{"id":5495,"date":"2015-09-19T12:06:04","date_gmt":"2015-09-19T12:06:04","guid":{"rendered":"http:\/\/revistakuvendi.org\/?p=5495"},"modified":"2015-09-19T12:06:04","modified_gmt":"2015-09-19T12:06:04","slug":"nje-histori-politike-si-legjende","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/revistakuvendi.org\/?p=5495","title":{"rendered":"NJ\u00cb HISTORI POLITIKE SI LEGJEND\u00cb"},"content":{"rendered":"

(Arratisja e Imzot Zef Oroshit me 1952 veshur si grua mirditore)<\/em><\/p>\n

Nga Ndue Dedaj<\/em><\/strong><\/p>\n

Legjend\u00eb?… Jo nuk \u00ebsht\u00eb aspak e till\u00eb, por nj\u00eb histori e pazakont\u00eb e viteve \u201950 t\u00eb shekullit t\u00eb kaluar. Nj\u00eb histori politike, ku personazhi i saj nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb politikan, por nj\u00eb misionar fetar. Ai vet\u00eb nuk do ta d\u00ebshironte asesi nj\u00eb histori p\u00ebrtej misionit, por kjo \u00ebsht\u00eb natyra e regjimeve totalitare, q\u00eb \u00e7do individ e \u00e7do fush\u00eb jet\u00ebsore apo dhe hyjnore ta shoh\u00eb politikisht.<\/p>\n

Dhjet\u00ebvje\u00e7ari i par\u00eb pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore duhet t\u00eb ket\u00eb qen\u00eb nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00ebt e shqiptar\u00ebve. Lufta q\u00eb kishte shporrur pushtuesit, kishte vendosur nj\u00ebher\u00ebsh regjimin komunist ateist, p\u00ebr t\u00eb cilin nuk kishte asgj\u00eb t\u00eb pranueshme nga kleri dhe feja. K\u00ebshtu dhe Dom Zef Oroshin (1912-1979), oroshas i lindur n\u00eb fshatin e vog\u00ebl Kaftall\u00eb (Mirdit\u00eb), diplomuar n\u00eb Rom\u00eb n\u00eb vitin 1940 p\u00ebr teologji e filozofi dhe shuguruar meshtar p\u00ebr Abacin\u00eb e Mirdit\u00ebs, nuk mund ta priste nj\u00eb fat m\u00eb i mir\u00eb se paraardh\u00ebsit e tij, q\u00eb ose ishin ekzekutuar si armiq t\u00eb Partis\u00eb, ose ishin rrasur n\u00eb burg dhe ata q\u00eb kishin mbetur i priste nd\u00ebshkimi i radh\u00ebs. Ishte thjesht\u00eb \u00e7\u00ebshtje kohe se kur do t\u00eb binte dhe mbi t\u00eb Shpata e Demokleut.<\/p>\n

Dhe dita vjen p\u00ebr meshtarin e bajrakut t\u00eb Dibrrit, nj\u00eb dit\u00eb e trisht\u00eb dimrake, me nj\u00eb ndodhi t\u00eb pabesueshme. Ishte janari i vitit 1952. (N\u00ebp\u00ebr artikuj haset dhe 1951). Sigurimi i Shtetit ia kishte v\u00ebn\u00eb syrin dhe Dom Zef \u00c7okut (Oroshit) famullitar i Ungrejt, lokaliteti i Kashnjetit; pasardh\u00ebs i Dom Ndue Cubit, Dom Prend Ungrejt, Dom Ndre Simonit, Dom Prend Brung\u00ebs, Dom Pjet\u00ebr Melgushit, Dom \u00a0Nikoll\u00eb Lask\u00ebs, Dom Prend Qafalis\u00eb, Dom Nikoll\u00eb Lulit etj. N\u00eb vitet \u201920 t\u00eb shekullit XX Ungrej kishte qen\u00eb p\u00ebr disa koh\u00eb qend\u00ebr e N\u00ebnprefektur\u00ebs s\u00eb Mirdit\u00ebs. B\u00ebnte ftoht\u00eb dhe pylli i g\u00ebshtenjave sip\u00ebr kish\u00ebs m\u00ebrdhihte bashk\u00eb me njer\u00ebzit. Meshtari po \u00e7onte mesh\u00ebn e s\u00eb diel\u00ebs n\u00eb kish\u00ebn \u201cSh\u00ebn Maria Magdalen\u00eb\u201d, ku kishte dhe pag\u00ebzime f\u00ebmij\u00ebsh. Nj\u00eb heshtje mortore ishte nderur si re e p\u00ebrhimt\u00eb mbi Malin e Vel\u00ebs deri posht\u00eb n\u00eb Fush\u00ebn e Mir\u00eb, Qaf\u00ebn e Pazarit dhe kodr\u00ebn e Butmit, ku qendronin stoike kisha dhe qela. Mali i Kresht\u00ebs e ndante si nj\u00eb perde e gurt\u00eb at\u00eb mal\u00ebsi mirditore me fush\u00ebn e Zadrim\u00ebs dhe Lezh\u00ebn. Sigurimi ishte syri dhe veshi i regjimit dhe ai kishte informator\u00ebt e vet t\u00eb zellsh\u00ebm, q\u00eb nuk p\u00ebrtonin t\u00eb raportonin \u00e7do gj\u00eb q\u00eb lidhej me l\u00ebvizjet e t\u00eb arratisurve, \u201cbandat e reaksionit\u201d, si\u00e7 quheshin n\u00eb zhargonin zyrtar. Por kishte besnik\u00ebt e vet dhe prifti q\u00eb nuk tuteshin t\u00eb rrezikonin duke e sfiduar shtetin represiv ko\u00e7ixoxist.<\/p>\n

