{"id":5950,"date":"2016-03-08T12:40:22","date_gmt":"2016-03-08T12:40:22","guid":{"rendered":"http:\/\/revistakuvendi.org\/?p=5950"},"modified":"2016-03-08T12:40:22","modified_gmt":"2016-03-08T12:40:22","slug":"themistokli-germenji-dhe-republika-autonome-e-korces","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/revistakuvendi.org\/?p=5950","title":{"rendered":"Themistokli G\u00ebrmenji dhe Republika Autonome e Kor\u00e7\u00ebs"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u00a0\u00a0 \u00a0N\u00eb vigjilje t\u00eb 100 vjetorit t\u00eb shpalljes s\u00eb Republik\u00ebs Autonome t\u00eb Kor\u00e7\u00ebs\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0Mr.sc.Rezehana Hysa <\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0 \u00a0Themistokli G\u00ebrmenji dhe Republika Autonome e Kor\u00e7\u00ebs<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<a href=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/HYSA-R1.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-5951\" src=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/HYSA-R1-300x223.png\" alt=\"HYSA R1\" width=\"300\" height=\"223\" srcset=\"https:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/HYSA-R1-300x223.png 300w, https:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/HYSA-R1.png 543w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/strong><\/p>\n<p><em>\u00a0 \u00a0Me krijimin e \u201cKrahin\u00ebs\u00a0 autonome t\u00eb \u00a0Kor\u00e7\u00ebs\u201de quajtur edhe \u201cRepublika e Kor\u00e7\u00ebs\u201du ngrit nj\u00eb administrat\u00eb shqiptare me n\u00eb krye patriotin e shquar Themistokli G\u00ebrmenji.U val\u00ebvit flamuri shqiptar\u00eb,u hap\u00ebn shkolla shqipe,u krijuan reparte shqiptare p\u00ebr ruajtjen e rendit,u hartuan shum\u00eb rregullore p\u00ebr administrat\u00ebn publike,financat,arsimin,policin\u00eb,gjyqet,buxhetin,zyra botore,madje u pren\u00eb \u00a0edhe kart\u00ebmonedhat e saj shqiptare\u201d<\/em><!--more--><\/p>\n<p>Kor\u00e7a \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga qytetet kryesore t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb,e cila duke pasur pozit\u00eb gjeografike t\u00eb favorshme,historikisht ka qen\u00eb aren\u00eb luftimesh n\u00eb mes t\u00eb forcave t\u00eb ndryshme nd\u00ebrluftuese p\u00ebr pushtimin e saj.Gjat\u00eb viteve t\u00eb Rilindjes Komb\u00ebtare Shqiptare n\u00eb Kor\u00e7\u00eb dhe rrethin\u00eb u zhvillua nj\u00eb veprimtari e gj\u00ebr\u00eb kulturoro-arsimore dhe patriotike me atdhetar t\u00eb shquar \u00a0si mbrenda ashtu edhe jasht\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb,e \u00a0cila u kur\u00ebrozua me hapjen e M\u00ebsonj\u00ebtores s\u00eb par\u00eb shqipe m\u00eb 7 mars t\u00eb vitit 1887 dhe m\u00eb von\u00eb gjegj\u00ebsisht m\u00eb 1891 me Shkoll\u00ebn e \u00a0Vajzave.N\u00eb prag t\u00eb Pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb u shquan nj\u00eb s\u00ebr\u00eb figurash t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb kryengrit\u00ebsve shqiptar\u00eb t\u00eb