00ebs dhe q\u00ebndrueshm\u00ebrin\u00eb e tyre:<strong> \u201c Na ishte e c\u2019na asht,\/Asnj\u00ebher\u00eb vet\u00ebm, asnj\u00ebher\u00eb bashk\u00eb<\/strong>!\u201d Madh\u00ebshtia poetike dhe kombinacioni harmonizues\u00a0 n\u00eb vargjet e fundit t\u00eb poezis\u00eb,\u00a0 i kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb\u00a0 Elinda Markut, suksesin e krijimit t\u00eb\u00a0 nj\u00eb standarti realistik n\u00eb poezi, q\u00ebrip\u00ebrcaktonsubjektin dhe trajtimin e let\u00ebrsis\u00eb bashk\u00ebkohore. Njer\u00ebzorja e individ\u00ebve t\u00eb zakonsh\u00ebm k\u00ebrkon trajtim t\u00eb plot\u00eb artistik e filozofik, psikik e shpirt\u00ebror, dhe Marku ia del, &#8211; plot aft\u00ebsi e talent zgjeron gam\u00ebn e t\u00eb shprehurit poetik, duke p\u00ebrmbledhur t\u00eb gjitha aspektet e jet\u00ebs e p\u00ebrvoj\u00ebs jet\u00ebsore.<\/p>\n<p><strong>\u201cKam ra n\u2019dashni,\/Si bora e par\u00eb,\/N\u2019kop\u00ebshtin e pafajsh\u00ebm,\/N\u2019rrug\u00ebn e madhe\/Kam ra n\u2019dashni,\/Si shiu n\u00eb ver\u00eb bie-njom\u00ebzak,\/Si rrufeja n\u00eb tok\u00eb-thell\u00eb,\/Kam ra n\u2019dashni,\/Si guri n\u2019pus.\u201d(<\/strong>poezia<strong> \u201cN\u00eb dashuri\u201d, f.24, \u201cBija E\u2019r\u00ebs\u201d). <\/strong><\/p>\n<p>Elinda Marku ripasqyron ekulibrin klasik dhe bindjen e bazuar se vargjet lirike mish\u00ebrojn\u00eb ndjeshm\u00ebrin\u00eb romantike, duke manifestuar madh\u00ebshtin\u00eb e natyr\u00ebs, irracionale, josh\u00ebse dhe magjike\u00a0 me<strong> \u201cbora e par\u00eb\u201d, <\/strong>metafor\u00eb e krahasuar me bardh\u00ebsin\u00eb dhe\u00a0 sinqeritetin e m\u00ebkatit t\u00eb bardh\u00eb.\u00a0 Marku kap thelbin e poezis\u00eb, me imazhet kalimtare\u00a0 dhe stilit poetik t\u00eb saj, q\u00eb mbetet i nj\u00ebkoh\u00ebsh\u00ebm dhe i fuqish\u00ebm<strong>. \u201cNe bubrrojm\u00eb poezin\u00eb,\/Testamentin e p\u00ebrjet\u00ebsis\u00eb.\/Mbram\u00eb i pash\u00eb\u2026\/Podrimjen e Lumin,\/Shkrelin e Gjetjen,\/ Jamarbrin e Dorin\u2019,\/Lasgushin dhe e Fisht\u00ebn,\/Rreshpjen e Dhimbjen,\/e aspak s\u2019mu dhimbs\u00ebn,\/bash zili i pata\u2026\u201d( \u201cS\u2019ka vdekje q\u00eb m\u2019merr poet\u00ebt\u201d,f.81,\u201cBija E\u2019r\u00ebs\u201d). <\/strong><\/p>\n<p>Marku sjell me dhimbje n\u00eb v\u00ebmendje,\u00a0 poet\u00ebtlirik\u00eb, q\u00eb jan\u00eb ndar\u00eb nga kjo jet\u00eb, portrete p\u00ebrjet\u00ebsie t\u00eb individ\u00ebve historik\u00eb dhe komb\u00ebtare, trash\u00ebgimin\u00eb\u00a0 e tyre intelektuale, letraro-artistike, n\u00ebp\u00ebrmjet vargjeve lirike, mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebse dhe madh\u00ebshtore,\u00a0 Drit\u00ebn dhe Dhimbjen,\u00a0 q\u00eb ata lan\u00eb\u00a0 pas p\u00ebr brezat.<\/p>\n<p><strong>\u201c Muza, kjo grua besnike e Poetit,\/E vetmja besnike i bie fyellit\u2026\/T\u00eb mos flej\u00eb poeti pa ninull\u00eb.\u201d(<\/strong>poezia<strong> \u201cDuke pir\u00eb me Poetin\u201d,f.94, \u201cBija E\u2019r\u00ebs\u201d). <\/strong>Marku<strong> \u201cjosh\u201d,\u00a0 <\/strong>labirinthin shpirt\u00ebror t\u00eb ndjenjave t\u00eb poetit me muz\u00ebn-\u201cgrua\u201d, t\u00eb moduluara k\u00ebto mjesht\u00ebrisht n\u00ebp\u00ebrmjet vargjeve me simbolik\u00ebn e figurave letrare,\u00a0 metafor\u00ebs, serenitetit\u00a0 dhe muzikalitetit, p\u00ebrjetimin nga motivi emocional\u00a0 n\u00eb struktur\u00ebn artistike,\u00a0 lirike, baladike e mitike:<strong> \u201cDhimbet n\u00eb n\u00ebnt\u00eb plag\u00ebt e Gjergj Elez Alis\u00eb,\/E nuk r\u00ebnkon,\/Ai nuk e don artin si g\u00ebnjesht\u00ebr q\u00eb mashtron dhimbjet,\/Ende shkruan p\u00ebr hat\u00ebr t\u00eb Sh\u00ebn-Ilirit,\/Shikohem brenda meje tek pasqyra e shpirtit,\/Aty ku ruaj t\u00eb p\u00ebrhersh\u00ebm Sh\u00ebmb\u00eblltyr\u00ebn e Krijuesit e Z\u00ebrin e Poetit,\/T\u00eb vetmit q\u00eb kam vendosur t\u2019i adhuroj sa t\u00eb jem gjall\u00eb,\/T\u00eb vetmit t\u00eb adhuruesh\u00ebm.