\"zef<\/a>Imzot Zef Oroshi n\u00eb audienc\u00eb te Papa Pali VI me 1970<\/em><\/strong><\/p>\n

Njer\u00ebzit e donin fen\u00eb dhe meshtarin e tyre fisnik, q\u00eb kishte fituar aty nj\u00eb nderim dhe autoritet t\u00eb madh. Dhe ja q\u00eb dikush prej tyre arrin ta sinjalizoj\u00eb priftin brenda n\u00eb mesh\u00eb, ku kishte dhe informator\u00eb t\u00eb Sigurimit, q\u00eb prisnin mbarimin e mesh\u00ebs p\u00ebr t\u00eb par\u00eb gjunj\u00ebzimin e tij para altarit, kryq\u00ebzimin e Oroshit si t\u00eb Krishtit n\u00eb kryq. Dukej sikur gjith\u00e7ka po shkonte sipas skenarit. Me t\u00eb d\u00ebgjuar fjal\u00ebt e ndihm\u00ebsit t\u00eb famullitarit: \u201cMesha mbaroi, shkoni n\u00eb paqe\u201d, njer\u00ebzit e Deg\u00ebs s\u00eb Pun\u00ebve t\u00eb Brendshme t\u00eb Lezh\u00ebs do t\u00eb dilnin p\u00ebrpara publikut dhe do t\u2019i hidhnin prangat \u201carmikut t\u00eb popullit\u201d Dom Zef Oroshit. \u201cNa mir\u00ebkuptoni, o njer\u00ebz, nuk kemi asgj\u00eb me kish\u00ebn, por ky prift ka bashk\u00ebpunuar me reaksionar\u00ebt e malit dhe armiqt\u00eb tan\u00eb p\u00ebrtej kufijve.\u201d Mbase nuk do t\u00eb ndodhte k\u00ebshtu, por pak me ndryshe, p\u00ebr t\u00eb mos \u201cdhunuar\u201d objektin e kultit n\u00eb sy t\u00eb popullit, sigurim\u00ebsit nuk do ta kryenin arrestimin n\u00eb kish\u00eb, por do ta prangosnin priftin heretik sapo ai t\u00eb dilte nga kisha dhe t\u00eb nisej p\u00ebr n\u00eb qel\u00eb. Puna ishte q\u00eb njer\u00ebzit ta shihnin spektaklin dhe ngjarja t\u00eb p\u00ebrcillej goj\u00eb me goj\u00eb: \u201cEj, kan\u00eb arrestue Dom Zef \u00c7okun! Po, po, si armik t\u00eb pushtetit popullor!…\u201d Ishte llogaritur \u00e7do gj\u00eb me imt\u00ebsi. N\u00eb Tiran\u00eb pritej nga \u00e7asti n\u00eb \u00e7ast telegrami me shif\u00ebr, se n\u00eb Kashnjet (Ungrej) puna u krye. Njeriut me raso t\u00eb zez\u00eb iu pre kostumi. Mundej q\u00eb lajmin e priste vet\u00eb Kryeministri. Vet\u00ebm vdekja e beft\u00eb mund ta ndalte k\u00ebt\u00eb zezon\u00eb shtet\u00ebrore mbi njeriun e besimit, n\u00eb mes t\u00eb popullit. Mir\u00ebpo, si\u00e7 u tha, dikush nga besnik\u00ebt e tij e b\u00ebri me dije priftin se ai do t\u00eb arrestohej me t\u00eb mbaruar mesha! Prifti nuk e prishi gjakun. Vazhdoi me qet\u00ebsi ritualin e mesh\u00ebs. Llogariti koh\u00ebn, ishte thuajse e pamjaftueshme p\u00ebr t\u00eb ikur. Aq m\u00eb tep\u00ebr q\u00eb nuk ishte n\u00eb stilin e njeriut t\u00eb fes\u00eb pushka dhe aventurimi prej ka\u00e7aku. Pastaj, si mund t\u00eb ikte nj\u00eb prift nga mesha? Oborri i kish\u00ebs ishte plot me njer\u00ebz. Sa brenda, sa jasht\u00eb kish\u00ebs. Dhe nd\u00ebr ta nj\u00eb dyzin\u00eb me t\u00eb policis\u00eb s\u00eb fsheht\u00eb. Por besnik\u00ebt e tij kishin menduar dhe m\u00ebnyr\u00ebn e ikjes s\u00eb priftit, duke sfiduar r\u00ebndsh\u00ebm autoritetin e shtetit dhe zyrtar\u00ebt e Pun\u00ebve t\u00eb Brendshme. N\u00eb popull gjithnj\u00eb ishte gjeniu q\u00eb dinte si t\u00eb ngrinte ura aty ku dukej e pamundur.<\/p>\n

