{"id":5148,"date":"2015-05-17T22:00:59","date_gmt":"2015-05-17T22:00:59","guid":{"rendered":"http:\/\/revistakuvendi.org\/?p=5148"},"modified":"2015-05-17T22:00:59","modified_gmt":"2015-05-17T22:00:59","slug":"fan-s-noli-mes-shqiperise-dhe-amerikes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/revistakuvendi.org\/?p=5148","title":{"rendered":"Fan S.Noli mes Shqip\u00ebris\u00eb dhe Amerik\u00ebs."},"content":{"rendered":"<p><strong>Maratonapublicistike, simbol i vet\u00ebsakrifikimit \u00a0p\u00ebr hir t\u00eb interesave komb\u00ebtare.<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Dr.YllkaFILIPI<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Figura e Fan Nolit \u00ebsht\u00eb e njohur tashm\u00eb si nj\u00eb figur\u00eb poliedrike, brenda s\u00eb cil\u00ebs jan\u00eb shkrir\u00eb n\u00eb nj\u00eb t\u00eb vet\u00ebm zjarri i poetit, zem\u00ebrpushtuesshm\u00ebria e oratorit, ethshm\u00ebria e p\u00ebrkthyesit, vrulli i reporterit,<!--more--> men\u00e7uria e diplomatit, gjakftoht\u00ebsia e politikanit, drith\u00ebrima e muzikantit dhe mbi t\u00eb gjitha dashuria sublime p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb dhe popullin shqiptar, duke b\u00ebr\u00eb \u00e7do gj\u00eb t\u00eb mundur p\u00ebr t\u2019i nxjerr\u00eb nga err\u00ebsira e tejzgjatur social-ekonomiko-kulturoro-shpirt\u00ebrore e m\u00eb gjer\u00eb.N\u00eb koh\u00ebn kur veproi Fan Noli, nj\u00eb\u00ebnd\u00ebrr e till\u00eb kaq e guximshme, dukej pothuajse e pamundur. Sa kan\u00eb mundur studiuesit t\u00eb dep\u00ebrtojn\u00eb brenda labirintheve t\u00eb vepr\u00ebs s\u00eb tij t\u00eb palodhur?Ja kan\u00eb dal\u00eb mban\u00eb ta shterin? A mundet t\u00ebket\u00eb fund zb\u00ebrthimi i krijimtaris\u00eb s\u00eb Nolit??? Vepra e gjer\u00eb q\u00eb ka l\u00ebn\u00eb trash\u00ebgimi, le shtigje p\u00ebr k\u00ebndv\u00ebshtrime t\u00eb reja, pjes\u00eb t\u00eb s\u00eb cil\u00ebs jan\u00eb l\u00ebn\u00eb thuajse te paprekura deri m\u00eb sot, duke joshur k\u00ebrkuesit shkencor\u00eb, p\u00ebr t\u00eb hedhur drit\u00eb mbi aspekte te ndryshme e p\u00ebr t\u00eb ripar\u00eb mbi nj\u00eb tjet\u00ebr priz\u00ebm sukseset e disfatat e k\u00ebsaj figure n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb interesave t\u00eb larta komb\u00ebtare, dukehulumtuar e \u00a0sjell\u00eb fakte bind\u00ebse.<\/p>\n<p>Si nd\u00ebrthuret poezia e Nolit me muzik\u00ebn dhe me publicistik\u00ebn? A\u00ebsht\u00eb kjo nj\u00eb publicistik\u00eb e mir\u00ebfillt\u00eb apo e shartuar me simbolik\u00ebn, metafor\u00ebn poetike, kontrastet e fuqishme, ironin\u00eb apo groteskun?<\/p>\n<p><em>Studiuesi francez G\u00e9rard Genette, thekson midis t\u00eb tjerash: transtekstualiteti \u00ebsht\u00eb gjith\u00e7ka q\u00eb e vendos tekstin n\u00eb nj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie, qoft\u00eb t\u00eb dukshme apo t\u00eb fsheht\u00eb, me tekstet e tjera.