\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Vargjet lirike t\u00eb Markut kan\u00eb element\u00eb subversiv\u00eb dhe poetja rivalizon\u00a0 me moralin heroik, epik dhe patriotik, ajo insiston n\u00eb vlefshm\u00ebrin\u00eb dhe lidhjen e barasvlefshme t\u00eb nd\u00ebrgjegjes individuale me realitetin, brenda k\u00ebsaj poezie lirike -baladike, ku cdo varg fiton vler\u00ebn e t\u00eb kuptueshmes dhe ndjesis\u00eb t\u00eb muz\u00ebs e bot\u00ebs s\u00eb poet\u00ebve. Elinda Marku demonstron detajin intim e kontemporan, n\u00eb cil\u00ebsin\u00eb e ndjeshm\u00ebrin\u00eb komplekse; Poeti p\u00ebr Poetin,-\u00a0 q\u00eb dallohet n\u00eb\u00a0 titullin alegorik e dinamik,\u00a0 portret i gjall\u00eb i poezis\u00eb,<strong>\u00a0 \u201cDuke pir\u00eb me poetin\u201d,\u00a0 <\/strong>ajo solidarizohet dhe shnd\u00ebrrohet n\u00eb fluger p\u00ebr er\u00ebn n\u00eb harmonin\u00eb t\u00ebr\u00ebsore t\u00eb t\u00eb konceptuarit t\u00eb realitetit e rrethanave, me muz\u00ebn dhe njer\u00ebzoren e poet\u00ebve.<\/p>\n<p><strong>\u201cN\u00eb vendin,\/ku ash ba dikur,\/kuvendi i Lezh\u00ebs,\/asht nj\u00eb varr,\/Pak m\u00eb tutje nj\u00eb librari.\u201d ( N\u00eb vendin ku ash ba \u201cKuvendi I Lezh\u00ebs\u201d, f.105, \u201cAt\u2019je, At\u2019her\u00eb, At\u2019dhe\u201d)<\/strong><\/p>\n<p>Elinda Marku\u00a0 vazhdon t\u00eb mbetet provokuese dhe ngulmon n\u00eb perceptimin ndjesor t\u00eb ides\u00eb, e shtrin\u00a0 mendimin n\u00eb ndjenj\u00eb, u jep shpjegim d\u00ebshirave dhe obsioneve n\u00eb hije e n\u00eb heshtje, n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb idealit dhe s\u00eb bukur\u00ebs, duke na ofruar k\u00ebshtu amalgam\u00ebn<strong>\u00a0 \u201cKuvendi i Lezh\u00ebs\u201d,\u00a0 \u201cVarri i Kryekuvendarit\u201d, <\/strong>dhe<strong> \u201clibraria e nj\u00eb qyteti t\u00eb vog\u00ebl\u201d,\u00a0 <\/strong>t\u00eb cilat Marku i konsideron nd\u00ebr\u00a0 ndikimet m\u00eb\u00a0 t\u00eb forta n\u00eb historin\u00eb e qytetit t\u00eb Lezh\u00ebs, me\u00a0 t\u00eb cilat poetja b\u00ebn evokimin delikat t\u00eb psikosintez\u00ebs, vizionit, idealit historik e komb\u00ebtar, vler\u00ebn dhe forc\u00ebn mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebse t\u00eb historis\u00eb e vendos n\u00eb nj\u00eb kuad\u00ebr m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb dhe t\u00eb nd\u00ebrlidhura; mes ndjenj\u00ebs komb\u00ebtare dhe trash\u00ebgimis\u00eb s\u00eb tradit\u00ebs poetike, q\u00eb e dualizojn\u00eb at\u00eb mes vizionesh analoge;<strong> \u201cKuvendi i Lezh\u00ebs\u201d<\/strong>dhe<strong>\u201cVendlindja e Poezis\u00eb\u201d, <\/strong>kan\u00eb pik\u00ebtakimet e tyre n\u00eb histori, t\u00eb cilat autorja i varg\u00ebzon dhe i p\u00ebrjet\u00ebson n\u00ebn kontrollin filozofik, historik\u00a0 e artistik<strong>; \u201cLibrarit\u00eb i mbajn\u00eb heronjt\u2019 gjall\u00eb,\/por heronjt\u00eb na duhen,\/heronjt\u00eb i duem,\/t\u00eb vdekun\u201d.<\/strong>Pra personazhet historik\u00eb t\u00eb poetes, bashk\u00ebudh\u00ebtojn\u00eb me gjuh\u00ebn poetike t\u00eb saj.