…Ja se si ishte zhvilluar ngjarja n\u00eb \u201cprapasken\u00eb\u201d, n\u00eb ato pak minuta, me shpejt\u00ebsi dhe fsheht\u00ebsi. E motra e priftit, Lukja, merr n\u00eb trast\u00eb nj\u00eb pal\u00eb rroba gruaje mirditore nga qela dhe i \u00e7on n\u00eb dhom\u00ebn e veshjes s\u00eb priftit, q\u00eb ishte nj\u00eb aneks i kish\u00ebs, me dalje nga ana e pyllit. Ishin dhjet\u00eb minutat e fundit t\u00eb mesh\u00ebs dhe Dom Zefi del nga altari e shenjt\u00eb (mbase duke l\u00ebn\u00eb ndonj\u00eb xhakon a murgesh\u00eb p\u00ebr t\u00eb kumtuar ndonj\u00eb lajm\u00ebrim lidhur me katekizmin a di\u00e7ka tjet\u00ebr jasht\u00eb mesh\u00ebs) futet n\u00eb kthin\u00ebn e tij dhe vishet shpejt e shpejt si grua dhe p\u00ebrnj\u00ebher\u00ebsh del nga dera e pasme dhe humbet n\u00eb pyllin e g\u00ebshtenjave, duke kap\u00ebrcyer nj\u00eb p\u00ebrrosk\u00eb t\u00eb vog\u00ebl. Askush nuk i kushtoi r\u00ebnd\u00ebsi nj\u00eb \u201cgruaje\u201d q\u00eb doli nga ajo der\u00eb, pasi prifti kishte aty n\u00ebn\u00ebn, motr\u00ebn dhe mund t\u00eb vizitohej nga familjar\u00ebt e tij n\u00eb \u00e7do koh\u00eb. Kujt mund t\u2019i shkonte nd\u00ebrmend se ai njeri i Zotit n\u00ebn at\u00eb veshje t\u00eb bukur pozante me xhup nuk ishte nj\u00eb grua, por vet\u00eb Dom Zef Oroshi, q\u00eb nuk do t\u00eb kthehej kurr\u00eb m\u00eb n\u00eb at\u00eb vend. P\u00ebrroi i Dibrrit do t\u00eb vazhdonte t\u00eb shkonte p\u00ebr teposht\u00eb n\u00eb vetmin\u00eb e tij, kurse prifti do t\u00eb ngjitej lart kreshtave t\u00eb mpira nga dimri dhe \u201cLufta e Ftoht\u00eb\u201d mes kapitalizmit dhe kampit socialist. Njer\u00ebzit prisnin q\u00eb prifti t\u00eb kthehej p\u00ebr t\u2019iu shp\u00ebrndar\u00eb besimtar\u00ebve kelkun e shenjt\u00eb e p\u00ebrmbyllur mesh\u00ebn, por ai po vonohej si shum\u00eb?!… Kjo kishte qen\u00eb e gjitha. Kurr\u00eb nuk kishte ndodhur q\u00eb prifti ta linte mesh\u00ebn pa e mbyllur! Por kjo do t\u00eb ishte nj\u00eb histori nga ato q\u00eb ndodhnin rrall\u00eb, mbuluar me nj\u00eb vel mitik.<\/p>\n