<sup>.1<\/sup><\/em>Konfigurime\u00a0 dhe thyerje t\u00eb tilla nd\u00ebrtekstore i hasim dhe n\u00eb publicistik\u00ebn e Nolit n\u00eb form\u00ebn e intertekstualitetit (<em>prania aktuale e nj\u00eb a m\u00eb shum\u00eb teksti brenda nj\u00eb tjetri<\/em>), apo hipertekstualitetetit (<em>Teksti A shartuar me tekstin B<\/em>).<\/p>\n<p>Le t\u00eb marim nj\u00eb fragment ilustrues p\u00ebr ta p\u00ebrimtuar n\u00ebn drit\u00ebn e\u00a0\u00a0 k\u00ebtij konteksti: \u00cbsht\u00ebfjala p\u00ebr nj\u00eb luft\u00ebtar t\u00eb p\u00ebrgjakur t\u00eb cilin e th\u00ebrret n\u00ebp\u00ebr mjegull, Liria.\u00a0 Identifikimi i Figur\u00ebs s\u00eb Nolit shkrihet n\u00eb nj\u00eb me at\u00ebt\u00eb\u00a0 personazhit q\u00eb krijon n\u00eb vetvete, duke simbolizuar gjith\u00eb sakrific\u00ebn e figur\u00ebs s\u00eb tij n\u00eb vite:<\/p>\n<p><em>Sot k\u00ebt\u00eb dit\u00eb nj\u00eb<strong>luft\u00ebtar i p\u00ebrgjakosur<\/strong>, i stolisur <strong>me kuror\u00eb dafinash mund\u00ebse<\/strong>, i lodhur nga <strong>mundimet<\/strong> e t\u00ebr\u00eb motit q\u00eb shkoi, q\u00ebndron p\u00ebrposh nj\u00eb lisi t\u00eb gjat\u00eb, var arm\u00ebt dhe kuror\u00ebt e tij p\u00ebrmi d\u00ebbor\u00ebn e bardh\u00eb q\u00eb t\u00eb \u00e7lodhet <strong>si luani<\/strong>.<\/em><\/p>\n<p><em>Syt\u00eb<strong>i dremisin<\/strong> dhe l\u00ebvezgat <strong>i r\u00ebndojn\u00eb plump<\/strong>, trupi i tij \u00ebsht\u00ebi kapitur dhe d\u00ebshiron <strong>\u00e7lodhje dhe prehje<\/strong>.Po nuk i mbyll dot syte se mendja, <strong>zemra dhe shpirtii l\u00ebftojn\u00eb<\/strong> brenda dhe i th\u00ebrresin.n<strong>grehu<\/strong>, <strong>ngrehu!&#8230;(\u2026)<\/strong>Nuk sh\u00ebkon atje n\u00eb mjegull ca shkaba <strong>t\u00eb zeza<\/strong> q\u00eb lozin krah\u00ebt? Ty t\u00eb th\u00ebrrasin e ty t\u00eb presin <strong>o luft\u00ebtar<\/strong>!<sup>2<\/sup><\/em><em>(\u201cKombi\u201d, 1907, 1 janar, nr.2 )(shk\u00ebputur nga Noli, vepra 2, publicistika, fq.128)<\/em><\/p>\n<p>E nd\u00ebrtuar mbi baz\u00ebn e kontrasteve t\u00eb forta metaforike kontekstuale <strong>(<em>luft\u00ebtar i p\u00ebrgjakur-istolisur;) (kuror\u00eb-dafinash\/ mund\u00ebse), (Syt\u00ebi dremisin-i th\u00ebrresin Ngrehu! Ngrehu!),(luan-i kapitur),(d\u00ebbor\u00eb e bardh\u00eb-shkaba t\u00eb zeza)<\/em><\/strong>. \u00cbsht\u00eb proz\u00eb poetike postmoderniste e parath\u00ebn\u00eb?\u00cbsht\u00eb cop\u00ebz romani, tregimi, novele?