{"id":5166,"date":"2015-05-24T13:42:16","date_gmt":"2015-05-24T13:42:16","guid":{"rendered":"http:\/\/revistakuvendi.org\/?p=5166"},"modified":"2015-05-24T13:42:16","modified_gmt":"2015-05-24T13:42:16","slug":"shpirti-ne-konflikt-me-trupin-esse","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/revistakuvendi.org\/?p=5166","title":{"rendered":"Shpirti n\u00eb konflikt me trupin ( Esse )"},"content":{"rendered":"

Ilir Muharremi<\/strong><\/p>\n

Shpirti sikur val\u00ebvit\u00eb vet\u00ebn p\u00ebr ta kuptuar qenia. Si ta kap kur as ai nuk e di pik\u00ebnisjen, thell\u00ebsin\u00eb, baz\u00ebn e mbi nd\u00ebrtimit t\u00eb qenies? Nuk dij\u00eb forc\u00ebn p\u00ebr t\u00eb asgj\u00ebsuar qenien. T\u00eb dyt\u00eb servilen. E bukur kjo i mban t\u00eb dyt\u00eb t\u00eb jet\u00ebsuar, p\u00ebr t\u00eb vazhduar dhe lart\u00ebsuar. Shpik\u00ebm art p\u00ebr t\u00eb mos vdekur nga e v\u00ebrteta. E v\u00ebrteta kund\u00ebrshton \u00e7do pik\u00ebnisje artistike. E v\u00ebrteta i v\u00ebrsulet kobsh\u00ebm shpirtit. Shpirti n\u00eb p\u00ebrjashtim me logjik\u00ebn, por i sh\u00ebrben q\u00eb logjika t\u00eb ekzistoj\u00eb. Shpirti u krijua para logjik\u00ebs. Ai n\u00eb fakt asnj\u00ebher\u00eb nuk u zot\u00ebrua nga as kush, ishte zot dhe u fut fshehurazi pa kujtimin, dijen, logjiken, arsyen, p\u00ebr t\u00eb zot\u00ebruar qenien. E dinte se qenia nuk do ekzistonte pa t\u00eb. Qenia shurdhmemece pa shpirtin. Shpirti lakohej n\u00eb t\u00eb. Krijoj labirinte, rrethana, luft\u00eb p\u00ebr tu kuptuar me histori. As historia nuk arriti p\u00ebrgjigjen. P\u00ebrgjigja \u00ebsht\u00eb thell\u00eb tek shpirti. U identifikua si frym\u00ebmarrje, si di\u00e7ka pa pesh\u00eb q\u00eb q\u00ebndron l\u00ebviz\u00eb n\u00eb trup. Por, ku \u00ebsht\u00eb n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb? Mundemi ve\u00e7 t\u00eb supozojm\u00eb p\u00ebr t\u00eb se logjika tashm\u00eb prin\u00eb mbi shpirtin. Si mos t\u00eb prij\u00eb kur shpirti \u00ebsht\u00eb m\u00eb i vjet\u00ebr. Lasht\u00ebsin\u00eb e ruan n\u00eb trup.<\/p>\n

Kur i mbyll\u00eb syt\u00eb thellohem n\u00eb t\u00eb zez\u00ebn, pangjyr\u00ebn, kujtimin, at\u00eb q\u00eb as vet\u00eb nuk e dij\u00eb, pse ta dij\u00eb kur m\u00eb leht\u00ebson Mjafton n\u00eb k\u00ebt\u00eb jet\u00eb t\u00eb m\u00eb leht\u00ebson, trupin, qepallat, kok\u00ebrdhok\u00ebt, duart, k\u00ebmb\u00ebt, t\u00eb gjitha q\u00eb m\u00eb mbajn\u00eb, zemr\u00ebn, gjakun, muskujt. Shpirti lundron n\u00ebp\u00ebr t\u00eb gjitha nuk k\u00ebrkon p\u00ebrgjigjen. Logjika p\u00ebrpiqet t\u00eb ndahet nga shpirti. Ta identifikoj, shpirti unifikohet me t\u00eb, mos t\u00eb zbulohet.\u00a0 Lakuriq\u00ebsi e drejt\u00eb e ardhur nga di\u00e7ka p\u00ebr t\u2019i sh\u00ebrbyer jet\u00ebs. Jeta e veshi lakuriq\u00ebsin\u00eb e shpirtit. Jeta vazhdon mbi p\u00ebrshtatjen.<\/p>\n

Shpirti dhemb kur dominon dhimbja, t\u00eb gjith\u00eb i v\u00ebrsulen. Oh, sa m\u00eb dhemb thon\u00eb. Por, nuk dhemb ai sepse nuk erdh nga asnj\u00eb dhimbje. Trupi \u00ebsht\u00eb dhimbje dhe logjika e jo shpirti. Ai \u00ebsht\u00eb absolut.\u00a0 S\u00ebmundjet e r\u00ebnda thon\u00eb psikolog\u00ebt vijn\u00eb nga shpirti, jo, nuk erdh me s\u00ebmundje, gjeti s\u00ebmundjen n\u00eb trup, n\u00eb larmi ngjyrore, larmi jete, karaktere t\u00eb ndryshme, q\u00eb n\u00eb esenc\u00eb kan\u00eb nj\u00eb shpirt t\u00eb nj\u00ebjt\u00eb, t\u00eb lindjes dhe braktisjes, t\u00eb dor\u00ebzuar dikund q\u00eb as vete nuk e din\u00eb, madje as un\u00eb, as ndonj\u00eb filozof q\u00eb vet\u00ebm pohon mbi t\u00eb, pa p\u00ebrvoj\u00eb, pa fakte, v\u00ebrsulet, dedikohet, sikur parandjenj\u00eb dhe p\u00ebrcoll t\u00eb ardhmen.<\/p>\n

Oh sa m\u00eb dhemb kjo q\u00eb nuk dij\u00eb se nga erdh. Nuk dij\u00eb asgj\u00eb p\u00ebr shpirtin, as q\u00eb ka ndjenj\u00eb, fije nervore, ngjyr\u00eb, pesh\u00eb. Asgj\u00eb.. \u00cbsht\u00eb si asgj\u00eb tek un\u00eb, i ndjekur nga logjika, i p\u00ebrjet\u00ebsuar nga vetja, i shnd\u00ebrruar n\u00eb shpirt duke plak\u00eb qenien, duke vdekur jet\u00ebn. Lart\u00ebsohet me k\u00ebt\u00eb.<\/p>\n