\"zef<\/a>Busti i Imzot Oroshit<\/em><\/strong><\/p>\n

Si\u00e7 merret me mend, pati nj\u00eb shokim n\u00eb forcat e ndjekjes dhe hierarkin\u00eb e shtetit. Si ishte e mundur?! Ta kishte p\u00ebrpir\u00eb dheu priftin rebel! (\u00cbsht\u00eb shkruar gabimisht n\u00eb ndonj\u00eb botim se forcat policore n\u00eb at\u00eb opracion i drejtonte ushtaraku fam\u00ebzi Hodo Habibi, q\u00eb n\u00eb popull njihej si \u201cToger Baba\u201d, por ai ishte d\u00ebnuar n\u00eb vitin 1947 me vdekje n\u00eb litar p\u00ebr krimet sadiste q\u00eb kishte kryer mbi popullin e Mirdit\u00ebs e t\u00eb Zadrim\u00ebs n\u00eb krye t\u00eb nj\u00eb batalioni special nd\u00ebshkimor.) Edhe pse ishte kuptuar se Dom Zefi ua kishte l\u00ebn\u00eb pushk\u00ebn p\u00ebr faqe, dikush nga njer\u00ebzit e Sigurimit kishte vajtur drejt e tek e \u00ebma plak\u00eb dhe i kishte provokuar se ku mund ta gjente priftin se i duhej p\u00ebr nj\u00eb pun\u00eb feje? \u201cBesa, nan\u00eb Dila nuk di gj\u00e2, ai ka qen\u00eb n\u00eb kish\u00eb e mbas mesh\u00ebs nuk ka ardh\u00eb n\u00eb shpi\u201d. P\u00ebr zhdukjen e beft\u00eb t\u00eb priftit, i cili nuk po gjendej askund, shpejt n\u00eb popull do t\u00eb p\u00ebrhapej legjenda se Dom Zefi kishte marr\u00eb t\u00ebrthores p\u00ebr n\u00eb Freg\u00ebn e m\u00eb tej n\u00eb Gjad\u00ebr, ku ishte pista e avionave ushtarak\u00eb dhe me aeroplanin e par\u00eb kishte fluturuar p\u00ebr n\u00eb Rom\u00eb. Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shtojc\u00eb q\u00eb e b\u00ebn pak si legjend\u00eb urbane vazhdimin e historis\u00eb, kur n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb prifti pasi kishte ecur t\u00ebrmales s\u00eb Qaf\u00eb Kish\u00ebs, do t\u00eb merrte n\u00eb an\u00ebn e Molungut, ku ishte bashkuar me kund\u00ebshtar\u00ebt e regjimit q\u00eb endeshin maleve n\u00eb arrati. Nuk kishte qen\u00eb d\u00ebshira dhe zgjedhja e tij kjo, ai kishte dashur t\u00eb vazhdonte t\u2019iu sh\u00ebrbente besimtar\u00ebve, por fatin ia kishin shkruar t\u00eb tjer\u00ebt, njer\u00ebzit me drap\u00ebr e \u00e7ekan dhe yllin e kuq n\u00eb ball\u00eb dhe n\u00eb jakat e xhaketave ushtarake t\u00eb prerjes ruse. Njer\u00ebzit e regjimit kishin dashur q\u00eb rapsod\u00ebt t\u00eb k\u00ebndonin n\u00eb tel t\u00eb dyzenit p\u00ebr fitorjet e Partis\u00eb kund\u00ebr \u201cbandave t\u00eb reaksionit\u201d dhe \u201cpriftit tradhtar\u201d, por as n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast dhe asnj\u00ebher\u00eb tjet\u00ebr rapsod\u00ebt e men\u00e7ur nuk ligj\u00ebruan k\u00ebsisoj. P\u00ebr Krushovin, Titon e Xhonsonin po, \u00e7far\u00eb nuk than\u00eb n\u00ebp\u00ebr k\u00ebng\u00ebt e tyre politike-patriotike, por jo p\u00ebr t\u00eb arratisurit e vet dhe kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vler\u00eb e shtuar e popullit q\u00eb nuk pranonte asesi q\u00eb n\u00eb sofrat e tij t\u00eb shaheshin Kren\u00ebt, ata q\u00eb jasht\u00eb politik\u00ebs ai i kishte satirizuar pa dhimbt\u00eb. Shfaqet dhe k\u00ebtu kodi i qendres\u00ebs morale shqiptare, pa t\u00eb cilin nuk do t\u00eb kishte as rezistenc\u00eb kund\u00ebr sundimtar\u00ebve, as disidenc\u00eb politike, kulturore, fetare etj.<\/p>\n