\u00cbsht\u00eb\u00a0 poezi n\u00eb rreshta? \u00cbsht\u00eb tekst simbolik? \u00cbsht\u00eb thjesht artikull gazetaresk me motiv patriotik??? Turbullime t\u00eb tilla jan\u00eb t\u00ebkarakteristik\u00eb e tekseve t\u00eb krijuesve akohor\u00eb tek t\u00eb cil\u00ebt poezia \u00ebsht\u00eb edhe n\u00eb proz\u00eb edhe n\u00eb publicistik\u00eb edhe n\u00eb dram\u00eb, edhe brenda tingujve muzikor\u00eb q\u00eb transmeton\u2026pra, brenda nj\u00eb trupi t\u00eb vet\u00ebm. Denduria figurative rrit pesh\u00ebn emocionale dhe p\u00ebr\u00e7on tek receptusi\u00a0 i vepres mesazhe t\u00eb forta atdhedashurie, n\u00ebp\u00ebrmjet figur\u00ebs s\u00eb luft\u00ebtarit t\u00eb p\u00ebrgjakur. Semat-baz\u00ebna \u00e7ojn\u00eb drejt analogjis\u00eb sintagmatike<strong><em>: Luft\u00eb-luft\u00ebtar-gjak-mund-mot-lis-kuror\u00eb-d\u00ebbor\u00eb-luan-sy-l\u00ebvezga-plumb-trup-prehje-mendja-zemra-shpirti-mjegull-shkaba-krah\u00eb\u2026<\/em><\/strong> Vijon nj\u00eb thyerje paradigmatike kontrastuese e cila pik\u00ebpret tekstin: <strong><em>I p\u00ebrgjakosur- i stolisur-i lodhur- e bardh\u00eb-t\u00eb zeza\u2026<\/em><\/strong>Nj\u00eb karakteristik\u00eb e till\u00ebi vesh rreshtat publicistik\u00eb n\u00eb t\u00eb gjitha faqet e vepr\u00ebs me ngjyresa t\u00eb forta poetike e mesazhe t\u00eb thella patriotike.<\/p>\n<p><strong>Ty t\u00eb th\u00ebrrasin e ty t\u00eb presin o luft\u00ebtar!<\/strong><\/p>\n<p>Kylejtmotiv dhe kjo thirrje e kan\u00eb ndjekur pas gjith\u00eb jet\u00ebn Nolin, duke i hapur shtigjet drejt zgjidhjes s\u00eb fateve t\u00eb m\u00ebm\u00ebdheut. Atij fati q\u00eb p\u00ebrs\u00ebritet \u00e7do mot,q\u00eb e nd\u00ebrron l\u00ebkur\u00ebn si gjarp\u00ebr,i bardh\u00ebai zi, sidoqoft\u00eb:<\/p>\n<p><strong><em>Fatn\u00eb tim q\u00eb p\u00ebrs\u00ebritet \u00e7do mot t\u00eb ri, e nd\u00ebrron l\u00ebkur\u00ebn porsi gjarp\u00ebr, fatn\u00eb tim t\u00eb keq, e dua si m\u00eb par\u00eb dhe e puth me mall si vash\u00eb\u2026pas k\u00ebtij fati do vdes dhe p\u00ebrmbi varr\u00eb do t\u00eb mbinj\u00eb nj\u00eb lule q\u00eb do ta quajn\u00eb \u201cdashuri e fatit shqiptar\u201d!<\/em><\/strong><em>(po aty, fq.129<strong>)<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Autori shpreson shum\u00eb tek shqiptar\u00ebt duke i motivuar t\u00eb b\u00ebhen ca m\u00eb t\u00eb m\u00ebn\u00e7ur e m\u00eb luft\u00ebtar\u00eb. <em>Le t\u00eb b\u00ebhemi <strong>t\u00ebpalodhur\u00a0 <\/strong>si armiqt\u00eb!(\u2026) Mjaltin e zemr\u00ebs suaj <strong>o v\u00ebllez\u00ebr, <\/strong>mbajeni p\u00ebr veten tuaj, mos ua hidhni <strong>armiqve<\/strong>!<\/em><em>(po aty, fq.129)<\/em><\/p>\n<p>Duke qen\u00eb se arti postmodern \u00ebsht\u00eb, nga vet\u00eb natyra e tij, i ndar\u00eb dhe kund\u00ebrth\u00ebn\u00ebs, rishikimi i raportit kompleks shenj\u00eb-referenc\u00eb n\u00eb vepr\u00ebn e Nolit hap shtigje p\u00ebr interpretime largpam\u00ebse, duke e b\u00ebr\u00eb m\u00eb gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebs makrokozmosin\u00a0 e vlerave unikale t\u00eb k\u00ebsaj