cil\u00ebt me pushk\u00eb e me pen\u00eb kontribuan n\u00eb shpalljen e Pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.N\u00eb Kor\u00e7\u00eb u botuan disa nga gazetat e para shqipe si \u201cKor\u00e7a\u201d,\u201dLidhja orthodokse\u201d etj.Kor\u00e7a me rrethin\u00eb ve\u00e7 tjerash njihet edhe p\u00ebr luft\u00ebn e madhe, q\u00eb b\u00ebnte Patriarkana Greke n\u00ebp\u00ebrmjet kish\u00ebs orthodokse \u00a0p\u00ebr ndasin\u00eb fetare n\u00ebmes t\u00eb shqiptar\u00ebve mysliman dhe orthodoks,duke synuar q\u00eb shqiptar\u00ebt orthodoks ti konverton n\u00eb grek\u00eb nd\u00ebrsa mysliman\u00ebt n\u00eb turq.P\u00ebrpjekje e cila rezultoi e pasukseshme sepse shqiptar\u00ebt e t\u00eb gjith\u00eb etnive fetare n\u00eb Kor\u00e7\u00eb n\u00eb ve\u00e7anti dhe n\u00eb gjith\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi\u00a0 iu kund\u00ebrvun\u00eb politik\u00ebs shoviniste greke me t\u00eb gjith\u00eb mjetet e nevojshme p\u00ebr parandalimin k\u00ebsaj dukurie.Kor\u00e7a si vat\u00ebr e patriotizmit shqiptar\u00eb \u00a0ishte mb\u00ebshtetje edhe p\u00ebr \u00e7etat e atdhetar\u00ebve si t\u00eb Bajo Topullit,\u00e7er\u00e7is Topullit,Mihajl Gramenos etj.<\/p>\n<p>Atdhetari Themistokli G\u00ebrmenji,lindi n\u00eb Kor\u00e7\u00eb n\u00eb janar t\u00eb vitit 1871.Ai u\u00a0 rradhit n\u00eb grupin e rilindasve i cili luftoi p\u00ebr Pavaresin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb.Aktivitetin e tij patriotik \u00a0e intestifikoi \u00a0gjat\u00eb q\u00ebndrimit t\u00eb tij n\u00eb Rumani,ku \u00a0u lidh me disa shoq\u00ebri patriotike t\u00eb cilat bashk\u00ebvepronin atje,nd\u00ebr ta edhe me Shoq\u00ebrit\u00eb \u201cDrita\u201ddhe \u201cDituria\u201d,p\u00ebr t\u00eb vazhduar\u00a0 edhe m\u00eb tej me veprimtarin\u00eb patriotike me \u00a0tu kthyer n\u00eb Kor\u00e7\u00eb e Manastir.Pas revolucionit xhonturk t\u00eb korrikut t\u00eb vitit 1908 hotel \u201cLiria\u201dpron\u00eb e tij dhe e v\u00ebllait t\u00eb tij u b\u00eb qend\u00ebr e r\u00ebnd\u00ebsishme e L\u00ebvizjes Komb\u00ebtare Shqiptare.<\/p>\n<p>N\u00eb prag t\u00eb Pavar\u00ebsis\u00eb t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb,Themistokli G\u00ebrmenji e zgjeroi veprimtarin\u00eb e tij politike dhe organizative gjegj\u00ebsisht b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr vitin \u00a01911,vit n\u00eb t\u00eb cilin shkoi n\u00eb Itali p\u00ebr tu lidhur me rrethet e arb\u00ebresh\u00ebve t\u00eb Italis\u00eb q\u00eb t\u00eb ndihmonin L\u00ebvizjen p\u00ebr \u00e7lirimin e vendit t\u00eb t\u00eb par\u00ebve t\u00eb tyre.P\u00ebr t\u00eb kaluar m\u00eb pas n\u00eb Korfus ku vepronte nj\u00eb qend\u00ebr patriotike shqiptare e cila n\u00eb vitin 1912 u vu n\u00eb krye t\u00eb nj\u00eb \u00e7ete luft\u00ebtar\u00ebsh t\u00eb armatosur q\u00eb veproi n\u00eb krahin\u00ebn e Kor\u00e7\u00ebs kund\u00ebr pushtuesve osman.Me pushtimin e k\u00ebsaj krahine nga forcat greke n\u00eb dhjetor t\u00eb vitit 1912 Themistokli G\u00ebrmenji u vu n\u00eb dispozicion t\u00eb Qeveris\u00eb