II<\/strong><\/p>\n

Dr. Dom Zef Oroshi kishte ndjekur rrug\u00ebn e t\u00eb gjith\u00eb t\u00eb arratisurve t\u00eb tjer\u00eb, n\u00eb fillim n\u00ebp\u00ebr malet e Mirdit\u00ebs p\u00ebr disa muaj, pastaj n\u00eb Jugosllavi, prej andej n\u00eb Itali dhe s\u00eb fundi n\u00eb Amerik\u00eb me 1962. Bashk\u00ebpun\u00ebtor qysh n\u00eb fillmet me revist\u00ebn \u201cShejzat\u201d t\u00eb Ernest Koliqit e Martin Camajt me \u201cshkrime gjith\u00ebfar\u00ebsh\u201d, ku sipas profesor Karl Gurakuqit \u201cspikat gjuha e tij e pasun\u201d, i cili kur t\u00eb vente n\u00eb Amerik\u00eb do t\u00eb ishte drejtor i revist\u00ebs \u201cJeta Katolike Shqiptare. P\u00ebrkthyes n\u00eb shqip i vepr\u00ebs \u201cKat\u00ebr Ungjijt dhe Pun\u00ebt e Apostujve\u201d, q\u00eb ia kushton ish-m\u00ebsuesit t\u00eb tij Ndre Mjeda, vep\u00ebr e vler\u00ebsuar dhe nga albanologu i njohur Zef Valentini. Do t\u00eb kishte takime dhe me Imzot Fan Nolin, q\u00eb udh\u00ebhiqte kish\u00ebn ortodokse n\u00eb Amerik\u00eb, n\u00eb kuadrin e dialogut ekumenik (frym\u00ebzuar nga Koncilit t\u00eb Dyt\u00eb t\u00eb Vatikanit) mbi mund\u00ebsin\u00eb e bashkimit t\u00eb dy kishave simotra p\u00ebr \u201cnga ana sakramentale dhe institucionale\u201d, si dhe do t\u00eb pritej n\u00eb audienc\u00eb nga Papa Pali VI, t\u00eb cilit Oroshi do t\u2019i dhuronte p\u00ebrkthimin e Ungjijve. Ai s\u00eb bashku me Dom Rrok Mirdit\u00ebn n\u00eb vitin 1973 do t\u00eb priste n\u00eb Nju Jork N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebn, me t\u00eb cil\u00ebn kishte qen\u00eb takuar n\u00eb Itali qysh n\u00eb fillim t\u00eb viteve \u201960. Ai ka patur dhe nj\u00eb korrespondenc\u00eb t\u00eb gjer\u00eb me personalitete kulturore, misionare dhe politike t\u00eb dispor\u00ebs shqiptare. Jeta e tij ishte ajo e nj\u00eb uragani t\u00eb pandalsh\u00ebm n\u00eb dobi t\u00eb shqiptar\u00ebve.<\/p>\n

Jozef Oroshi, njeri i dijes, misionar, orator, poliglot, publicist, her\u00ebdokur do t\u00eb kishte qen\u00eb b\u00ebr\u00eb Abat i Mirdit\u00ebs n\u00eb Orosh, por misioni apostolik e kishte hedhur diku tjet\u00ebr, t\u00eb nd\u00ebrtonte kish\u00ebn e shqiptar\u00ebve t\u00eb Amerik\u00ebs, ashtu si\u00e7 kishte b\u00ebr\u00eb paraardh\u00ebsi i tij, Imzot Prend Do\u00e7i, q\u00eb kishte krijuar kish\u00ebn n\u00eb Newfoundland. Ishte e habitshme se si dy klerik\u00eb t\u00eb zot mirditas do t\u2019iu binte barra t\u2019i sh\u00ebrbenin kish\u00ebs s\u00eb Rom\u00ebs n\u00eb kontinentin amerikan, me thuajse nj\u00eb shekull n\u00eb mes. Zef Oroshi, p\u00ebrbashkues i katolik\u00ebve atje, b\u00ebhet themeluesi i s\u00eb par\u00ebs kish\u00eb katolike t\u00eb shqiptar\u00ebve n\u00eb Amerik\u00eb, \u201cZoja e Shkodr\u00ebs\u201d, q\u00eb e udh\u00ebhoqi p\u00ebr nj\u00ebzet vjet nga viti 1969 deri n\u00eb vitin 1989, kur do t\u00eb nd\u00ebrronte jet\u00eb n\u00eb mosh\u00ebn 77-vje\u00e7are dhe n\u00eb k\u00ebmb\u00eb t\u00eb tij do t\u00eb vinte Imzot Rrok Mirdita.<\/p>\n