krijimtarie. Thurja e ideve nuk \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb\u00a0 tendenc\u00eb atdhedashurie, jo thjesht\u00a0 paraqitje verbale <em>eksphrases<\/em><em>,<\/em>aty p\u00ebshtjellohen mesazhe universale n\u00eb funksion t\u00eb Liris\u00eb s\u00eb t\u00eb gjith\u00eb kombeve mbar\u00eb, n\u00eb funksion t\u00eb t\u00eb drejtave njer\u00ebzore, n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb shpirtit t\u00eb sakrific\u00ebs. <em>Lidhja bot\u00eb reale, bot\u00eb trillimtare \u00ebsht\u00eb e pashmangshme.Kjo, sepse n\u00eb \u00e7do lloj let\u00ebrsie bota trillimtare ngrihet mbi modelin e bot\u00ebs reale.<sup>3<\/sup><\/em><\/p>\n<p>Krijimtaria artistike e Nolit p\u00ebrfshin nj\u00eb gam\u00eb t\u00eb gjer\u00eb veprash letrare, pamfletesh, artikujsh publicistik\u00eb, p\u00ebrkthimesh, t\u00eb cilat n\u00ebn drit\u00ebn e leximeve bashk\u00ebkohore q\u00eb synojn\u00eb k\u00ebrkime t\u00eb thelluara intertekstuale gjithnj\u00eb n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb teksteve t\u00eb hapura, n\u00ebn k\u00ebndv\u00ebshtrimin e let\u00ebrsis\u00eb si <em>differentia specifica<\/em>, e ve\u00e7on vepr\u00ebn e tij si klasike-universale.\u00a0 Nd\u00ebrsa p\u00ebr sa i takon poezis\u00eb ajo rrjedh e qet\u00eb n\u00eb shtratin e modernizmit brenda s\u00eb cil\u00ebs autori shpalos\u00a0 nj\u00eb s\u00ebr\u00eb kumtesh novatore universale.Pavar\u00ebsisht se nuk mund t\u00eb pretendohet se ka metoda finale n\u00eb zb\u00ebrthim t\u00eb teksteve letrare, (fatmir\u00ebsisht nj\u00eb rrjedh\u00eb e till\u00eb e trash\u00ebgimis\u00eb artistike e krijon mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb teksti asnj\u00ebher\u00eb t\u00eb mos vdes\u00eb), vepra e Nolit \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb q\u00eb ofron diskurse teorike dhe vler\u00ebsuese &#8211; substanciale, n\u00eb skem\u00ebn komplekse t\u00eb komunikimit letrar. Parateksti (<em>periteksti dhe epiteksti<\/em>), pra intra-teksti, (<em>mes lexuesit dhe tekstit<\/em>), e vendos n\u00eb koh\u00eb autorin dhe vepr\u00ebn, duke b\u00ebr\u00eb q\u00eb introduktet me t\u00eb cilat shoq\u00ebrohen p\u00ebrkthimet e tij, t\u00eb zbulojn\u00eb jo vet\u00ebm Nolin e ideve, por sidomos t\u00eb vendosin n\u00eb nj\u00eb suaz\u00eb kulturat shpirt\u00ebrore t\u00eb kombeve, pavar\u00ebsisht se shpesh jan\u00eb par\u00eb nga kritika eksplicide si tep\u00ebr personale e t\u00eb mbyllura.<\/p>\n<p><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ay q\u00eb tha fjal\u00ebn e fundit p\u00ebr Shekspirin ishte filozofi gjerman Ni\u00e7e\u201dS\u2019duhet ta kuptojm\u00eb Shekspirin, po ta ndiejm\u00eb.