s\u00eb Ismail Qemalit n\u00eb Vlor\u00eb dhe n\u00eb vitet 1913-1914 kreu detyra t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb administrat\u00ebn e shtetit t\u00eb pavarur shqiptar\u00eb si shef i policis\u00eb n\u00eb Kor\u00e7\u00eb (shkurt 1914),n\u00ebnprefekt i Skraparit etj.N\u00eb shtator t\u00eb vitit 1914 shkoi n\u00eb Rumani dhe n\u00eb janar t\u00eb vitit 1915 n\u00eb Bullgari.N\u00eb m\u00ebrgim s\u00ebbashku me veprimtar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb punuan p\u00ebr \u00a0zgjidhjen e shum\u00eb \u00e7\u00ebshtjeve komb\u00ebtare.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb periudh\u00ebs mars-korrik t\u00eb vitin 1915 botoi organin \u201cBiblioteka z\u00ebri i Shqip\u00ebris\u00eb me 15 numra n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn u shprehen edhe pik\u00ebpamjet e tij demokratike.<\/p>\n<p>N\u00eb shkrimet e tij ai vuri n\u00eb dukje shkaqet e v\u00ebrteta t\u00eb gjendjes s\u00eb v\u00ebshtir\u00eb ekonomike e politike t\u00eb vendit pas shpalljes s\u00eb Pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Themistokli G\u00ebrmenji themeloi n\u00eb emigracion komitetin\u201dLidhja Komb\u00ebtare\u201d.\u00cbsht\u00eb i pari n\u00eb fush\u00ebn e gazetaris\u00eb q\u00eb p\u00ebrcaktoi nga ana metodike detyrat e kryeredaktorit t\u00eb nj\u00eb organi periodik shqiptar\u00eb.<\/p>\n<p>Ai n\u00eb veprat e tij trajtoi edhe probleme arsimore gjegj\u00ebsisht\u00a0 p\u00ebrpunoi \u201cRregulloren p\u00ebr administrimin e arsimit n\u00eb kushtet e formimimit t\u00eb Republik\u00ebs Autonome t\u00eb Kor\u00e7\u00ebs\u201d duke u mb\u00ebshtetur n\u00eb parimin<strong>\u201dne na duhet t\u00eb hapim shkolla q\u00eb t\u00eb hap\u00eb syt\u00eb populli<\/strong>\u201dN\u00eb cil\u00ebsin\u00eb e tij si kryetar i k\u00ebshillit administrativ t\u00eb Republik\u00ebs Autonome t\u00eb Kor\u00e7\u00ebs n\u00eb vitin 1916 mori menj\u00ebher\u00eb masa p\u00ebr formimin e arsimit komb\u00ebtar n\u00eb saj\u00eb t\u00eb t\u00eb cilave u siguruan nj\u00eb varg fitoresh n\u00eb territoret e k\u00ebsaj Republike.P\u00ebr rrjedhoj\u00eb u mbyll\u00ebn shkollat e huaja dhe u hap\u00ebn mbi 60 shkolla n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe.Faz\u00ebn e\u00a0 fundit t\u00eb veprimtaris\u00eb t\u00eb tij e p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb vitet 1916-1917 kur ai u kthye nga Bullgaria n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n<p>Themistokli G\u00ebrmenji u egzekutua n\u00eb Selanik m\u00eb 9.XI.1917 nga forcat ushtarake francese n\u00eb koh\u00ebn kur n\u00eb Greqi erdhi n\u00eb fuqi Qeveria e Venizellos dhe u shpalli luft\u00eb Fuqive Q\u00ebndrore,q\u00eb n\u00ebnkupton q\u00eb pushtuesit frances e ndryshuan q\u00ebndrimin ndaj shqiptar\u00ebve gjegj\u00ebsisht e anuluan marr\u00ebveshjen me shqiptar\u00ebt.Vrasja e Themistokli G\u00ebrmenjit ishte humbje e madhe p\u00ebr Krahin\u00ebn Autonome t\u00eb Kor\u00e7\u00ebs n\u00eb ve\u00e7anti dhe L\u00ebvizjen Komb\u00ebtare Shqiptare n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi.<\/p>\n<p><strong>Republika Autonome e Kor\u00e7\u00ebs<\/strong><\/p>\n<p>Rreziku i cop\u00ebtimit dhe aneksimit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb Jugut,nga shovinist\u00ebt grek\u00eb,n\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb \u00a0ishte i madh.Shqip\u00ebria duke p\u00ebrfituar nga rasti i shtrirjes s\u00eb ushtris\u00eb franceze n\u00eb Kor\u00e7\u00eb,sepse ishte Lufta e I-r\u00eb Bot\u00ebrore dhe t\u00eb \u00a0\u00a0p\u00ebrkrahur nga popullata shqiptare \u00a0n\u00eb fillim t\u00eb vitit 1916 Themistokli G\u00ebrmenji s\u00ebbashku me Sali Butk\u00ebn \u00a0organizuan forca t\u00eb armatosura p\u00ebr \u00e7lirimin e krahin\u00eb s\u00eb Kor\u00e7\u00ebs dhe t\u00eb gjith\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb jugut nga pushtuesit grek.P\u00ebr k\u00ebt\u00eb ata shfryt\u00ebzuan shtrirjen e kontigjentit frances t\u00eb \u201cArmat\u00ebs s\u00eb Lindjes\u201dn\u00eb vjesht\u00eb t\u00eb vitit 1916 dhe kontadiktat midis Franc\u00ebs dhe Greqis\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb q\u00ebndrimit asnjan\u00ebs t\u00eb k\u00ebsaj t\u00eb fundit ndaj konfliktit bot\u00ebror.Krahas luft\u00ebs s\u00eb armatosur, politikan\u00ebt shqiptar\u00eb iu drejtuan autoriteteve ushtarake francese me k\u00ebrkes\u00eb p\u00ebr largimin e administrat\u00ebs s\u00eb vendosur nga pushtuesit grek.K\u00ebrkes\u00eb e cila u pranua nga pala francese. Themistokli G\u00ebrmenji luajti rol kryesor n\u00eb n\u00ebnshkrimin e protokollit shqiptaro-frances t\u00eb 10 dhjetorit t\u00eb vitit 1916 gjegj\u00ebsisht n\u00eb shpalljen e Krahin\u00ebs Autonome t\u00eb Kor\u00e7\u00ebs(Republika e Kor\u00e7\u00ebs) dhe n\u00eb d\u00ebbim prej andej\u00a0 t\u00eb pushtuesve grek\u00eb dhe administrat\u00ebs s\u00eb tyre.Protokollin e shpalljes s\u00eb Krahin\u00ebs Autonome t\u00eb Kor\u00e7\u00ebs e n\u00ebnshkruajt\u00ebn komandanti i forcave francese p\u00ebr Kor\u00e7\u00ebn koloneli Dekoen dhe p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e krahin\u00ebs, dhe i cili p\u00ebrmbante 9 pika dhe q\u00eb k\u00ebrkonin realizimin e tyre.Sipas protokollit qyteti i Kor\u00e7\u00ebs dhe rrethet Bilisht,Kolonj\u00eb,Gor\u00eb dhe Opar t\u00eb pushtuara nga frances\u00ebt do t\u00eb administroheshin si Krahin\u00eb \u201cAutonome\u201dnga nj\u00eb k\u00ebshill\u00eb i p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga 14 an\u00ebtar\u00ebsh t\u00eb gjith\u00eb vendas dhe at\u00eb 7 mysliman dhe t\u00eb 7 t\u00eb krishter\u00eb.1.Shaqir Shabani,2.Tefik Rushiti,3.Hysen Dishnica,4.Emin Rakipi,5.Qani Dishnica,6.Sali Babani,7.Haki Shemsedini(mysliman);1.Vasil Singjello,2.Kostandin No\u00e7ka,3.Rafail Avrami,4.Nikolla Evangjeli,5.Eftim Cale,6.Vasil Kondi,7.Llambo Mborja(katolik).P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebtyre u zgjodh dhe Petro Harizi sekretar i p\u00ebrgjithsh\u00ebm.Kryetar i K\u00ebshillit Qeveritar u zgjodh Tefik Rushiti \u00a0dhe n\u00ebnkryetar Thimi\u00a0 Cale.