Shpirti qet\u00ebsi absolute, liri e nx\u00ebnies, shp\u00ebrfaqjes, ngjizjes, v\u00ebrsuljes, pushtimit. N\u00eb t\u00eb gjitha organet e trupit futet, ushqen, i b\u00ebn\u00eb t\u00eb kuptimshme. Pa t\u00eb nuk do t\u00eb ket\u00eb kuptim jeta e as absurdi, as p\u00ebrgjigja, por as logjika. Hebrenjt\u00eb dhe t\u00eb krishter\u00ebt e etiketuan si t\u00eb shenjt\u00eb di\u00e7ka m\u00eb t\u00eb lart\u00eb. Fuqi hyjnore q\u00eb mbush njer\u00ebzit, p.sh profet\u00ebt. Njer\u00ebzit pa shpirt nuk do ishin\u00a0 njer\u00ebz. As shpirti nuk do kishte kuptim pa profet\u00ebt e njer\u00ebzit. Kontakti i b\u00ebn\u00eb t\u00eb unifikuar dhe t\u00eb m\u00ebdhenj, absurd. Koncepti “Shpirti i Shenjt\u00eb” \u00ebsht\u00eb rrym\u00eb kryesore ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb krishterim, me t\u00eb cilin tregohet personi i tret\u00eb i Trinis\u00eb, bashk\u00ebp\u00ebrb\u00ebr\u00ebs, bashk\u00ebveprues dhe i nj\u00ebjt\u00eb me Atin dhe Birin, megjith\u00ebse Ai \u00ebsht\u00eb Personi i Tret\u00eb i fundit q\u00eb i zbulohet njer\u00ebzimit. N\u00eb pik\u00ebpamjet e krishtera Shpirti i Shenjt\u00eb n\u00ebnkupton vet\u00eb Per\u00ebndin\u00eb, pra shpirtin e tij, nj\u00eb form\u00eb, ose nj\u00eb shfaqje t\u00eb Per\u00ebndis\u00eb. Duhet ta ndjesh shpirtin sa m\u00eb shum\u00eb m\u00eb q\u00ebllim t\u00eb jetosh sa m\u00eb shum\u00eb n\u00eb lirin\u00eb t\u00ebnde. A duhet besuar at\u00eb q\u00eb nj\u00eb figur\u00eb e krishteri si Jezusi b\u00ebhet p\u00ebrshkrues i shpirtit t\u00eb shenjt\u00eb n\u00eb form\u00eb ngush\u00ebllimi, apo fuqidh\u00ebn\u00ebs. Ky qengj i flijuar i cili dha shpirtin p\u00ebr njer\u00ebzit, kishte p\u00ebr q\u00ebllim ta shenjt\u00ebroj shpirtin, sikurse vetveten, t\u00eb klith\u00eb gjuh\u00ebza enigmatike, dhe sa m\u00eb shum\u00eb nuk kuptohen aq m\u00eb t\u00eb thella jan\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb rast, nuk gjeti mb\u00ebshtetje mbi pik\u00ebnisjen baz\u00eb t\u00eb shpirtit, p\u00ebr ta argumentuar, e fuqizoj mbi misticizmin, duke i dh\u00ebn\u00eb forc\u00eb t\u00eb mbinatyrshme. \u00c7do figur\u00eb panteiste klith\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin mendim, t\u00eb nj\u00ebjtin pohim, shenjt\u00ebron shpirtin pa mrekulli baz\u00eb, pa u p\u00ebrkrahur nga shkenca. Shpirti nuk \u00ebsht\u00eb i nd\u00ebrgjegjsh\u00ebm pa objektin, pa form\u00ebn, nuk mund t\u00eb ekzistoj\u00eb. Hegeli e nd\u00ebrgjegj\u00ebson gradualisht ndaj objektit q\u00eb ka p\u00ebr kund\u00ebr dhe subjektit t\u00eb vet. N\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb ai nd\u00ebrgjegj\u00ebsohet p\u00ebrmes subjektit, intelektit, ndijimit, shqisave t\u00eb pamurit, d\u00ebgjuarit, prekurit, t\u00eb t\u00ebra k\u00ebto nuk kan\u00eb ndonj\u00eb qasje kritike, mohuese, por v\u00ebzhgim pasiv pa identifikim t\u00eb objektit. A nuk \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb se k\u00ebtu mbi t\u00eb gjitha ato q\u00eb i v\u00eb n\u00eb jet\u00eb, prap\u00eb mbetet enigm\u00eb, i pakuptuar, i veshur, apo lakuriq\u00eb p\u00ebr tu mb\u00ebshtjell\u00eb me logjik\u00ebn e k\u00ebrkuarit se ku peshon gjendja e tij. Asgj\u00eb konkrete mbi pik\u00ebnisjen dhe vazhdimin, ndoshta vazhdimi ndodh pa u kuptuar rr\u00ebnja definitive. Edhe filozofi Ksenofani pohoj t\u00eb nj\u00ebjtin subjekt duke kaluar nga nj\u00eb nivel n\u00eb tjetrin nivel. T\u00eb njoh\u00eb objektiva ndijimore, t\u00eb ngjitet tek perceptimi, pastaj tek t\u00eb kuptuarit, dhe njohja me metafenomenin. Q\u00ebllimin e v\u00eb tek te kuptuarit p\u00ebr shkak njohjes s\u00eb fenomenit me metafenomenin. Mendja, gjithnj\u00eb kur nuk ndjen, argumenton p\u00ebrgjigjen e sakt\u00eb, arrin n\u00eb ekstaz\u00ebn e fenomenit, k\u00ebt\u00eb e arsyeton si identifikim t\u00eb paqart\u00eb me q\u00ebllim t\u00eb kapjes s\u00eb thell\u00ebsis\u00eb, t\u00eb cil\u00ebn aspak nuk e argumenton. Asnj\u00ebher\u00eb subjekti nuk mund t\u00eb njoh\u00eb objektin pa njohur vetveten. K\u00ebt\u00eb t\u00eb vetvete asnj\u00ebher\u00eb nuk e argumentuan. Dekarti e nd\u00ebrgjegj\u00ebson shpirtin p\u00ebr ekzistenc\u00ebn. Mendimi i tij shkoi vet\u00ebm deri n\u00eb k\u00ebt\u00eb shkall\u00eb se: nd\u00ebrgjegj\u00ebsimi i shpirtit ekziston p\u00ebrderisa ai mendon. P\u00ebrjet\u00ebsin\u00eb e shpirtit pas jet\u00ebs e hedh posht\u00eb , duke vrar\u00eb \u00e7do arsye,\u00a0 p\u00ebrgjigje, dhe shpres\u00eb p\u00ebr t\u00eb vazhduar n\u00eb p\u00ebrjet\u00ebsi. Por, si mund t\u00eb mohohet d\u00ebshira e filozofit t\u00eb v\u00ebrtet i cili me plot\u00eb arsye g\u00ebzohet n\u00eb momentin e vdekjes, dhe pse pas vdekjes ai shpreson t\u00eb g\u00ebzoj\u00eb m\u00eb shum\u00eb t\u00eb mira n\u00eb bot\u00ebn tjet\u00ebr. Ai ka dashur shum\u00eb vdekjen gjat\u00eb procesit t\u00eb jet\u00ebs, vjen momenti kur shpirti tradhton \u00e7do gjymtyr\u00eb. P\u00ebrse filozofi ankohet p\u00ebr di\u00e7ka q\u00eb ka ndjekur? At\u00ebher\u00eb, m\u00eb mir\u00eb t\u00eb anashkaloj jet\u00ebn me nj\u00eb shpirt t\u00eb pa v\u00ebrejtur pa njohur p\u00ebr t\u00eb gjitha q\u00eb ekzistojn\u00eb. Por, nuk do kishin kuptim sikur q\u00eb prap\u00eb nuk kan\u00eb kuptim. Por, si mund ta pohoj q\u00eb n\u00eb vdekje shpirti lirohet nga trupi duke ekzistuar n\u00eb vetvete me q\u00ebllim p\u00ebr tu \u00e7liruar. Ky burg i p\u00ebrkohsh\u00ebm mban\u00eb n\u00ebn zinxhir\u00eb konfliktin e shpirtit me qenien, derisa vdekja rregullon problemin e t\u00eb ekzistuarit. E v\u00ebrteta do t\u00eb jet\u00eb q\u00eb shpirti ngrit\u00ebt vet\u00ebm mbi vet\u00ebn sikurse qenia kur nuk ka asnj\u00eb ndjenj\u00eb trupore, dhe p\u00ebrpiqet p\u00ebr vetveten. Nuk d\u00ebgjon tinguj, dhimbje, k\u00ebnaq\u00ebsi.<\/p>\n

