{"id":5823,"date":"2016-01-17T19:30:21","date_gmt":"2016-01-17T19:30:21","guid":{"rendered":"http:\/\/revistakuvendi.org\/?p=5823"},"modified":"2016-01-17T19:30:21","modified_gmt":"2016-01-17T19:30:21","slug":"sot-me-17-janar-perkujtojme-vdekjen-e-gjergj-kastriotit-skenderbeut-hero-kombetar-i-shqiptareve","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/revistakuvendi.org\/?p=5823","title":{"rendered":"Sot m\u00eb 17 janar p\u00ebrkujtojm\u00eb vdekjen e Gjergj Kastriotit-Sk\u00ebnderbeut \u2013 Hero Komb\u00ebtar i shqiptar\u00ebve"},"content":{"rendered":"

Sot m\u00eb 17 janar \u00a0p\u00ebrkujtojm\u00eb vdekjen e Gjergj Kastriotit-Sk\u00ebnderbeut \u2013 Hero Komb\u00ebtar i shqiptar\u00ebve<\/strong><\/p>\n

\"gjergj<\/a>
\nSk\u00ebnderbeu ose Sk\u00ebnderbej (nga Turqisht osmanlli: \u0130skender Bey; emri i v\u00ebrtet\u00eb: Gjergj Kastrioti Sk\u00ebnderbeu) lindi m\u00eb 6 maj 1405 dhe vdiq m\u00eb 17 janar 1468. \u00cbsht\u00eb Heroi Komb\u00ebtar i shqiptar\u00ebve, figura m\u00eb e shquar n\u00eb historin\u00eb e shqiptar\u00ebve.
\nPak\u00eb biografia<\/p>\n

Gjergj Kastrioti ishte djali m\u00eb i vog\u00ebl i Gjon Kastriotit dhe i princesh\u00ebs Vojsava, f\u00ebmija i fundit midis 4 djemve dhe 5 vajzave. Mendohet se lindi m\u00eb 6 maj 1405 n\u00eb Diber. U mor peng si nizam\u00eb pas thyerjes s\u00eb t\u00eb atit nga Sulltan Murati m\u00eb 1421 dhe u d\u00ebrgua n\u00eb oborrin e Sulltanit n\u00eb Adrianopoj\u00eb. Atje, zgjuarsia dhe shkatht\u00ebsia e \u00e7uan Gjergjin n\u00eb shkoll\u00ebn e sulltanit (i\u00e7ogllan\u00ebve) q\u00eb p\u00ebrgatiste komandant\u00eb e n\u00ebpun\u00ebs.
\nNatyra i kishte dh\u00ebn\u00eb dhunti mendore e fizike. Atje mori emrin Isk\u00ebnder (Aleksand\u00ebr). Pas mbarimit t\u00eb shkoll\u00ebs, Gjergj Kastrioti “(Sk\u00ebnderi)” kreu detyra ushtarake n\u00eb Ballkan e n\u00eb Azin\u00eb e Vog\u00ebl, duke u dalluar p\u00ebr trim\u00ebri dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye iu dha titulli bej q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb princ ose fisnik pra Sk\u00ebnderbeg do t\u00eb thot\u00eb Aleksandri princ ose fisnik. Ai nuk e harroi vendin e tij t\u00eb dashur dhe priste me padurim rastin t\u00eb kthehej n\u00eb tok\u00ebn q\u00eb e lindi. Me vdekjen e t\u00eb atit, ai shpresonte t’i zinte vendin, por n\u00eb fakt sulltani e em\u00ebroi sanxhakbej jasht\u00eb tokave shqiptare. Sk\u00ebnderbeu nuk hoqi dor\u00eb nga ideja p\u00ebr t’u kthyer n\u00eb Shqip\u00ebri n\u00eb fronin e t\u00eb atit, deri n\u00eb vitin 1443 kur ai u nis kund\u00ebr Janosh Huniadit n\u00ebn komand\u00ebn e bejlerbeut t\u00eb Rumelis\u00eb.<\/p>\n