<\/p>\n<p>Shpallja e Republik\u00ebs Autonome t\u00eb Kor\u00e7\u00ebs\u00a0 u kthye n\u00eb nj\u00eb fest\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb. Njer\u00ebzit u mblodh\u00ebn n\u00eb shkoll\u00ebn e Sh\u00ebn Gjergjit, q\u00eb n\u00eb or\u00ebn 9:00 t\u00eb m\u00ebngjesit dhe s\u00ebbashku me to edhe \u00a0Themistokli G\u00ebrmenji dhe paria e Kor\u00e7\u00ebs. Nd\u00ebrsa p\u00ebrpara prefektur\u00ebs,ushtar\u00ebt francez\u00eb,t\u00eb veshur me uniform\u00eb festive, q\u00ebndronin p\u00ebr nder arm\u00eb.Themistokliu u rr\u00ebfeu njer\u00ebzve shkakun e mbledhjes:\u201dDo t\u00eb deklarohet vet\u00ebqeverisja e Shqip\u00ebris\u00eb,prandaj duhet t\u00eb kemi v\u00ebllaz\u00ebri e dashuri midis nesh\u201d.Populli i entuziazmuar brohoriste \u201cRroft\u00eb Shqip\u00ebria\u201d.P\u00ebr nder t\u00eb shpalljes s\u00eb Republik\u00ebs Autonome t\u00eb Kor\u00e7\u00ebs n\u00eb godin\u00ebn e administrimit t\u00eb saj n\u00eb Kor\u00e7\u00eb u ngrit flamuri komb\u00ebtar.<\/p>\n<p>Kryesia e K\u00ebshillit \u00a0funksiononte sipas sistemit t\u00eb rotacionit \u00a0p\u00ebr nj\u00eb muaj rresht \u00e7do an\u00ebtar i saj dhe Themistokli G\u00ebrmenji, p\u00ebr at\u00eb kohe, zinte vendin e Kryetarit t\u00eb Republik\u00ebs Autonome t\u00eb Kor\u00e7\u00ebs.Sipas pik\u00ebs 8 t\u00eb Protokollit gjuha zyrtare do t\u00eb ishte gjuha shqipe e jo gjuha greke.Flamuri i krahin\u00ebs do t\u00eb ishte ai shqiptar\u00eb dhe jo grek,si dhe do t\u00eb mbylleshin shkollat n\u00eb gjuh\u00ebn e huaj greke dhe do t\u00eb hapeshin shkolla n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe etj.Krahina autonome e Kor\u00e7\u00ebs do t\u00eb vepronte n\u00ebn mbrojtjen e autoriteteve francese. K\u00ebshilli qeveritar kishte funksione t\u00eb fuqis\u00eb ekzekutive dhe t\u00eb asaj legjislative dhe ishte organi suprem i Republik\u00ebs.\u00a0\u00a0K\u00ebshilli administrativ i krahin\u00ebs ,n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn rolin kryesor e luante Themistokli G\u00ebrmenji , ndon\u00ebse mbante detyr\u00ebn e prefektit t\u00eb policis\u00eb, hartoi mjaft rregullore p\u00ebr administrat\u00ebn publike,si dhe p\u00ebr financat, arsimin, policin\u00eb, gjyqet, buxhetin, zyra botore e tj.Madje qysh n\u00eb mbledhjen e par\u00eb u caktuan edhe Drejtorit\u00eb arsimore,financiare etj.<\/p>\n<p>N\u00eb baz\u00eb t\u00eb Protokollit franceso-shqiptar\u00eb t\u00eb Krahin\u00ebs Autonome t\u00eb Kor\u00e7\u00eb\u00ebs viti 1916-1917 mund\u00ebsoi \u00a0hapjen e shkollave shqipe n\u00eb Voskopoj\u00eb, Z\u00ebmblak, Drenov\u00eb, Boboshtic\u00eb, Dardh\u00eb, Bilisht, Prog\u00ebr.Nd\u00ebrsa n\u00eb mars t\u00eb vitit 1917 K\u00ebshilli Qeveritar formoi Komisionin e Arsimit q\u00eb do t\u00eb shpallte arsimin fillor t\u00eb detyruar. Me nism\u00ebn e k\u00ebshillit administativ n\u00eb n\u00ebntor t\u00eb vitit 1917 u hap \u00a0Liceu Francez i Kor\u00e7\u00ebs, e cila ishte shkolla e par\u00eb e mesme e p\u00ebrgjithshme n\u00eb Shqip\u00ebri dhe \u00a0filloi t\u00eb funksionoj\u00eb