\u201d(Shekspiri n\u00eb rrezik,\u201cKombi\u201d1906,20 dhjetor, nr.20, fq.121)<\/em> Konstatime t\u00eb k\u00ebtij lloji, nga pena e Nolit, n\u00eb mos e grish lexuesin e v\u00ebmendshm\u00ebm, e ndih t\u00eb pakt\u00ebn t\u00eb ravij\u00ebzoj\u00eb ide dhe ta ngacmoj\u00eb intuitivisht.<\/p>\n<p>A luajti rol krijimtaria e Nolit n\u00eb zgjimin e nd\u00ebrgjegjes komb\u00ebtare, n\u00eb bashkimin komb\u00ebtar? Studiuesi Ko\u00e7o Bihiku do t\u00eb shprehej:<em>Merit\u00eb e Nolit \u00ebsht\u00eb se mbrojti me bindje t\u00eb thell\u00eb iden\u00eb e solidaritetit nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb masave punonj\u00ebse dhe t\u00eb popujve t\u00eb shtypur t\u00eb\u00a0 t\u00eb gjitha vendeve\u2026 <\/em><em>(po aty, Noli, Publicistika fq.56)<\/em><\/p>\n<p><em>U b\u00ebjm\u00eb thirrje t\u00eb gjith\u00eb miqve t\u00eb\u00a0 popujve t\u00eb shtypur,(\u2026) t\u00eb na p\u00ebrkrahin n\u00eb luft\u00ebn ton\u00eb p\u00ebr t\u00eb fituar lirin\u00eb.<sup>4<\/sup><\/em><\/p>\n<p>Kjo nuk \u00ebsht\u00eb thjesht d\u00ebshmi neutrale p\u00ebr diskurset postmoderne,por semiotik\u00eb historike e nd\u00ebrmjet\u00ebsuar n\u00eb suaz\u00ebn e novatorizmit, si uj\u00ebi bekuar n\u00ebFronin\u00a0 e t\u00eb Madh\u00ebrishmit, ku sh\u00ebrohen plag\u00eb dhe mjekohen dhimbje.Maratonomaku shqiptar\u00ebsht\u00eb trumbeta ku p\u00ebrulen gjunj\u00ebsisht diplomat\u00ebt, politikan\u00ebt, mbret\u00ebrit, lider\u00ebt e s\u00eb kaluar\u00ebs e t\u00eb s\u00eb ardhmes, udh\u00ebheq\u00ebsit dhe gjith\u00eb utopit\u00eb e njer\u00ebzimit mbar\u00eb.<strong><em>Rend or rend, rend e u thuaj, se betej\u00ebn e fituam\u2026!<\/em><\/strong>Kjo ishte \u00ebndrra e pavdekshme e Nolit, an\u00ebs lumenjve t\u00eb atdheut, pran\u00eb deteve t\u00eb Ballkanit dhe Evrop\u00ebs, p\u00ebrtej oqeaneve t\u00eb Amerik\u00ebs, ku Noli ishte p\u00ebrfshir\u00ebjo vet\u00ebm fizikisht, por sidomos shpirt\u00ebrisht.<\/p>\n<p><em>A mos kurdiset tani <strong>violia <\/strong>e cila do na k\u00ebndonj\u00eb k\u00ebng\u00eb me t\u00eb cil\u00ebn <strong>t\u00eb k\u00ebrcejn\u00eb<\/strong>vallen e bukur <strong>p\u00ebrmi varret e armiqve <\/strong>tan\u00eb?&#8230;(<\/em><em>Si u vra Foti, \u201cKombi\u201d, 1906, 19 tetor,nr.13),(fq.113)<\/em><\/p>\n<p><em>Le t\u2019i g\u00ebzohemi pun\u00ebs s\u00eb djeshme duke p\u00ebrgatitur pun\u00ebn e nes\u00ebrme.M\u00eb n\u00eb fund le <strong>t\u00eb b\u00ebhemi europian\u00eb nga karakteri, si\u00e7 jemi dhe nga raca<\/strong><\/em><em>.(Kongresi i Elbasanit, \u201cDielli\u201d1909,15 tetor,nr.29),(fq.311)<\/em><\/p>\n<p>P\u00ebrplasja e rrymave konservatore e liberale u b\u00ebn\u00eb ekuacioni m\u00eb i v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u2019u zgjidhur n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb relativisht t\u00eb shkurt\u00ebr, nga kabineti\u00a0 i tij i cili p\u00ebrpos dob\u00ebsive pati merita t\u00eb jasht\u00ebzakonshme n\u00eb betejat p\u00ebr rendin demokratik n\u00eb vitin 1924,p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb n\u00eb gjysm\u00ebn e dyt\u00eb t\u00eb vitit 1924<em>,(Bota q\u00eb kupton, do marr\u00eb vesh menj\u00ebher\u00eb q\u00eb<strong>rrojm\u00eb dhe nism\u00eb dhe k\u00ebrkojm\u00eb udh\u00ebn<\/strong><\/em><em>.