M\u00eb 3 n\u00ebntor 1443 n\u00eb af\u00ebrsi t\u00eb Nishit, u ndesh\u00ebn dy ushtrit\u00eb. Ushtria osmane u shpartallua dhe u t\u00ebrhoq n\u00eb panik. Sk\u00ebnderbeu filloi t\u00eb zbatonte planin e kryengritjes, s\u00eb bashku me 300 kalor\u00ebs shqiptar\u00eb e me t\u00eb nipin Hamza Kastrioti, u kthye n\u00eb Dib\u00ebr, ku populli e priti si \u00e7lirimtar. Mori masa p\u00ebr p\u00ebrforcimin e rrug\u00ebve nga mund t\u00eb vinin osman\u00ebt, dhe prej andej iu drejtua Kruj\u00ebs. Me nj\u00eb ferman t\u00eb rrem\u00eb shtiu n\u00eb dor\u00eb qytetin e garnizonin dhe k\u00ebshtu m\u00eb 28 n\u00ebntor 1443 u shpall rim\u00ebk\u00ebmbja e principat\u00ebs s\u00eb Kastriot\u00ebve. Mbi k\u00ebshtjell\u00ebn e Kruj\u00ebs u ngrit flamuri me shkab\u00ebn e zez\u00eb dykrenare i Kastriot\u00ebve.<\/p>\n

Kryengritja u p\u00ebrhap shpejt n\u00eb viset e tjera dhe feudal\u00ebt e tjer\u00eb u ngrit\u00ebn gjithashtu. Gjat\u00eb dhjetorit, Shqip\u00ebria e Mesme dhe e Veriut u spastruan nga forcat osmane, u \u00e7liruan nj\u00ebra pas tjetr\u00ebs k\u00ebshtjellat e k\u00ebsaj zone. Sk\u00ebnderbeu ishte organizatori i Kuvendit t\u00eb Arb\u00ebrit, n\u00eb t\u00eb cilin u zgjodh si prij\u00ebs i Lidhjes Shqiptare t\u00eb Lezh\u00ebs. Ai u martua me t\u00eb bij\u00ebn e Gjergj Arianitit me Donika Arianitin p\u00ebr t\u00eb forcuar lidhjet e tij me principatat e tjera.
\nN\u00eb janar t\u00eb vitit 1468 Sk\u00ebnderbeu u s\u00ebmur gjat\u00eb zhvillimit t\u00eb nj\u00eb Kuvendi t\u00eb thirrur nga ai, n\u00eb t\u00eb cilin ishin t\u00eb ftuar t\u00eb gjith\u00eb princat shqiptar\u00eb. Vdiq me 17 Janar1468 n\u00eb Lezh\u00eb. I mbuluar me lavdi, ai u varros n\u00eb Lezh\u00eb. Shqiptar\u00ebt humb\u00ebn prij\u00ebsin e lavdish\u00ebm q\u00eb i udh\u00ebhoqi p\u00ebr 25 vjet rresht. E shoqja me t\u00eb birin emigruan, sikurse edhe nj\u00eb pjes\u00eb e paris\u00eb shqiptare, p\u00ebr n\u00eb Itali. Rreth p\u00ebrkrenares ekziston ideja se e ka mbajtur p\u00ebr nder t\u00eb Pirros s\u00eb Epirit, pasi edhe ai ka mbajtur po t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn p\u00ebrkrenare.<\/p>\n

Epoka e Sk\u00ebnderbeut n\u00eb veprat e autor\u00ebve shqiptar\u00eb<\/p>\n

Epoka e Sk\u00ebnderbeut e shekullit XV dhe vet\u00eb figura e Gjergj Kastriotit – Sk\u00ebnderbeut ndikoi fuqish\u00ebm n\u00eb jet\u00ebn shpirt\u00ebrore t\u00eb shqiptar\u00ebve dhe p\u00ebr rritjen e vet\u00ebdijes komb\u00ebtare t\u00eb tyre. T\u00eb frym\u00ebzuar prej tyre, intelektual\u00eb t\u00eb shquar shqiptar\u00eb, i pasqyruan e i p\u00ebrjetuan ato n\u00eb vepra historike monumentale, n\u00eb t\u00eb cilat nisi jet\u00ebn e vet historiografia shqiptare.<\/p>\n