q\u00eb nga 25.10.1917 me Vendim t\u00eb k\u00ebshillit qeveritar t\u00eb krahin\u00ebs autonome\u00a0 t\u00eb Kor\u00e7\u00ebs dhe ishte nj\u00eb sukses i madh p\u00ebr arsimin dhe kultur\u00ebn n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi.Nd\u00ebrsa n\u00eb vitet 1921-1922 e mori emrin \u201cLiceu komb\u00ebtar\u201d,i cili fillimisht kishte 36 nx\u00ebn\u00ebs, me tri klasa.Gjat\u00eb k\u00ebsaj periudhe u rihap \u00a0shkolla e Vashave \u00a0n\u00eb Kor\u00e7\u00eb, kurse n\u00eb qytetin e Pogradecit u hap shkolla fillore shqipe e vajzave n\u00ebn drejtimin e Persefoni Trenit.K\u00ebshtu fundi i vitit 1917 do t\u00eb sh\u00ebnonte \u00a0k\u00ebto shifra n\u00eb digasterin e arsimit : 60 shkolla fillore, 1 Lice, 1 gjimnaz t\u00eb huaj (gjuha greke), 4000 nx\u00ebn\u00ebs, 130 m\u00ebsues nd\u00ebr ta edhe \u00a0Thoma Avrami, Toli Xhoxhallari, Thanas Frash\u00ebri, Gjini Katundi, Thimi Naci, Milto Gurra etj.P\u00ebr mbar\u00ebvajtjen e pro\u00e7esit eukativo-arsimor gjegj\u00ebsisht p\u00ebr furnizimin e shkollave shqipe me tekste shkollore n\u00eb Republik\u00ebn Autonome t\u00eb Kor\u00e7\u00ebs Themistokliu i lutej Nikolla Lakos t\u2019i d\u00ebrgonte nga Parisi 4000-5000 abetare dhe 3000-4000 libra k\u00ebndimi si dhe 200 fotografi t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb Sk\u00ebnderbeut.Detyr\u00eb t\u00eb cil\u00ebn Nikolla Lako e kreu me konsekuenc\u00eb t\u00eb madhe.<\/p>\n<p>Organi kryesor i Republik\u00ebs Autonone t\u00eb Kor\u00e7\u00ebs ishte policia, e cila brenda saj do t\u00eb kishte dhe nj\u00eb gjykat\u00eb p\u00ebr shqyrtimin dhe gjykimin e \u00e7\u00ebshtjeve t\u00eb lehta. Personeli ishte zgjedhur prej vendasve. N\u00eb gjykatat ushtarake sh\u00ebrbenin vet\u00ebm francez\u00eb si gjyqtar\u00eb e prokuror\u00eb.Pran\u00eb gjykatave ishin atashuar dy dhoma avokatie. Gjat\u00eb k\u00ebsaj periudhe u miratuan edhe rreth 30 ligje t\u00eb reja, t\u00eb em\u00ebruara \u2018nome .N\u00eb nd\u00ebrkoh\u00eb u vendos edhe nj\u00eb sistem fiskal modern p\u00ebr koh\u00ebn.M\u00eb 25 janar t\u00eb vitit 1917 administrata shqiptare e Krahin\u00ebs Autonome t\u00eb Kor\u00e7\u00ebs, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmbushur nevojat q\u00eb kishte tregu emetoi (n\u00eb baz\u00eb t\u00eb vendimit t\u00eb K\u00ebshilli i Republik\u00ebs Autonome t\u00eb Kor\u00e7\u00ebs, janar 1917) kart\u00ebmonedhat e saj shqiptare. Ato do t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsonin monedhat e huaja, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb dhrahmit\u00eb greke, N\u00eb munges\u00eb t\u00eb bank\u00ebs, monedhat u shtyp\u00ebn nga Drejtoria e Financave n\u00eb Kor\u00e7\u00eb, nj\u00eb nga departamentet kryesore t\u00eb administrat\u00ebs s\u00eb \u201cKrahin\u00ebs Autonome\u201d. Emetimi i par\u00eb u shtyp m\u00eb 17 mars 1917 n\u00eb shtypshkronj\u00ebn e Arqimidh Evangjelit t\u00eb Kor\u00e7\u00ebs. Prerja me vler\u00eb 1 Frang\u00eb kishte n\u00eb nj\u00ebr\u00ebn an\u00eb legjend\u00ebn \u201cShqip\u00ebria