( Vjesht\u00eb II,\u201dKombi\u201d,1906, 29 tetor,nr.14,fq.116),<\/em>Lufta p\u00ebr t\u00eb fituar subjektivitetin nd\u00ebrkomb\u00ebtar, legjitimimin e s\u00eb drejt\u00ebs s\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsimit n\u00eb Organizatat Kujdestare t\u00eb Rendit Bot\u00ebror q\u00eb kishte dal\u00eb prej Konferenc\u00ebs s\u00eb Versaj\u00ebs dhe mosnjohja e Qeveris\u00eb nga Fuqit\u00eb e M\u00ebdha, pavar\u00ebsisht rrjedh\u00ebs historike.<\/p>\n<p><em>N\u00eb rrethanat kur <strong>shteti komb\u00ebtar shqiptar u paralizua<\/strong> dhe Shqip\u00ebria u kthye n\u00eb<strong>shesh lufte midis ushtrive armike<\/strong>, Noli shfryt\u00ebzonte \u00e7do ngjarje apo fakt politik p\u00ebr t\u00eb konfirmuar idene se <strong>shteti shqiptar komb\u00ebtar nuk ishte zhdukur<\/strong>\u2026Noli ndiqte me shqet\u00ebsim sidomos veprimet e rretheve shoviniste serbe dhe greke, t\u00eb cilat vijonin t\u00eb ushqenin synime gllab\u00ebruese ndaj Shqip\u00ebris\u00eb. <\/em><em>(Noli, Publicistika,po aty, fq.33)<\/em><\/p>\n<p><em>Ideja se pas fitores s\u00eb forcave t\u00eb vjetra shoq\u00ebrore p\u00ebr popullin shqiptar <strong>erdh\u00ebn dit\u00eb t\u00eb zeza<\/strong>, p\u00ebrb\u00ebn l<strong>ajtmotivin <\/strong>e shkrimeve t\u00eb Nolit.N\u00eb regjimin e Zogut sundonte tirania, pla\u00e7kitja dhe barbaria.Noli fshikulloime rrept\u00ebsi politik\u00ebn e brendshme t\u00eb klik\u00ebs n\u00eb fuqi, sidomos shtypjen e eg\u00ebr ekonomike t\u00eb masave t\u00eb gjera t\u00eb popullit. <\/em><em>(Noli, Publ. po aty, fq.37)<\/em><\/p>\n<p>Ja si klith Rilindasi i fundit n\u00eb lutjen d\u00ebshp\u00ebruese\u00a0 drejtuar Per\u00ebndis\u00eb: <strong><em>O Zoti madh<\/em><\/strong><em>, i drejt\u00eb dhe i dhembshur, <strong>shp\u00ebtoje popullin<\/strong> dhe vendin ton\u00eb t\u00eb mjer\u00eb dhe nderoje p\u00ebrs\u00ebri me liri n\u00ebn flamurin ton\u00eb,<strong> flamurin e Sk\u00ebnderbeut<\/strong>, flamurin e kuq me shkab\u00ebn e zez\u00eb me dy krer\u00eb!<sup>5<\/sup><\/em><\/p>\n<p>Noli kurr\u00eb nuk u struk n\u00ebn guack\u00ebn e d\u00ebshp\u00ebrimit, pasi e dinte mir\u00eb potencialin e shpirtit shqiptar: Ja si shprehet autori, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb e drejton gishtin tregues, ndaj <em>t\u00eb vet\u00ebzgjedhurve anemik\u00eb:<\/em><\/p>\n<p><em>Sheh <strong>nj\u00eb popull plot vitalitet<\/strong> brenda n\u00eb Shqip\u00ebri, plot trim\u00ebri, plot