Ishte Dhimiter Fr\u00e2ngu (dhe jo Dhimiter Fr\u00ebngu) qe shkroi i pari jet\u00ebn e Sk\u00ebnderbeut, realisht si u zhvillua, sepse Fr\u00e2ngu ishte bashk\u00ebshoq\u00ebrues i gjith\u00eb jet\u00ebs dhe luft\u00ebrave t\u00eb Sk\u00ebnderbeut, ark\u00ebtar e shoq\u00ebrues n\u00eb udh\u00ebtimet e Princit Shqiptar, ndrysh nga Marin Barleti ku ka edhe trillime. Shkrimet latinisht t\u00eb Fr\u00e2ngut t\u00eb vitit 1480, 12 vjet pas vdekjes s\u00eb Sk\u00ebnderbeut, mjerisht u p\u00ebrvet\u00ebsuan nga t\u00eb tjer\u00eb, dhe p\u00ebrkthimi dhe botimi i saj italisht u b\u00eb m\u00eb von\u00eb, pas vdekjes s\u00eb Fr\u00e2ngut. Patjet\u00ebr se vepra e Barletit qe u botua latinisht ne fillim t\u00eb shek t\u00eb XVI (1504) kushtuar luft\u00ebs heroike t\u00eb arb\u00ebrve p\u00ebr mbrojtjen e Shkodr\u00ebs, (rrethimi i Shkodr\u00ebs) pati jehon\u00eb t\u00eb madhe. Por vepra q\u00eb e lart\u00ebsoi figur\u00ebn e tij si historian humanist \u00ebsht\u00eb \u201cHistoria e jet\u00ebs dhe e b\u00ebmave t\u00eb Sk\u00ebnderbeut\u201d, t\u00eb cil\u00ebn e botoi italisht n\u00eb Rom\u00eb rreth viteve 1508-1510. Kjo vep\u00ebr voluminoze njohu shum\u00eb ribotime n\u00eb gjuh\u00eb e n\u00eb vende t\u00eb ndryshme t\u00eb Evrop\u00ebs. Veprat e M. Barletit u b\u00ebn\u00eb burimi m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm ku patriot\u00ebt shqiptar\u00eb m\u00ebsonin historin\u00eb e epopes\u00eb legjendare t\u00eb shk. XV, kur nuk ishte zbuluar e njohur vepra e Dhimiter Fr\u00e2ngut. Periudha e Sk\u00ebnderbeut u p\u00ebrjet\u00ebsua edhe n\u00eb vepra t\u00eb tjera historike nga bashk\u00ebkoh\u00ebsit e heroit. Si\u00e7 e thame nj\u00eb nga bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00ebt e ngusht\u00eb t\u00eb Sk\u00ebnderbeut, Dhimit\u00ebr Fr\u00e2ngu, shkroi latinisht, n\u00eb frym\u00ebn e ideve humaniste t\u00eb koh\u00ebs nj\u00eb vep\u00ebr p\u00ebr jet\u00ebn e Sk\u00ebnderbeut.<\/p>\n