Herakliti, vdekjen e shpirtrave e cil\u00ebson t\u00eb b\u00ebhen uj\u00eb, kurse ujin t\u00eb b\u00ebhet tok\u00eb. Sipas tij, nga toka b\u00ebhet uji, nga uji shpirti. N\u00ebse shpirti \u00ebsht\u00eb uj\u00eb, lart\u00ebsimi ndodh me avullimin duke u b\u00ebr\u00eb aj\u00ebr. Kjo i kthehet p\u00ebrcaktimit t\u00eb mendimit grek se shpirtin e gjejm\u00eb n\u00eb organet e frym\u00ebmarrjes. Pasi shpirti shnd\u00ebrrohet n\u00eb aj\u00ebr, pastaj prap\u00eb n\u00eb uj\u00eb, por vdekjen nuk e ka n\u00eb uj\u00eb, por bashkimin me t\u00eb. Vet\u00ebm se i vet\u00eb dor\u00ebzohet fillimit. Nga ajo q\u00eb vet\u00eb krijohet shpirti, ka edhe vet\u00eb shkat\u00ebrrimin. Herakliti materializon shpirtin n\u00ebn p\u00ebrmasat logjike. Por, shpirti \u00ebsht\u00eb nj\u00eb gj\u00eb tjet\u00ebr, kap\u00ebrcen t\u00eb menduarit, ose ndodhet i shkap\u00ebrderdhur brenda analiz\u00ebs mendore. Grimcat e tij jan\u00eb gjithkund n\u00eb trup. Njeriu form\u00ebsimin e shpirtit p\u00ebrpiqet ta kuptoj n\u00eb terma njer\u00ebzore. Andaj, gjithnj\u00eb do t\u00eb q\u00ebndroj\u00eb n\u00eb distanc\u00eb e t\u00eb kuptuarit p\u00ebr t\u00eb. Ky filozof njeriun e p\u00ebrb\u00ebn\u00eb nga tri elementet: Toka, uji dhe ajri. Toka e t\u00eb krijuarit nga nj\u00eb forc\u00eb dhe p\u00ebrjet\u00ebsisht e t\u00eb kontrolluarit nga kjo forc\u00eb. N\u00eb momentin e form\u00ebsimit, lindja e pavar\u00ebsis\u00eb nga vetja triumfon. Nuk ka forc\u00eb q\u00eb ta ndal\u00eb k\u00ebt\u00eb \u00ebsht\u00eb sikurse skulptori krijon skulptur\u00ebn. Ky mendim antik p\u00ebrpiqet t\u00eb rezultoj\u00eb me shkenc\u00ebn, vet\u00ebm se pik\u00ebnisja mungon. E v\u00ebrteta vdes n\u00eb supozim. Nga toka \u00ebsht\u00eb krijuar mishi i njeriut, vet\u00ebm se tashm\u00eb m\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb tok\u00eb. Kjo lindje e humbur, kjo poem\u00eb me plot hije p\u00ebrpiqet t\u00eb largohet nga agresori tok\u00eb. Elementi i dyt\u00eb \u00ebsht\u00eb uji, nga i cili thuhet se \u00ebsht\u00eb krijuar gjaku dhe i treti ajri-shpirti. I treti \u00ebsht\u00eb krijuar nga i dyti, i dyti nga i pari. N\u00ebse uji \u2013 ajri ngritin p\u00ebrpjet\u00ebzen te njeriu, at\u00ebher\u00eb nga toka lind ky njeri dhe p\u00ebrmir\u00ebsohet. Tatepjet\u00ebza q\u00ebndron n\u00eb at\u00eb aj\u00ebr, uj\u00eb, tok\u00eb. Prap\u00eb, p\u00ebrjet\u00ebsia e kthyeshme e Nietzsche-s e t\u00eb ushqyerit me mbeturina e t\u00eb lindurit me kthim t\u00eb p\u00ebrjetsh\u00ebm. Kjo pasqyre realiste me plot naivitet materialist\u00eb q\u00ebndron n\u00eb jet\u00ebn e njeriut. Pakuptim\u00ebsia thellon logjik\u00ebn dhe arrin absurdin, sepse buron nga k\u00ebto mbeturina q\u00eb u than\u00eb m\u00eb lart\u00eb. Si rruga p\u00ebrpjet\u00eb dhe ajo teposht\u00eb jan\u00eb e nj\u00ebjta gj\u00eb. Kuptimin e shpirtit filozofi antik Herakliti ia merr mendimin lumit t\u00eb nj\u00ebjt\u00eb i cili nuk \u00ebsht\u00eb i nj\u00ebjt\u00eb, gjithnj\u00eb merr p\u00ebrmbajtje t\u00eb re, k\u00ebshtu sipas tij, shpirti njer\u00ebzor p\u00ebrt\u00ebrihet. Nx\u00ebn\u00ebsi i tij, Kratili e thelloji k\u00ebt\u00eb shembull n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb sofistike, arriti absurdin. Jo vet\u00ebm q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb e mundur dy her\u00eb t\u00eb hyhet n\u00eb nj\u00eb lum\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00eb, por nuk \u00ebsht\u00eb e mundur as nj\u00eb her\u00eb, ngaq\u00eb \u00e7do gj\u00eb ndryshohet. Ky ndryshim ndodh te njeriu dhe te lumi. Na mbetet t\u00eb mos mendojm\u00eb p\u00ebr shpirtin. Por, mendimi p\u00ebr \u00e7do \u00e7ast k\u00ebrkon heqjen e k\u00ebsaj mjegulle t\u00eb ndryshueshme. Shpirti sipas Heraklitit krahasohet me avullimin e gjakut n\u00eb qarkullim, i cili vazhdimisht rrjedh. Val\u00ebt e gjakut e ushqejn\u00eb mendjen, ky ushqim p\u00ebr \u00e7do ndryshon. Mendja k\u00ebrkon absoluten brenda ndryshueshm\u00ebris\u00eb. Aq shum\u00eb \u00ebsht\u00eb e ndryshueshme saq\u00eb lind absoluten. Absolutja p\u00ebr shpirtin ushqehet me ndryshueshm\u00ebrin\u00eb. Dikund Herklaiti pohon se krejt kalon dhe asgj\u00eb nuk mbetet. Nj\u00eb jet\u00eb nuk mund ta b\u00ebsh dy her\u00eb, mund ta rip\u00ebrs\u00ebrit\u00ebsh t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn me qindra her\u00eb, dhe n\u00ebse e ndryshon, prap\u00eb e p\u00ebrs\u00ebrit\u00eb me k\u00ebt\u00eb ndryshim n\u00ebse e jeton brenda asaj t\u00eb cilin e vepron. Shpirtin e ushqen gjaku i ri, ushqimi kalon koh\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00eb t\u00eb ndryshueshme me shpirtin. P\u00ebrcaktimi i kufirit \u00ebsht\u00eb n\u00eb pamund\u00ebsi sepse p\u00ebrb\u00ebhet nga avullimet e reja. At\u00ebher\u00eb, \u00e7do kufij \u00ebsht\u00eb i ri me ndryshueshm\u00ebrin\u00eb e shpirtit. Ndryshueshm\u00ebria ndodh nga \u00e7asti i pik\u00ebnisjes s\u00eb avullimit, andaj ta rrok\u00ebsh n\u00eb konkretizim \u00ebsht\u00eb e pamundshme, sepse \u00e7asti i njohjes ndryshon gjat\u00eb perceptuarit. N\u00ebse krijohet nga ky avullim, ai vet\u00ebzhduket. Hi\u00e7i \u00ebsht\u00eb m\u00eb i madh se shpirti, por shpirti krijohet t\u00eb pushoj n\u00eb hi\u00e7. \u201cG\u00ebzimi i shpirtrave \u00ebsht\u00eb q\u00eb t\u00eb b\u00ebhen t\u00eb lag\u00ebsht\u201d, klith ky filozof. Duke g\u00ebzuar k\u00ebt\u00eb ndryshim, ai pushon vet\u00ebmbledhet, furnizohet t\u00eb b\u00ebhet aktiv. Ai synon drejt\u00eb k\u00ebsaj. Mas\u00ebn e shpirtit dhe kufirin e gjejm\u00eb n\u00eb thell\u00ebsi t\u00eb fshehur. Dukshm\u00ebria b\u00ebhet vet\u00ebm n\u00ebse materializohet.<\/p>\n

Pik\u00ebnisja e njeriut ndodh nga subjektiviteti i tij, kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb arsye jo shum\u00eb e thjesht\u00eb filozofike. Ekzistencialist\u00ebt k\u00ebrkonin k\u00ebtu nj\u00eb doktrin\u00eb mbi k\u00ebt\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, \u00ebsht\u00eb e mir\u00eb t\u00eb kapej k\u00ebtu e v\u00ebrteta, por jo t\u00eb supozohej p\u00ebr k\u00ebt\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb. Ata e etiketonin si t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb pa fakte dhe vet\u00ebm me grumbuj teorish t\u00eb bukura q\u00eb predikojn\u00eb shpres\u00eb. Sipas tyre nuk ka t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe se \u201cMendoj pra jam\u2019, por a mund t\u00eb jet\u00eb k\u00ebtu e v\u00ebrteta absolute e cila duhet t\u00eb ekzistoj\u00eb e nd\u00ebrgjegjes njer\u00ebzore q\u00eb njeh vetveten? Njeriu asnj\u00ebher\u00eb nuk arrin vetveten vet\u00ebm mban p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb p\u00ebr at\u00eb \u00e7far\u00eb ja imponon ekzistenca. P\u00ebrderisa ekziston dyshimi p\u00ebr at\u00eb \u00e7far\u00eb njeriu percepton, at\u00ebher\u00eb si mund ta kap t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn absolute? Njeriu nuk duhet ta k\u00ebrkoj t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn absolute fjala gjithnj\u00eb \u00ebsht\u00eb te shpirti brenda i tij i cili ka rol m\u00eb t\u00eb madh se trupi sepse shpresojm\u00eb p\u00ebr p\u00ebrjet\u00ebsin\u00eb e tij. A \u00ebsht\u00eb kjo nj\u00eb fantazm\u00eb? Un\u00eb them jo. Derisa mendja arrin t\u00eb k\u00ebrkoj ndodhjen e tij, dikund ekziston. Ajo \u00e7far\u00eb nuk ekziston, mendja nuk k\u00ebrkon zanafill\u00ebn e saj. Shpirti nuk \u00ebsht\u00eb\u00a0 vet\u00ebm k\u00ebrkimi i nj\u00eb gj\u00ebje t\u00eb mundshme, por t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb sepse doktrinat q\u00eb nuk mb\u00ebshtet\u00ebn mbi nj\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, shum\u00eb shpejt shkat\u00ebrrohen n\u00eb hi\u00e7. K\u00ebtu fare nuk kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me k\u00ebt\u00eb. \u201cP\u00ebr ta p\u00ebrcaktuar t\u00eb mundshmen duhet q\u00eb p\u00ebrpara ta zot\u00ebrojm\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn\u201d thot\u00eb Sartri. K\u00ebtu k\u00ebrkimi p\u00ebr t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn absolute ting\u00ebllon si konkretizim material i vler\u00ebs. Shpirti nuk mund t\u00eb materializohet p\u00ebrmes logjik\u00ebs ngaq\u00eb n\u00eb momentin e shuarjes s\u00eb logjik\u00ebs forca e tij dominon. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb konflikt kohor i t\u00eb dominuarit.<\/p>\n