Vet\u00ebqeveritare\u201d s\u00eb bashku me simbolin shqiptar\u00eb, kurse n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr dekoracione dhe vler\u00ebn 1 Frang\u00eb dhe n\u00eb fr\u00ebngjisht \u201cUn franc\u201d. Nga kjo prerje u shtyp\u00ebn 15 mij\u00eb kart\u00ebmonedha. T\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn pamje kishte dhe prerja prej gjysm\u00eb frangu, nga e cila u shtyp\u00ebn 10 mij\u00eb kart\u00ebmonedha. Edhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb emetim u vun\u00eb n\u00eb qarkullim 10 mij\u00eb cop\u00eb p\u00ebr secil\u00ebn prerje. Emetimi i tret\u00eb, gjithashtu me 2 prerje, i dat\u00ebs 10 tetor 1917, ndryshonte nga dy emetimet e para p\u00ebr shkak t\u00eb ndryshimit t\u00eb statusit t\u00eb krahin\u00ebs. Monedha mban legjend\u00ebn \u201cRepublika Shqiptare\u201d,kurse simbolet dhe dekoracionet jan\u00eb po ato t\u00eb dy emetimeve\u00a0t\u00eb para. Nga ky emetim u vun\u00eb n\u00eb qarkullim p\u00ebr prerjen 1 Frang\u00eb 5000 kart\u00ebmonedha dhe p\u00ebr prerjet gjysm\u00eb Frangu 9000 kart\u00ebmonedha.Kart\u00ebmonedha u quajt frang, em\u00ebr ky q\u00eb p\u00ebrputhej edhe me at\u00eb t\u00eb frangut francez, monedha baz\u00eb e Republik\u00ebs s\u00eb Franc\u00ebs.<\/p>\n<p>Krahina \u201cautonome \u201ce Korc\u00ebs u interesua dhe mori masa edhe p\u00ebr ruajtjen e pyjeve,p\u00ebr higjen\u00ebn e past\u00ebrtin\u00eb, p\u00ebr \u00e7mimet, p\u00ebr furnizimin e popullit me drith\u00eb deri tek tabelat q\u00eb duhet t\u00eb vinin treg\u00ebtar\u00ebt n\u00eb dyqanet e tyre. Francez\u00ebt vendos\u00ebn marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb mira edhe me taborr\u00ebt e Sali Butk\u00ebs dhe prij\u00ebsit e tjer\u00eb t\u00eb k\u00ebsaj kazaje.<\/p>\n<p>Edhe pse marr\u00ebdh\u00ebniet e Themistokli G\u00ebrmenjit dhe t\u00eb funksionar\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb k\u00ebshillit administrativ me forcat franceze dhe sidomos me kolonelin Dekoen, kan\u00eb q\u00ebn\u00eb t\u00eb mira dhe pozitive \u201cKrahina autonome e Kor\u00e7\u00ebs\u201d nuk jetoi gjat\u00eb.Ngritja e saj u kund\u00ebrshtua prej Qeveris\u00eb s\u00eb Rom\u00ebs e t\u00eb Athin\u00ebs.Me porosi t\u00eb Qeveris\u00eb francese n\u00eb shkurt t\u00eb vitit 1919 protokolli u abrogua n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb nj\u00eban\u00ebshme dhe krahina e Kor\u00e7\u00ebs u v\u00eb n\u00ebn administrat\u00ebn e drejp\u00ebrs\u00ebdrejt\u00eb t\u00eb ushtris\u00eb francese.Megjithat\u00eb flamuri shqiptar\u00eb vazhdoi t\u00eb ngrihej,shkollat n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe edhe m\u00eb tej mbet\u00ebn t\u00eb hapura dhe gjuha e vendit(gjuha shqipe) vijoi t\u00eb p\u00ebrdoret n\u00eb administrat\u00ebn civile t\u00eb krahin\u00ebs. Koloneli nuk dinte m\u00eb par\u00eb \u00a0shum\u00eb p\u00ebr Kor\u00e7\u00ebn dhe Shqip\u00ebrin\u00eb, por me ardhjen e tij n\u00eb Shqip\u00ebri \u00a0t\u00eb pakt\u00ebn njohu njer\u00ebzit e saj, cil\u00ebsit\u00eb, t\u00eb metat dhe karakterin e fort\u00eb t\u00eb tyre. M\u00ebsoi p\u00ebr \u00a0p\u00ebrpjekjet dhe luft\u00ebn e tyre p\u00ebr t\u00eb ruajtur e mbrojtur k\u00ebt\u00eb cop\u00eb t\u00eb Atdheut q\u00eb ndodhej.