Nj\u00eb vep\u00ebr tjet\u00ebr e r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr t\u00eb njohur shoq\u00ebrin\u00eb shqiptar\u00eb t\u00eb shek. XV \u00ebsht\u00eb \u201cHistoria dhe gjenealogjia e sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb Muzakajve\u201d, shkruar n\u00eb italisht m\u00eb 1510 nga bashk\u00ebluft\u00ebtari i Sk\u00ebnderbeut, Gjon Muzaka. Ajo mbeti n\u00eb dor\u00ebshkrim dhe, p\u00ebr vler\u00ebn q\u00eb ka p\u00ebr historin\u00eb mesjetare shqiptare, botuesi i saj i shek. t\u00eb XIX m\u00eb t\u00eb drejt\u00eb e ka cil\u00ebsuar at\u00eb si nj\u00eb \u201cmargaritar\u201d.
\nGjergj Kastrioti Sk\u00ebnderbeu – Hero Komb\u00ebtar
\nGjergj Kastrioti – Sk\u00ebnderbeu (6 maj 1405- 17 janar 1468) sintetizon nj\u00eb epok\u00eb t\u00eb t\u00ebr\u00eb historike q\u00eb mori emrin e tij: luft\u00ebn nj\u00ebshekullore kund\u00ebr pushtimit osman (fundi i shek. XIV – fundi i shek. XV). N\u00ebn udh\u00ebheqjen e tij, lufta e shqiptar\u00ebve u ngrit n\u00eb nj\u00eb shkall\u00eb m\u00eb t\u00eb lart\u00eb e m\u00eb t\u00eb organizuar dhe sh\u00ebnoi nj\u00eb kthes\u00eb vendimtare n\u00eb zhvillimin politik t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.
\nGjergj Kastrioti – Sk\u00ebnderbeu ishte p\u00ebrfaq\u00ebsuesi m\u00eb konsekuent dhe m\u00eb i shquar i elit\u00ebs drejtuese shqiptar\u00eb q\u00eb udh\u00ebhoqi m\u00eb vendosm\u00ebri frontin e luft\u00ebs s\u00eb shqiptar\u00ebve kund\u00ebr pushtuesve osman\u00eb. Ai realizoi t\u00eb parin bashkim t\u00eb shqiptar\u00ebve, Lidhjen Shqiptare t\u00eb Lezh\u00ebs, e cila hapi rrug\u00ebn e krijimit t\u00eb shtetit t\u00eb pavarur shqiptar, themeluesi i t\u00eb cilit u b\u00eb ai vet\u00eb. Kujdes t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb Sk\u00ebnderbeu i kushtoi ruajtjes s\u00eb burimeve t\u00eb brendshme ekonomike, tek t\u00eb cilat u mb\u00ebshtet lufta. Duke fuqizuar mbrojtjen n\u00eb brezin kufitar, n\u00eb lindje e n\u00eb jug, ai i dha mund\u00ebsi banor\u00ebve t\u00eb viseve t\u00eb lira t\u00eb zhvillonin nj\u00eb veprimtari ekonomike deri diku normale.
\nKrahas mbrojtjes s\u00eb vendit, Sk\u00ebnderbeu i kushtoi v\u00ebmendje \u00e7lirimit t\u00eb viseve t\u00eb pushtuara q\u00eb ndikoi n\u00eb formimin e m\u00ebtejsh\u00ebm t\u00eb lidhjeve m\u00eb banor\u00ebt e k\u00ebtyre viseve dhe n\u00eb forcimin e bashkimin e t\u00eb gjith\u00eb popullit shqiptar. Aft\u00ebsit\u00eb e Sk\u00ebnderbeut si burr\u00eb shteti spikat\u00ebn edhe n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet me vendet e tjera. Duke pasur t\u00eb qart\u00eb s\u00eb rrezikut osman mund t\u2019i b\u00ebhej ball\u00eb vet\u00ebm m\u00eb sukses vet\u00ebm me forca t\u00eb bashkuara, Sk\u00ebnderbeu k\u00ebrkoi pareshtur pjes\u00ebmarrjen e vendeve evropiane n\u00eb luft\u00eb kund\u00ebr armikut t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt.
\nN\u00eb kushtet e pabarazis\u00eb s\u00eb theksuar nd\u00ebrmjet forcave osmane dhe atyre shqiptare, Sk\u00ebnderbeu p\u00ebrpunoi strategjin\u00eb dhe taktik\u00ebn e tij luftarake, n\u00eb baz\u00eb t\u00eb s\u00eb cil\u00ebs q\u00ebndronte mendimi se fitorja nuk mund t\u00eb varej nga numri i ushtar\u00ebve. Ai mbante armikun n\u00eb alarm t\u00eb p\u00ebrhersh\u00ebm, i priste rrug\u00ebn e fuqizimet dhe, pasi e kishte futur n\u00eb kurth, e godiste me sulme t\u00eb fuqishme e t\u00eb befasishme.
\nSk\u00ebnderbeu u shnd\u00ebrrua n\u00eb simbol t\u00eb luft\u00ebs p\u00ebr liri e pavar\u00ebsi. Ai mbeti nj\u00eb figur\u00eb e dashur p\u00ebr shqiptar\u00ebt edhe pas vdekjes s\u00eb tij. Kujtimi i tij mbeti gjithnj\u00eb i gjall\u00eb n\u00ebp\u00ebr k\u00ebng\u00ebt, goj\u00ebdh\u00ebnat e tregimet e shumta popullore q\u00eb i dhan\u00eb atij tiparet e nj\u00eb figure legjendare.<\/p>\n