<\/p>\n<p><strong>\u201c Pak m\u00eb tutje nj\u00eb librari,\/t\u00eb cil\u00ebn politika po don me ia dhuru vedit,\/me djeg librat,\/e n\u00eb drit\u00ebn e flak\u00ebs,\/me numuru her\u00eb votat,\/her\u00eb paret.\u201d<\/strong><\/p>\n<p>P\u00ebrtej intensitetit t\u00eb ironis\u00eb e dramatikes, Marku me fuqin\u00eb e vizionit t\u00eb saj filozofik e artistik, natyrsh\u00ebm b\u00ebn apel p\u00ebr ruajtjen e vlerave komb\u00ebtare e historike, alternativa sfiduese\u00a0 dhe t\u00eb nd\u00ebrmjetme midis tendencave indiferente dh\u00eb shkat\u00ebrruese t\u00eb s\u00eb bukur\u00ebs e s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs historike, nga njer\u00ebz t\u00eb politik\u00ebs\u00a0 dhe sylesh\u00ebt karrierist\u00eb, mediok\u00ebr e grotesk\u00eb t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>Frym\u00ebzimi poetik dhe esseist i Elinda Markut pohon fuqin\u00eb e vizionit t\u00eb saj filozofik dhe artistik, dhe k\u00ebrkon me ngulm alernativa\u00a0 p\u00ebrkundrejt\u00a0 nj\u00eb bote indiferente dhe rr\u00ebnuese\u00a0 ndaj t\u00eb bukur\u00ebs e s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs. Marku, me ironi e sarkaz\u00ebm therr\u00ebse dhe e drejp\u00ebrdrejt\u00eb n\u00eb esset\u00eb e saj, na ofron amalgam\u00ebn e shoq\u00ebris\u00eb dhe panoramat masive sociale e t\u00eb gjitha aspekteve t\u00eb jet\u00ebs dhe p\u00ebrvojave jet\u00ebsore; grotesken dhe t\u00eb bukur\u00ebn,\u00a0 brutalitetin dhe brisht\u00ebsin\u00eb,\u00a0 fajin dhe nd\u00ebshkimin, d\u00ebshirat dhe obsesionet njer\u00ebzore, t\u00eb cilat q\u00ebndrojn\u00eb krah p\u00ebr krah dhe m\u00eb pas konfliktohen, duke e b\u00ebr\u00eb lexuesint\u00eb konfrontoj\u00eb thelb\u00ebsoren dhe t\u00eb v\u00ebrtetat universale n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb idealit t\u00eb s\u00eb \u00a0bukur\u00ebs dhe njer\u00ebzores. Poetja dhe Esseist-ja, Elinda Marku ia ka arritur me sukses t\u00eb sjell\u00eb nj\u00eb standart realist, kontroll artistic\u00a0 e filozofik n\u00eb poezin\u00eb dhe let\u00ebrsin\u00eb post-moderne shqiptare.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Raimonda MOISIU<\/strong><\/p>\n<p><strong>HARTFORD CT USA<\/strong><\/p>\n<p><strong>Maj, 2016<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Esse analiz\u00eb rreth v\u00ebllmeve poetike,\u201c Bija E\u2019r\u00ebs \u201d dhe\u201cAt\u2019je, At\u2019her\u00eb, At\u2019dhe\u201d, t\u00eb poetesdhe esseiste-s, Elinda MARKU. \u00a0 Shkruar nga Raimonda MOISIU \u00a0 Shkrimtari dhe poeti q\u00ebndrojn\u00eb midis hap\u00ebsir\u00ebs dhe universales, midis s\u00eb p\u00ebrditshmes njer\u00ebzore dhe\u00a0 s\u00eb kuptueshmes hyjnore, brenda l\u00ebkur\u00ebs s\u00eb tyre krijuese, pasionit e talentit, n\u00ebn aureol\u00ebn e ndikimit letraro-artistik,<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6096,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-6095","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-intervista"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6095","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6095"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6095\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6099,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6095\/revisions\/6099"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6096"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6095"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6095"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6095"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}