Oroshi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga z\u00ebrat m\u00eb aktiv t\u00eb emigracionit politik p\u00ebr shkeljen e t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut n\u00eb Shqip\u00ebri dhe diktatur\u00ebn q\u00eb e kishte zhbim\u00eb pa m\u00ebshir\u00eb klerin dhe kish\u00ebn. \u00cbsht\u00eb padyshim nd\u00ebr personazhet m\u00eb karazmatik t\u00eb diaspor\u00ebs shqiptare p\u00ebr dyzet vjet, q\u00eb rroi me Shqip\u00ebrin\u00eb dhe fatin e trisht\u00eb t\u00eb klerit t\u00eb mbetur k\u00ebtu dhe pasi u largua, duke denocuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb vazhdueshme salvimin e tij. Disa her\u00eb e ngriti m\u00ebrgat\u00ebn n\u00eb k\u00ebmb\u00eb duke u b\u00ebr\u00eb lajm\u00ebtar i terrorit mbi klerin katolik n\u00eb Shqip\u00ebri, p\u00ebr\u00e7ka shtypi politik i k\u00ebtuesh\u00ebm e fshikullonte me em\u00ebr Zef Oroshin, \u00e7far\u00eb nuk ishte dhe aq n\u00eb praktik\u00ebn e koh\u00ebs. P\u00ebr regjimin e Tiran\u00ebs ai ishte nj\u00eb \u201clugat\u201d q\u00eb i shfaqej vazhdimisht n\u00eb \u00ebndrra t\u00eb k\u00ebqia qeveris\u00eb s\u00eb Tiran\u00ebs. Diaspora shqiptare n\u00eb Amerik\u00eb e ka ndjer\u00eb fort dor\u00ebn e tij unifikuese n\u00eb vitet \u201960-\u201980. Ai q\u00eb ia njeh historin\u00eb e jet\u00ebs nuk mund t\u00eb mos pyes\u00eb se ku e gjente ai gjith\u00eb at\u00eb forc\u00eb e energji q\u00eb ta sfidonte regjimin komunist n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn m\u00eb t\u00eb pashembullt, si n\u00eb malet e Veriut plot me \u201cforca t\u00eb ndjekjes\u201d, si p\u00ebrmes protestave t\u00eb shqiptar\u00ebve para selis\u00eb s\u00eb OKB-s\u00eb n\u00eb fillim t\u00eb viteve \u201870, kur aty kishte shkuar p\u00ebr t\u00eb mbajtur fjalim Kryeministri Mehmet Shehu. Vet\u00ebm te parimet morale t\u00eb pand\u00ebrruara dhe atdhedashuria. Te karakteri i fort\u00eb prej mirditasi tipik e t\u00eb pap\u00ebrkulur, q\u00eb nuk e njihte pushtetin e dhun\u00ebs. Te popullariteti i pazakont\u00eb q\u00eb ai g\u00ebzonte nd\u00ebr njer\u00ebzit e famullis\u00eb s\u00eb tij dhe t\u00eb gjith\u00eb krahin\u00ebs s\u00eb Mirdit\u00ebs. Ata q\u00eb e nxor\u00ebn nga shtetrrethimi i asaj dite t\u00eb pazakont\u00eb janari \u201952 n\u00eb Ungrej d\u00ebshmuan se ishin besimtar\u00eb t\u00eb d\u00ebvotsh\u00ebm dhe se besimi te \u201cper\u00ebndia\u201d e re, Partia Komuniste, ishte shum\u00eb m\u00eb i dob\u00ebt se ai n\u00eb Zotin. Nuk mund t\u00eb ndodhte q\u00eb n\u00eb Mirdit\u00eb nj\u00eb prift t\u00eb pritej n\u00eb bes\u00eb. Nuk e lejonte as Kanuni k\u00ebt\u00eb. Kan\u00eb kaluar 63 vjet nga ikja e tij e prap nd\u00ebr t\u00eb moshuarit p\u00ebr Dom Zefin flitet m\u00eb admirim t\u00eb madh.<\/p>\n