N\u00eb antikitet shpirti i njeriut ka zanafill\u00ebn nga shpirti bot\u00ebror n\u00eb t\u00eb cilin gjendet realiteti i natyr\u00ebs. Duke par\u00eb lart\u00eb shpirti njer\u00ebzor merr pjes\u00eb n\u00eb arsyen universale, nd\u00ebrsa duke par\u00eb posht\u00eb lidhet, por nuk b\u00ebhet identik me trupin. Pse k\u00ebrkon trupin? P\u00ebr t\u00eb mbijetuar n\u00eb tok\u00eb dhe mund t\u00eb z\u00eb vend n\u00eb \u00e7do trup, apo si qe e mundshme q\u00eb i p\u00ebrshtatet komoditetit t\u00eb k\u00ebtij apo atij trupi. N\u00eb esenc\u00eb \u00e7do shpirti \u00ebsht\u00eb i nj\u00ebjt\u00eb me shpirt tjet\u00ebr dhe mund t\u00eb mbijetoj n\u00eb \u00e7do trup njer\u00ebzor. N\u00eb paraekzistenc\u00eb,\u00a0 n\u00eb ekzistenc\u00eb dhe pas saj, shpirti mbetet shpirt nga forca e vetvetes. Njeriu lidhet m\u00eb shum\u00eb me trupin, rrethin dhe ndodhit\u00eb sesa me shpirtin. Kjo sepse forc\u00ebn e tij t\u00eb padukshme nuk e njeh, por e ndjen dhe e jeton, \u00ebsht\u00eb e pranishme n\u00eb \u00e7do pjes\u00eb t\u00eb trupit. Plotini sikurse Platoni ripohon doktrin\u00ebn mbi paraekzistenc\u00ebn e shpirtit dhe bashkimi i shpirtit me trupin mbijeton, ai nuk zhduket por bashkohet p\u00ebrs\u00ebri me shpirtrat e tjer\u00eb n\u00eb shpirtin bot\u00ebror. Gjat\u00eb koh\u00ebs sa ndodhet n\u00eb trup ai siguron fuqin\u00eb e nacionalitetit, ndjeshm\u00ebris\u00eb dhe vitalitetit. Por, edhe mendja sado ta k\u00ebrkonte nuk do ta gjente sepse ai ndodhet n\u00eb t\u00ebr\u00eb trupin. P\u00ebrse duhet t\u00eb besoj n\u00eb shpirtin? Cila \u00ebsht\u00eb ajo forc\u00eb q\u00eb m\u00eb shtyn ta pohoj? Nj\u00eb jo materie absurde nuk jep p\u00ebrgjigje, apo sipas Dostojevskit si\u00e7 e citon Kamy \u00ebsht\u00eb k\u00ebshtu: Ekzistenca \u00ebsht\u00eb e rreme dhe ajo \u00ebsht\u00eb e p\u00ebrjetshme. Pasi q\u00eb \u00ebsht\u00eb e rreme n\u00eb k\u00ebt\u00eb bot\u00eb t\u00eb mbyllur duhet t\u2019i g\u00ebzohet jet\u00ebs s\u00eb amshueshme. Kjo e b\u00ebn\u00eb njeriun m\u00eb t\u00eb lumtur.<\/p>\n

Augustini n\u00eb mesjet\u00eb njohjen shqisore e shpall\u00eb n\u00eb nivel t\u00eb ul\u00ebt t\u00eb njohjes. A ka t\u00eb drejt\u00eb? Shqisat japin nj\u00ebfar\u00eb njohje, por jo edhe siguri. A mos kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me ndryshimin e organeve shqisore\u00a0 dhe objekteve dhe \u00e7do ndryshim sjell\u00eb pasiguri. Po i kthehemi njeriut q\u00eb \u00ebsht\u00eb bashkim i frym\u00ebs dhe trupit. Augustini supozoi se trupi \u00ebsht\u00eb burg i shpirtit. N\u00eb k\u00ebt\u00eb burg arrin njohjen dhe jo nga rikujtimi si\u00e7 mendonte Platoni. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb akt i shpirtit me ndihm\u00ebn e trupit. \u201cKur ne shikojm\u00eb nj\u00eb objekt, shpirti, nxjerr nga thelbi i vet nj\u00eb p\u00ebrfytyrim t\u00eb objektit\u201d sakt\u00ebson Augustini. Sipas tij, objekti nuk mund t\u00eb b\u00ebj\u00eb nj\u00eb p\u00ebrshtypje fizike n\u00eb mendje, ashtu si unaza e gishtit q\u00eb l\u00eb shenj\u00ebn e vet n\u00eb dyll\u00eb, ngaq\u00eb rrjedh nga shpirti e jo nga materia. Vet\u00eb mendja prodhon p\u00ebrfytyrimin. N\u00ebse v\u00ebshtrojm\u00eb nj\u00eb objekt apo e ndijojm\u00eb, p\u00ebrve\u00e7 perceptimit japim edhe gjykim p\u00ebr t\u00eb. Augustini shkon edhe m\u00eb tutje duke vler\u00ebsuar shqisat si mund\u00ebsim i njohjes. \u201cKur shikoj shtat\u00eb djem dhe tre djem, un\u00eb e di se ata mund t\u00eb mblidhen dhe t\u00eb b\u00ebhen dhjet\u00eb djem\u201d, shton ai. Ata jan\u00eb t\u00eb vdeksh\u00ebm, por ky filozof nxjerr\u00eb rezultatin num\u00ebror mendor dhjet\u00eb q\u00eb domosdoshm\u00ebrish \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb krahas me djemt\u00eb e vdeksh\u00ebm. K\u00ebtu kemi nj\u00eb standard, jo vet\u00ebm shqisor, por nj\u00eb mendje e cila pranon njohjen nga nj\u00eb fush\u00eb tjet\u00ebr e ndryshme nga ajo e perceptimit. Shembulli i dyt\u00eb q\u00eb krahason shpirtin me trupin \u00ebsht\u00eb ai i nj\u00eb personi t\u00eb bukur. \u201cNe v\u00ebshtrojm\u00eb nj\u00eb person dhe themi se ai \u00ebsht\u00eb i bukur.\u201d Kjo tregon se njeriu jo vet\u00ebm shikon personin me shqisa, por e krahason at\u00eb me standardin tek i cili mendja ka pranuar nga nj\u00eb fush\u00eb tjet\u00ebr e ndryshme perceptimin e personit. Ndijimi angazhon trupin e njeriut ti ndij\u00eb disa sende. \u201cMe syt\u00eb e ti fizik\u00eb, njeriu shikon sendet dhe me mendje ai kupton t\u00eb v\u00ebrtetat e p\u00ebrjetshme\u201d thot\u00eb Augustini. Shkalla e ndryshueshm\u00ebris\u00eb intelektuale luhat sigurin\u00eb. Na del se ndijimi drejton njohjen p\u00ebrbrenda njeriut jo nga sendet jasht\u00eb tij. L\u00ebvizja e par\u00eb ndodh nga brenda pastaj percepton nga jasht\u00eb. Po t\u00eb mos ekzistonte pjesa e jashtme, e brendshmja nuk do kishte kuptim p\u00ebr t\u00eb ndjer\u00eb di\u00e7ka. At\u00ebher\u00eb, si mund t\u00eb jet\u00eb p\u00ebr Augustinin niveli m\u00eb i lart\u00eb i njohjes Zoti? Ky lloj ndijimi q\u00eb mendon ai q\u00eb v\u00eb n\u00eb l\u00ebvizje pjes\u00ebt e tij me tendenc\u00eb p\u00ebr t\u00eb arritur njohjen q\u00eb drejton mendja lart, pranohet s\u00ebpari nga e jashtmja q\u00eb krijon pasiguri brenda ekzistenc\u00ebs, apo ekzistenca tradhton vetveten p\u00ebr nj\u00eb krijim t\u00eb ri jasht\u00eb saj. N\u00ebse ekzistenca fillon nga ndijimi, q\u00eb n\u00eb dit\u00eb t\u00eb par\u00eb mohon Zotin. Kjo p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn flet Augustini ka baz\u00ebn historike. Edhe ai vet\u00eb beson n\u00eb absurdin, madje jepet i t\u00ebri pas tij. Jo se ndijimi drejton njohjen n\u00eb nj\u00eb veprimtari fantazme q\u00eb asnj\u00ebher\u00eb nuk zhvillohet brenda njeriut, dhe k\u00ebt\u00eb nivel ndijimi ai e k\u00ebrkon n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn e p\u00ebrgjithshme. \u201cVet\u00eb mendja \u00ebsht\u00eb krijim dhe si e till\u00eb \u00ebsht\u00eb e kufizuar dhe e pap\u00ebrkryer\u201d shton ai. At\u00ebher\u00eb, p\u00ebrse mendja ngrit\u00eb konceptin absolut p\u00ebr zotin, kur thell\u00eb tek ajo jeton pap\u00ebrsosm\u00ebria dhe pasiguria p\u00ebr nj\u00eb dogm\u00eb t\u00eb till\u00eb. Epikuri nuk i mohon zotat por i largon ata. A mund t\u00eb ekzistojn\u00eb t\u00eb v\u00ebrtetat m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha se mendja q\u00eb mund t\u2019i prodhoj\u00eb? Platoni do t\u00eb p\u00ebrgjigjej: Njohja \u00ebsht\u00eb rikujtim. Nostalgjia p\u00ebr nj\u00eb jet\u00eb m\u00eb par\u00eb t\u00eb shpirtit rikujtohet kur futet n\u00eb trup. Aristoteli pohon t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn. Idet\u00eb universale t\u00eb p\u00ebrjetshme jan\u00eb nxjerr nga intelekti. Prova se ekziston shpirti, nuk na tregon pozitivisht se \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb shpirti. I tejkalon konceptet njer\u00ebzore dhe jeton brenda universit t\u00eb njeriut. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb rrjedhim i p\u00ebrjetsh\u00ebm i pandryshuesh\u00ebm, por jo i plotfuqish\u00ebm pa trupin. Pasi q\u00eb logjika njer\u00ebzore mendon p\u00ebrjet\u00ebsin\u00eb e shpirtit dhe vdekshm\u00ebrin\u00eb e trupit, Kamy atomin e vendos si strehim t\u00eb fundit ku qenia, e kthyer n\u00eb elementet e saja t\u00eb para, vazhdon pavdekshm\u00ebrin\u00eb e shurdh\u00ebr, sepse k\u00ebt\u00eb pavdekshm\u00ebri ai e nd\u00ebrlidh me imagjinat\u00ebn religjioze t\u00eb t\u00eb revoltuarve: \u201cE vetmja imagjinat\u00eb religjioze e t\u00eb revoltuarve \u00ebsht\u00eb Zoti i cili nuk shp\u00ebrblen as nuk nd\u00ebshkon\u201d, shton Kamy. \u00c7do gj\u00eb b\u00ebhet e shurdh\u00ebr. Ai vendos Vignyn i cili mallkon heshtjen e hyjnis\u00eb, derisa Epikuri pajtohet me vdekjen, dhe heshtja e njeriut rr\u00ebfen m\u00eb mir\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb sesa fjal\u00ebt hyjnore.<\/p>\n