Vepra dhe figura e Sk\u00ebnderbeut kishte p\u00ebrmasa dhe r\u00ebnd\u00ebsi evropiane. Ai u vler\u00ebsua lart nga personalitetet e shquara evropiane t\u00eb koh\u00ebs. K\u00ebt\u00eb e d\u00ebshmon edhe fakti s\u00eb p\u00ebr Sk\u00ebnderbeun \u00ebsht\u00eb shkruar nj\u00eb literatur\u00eb e shum\u00ebllojshme, prej qindra v\u00ebllimesh, t\u00eb botuara n\u00eb shum\u00eb gjuh\u00eb, dhe n\u00eb t\u00eb kat\u00ebr an\u00ebt e bot\u00ebs. Nd\u00ebr autor\u00ebt shqiptar\u00eb jan\u00eb Marin Barleti, Fan Noli, Sabri Godo, Fatos Daci.<\/p>\n

Legjenda
\n\u2022 N\u00eb nj\u00eb rast Ballaban Pasha i d\u00ebrgoi Sk\u00ebnderbeut nj\u00eb dhurat\u00eb: kat\u00ebr kuaj arab s\u00eb bashku me nj\u00eb pajisje t\u00eb shk\u00eblqyer p\u00ebr t\u00eb nderuar Sk\u00ebnderbeut si nj\u00eb komandant, nd\u00ebrsa Sk\u00ebnderbeu si p\u00ebrgjigje \u00eca kthen me nj\u00eb dhurat\u00eb t\u00eb e p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga nj\u00eb shkop bariu dhe nj\u00eb gun\u00eb, duke i dh\u00ebn\u00eb t\u00eb kuptoj Ballaban pash\u00ebs se do t\u00eb kishte qen\u00eb m\u00eb shum\u00eb i nderuar t\u00eb ishte nj\u00eb bari i thjesht\u00eb n\u00eb fshatin e tij, sesa t\u00eb tradhtonte vendin e tij.<\/p>\n

Legjenda e Sk\u00ebnderbeut
\n\u2022 P\u00ebr popullin shqiptar Sk\u00ebnderbeu b\u00ebnte mrekulli me shpat\u00ebn e tij. Ishte menduar se duheshin tre burra t\u00eb ngrinin shpat\u00ebn e tij dhe se ai mund t\u00eb cop\u00ebtonte shk\u00ebmbinj ose shponte male me t\u00eb. N\u00eb nj\u00eb ngjarje tjet\u00ebr popullore \u00ebsht\u00eb th\u00ebn\u00eb gjat\u00eb negociatave p\u00ebr paqe se Sulltan Mehmedi i II, q\u00eb kishte d\u00ebgjuar p\u00ebr shpat\u00ebn e Sk\u00ebnderbeut i k\u00ebrkoi at\u00eb si nj\u00eb nder Sk\u00ebnderbeut. Sk\u00ebnderbeu pranoi dhe d\u00ebrgoi shpat\u00ebn e tij si nj\u00eb dhurat\u00eb p\u00ebr sulltanin. Njer\u00ebzit e Sk\u00ebnderbeut pas d\u00ebgjimit t\u00eb lajmeve ishin t\u00eb shqet\u00ebsuar. Ata i dol\u00ebn Sk\u00ebnderbeut n\u00eb lidhje me frik\u00ebn e tyre se ai i dor\u00ebzoi shpat\u00ebn e tij legjendare, por Sk\u00ebnderbeu qeshi dhe u p\u00ebrgjigj se ai i dor\u00ebzoi shpat\u00ebn e tij, por jo krahun e tij.<\/p>\n