Edhe pse n\u00eb Shqip\u00ebri kjo figur\u00eb nuk njihet sa duhet, duhet th\u00ebn\u00eb se \u00ebsht\u00eb shkruar e botuar jo pak p\u00ebr t\u00eb, monografi dhe artikuj, jan\u00eb shfaqur dokumentar\u00eb etj. Presidenti i Republik\u00ebs Bamir Topi i ka akorduar atij titullin e lart\u00eb \u201cUrdh\u00ebri Gjergj Kastrioti Skenderbeu\u201d, p\u00ebr rolin e tij \u201csi klerik dhe intelektual i shquar atdhetar, q\u00eb veprimtarin\u00eb e tij e vuri n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb ruajtjes dhe forcimit t\u00eb vlerave komb\u00ebtare tek i gjith\u00eb emigracioni shqiptar n\u00eb SHBA, pa dallim feje.\u201d Ai, si t\u00eb gjith\u00eb prelat\u00ebt e m\u00ebdhenj, diti t\u2019i nd\u00ebrtonte pun\u00ebn si n\u00eb nj\u00eb famulli mes malsor\u00ebsh t\u00eb thjesht\u00eb si n\u00eb metropolin amerikan, ku popullata kishte t\u00eb tjera problematika social-kulturore. Imzot Rrok Mirdita m\u00eb se nj\u00ebher\u00eb n\u00eb ka folur mbi rolin meshtarak e intelektual t\u00eb Dr. Zef Oroshit n\u00eb pun\u00ebt e komunitetit shqiptar n\u00eb Amerik\u00eb, deri n\u00eb pajtimin e gjaqeve n\u00eb familjet e tyre n\u00eb Kosov\u00eb, Mal t\u00eb Zi etj. Zef Oroshi ka merit\u00ebn se e ngriti n\u00eb institucion jo vet\u00ebm kish\u00ebn shqiptare atje, por dhe dialogun kulturor e atdhetar nd\u00ebr shqiptar\u00ebt e Amerik\u00ebs.<\/p>\n

III<\/strong><\/p>\n

E tash nj\u00eb si epilog… Kthehemi p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb Ungrej\/Kashnjet, fill pas arratis\u00eb spektakolare t\u00eb Dom Zef Oroshit at\u00eb dim\u00ebr t\u00eb vitit 1952 veshur si grua mirditore. \u00cbsht\u00eb n\u00eb natyr\u00ebn e misionar\u00ebve t\u00eb \u00e7ojn\u00eb mesh\u00eb n\u00eb \u00e7do rrethan\u00eb q\u00eb t\u00eb ndodh\u00ebn, (shpesh edhe brenda qelive), ndaj bashk\u00ebkoh\u00ebsit rr\u00ebfejn\u00eb se Dom Zefi do t\u00eb \u00e7onte mesh\u00eb p\u00ebr Pashk\u00ebt e atij viti n\u00eb malin e Molungut, mes luft\u00ebtar\u00ebve t\u00eb rezistenc\u00ebs antikomuniste, por dhe m\u00eb pas n\u00eb Kosov\u00eb, ku do t\u00eb gjendej p\u00ebr pak muaj gjat\u00eb ver\u00ebs s\u00eb atij viti, derisa t\u00eb vinte dita, si\u00e7 shkruan Klajd Kapinova, q\u00eb bashk\u00eb me tre meshtar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb, At Daniel Gje\u00e7aj OFM, At Ambroz Martini OFM dhe Dom Nikoll\u00eb Kimza (historian) t\u00eb udh\u00ebtonin nga Triestja drejt Italis\u00eb, ku Oroshi dhe Kimza do t\u00eb priteshin bujarisht n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e Gjon Marka Gjonit n\u00eb Rom\u00eb, gjithashtu i arratisur politik si ata, q\u00eb nga viti 1944.\u00a0Nd\u00ebrsa p\u00ebr njer\u00ebzit e Dom Zefit n\u00eb Shqip\u00ebri, motr\u00ebn Luken (Lu\u00e7ien), v\u00ebll\u00ebz\u00ebrit e t\u00eb af\u00ebrmit do t\u00eb niste kalvari i gjat\u00eb i internimeve n\u00eb Gradisht\u00eb t\u00eb Lushnj\u00ebs etj., duke u persekutuar i gjith\u00eb rrethi i tyre familjar e miq\u00ebsor.<\/p>\n