Rilindja konsiderohej periudha e zbulimeve dhe\u00a0 e emancipimeve, por mbeti prap\u00eb peng e mendimit klasik. Fjala \u00ebsht\u00eb p\u00ebr Zotin dhe shpirtin, n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb p\u00ebr Zotin. Logjika njer\u00ebzore ec\u00ebn drejt t\u00eb panjohur\u00ebs. Akuini mendonte se arsyeja natyrore na udh\u00ebheq drejt Zotit. Ky mendim nuk \u00ebsht\u00eb i moderuar. Nocioni i rast\u00ebsis\u00eb p\u00ebrpiqet t\u00eb triumfoj. Ai mundohet ta ndaj njeriun prej fatit duke ja dor\u00ebzuar rast\u00ebsis\u00eb. Prap\u00eb kjo d\u00ebshmon nj\u00eb fat dhe at\u00eb historik. A duhet ecur n\u00ebp\u00ebr k\u00ebt\u00eb linj\u00eb?\u00a0 Lidhjet baz\u00eb t\u00eb t\u00eb gjitha sendeve e detyrojn\u00eb k\u00ebt\u00eb filozof t\u00eb k\u00ebrkoj shkakun e par\u00eb. \u201cAi \u00ebsht\u00eb Zoti\u201d, k\u00ebmb\u00ebngul Akuini pa fije dyshimi. A ka t\u00eb drejt\u00eb? Duke u nisur nga fakti i ekzistenc\u00ebs s\u00eb nj\u00eb sendi nuk duhet referuar ekzistenc\u00ebs s\u00eb sendit tjet\u00ebr. Edhe Zoti mund t\u00eb jet\u00eb krijuar nga ndonj\u00eb send tjet\u00ebr. Ockami konkludonte se ne nuk mund t\u00eb njohim asgj\u00eb rreth Zotit, vet\u00ebm p\u00ebr nj\u00eb arsye t\u00eb panjohur ne nuk mund ta zbulojm\u00eb at\u00eb, mendon ai. Ky mendim shterp\u00eb nuk krijon baz\u00ebn e argumentit t\u00eb shkakut t\u00eb panjohur. Arsyeja dhe madh\u00ebshtia q\u00ebndron n\u00eb forc\u00ebn e panjohuris\u00eb. Arsyeja e k\u00ebrkimit t\u00eb Zotit gjithnj\u00eb do t\u00eb mbetet brenda vler\u00ebsimeve njer\u00ebzore duke k\u00ebrkuar ekzistimin e tij dhe b\u00ebrjen. P\u00ebr Dekartin, njohja e vetvetes ishte p\u00ebrpara njohjes s\u00eb Zotit, njohja e vetes dhe e Zotit bashk\u00eb na udh\u00ebheqin p\u00ebr njohjen e bot\u00ebs s\u00eb jashtme. E jashtmja kufizohet nga perceptimi i brendsh\u00ebm dhe ngjashm\u00ebria k\u00ebtu nuk mungon. Dekarti heq dyshimet, nxit\u00eb besimin se objektet e tjer\u00eb dhe Zoti ekzistojn\u00eb. Ai nuk k\u00ebrkon asgj\u00eb m\u00eb shum\u00eb sesa ekzistimin, dhe vet\u00eb Zoti bashk\u00eb me shpirtin n\u00eb trup, qen\u00ebsoren e shtrijn\u00eb n\u00eb etjen e ekzistimit. Njeriu jeton me k\u00ebt\u00eb dualiz\u00ebm deri n\u00eb vdekje. Spinoza pohonte se mendja \u00ebsht\u00eb ideja e trupit, nuk mund t\u00eb ket\u00eb ndonj\u00eb ndarje e mendjes dhe trupit. Edhe Zoti \u00ebsht\u00eb ideja e njeriut nuk mund t\u00eb jetohet me ndarje. N\u00ebse e marrim n\u00eb aspektin praktik, veprimet fizike jan\u00eb mekanike, Dekarti besonte n\u00eb sasin\u00eb e l\u00ebvizjes n\u00eb trupin njer\u00ebzor q\u00eb nuk mund t\u00eb kishte origjin\u00ebn n\u00eb mendjen apo shpirtin. Sipas tij, shpirti ndryshon drejtimin e l\u00ebvizjes s\u00eb elementeve dhe pjes\u00ebve t\u00eb ve\u00e7anta t\u00eb trupit. Ai shton m\u00eb tej se shpirti nuk i l\u00ebviz pjes\u00ebt e ndryshme t\u00eb trupit n\u00eb form\u00eb direkte, por duke pasur vendin e tij t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb tru. K\u00ebtu e ngrit\u00eb n\u00eb aspektin logjik. Truri k\u00ebrkon vendndodhjen e tij dhe Dekarti nuk e gjen k\u00ebt\u00eb. Trupi sipas tij \u00ebsht\u00eb shpjegim mekanik dhe ruan ndikimin e shpirtit q\u00eb v\u00ebrehet n\u00ebp\u00ebrmjet veprimit dhe vullnetit. Trupi udh\u00ebhiqte nga mendja, sepse shpirtin ky filozof e fsheh thell\u00eb n\u00eb logjik\u00eb dhe l\u00ebviz nga forca mekanike e mir\u00ebfillt\u00eb. K\u00ebt\u00eb gj\u00eb ai e v\u00ebshtir\u00ebson kur trupi dhe mendja veprojn\u00eb nj\u00ebra mbi tjetr\u00ebn.\u00a0 N\u00ebse k\u00ebto dy l\u00ebnd\u00eb ai i ndan nga nj\u00ebra tjetra, p\u00ebrse shpirti strehohet brenda n\u00eb trup. Nuk munden nj\u00ebra pa tjetr\u00ebn, aq sa ekziston shpirti aq edhe trupi. \u201cSi rrjedhim ti mund t\u00eb ndiesh t\u00eb ngroht\u00eb edhe pa trupin\u201d thoshte ai. Ai nuk mohon dualizmin e tij dhe pranon se natyra ja m\u00ebsoi ndijimin e dhembjes, urin\u00eb, etjen….<\/p>\n

P\u00ebrve\u00e7 se shpirti q\u00ebndron brenda trupit, ai \u00ebsht\u00eb i lidhur ngusht\u00eb me t\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb b\u00ebn\u00eb edhe t\u00eb flas\u00eb, p\u00ebrzihet me trupin, pastaj t\u00eb vdes\u00eb trupi pa t\u00eb, t\u00eb gjitha p\u00ebrzihen n\u00eb arkivol. K\u00ebt\u00eb vrasje ja ngarkojm\u00eb Zotit. P\u00ebrse Zoti vret njeriun? Asgj\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb e njeriut dhe asgj\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb nga ai. P\u00ebrse at\u00ebher\u00eb shpirti k\u00ebrkon lirin\u00eb nga trupi? Njeriu e \u00ebnd\u00ebrron k\u00ebt\u00eb brenda burgut t\u00eb tij, andaj nuk mund t\u2019i duroj\u00eb kufijt\u00eb. \u201cSi mund t\u00eb ket\u00eb liri\u201d pyet Lajbnici p\u00ebr t\u00eb vazhduar \u201cn\u00eb nj\u00eb bot\u00eb t\u00eb krijuar prej Zotit\u201d. Zoti skllav\u00ebron njeriun p\u00ebr lirin\u00eb e tij, por edhe Zoti \u00ebsht\u00eb n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb vetes dhe t\u00eb nj\u00eb Zoti tjet\u00ebr. At\u00ebher\u00eb, p\u00ebrse krijojm\u00eb Zota kur ata vazhdojn\u00eb pafund\u00ebsisht. \u201cT\u2019i harrojm\u00eb pra Zotat, t\u00eb mos mendojm\u00eb kurr\u00eb p\u00ebr ta\u201d, thot\u00eb Kamy. As mendimet ditore, \u00ebndrrat nuk do ta shqet\u00ebsojn\u00eb njeriun.<\/p>\n