<\/p>\n<p>Protokolli franceso-shqiptar\u00eb i 10 dhjetorit pati nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb madhe politike dhe ishte \u00a0nj\u00eb ngjarje e sh\u00ebnuar historike jo vet\u00ebm me karakter krahinor, por edhe komb\u00ebtar, sepse\u00a0 me largimin e pushtuesve grek\u00eb dhe me ngritjen e \u201cKrahin\u00ebs autonome\u201d jo vet\u00ebm q\u00eb u njoh nga pushtuesit francez\u00eb karakteri etnik shqiptar i popullsis\u00eb t\u00eb trev\u00ebs s\u00eb Kor\u00e7\u00ebs, por edhe u krijuan kushte m\u00eb t\u00eb p\u00ebrshtatshme p\u00ebr t\u00eb luftuar m\u00eb me forc\u00eb pretendimet shoviniste greke mbi Shqip\u00ebrin\u00eb e jugut\u201d .<\/p>\n<p>Krahina \u201c autonome\u201de Kor\u00e7\u00ebs, pati r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb madhe dhe ishte sukses i sh\u00ebnuar, i forcave patriotike shqiptare. Ajo, megjith\u00ebse pati autonomi t\u00eb kufizuar, arriti t\u00eb siguroj\u00eb mjaft t\u00eb drejta p\u00ebr popullin e saj, t\u00eb krijoj\u00eb kushte qet\u00ebsie dhe zhvillimi ekonomik, si dhe t\u00eb paralizoj\u00eb veprimtarin\u00eb shoviniste greke, n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb e Jugut. Me mbarimin e Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore, n\u00eb maj t\u00eb vitit 1920, forcat franceze u larguan nga Korca dhe me largimin e tyre mori fund edhe Krahina \u201cautonome\u201d e Kor\u00e7\u00ebs.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0\u00a0 \u00a0N\u00eb vigjilje t\u00eb 100 vjetorit t\u00eb shpalljes s\u00eb Republik\u00ebs Autonome t\u00eb Kor\u00e7\u00ebs\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0Mr.sc.Rezehana Hysa \u00a0\u00a0 \u00a0Themistokli G\u00ebrmenji dhe Republika Autonome e Kor\u00e7\u00ebs \u00a0 \u00a0 \u00a0Me krijimin e \u201cKrahin\u00ebs\u00a0 autonome t\u00eb \u00a0Kor\u00e7\u00ebs\u201de quajtur edhe \u201cRepublika e Kor\u00e7\u00ebs\u201du ngrit nj\u00eb administrat\u00eb shqiptare me n\u00eb krye patriotin e shquar Themistokli G\u00ebrmenji.U val\u00ebvit flamuri shqiptar\u00eb,u hap\u00ebn&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5935,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-5950","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-histori-gjeografi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5950","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5950"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5950\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5952,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5950\/revisions\/5952"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5935"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5950"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5950"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5950"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}