Historia e Monsinjor Oroshit trajtohet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb posa\u00e7me n\u00eb librin e Markus Peters \u201cP\u00ebrballjet e historis\u00eb s\u00eb Kish\u00ebs katolike n\u00eb Shqip\u00ebri\u201d (1919-1996), t\u00eb cilit po i referohemi p\u00ebr nj\u00eb handikap nga ana e shtetit, dhjet\u00eb muaj pas arratisjes s\u00eb Oroshit nga Kashnjeti, por jo ende nga Shqip\u00ebria. Aty nga fundi i n\u00ebntorit t\u00eb vitit 1952 nis\u00ebn drejt Ungrejt dhe Kashnjetit dy prift\u00ebrinj q\u00eb autori i quan \u201chetues\u201d (Dushi dhe Sahat\u00e7ia) me \u201cmision delikat\u201d, p\u00ebr t\u00eb zbuluar se ku fshihej Imzot Oroshi, por dhe p\u00ebr t\u00eb propaganduar n\u00eb popull dhe n\u00eb kish\u00eb mes besimtar\u00ebve kund\u00ebr arratis\u00eb s\u00eb tij, ku gjat\u00eb predikimeve n\u00eb mesh\u00eb k\u00ebrkohej prej tyre \u201cdor\u00ebzimi i D. Zef Oroshit\u201d. Peters shkruan: \u201cBesimtar\u00ebt q\u00eb shkonin n\u00eb kish\u00eb nuk mund t\u00eb dinin se predikimi i asaj t\u00eb diele ishte porositur nga ministri i Brendsh\u00ebm Mehmet Shehu.\u201d Prej dy prift\u00ebrinjve theksohej se \u201carratisja e Oroshit kishte l\u00ebn\u00eb nj\u00eb p\u00ebrshtypje shum\u00eb t\u00eb keqe te qeveria dhe se ai tashm\u00eb ishte p\u00ebrjashtuar nga gjiri i klerit\u201d. Por \u201cmisioni i n\u00ebntorit \u201cishte i pasuksessh\u00ebm, pasi D. Zef Oroshi gjendej plot\u00ebsisht i lir\u00eb\u201d. (Citimet nga libri, f.197).<\/p>\n

Regjimi kishte zgjedhur k\u00ebt\u00eb gjuh\u00eb p\u00ebr lin\u00e7min dhe denigrimin publik t\u00eb prift\u00ebrinjve katolik\u00eb q\u00eb po i rezistonin me shum\u00eb mundim diktatur\u00ebs. Ajo i p\u00ebrfoli n\u00eb an\u00ebn morale, ku me an\u00ebn e bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00ebve t\u00eb Sigurimit dhe shefave t\u00eb agjitpropit t\u00eb Komiteteve t\u00eb Partis\u00eb u sajoi paturp\u00ebsisht dor\u00ebshkrime kinse kompromentuese, si bie fjala ndonj\u00eb \u201cditar\u201d ku ata pask\u00ebshin sh\u00ebnuar histori intime me gra t\u00eb famullis\u00eb, por pa publikuar asnj\u00eb flet\u00eb faximile t\u00eb k\u00ebtyre \u201cdokumenteve\u201d.<\/p>\n

Zef Oroshi, famullitar i thjesht\u00eb n\u00eb Mirdit\u00eb, n\u00eb bot\u00ebn e lir\u00eb u b\u00eb monsinjor dhe themelues i kish\u00ebs s\u00eb shqiptar\u00ebve t\u00eb Amerik\u00ebs. Pas tij n\u00eb Ungrej do t\u00eb sh\u00ebrbente nj\u00eb tjet\u00ebr meshtar i shquar shqiptar, por me nj\u00eb fat krejt t\u00eb ndrysh\u00ebm nga ai, Dom Simon Jubani, i cili q\u00ebndres\u00ebn e tij do ta b\u00ebnte nga burgjet komuniste ku u ndry p\u00ebr tridhjet\u00eb vjet, deri sa t\u00eb vinte dita e lume e ai t\u00eb \u00e7onte mesh\u00ebn e par\u00eb, me r\u00ebnien e komunizmit, me 4 n\u00ebntor 1990 n\u00eb Shkod\u00ebr.<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

(Arratisja e Imzot Zef Oroshit me 1952 veshur si grua mirditore) Nga Ndue Dedaj Legjend\u00eb?… Jo nuk \u00ebsht\u00eb aspak e till\u00eb, por nj\u00eb histori e pazakont\u00eb e viteve \u201950 t\u00eb shekullit t\u00eb kaluar. Nj\u00eb histori politike, ku personazhi i saj nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb politikan,<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5496,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-5495","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-letersi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5495","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5495"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5495\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5499,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5495\/revisions\/5499"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5496"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5495"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5495"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5495"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}