M\u00eb n\u00eb fund arrita prap\u00eb te shpirti dhe ndjenja q\u00eb kemi ndaj tij. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u00ebsht\u00eb th\u00ebn\u00eb dhe st\u00ebrth\u00ebn\u00eb, \u00ebsht\u00eb mir\u00eb t\u00eb ruhemi nga patetika. Shpirti ndoshta jeton sikur askush t\u00eb mos e njihte. Kjo ndodh p\u00ebr shkak se nuk ekziston p\u00ebrvoja e tij. N\u00eb kuptime t\u00eb shumta, \u00ebsht\u00eb eksperimentuar vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb jetuarit. Mua m\u00eb intereson m\u00eb shum\u00eb t\u00eb dij\u00eb iden\u00eb p\u00ebr shpirtin dhe lindjen e tij. \u201cT\u00eb ekzistosh do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb jesh i perceptuar\u201d, thoshte Berkli. Di\u00e7ka q\u00eb nuk perceptohet nuk mund t\u00eb ekzistoj\u00eb. Fjala \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht p\u00ebr shpirtin. N\u00ebse shpirti ekziston vet\u00ebm gjat\u00eb perceptuarit, at\u00ebher\u00eb a ekziston edhe kur nuk perceptohet? Kuptimi kthjellohet n\u00eb at\u00eb se ekzistoj\u00eb. Por, n\u00ebse ekziston pa perceptim, at\u00ebher\u00eb si e v\u00ebrteton ekzistimin? Shpirti ekziston si ide n\u00eb mendje dhe asgj\u00eb jasht\u00eb nesh nuk v\u00ebrteton ekzistimin. Ajo \u00e7far\u00eb jeton brenda nesh ka edhe perceptimin. N\u00ebse flasim p\u00ebr di\u00e7ka q\u00eb nuk mund ta njohim, ajo \u00ebsht\u00eb asgj\u00eb. N\u00ebse shpirti ekziston n\u00eb mendjen ton\u00eb, duhet ta ket\u00eb edhe substanc\u00ebn e ekzistimit. \u00c7far\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb qershi? – pyeste Berkli. E but\u00eb, e kuqe, e rrumbullak\u00ebt, e \u00ebmb\u00ebl dhe me arom\u00eb. T\u00eb gjitha k\u00ebto jan\u00eb krijuar n\u00eb mendje, n\u00ebp\u00ebrmjet shqisave. But\u00ebsia ndihet, ngjyra shihet, rrumbullak\u00ebsia shikohet, \u00ebmb\u00eblsia shijohet dhe aroma nuhatet. Ekzistenca konsiston p\u00ebrmes perceptimit dhe sipas Berklit nuk ka realitet tjet\u00ebr. Cilat cil\u00ebsi t\u00eb shpirtit i perceptojm\u00eb? N\u00ebse nj\u00eb substanc\u00eb nuk ekziston, arrin shkall\u00ebn e ndijimit, sipas Berklit \u00ebsht\u00eb mendimi apo shpirtrat ato q\u00eb ekzistojn\u00eb. P\u00ebrkundrazi, e vetmja ekzistenc\u00eb q\u00eb vet\u00ebshterohet dhe mohohet \u00ebsht\u00eb materia trupore dhe asnj\u00ebher\u00eb nuk do t\u00eb ndjej\u00eb munges\u00ebn e saj. Shpirti i krahasuar me hi\u00e7in nuk mund ta ket\u00eb kund\u00ebrshtimin dhe mohimin e ekzistimit. Kuptimi p\u00ebr t\u00eb brenda mureve t\u00eb ekzistenc\u00ebs nuk mund t\u00eb ekzistoj\u00eb dhe kjo \u00ebsht\u00eb qart\u00eb. N\u00ebse kapet kuptimi p\u00ebr t\u00eb at\u00ebher\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb terma njer\u00ebzore. N\u00ebse shpirti ekziston jasht\u00eb kuptimit ton\u00eb mohon teorin\u00eb e Berkit: \u201cT\u00eb jesh, do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb jesh i perceptuar\u201d, por prap\u00eb ai miraton ekzistimin e mos perceptimit. \u00c7ka do t\u00eb thot\u00eb kjo? Edhe n\u00ebse ekziston di\u00e7ka jasht\u00eb nesh, renditet sipas rregullit t\u00eb vetvetes. Ai dor\u00ebzon mendimin te Zoti. \u201cIdet\u00eb e Zotit ishin ato q\u00eb krijuan rregullin n\u00eb natyr\u00eb, ato q\u00eb ekzistojn\u00eb n\u00eb mendjet e njer\u00ebzve, jan\u00eb idet\u00eb e Zotit\u201d. Njeriu k\u00ebtu nuk ka t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb skllav\u00ebrohet p\u00ebr Zotin. Por, t\u00eb jet\u00eb vet\u00eb Zot. Shpirti sipas tij, mish\u00ebrohet nga Zoti dhe\u00a0 ekzistimi i shpirtit nuk perceptohet nga ne. Shpirti ekziston n\u00eb kontakt me trupin dhe askush nuk mund t\u00eb m\u00eb bind se kjo nuk \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb. Sikurse absurdi q\u00eb lind me bot\u00ebn n\u00eb kontakt t\u00eb ngusht\u00eb me t\u00eb. \u201cGjithsekush mund t\u00eb\u00a0 jetoj\u00eb\u00a0 n\u00eb\u00a0 m\u00ebnyr\u00eb\u00a0 t\u00eb\u00a0 p\u00ebrkryer vet\u00ebm me vetveten\u201d shkruan Shopenhauer, duke theksuar mosp\u00ebrputhjet e karakterit t\u00eb\u00a0 individualitetit t\u00eb\u00a0 njeriut. K\u00ebtu shohim paqen e v\u00ebrtet\u00eb\u00a0 t\u00eb\u00a0 shpirtit dhe ky filozof ngrit\u00eb\u00a0 vetmin\u00eb\u00a0 e tij duke mos dh\u00ebn\u00eb\u00a0 asgj\u00eb p\u00ebr t\u00eb\u00a0 tjer\u00ebt. Ky superioritet real shpirt\u00ebror nuk arrihet leht\u00eb\u00a0 sepse ndeshet me pjes\u00ebn objektive t\u00eb\u00a0 jashtme e sipas Shopenhauer-it \u00ebsht\u00eb\u00a0 i rem. Aq sa \u00ebsht\u00eb\u00a0 i jasht\u00ebm, \u00ebsht\u00eb\u00a0 edhe i brendsh\u00ebm. P\u00ebrplasja e superioritetit t\u00eb\u00a0 jasht\u00ebm me t\u00eb\u00a0 v\u00ebrtet\u00ebn e brendshme, nxjerr\u00eb dob\u00ebsin\u00eb\u00a0 e tij. T\u00eb ndersh\u00ebm jemi vet\u00ebm me vetveten. \u201cMes studimeve thelb\u00ebsore t\u00eb t\u00eb rinjve duhet t\u00eb p\u00ebrfshihet edhe m\u00ebsimi i p\u00ebrballimit t\u00eb vetmis\u00eb, i cili \u00ebsht\u00eb burim i lumturis\u00eb dhe i paqes shpirt\u00ebrore\u201d, vazhdon ky filozof pa ju dridh dora. Varemi nga vetvetja, i mjaftojm\u00eb vetvetes dhe fuqia e shpirtit p\u00ebr ngritjen e vetvetes \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb. Por, sa m\u00eb shum\u00eb ndjekim rrug\u00ebn e shpirtit, aq m\u00eb pak kemi nevoj\u00eb p\u00ebr t\u00eb tjer\u00ebt. Shpirti \u00ebsht\u00eb i vet\u00ebmjaftuesh\u00ebm dhe \u00e7do shpirt \u00ebsht\u00eb i ngjash\u00ebm me shpirtin tjet\u00ebr. Mendimi i k\u00ebtij filozofi se sh\u00ebndeti, ushqimi, gjumi, temperatura, koha dhe mjedisi kan\u00eb nj\u00eb ndikim t\u00eb madh n\u00eb gjendjen ton\u00eb shpirt\u00ebrore, m\u00eb b\u00ebn\u00eb t\u00eb mendoj se objektivja esencialisht \u00ebsht\u00eb identike me shpirt\u00ebroren.<\/p>\n

Njeriu nuk ndryshon, individualiteti i tij \u00ebsht\u00eb i p\u00ebrcaktuar nga natyra, sado i keq, apo qesharak\u00eb \u00ebsht\u00eb duhet pranuar si t\u00eb pandryshuesh\u00ebm. K\u00ebt\u00eb e ka n\u00eb shpirt.\u00a0 N\u00ebse k\u00ebrkojm\u00eb nga i keqi t\u00eb sillet ndryshe, ne b\u00ebjm\u00eb padrejt\u00ebsi. \u201cDo ta nxis\u00eb tjetrin n\u00eb luft\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjakshme\u201d, thot\u00eb Shopenhauer. D\u00ebnimi ndaj qenies s\u00eb tij e obligon t\u00eb na luftoj si armik t\u00eb p\u00ebrjetsh\u00ebm. Ne i japim kusht t\u00eb jetoj\u00eb, me q\u00ebllim t\u00eb ndryshoj, kusht i pamundur p\u00ebr shkak pandryshueshm\u00ebris\u00eb. N\u00ebse k\u00ebrkojn\u00eb t\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb mesin e njer\u00ebzve, duhet t\u2019i l\u00ebm\u00eb ashtu si\u00e7 jan\u00eb me individualitetin e tyre. \u201cJeto dhe l\u00ebri t\u00eb jetojn\u00eb\u201d, p\u00ebshp\u00ebrit\u00eb ky filozof vet\u00ebkupitmin e ekzistenc\u00ebs dhe hap\u00ebsir\u00ebn e liris\u00eb me harmonin\u00eb e t\u00eb jetuarit. Ka t\u00eb drejt\u00eb, por ta zgjidhim k\u00ebt\u00eb problem nuk \u00ebsht\u00eb aq leht\u00eb. I lumtur \u00ebsht\u00eb ai nj\u00ebri q\u00eb shmang takimin me njer\u00ebz t\u00eb k\u00ebtij lloji. T\u2019i durojm\u00eb, at\u00ebher\u00eb b\u00ebhemi t\u00eb pashpirt. Ata jan\u00eb t\u00eb detyruar t\u00eb sillen k\u00ebshtu p\u00ebr shkak nevoj\u00ebs s\u00eb rr\u00ebnjosur thell\u00eb n\u00eb ekzistenc\u00ebn e tyre. Takohen dy njer\u00ebz me karaktere t\u00eb ndryshme. Bised\u00ebn q\u00eb e zhvillon nj\u00ebri, nuk i p\u00eblqen tjetrit, duke nxitur zem\u00ebrim. P\u00ebr nj\u00eb moment bisedat p\u00ebrputhen dhe lind nj\u00eb harmoni e p\u00ebrsosur. Te shpirti jeton ngjashm\u00ebria dhe ndryshueshm\u00ebria. Thell\u00ebsisht e para \u00ebsht\u00eb e p\u00ebrkryer derisa e dyta varet nga objektivja e q\u00eb n\u00eb esenc\u00eb \u00ebsht\u00eb e nj\u00ebjta gj\u00eb, vet\u00ebm se rivalizohet p\u00ebr shkak larmive t\u00eb ndryshme. N\u00ebse takohen dy zuzar\u00eb, ata do ta njohin nj\u00ebri tjetrin. Do t\u00eb bien dakord t\u00eb kryejn\u00eb ndonj\u00eb hile. N\u00eb rastin e aktorit i cili p\u00ebrpiqet t\u00eb nj\u00ebsohet me personazhe duksh\u00ebm shpreh\u00eb ngjashm\u00ebrin\u00eb shpirt\u00ebrore me t\u00eb tyre. Kur merr got\u00ebn, ndodh t\u00eb veproj\u00eb si Hamleti kur ngre kup\u00ebn. I bart\u00eb me vete dhe vet\u00eb kjo shpreh\u00eb absolutizmin i cili jeton me ngjashm\u00ebrin\u00eb.<\/p>\n

Shpirti \u00ebsht\u00eb tok\u00ebsor dhe \u00e7\u2019\u00ebsht\u00eb ai mendim t\u00eb kuptohet q\u00eb nuk i takon k\u00ebsaj bote? Forca e tij v\u00ebrehet n\u00eb k\u00ebt\u00eb bot\u00eb, por edhe me t\u00ebr\u00eb gjith\u00ebsin\u00eb. P\u00ebrse jeton n\u00ebse nuk i takon k\u00ebsaj bote? Asgj\u00eb nuk p\u00ebrfundon k\u00ebtu. Ose \u00ebsht\u00eb luft\u00eb drejt hi\u00e7it dhe n\u00ebse shpirti \u00ebsht\u00eb nj\u00eb hi\u00e7 vazhdon brenda absolutizimit si hi\u00e7. N\u00eb momentin e identifikimit dhe supozimit p\u00ebr t\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb hi\u00e7. Feja na shpie n\u00eb jet\u00ebn e pavdekshme t\u00eb tij. A ka t\u00eb drejt\u00eb?\u00a0 Supozon pranimin e misterit t\u00eb pafund\u00ebsis\u00eb, pa ndonj\u00eb dyshim dhe hap portat e panjohur\u00ebs dhe pav\u00ebrtet\u00ebsis\u00eb. N\u00eb k\u00ebto rrethana edhe sikur t\u00eb ekzistonte jeta e pavdekshme, njeriu do ta refuzonte at\u00eb. Do t\u00eb pranonte m\u00ebshir\u00ebn e pakusht\u00ebzuar, ndon\u00ebse vet\u00eb ai shtron kushtet e tij. Por, n\u00ebse \u00ebsht\u00eb i v\u00ebrtet\u00eb ekzistimi i tij, p\u00ebr njeriun mund t\u00eb jet\u00eb vet\u00ebm i papranuesh\u00ebm. Pse? At\u00eb q\u00eb e sheh dhe e ndjen\u00eb, m\u00eb par\u00eb e sheh, v\u00ebrteton ekzistimin dhe krijon besimin e njeriut. N\u00eb brend\u00ebsi njeriu refuzon qiellin. N\u00ebse refuzojm\u00eb qiellin p\u00ebrse jetojm\u00eb me at\u00eb q\u00eb nuk i takon k\u00ebsaj bote, ose ndoshta i takon k\u00ebsaj bote e jo qiellit, prap\u00eb gjejm\u00eb vend n\u00eb k\u00ebt\u00eb bot\u00eb. T\u00eb mos jesh asgj\u00eb, kjo klithm\u00eb e shpirtit t\u00eb lodhur nga k\u00ebrkimi i kuptimit dhe revolta vetjake, zbulon vet\u00ebvrasjen e shpirtit. Bretoni shpirtin nuk mund ta fikson as n\u00eb k\u00ebt\u00eb bot\u00eb e as p\u00ebrtej saj. Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shqet\u00ebsim i pa pushim. T\u00eb klithim kund\u00ebr vdekjes dhe zgjatjes s\u00eb jet\u00ebs n\u00eb form\u00eb p\u00ebrqesh\u00ebse, \u00ebsht\u00eb m\u00eb mir\u00eb t\u00eb mos ekzistojm\u00eb. Jetojm\u00eb nd\u00ebrmjet padurimit dhe zem\u00ebrimit t\u00eb l\u00ebnduar. Ne e dim\u00eb se ajo q\u00eb vdes e humb kuptimin, dhe n\u00ebse luftojm\u00eb kund\u00ebr vdekjes, k\u00ebrkojm\u00eb kuptimin e jet\u00ebs. K\u00ebt\u00eb kuptim e k\u00ebrkojm\u00eb te shpirti i cili gjat\u00eb ekzistuarit zvarrit\u00eb qenien, fuqia e tij rritet me ndarjen. Problem t\u00eb cilin e shtron \u00cbilliam Xheimsit te mendimi dhe ekzistimi sepse mendimi p\u00ebrcakton ekzistimin. \u201cUn\u00eb mendoj, prandaj ekzistoj\u201d thot\u00eb ky filozof. Shpirti nuk mendon shtyhet drejt ligjeve absolute t\u00eb qenies. Ai nxjerr\u00eb iden\u00eb e mendimit p\u00ebr ekzistimin sepse t\u00eb harrosh gjat\u00eb t\u00eb ekzistuarit \u00ebsht\u00eb sikur t\u00eb mos jetosh, apo t\u00eb jetosh n\u00eb nj\u00eb mjegull paditurie. Funksionimi i shpirtit nuk mund t\u00eb v\u00ebrtetohet n\u00eb praktik\u00eb dhe mendohet se ai ekziston edhe pse nuk dihet qart\u00eb funksionimi i tij. V\u00ebrtet\u00ebsia e shpirtit nuk varet nga shpirti, por nga ne. Platoni ka drejt\u00eb kur p\u00ebrkufizon mendjen ton\u00eb me dy kategori gj\u00ebrash: t\u00eb dukshmen dhe t\u00eb kuptueshmen.<\/p>\n

V\u00ebrtetimi dhe njohja p\u00ebr shpirtin.<\/strong> Kjo m\u00eb intereson. Koncepti i shpirtit se a \u00ebsht\u00eb i v\u00ebrtet\u00eb apo fiktiv\u00eb te njeriu?\u00a0 Qent\u00eb duhet t\u00eb ekzistojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb pasurit vetin\u00eb e t\u00eb qenit besnik\u00eb. Kuajt mitologjik\u00eb, po t\u00eb mos ekzistonin nuk do kishin pasur vetin\u00eb e t\u00eb qenit fiktiv. E nj\u00ebjta me shpirtin, po t\u00eb mos ekzistonte nuk do ta mendonim. Asgj\u00eb q\u00eb nuk ekziston nuk ka baz\u00ebn e mendimit. Objektet fiktive ekzistojn\u00eb dhe kan\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb qenies reale, e ndryshme nga ajo ekzistuese. Trupi krijon harmoni dhe kontakt mir\u00ebfilli me shpirtin. P\u00ebrgjigjen e sakt\u00eb t\u00eb shpirtit e strehojm\u00eb n\u00eb bot\u00ebn tjet\u00ebr, kjo p\u00ebr shkak se ndjenja p\u00ebr t\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb e madhe se mendimi. Ajo \u00e7far\u00eb ndjehet jeton p\u00ebrjet\u00ebsisht, nd\u00ebrsa ajo q\u00eb mendohet gjykohet nga vet\u00eb mendja me n\u00ebnkuptime. \u201cAsgj\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb em\u00ebr q\u00eb p\u00ebrdoret p\u00ebr t\u00eb treguar di\u00e7ka misterioze\u201d, shprehet Hajdegeri. Ky mendim i tij abstrakt na d\u00ebrgon n\u00eb lirin\u00eb totale. Kjo n\u00ebnkupton shkat\u00ebrrimin e kufijve njer\u00ebzor. Mbret\u00ebrimi njer\u00ebzor\u00eb q\u00ebndron n\u00eb nivelin e instinktit. A ekziston v\u00ebrtet\u00eb shpirti? Materia shtyhet drejt hi\u00e7it, nd\u00ebrgjegjja ngacmohet nga shpirti. N\u00ebp\u00ebrmjet analiz\u00ebs nuk mund ta kuptojm\u00eb shpirtin, sepse analiza shtremb\u00ebron dhe m\u00ebnjanon di\u00e7ka t\u00eb tij. P\u00ebr t\u00eb analizuar nj\u00eb tr\u00ebndafil, njeriu heq \u00e7do petal, ajo \u00e7far\u00eb ne e njohim jan\u00eb vet\u00ebm pjes\u00ebt e ve\u00e7anta. Materia \u00ebsht\u00eb primare, kurse shpirti tok me nd\u00ebrgjegjen jan\u00eb sekondare. Truri mendon p\u00ebr shpirtin dhe nuk arrin t\u00eb kap sakt\u00ebsin\u00eb e plot\u00eb e njohuris\u00eb mbi t\u00eb, at\u00ebher\u00eb thot\u00eb: \u201cshpirti \u00ebsht\u00eb i v\u00ebrtet\u00eb n\u00eb vetvete\u201d, pakapshm\u00ebria e tij do t\u00eb ekzistoj\u00eb. Shkenca tenton ta kuptoj\u00eb me q\u00ebllim ta prodhoj\u00eb vet\u00eb, t\u00eb krijoj\u00eb vet\u00ebt kushtet e tij, p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr ta detyroj t\u2019u sh\u00ebrbej\u00eb q\u00ebllimeve tona, at\u00ebher\u00eb n\u00eb vetvete nuk \u00ebsht\u00eb i pakapshmen. Shpirti nuk i p\u00ebrket ligjeve t\u00eb mendjes. N\u00ebse mendja arrin ta kuptoj brend\u00ebsin\u00eb e tij, kjo \u00ebsht\u00eb e mundshme vet\u00ebm n\u00ebp\u00ebrmjet imagjinat\u00ebs dhe k\u00ebshtu do ta zot\u00ebron absoluten.\u00a0 Absolutja dhe pafund\u00ebsia e tij shpesh merren si identike. Njer\u00ebzit gabojn\u00eb kur n\u00eb baz\u00eb t\u00eb vler\u00ebsimit t\u00eb shpirtit p\u00ebrbrenda p\u00ebrpiqen t\u00eb shqyrtojn\u00eb pasivitetin e tij, si ndonj\u00eb mburoj\u00eb sip\u00ebrfaq\u00ebsore, n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb perceptimet i b\u00ebjn\u00eb nga bota e jashtme. K\u00ebto perceptime p\u00ebrpiqen t\u00eb grupohen n\u00eb objekte. Pastaj, mendja njer\u00ebzore percepton kujtes\u00ebn, kjo kujtes\u00eb shk\u00ebputet thell\u00eb nga vet\u00eb njeriu dhe shtyhet drejt nj\u00eb periferie t\u00eb ngjashm\u00ebris\u00eb me t\u00eb. Qenia njer\u00ebzore fillon t\u00eb nd\u00ebrgjegj\u00ebsohet p\u00ebr veprimet. T\u00eb analizuara nga brenda jasht\u00eb, arrijn\u00eb tendenc\u00ebn e p\u00ebrhumbjes n\u00eb bot\u00ebn e jashtme. Por, n\u00ebse t\u00ebrhiqemi n\u00eb brend\u00ebsi t\u00eb shpirtit, nga ajo periferi n\u00eb baz\u00eb dhe k\u00ebrkojm\u00eb q\u00ebndrueshm\u00ebrin\u00eb e shpirtit, gjejm\u00eb tjet\u00ebr gj\u00eb. Njohja e brendshme e vazhdim\u00ebsis\u00eb s\u00eb vetvetes, p\u00ebrpiqet t\u00eb konkretizohet n\u00ebp\u00ebrmjet vetes son\u00eb. \u00cbsht\u00eb e mundur vet\u00ebm n\u00eb momente kur veprojm\u00eb si vetja jon\u00eb. Vetja b\u00ebhet e qart\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet fakteve psikologjike. Intuita kalon n\u00eb form\u00eb, ndijime, ndjenja, p\u00ebrfytyrime t\u00eb reja t\u00eb cil\u00ebt studiohen ve\u00e7 e ve\u00e7. \u00c7do ndjenj\u00eb qoft\u00eb ajo m\u00eb e thjeshta p\u00ebrmban t\u00eb kaluar\u00ebn, t\u00eb tashmen e qenies son\u00eb. N\u00ebse p\u00ebrpiqemi ta shk\u00ebputim k\u00ebt\u00eb ndjenj\u00eb, ta abstraktojm\u00eb ta vejm\u00eb n\u00eb analiz\u00eb. Shkenca psikologjike p\u00ebr v\u00ebrtetim p\u00ebrpiqet t\u00eb ve\u00e7oj k\u00ebt\u00eb ndjenj\u00eb. Kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me nj\u00eb shk\u00ebputje psikologjike, si nj\u00eb nj\u00ebsi t\u00eb pavarur. K\u00ebtu e ve\u00e7anta e personit nuk merret parasysh, e cila arrin mund\u00ebsin\u00eb e shp\u00ebrfaqjes vet\u00ebm n\u00eb terma t\u00eb njohur. Pastaj, njeriu p\u00ebrpiqet t\u00eb izoloj\u00eb, t\u00eb muros tek personi k\u00ebt\u00eb objekt studimi interesant. K\u00ebtu e kam fjal\u00ebn p\u00ebr shpirtin.\u00a0 T\u00eb krijuarit i nj\u00eb studimi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb me q\u00ebllim t\u00eb form\u00ebsohet, b\u00ebhet objekt i gjall\u00eb, t\u00eb skicohet identiteti i cili rrjedh n\u00ebp\u00ebr gjitha damar\u00ebt e ekzistenc\u00ebs. Bergson ka t\u00eb drejt\u00eb kur p\u00ebrmend rastin e artistit i cili gjat\u00eb nj\u00eb vizite n\u00eb Paris, p\u00ebr shembull, skicon kull\u00ebn e Notr\u00eb Damit. Kulla \u00ebsht\u00eb simot\u00ebr e nd\u00ebrtes\u00ebs, q\u00ebndron n\u00eb pandashm\u00ebri edhe me pjes\u00ebt e tok\u00ebs, rrethinave. Artisti fillon pun\u00ebn duke e shk\u00ebputur at\u00eb. Sikurse ndarja e shpirtit prej trupit duke skicuar identitetin, kjo \u00ebsht\u00eb e pamundshme n\u00ebse i referohemi logjik\u00ebs, e cila n\u00eb brend\u00ebsi ka t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn tendenc\u00eb t\u00eb identifikimit t\u00eb nj\u00eb mjegulle q\u00eb lart\u00ebsohet n\u00eb suaza t\u00eb panjohura. Artisti te Kulla e Notr\u00eb Damit p\u00ebrqendrohet tek e t\u00ebra, jo tek gur\u00ebt, por t\u00eb silueta e kull\u00ebs. Z\u00ebvend\u00ebsimi\u00a0 i k\u00ebtij organizmi t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, t\u00eb brendsh\u00ebm, p\u00ebrfaq\u00ebsohet nga pjesa e jashtme skematike. \u201cSkica e tij korrespondon me nj\u00eb k\u00ebndv\u00ebshtrim t\u00eb caktuar t\u00eb objektit dhe me zgjedhjen e nj\u00eb m\u00ebnyre t\u00eb caktuar paraqitjeje\u201d, vazhdon ky filozof. E nj\u00ebjta tendenc\u00eb p\u00ebr shk\u00ebputje ndodh edhe me shpirtin nga trupi, shpirti si nj\u00eb zorr\u00eb t\u00eb jet\u00eb m\u00eb shum\u00eb si skic\u00eb, me nj\u00eb fillim t\u00eb sajuar, k\u00ebrkon p\u00ebrfytyrim fillestar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb me nj\u00eb kujdesie p\u00ebr skicim, pastaj ta vejm\u00eb n\u00eb dukje. N\u00ebse p\u00ebrpiqemi ta p\u00ebrfitojm\u00eb p\u00ebrmes analiz\u00ebs, prap\u00eb papajtueshm\u00ebria e form\u00ebs s\u00eb gj\u00ebrave rrjedh\u00ebse takon shkret\u00ebtir\u00ebn.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ilir Muharremi Shpirti sikur val\u00ebvit\u00eb vet\u00ebn p\u00ebr ta kuptuar qenia. Si ta kap kur as ai nuk e di pik\u00ebnisjen, thell\u00ebsin\u00eb, baz\u00ebn e mbi nd\u00ebrtimit t\u00eb qenies? Nuk dij\u00eb forc\u00ebn p\u00ebr t\u00eb asgj\u00ebsuar qenien. T\u00eb dyt\u00eb servilen. E bukur kjo i mban t\u00eb dyt\u00eb t\u00eb jet\u00ebsuar, p\u00ebr t\u00eb vazhduar dhe lart\u00ebsuar. Shpik\u00ebm art p\u00ebr t\u00eb…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5167,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-5166","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kritike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5166","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5166"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5166\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5168,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5166\/revisions\/5168"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5167"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5166"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5166"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5166"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}