me t\u00eb pastajme, plot me instikte t\u00eb sh\u00ebndosha dhe t\u00eb virgjra, dhe sheh t\u00eb<strong>vet\u00ebth\u00ebn\u00ebt krer\u00eb anemik\u00eb<\/strong>\u2026<\/em><em>(Jo lundr\u00ebthyerit, \u201cAlbania\u201d, Bruksel 1906, nr.),( Publ.fq.125)<\/em><\/p>\n<p>Kan\u00eb shkruar p\u00ebr Nolin Konica, Kuteli, \u00c7abej,etj,\u00ebsht\u00eb studiuar figura e tij pjes\u00ebrisht deri tanim\u00eb,jan\u00eb evidentuar sakrificat e dhe p\u00ebrkushtimi p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb \u00e7\u2019\u00ebsht\u00eb e mundur q\u00eb Shqip\u00ebria t\u00eb zhvillohej dhe t\u00eb ecte p\u00ebrpara, \u00ebsht\u00eb kritikuar mjaft si politikan dhe diplomat,pasi kabineti kryesuar prej tij e pati jet\u00ebn t\u00eb shkurt\u00ebr, por ish-studenti ishk\u00eblqyer i Harvardit, me nj\u00eb kultur\u00eb t\u00eb gjer\u00eb enciklopedike, patrioti\u00a0 m\u00ebi madh n\u00eb Amerik\u00eb, nj\u00eb nga kryeministrat m\u00eb t\u00eb kulturuar t\u00eb Ballkanit, e vuri gjith\u00eb jet\u00ebn e tij n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb interesave komb\u00ebtare. N\u00ebp\u00ebrmjet pun\u00ebs s\u00eb tij t\u00eb palodhur u arrit bashkimi komb\u00ebtar i shqiptar\u00ebve t\u00eb Amerik\u00ebs m\u00eb 1912. Triumfi m\u00eb i madh i diaspor\u00ebs deri n\u00eb dit\u00ebt tona. <em>Ky popull meriton\u00e7do sakrific\u00eb q\u00eb t\u00eb fitoj\u00eb lirin\u00eb!<\/em>-jo pa dometh\u00ebnie, titullohet nj\u00eb nga pamfletet e tij politike.<\/p>\n<p>Autori konstaton nga thell\u00ebsia e dhimbjes \u00a0fatin e keq t\u00eb atdheut t\u00eb tij:<\/p>\n<p><strong><em>Shqip\u00ebria u b\u00eb<\/em><\/strong><em>!S\u2019\u00ebsht\u00eb<strong>as e lir\u00eb, as e popullit<\/strong>! \u00cbsht\u00eb e bejler\u00ebve, e tradh\u00ebtar\u00ebve, e kusar\u00ebve<\/em><em>\u2026(P\u00ebr Hasan Bitinck\u00ebn, <\/em><\/p>\n<p><em>\u201cRepublika\u201d, 1930,18 dhjetor, nr.8), (Publ.fq.43)<\/em><\/p>\n<p><em>\u2026 Se \u00e7lirimi dhe\u00a0 <strong>shp\u00ebtimiipopullit<\/strong>mund t\u00eb vij\u00eb<strong>nga populli<\/strong> vet\u00eb, e askurr\u00eb nga ndonj\u00eb<strong>veqil i tij i vet\u00ebzgjedhur!<\/strong><\/em><em>(Andej-k\u00ebndej,\u201dLiria Komb\u00ebtare\u201d,1928, 20 dhjetor,nr.99), (Publ.fq.53)<\/em><\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb nj\u00eb rast unikal q\u00eb peshkopi orthodox q\u00eb themeloi Kish\u00ebn Orthodokse autoqefale Shqiptare duke pavar\u00ebsuar orthodoksin\u00eb shqiptare nga zgjedha e Patriarkan\u00ebs s\u00eb Stambollit, e duke p\u00ebrmbysur paragjykimet e Ballkanit mbi muslimanizmin,t\u00eb vij\u00eb n\u00eb pushtet si lider me kabinetin e tij n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb idealeve t\u00eb larta komb\u00ebtare.<\/p>\n<p><em>P\u00ebrse ndaloni q\u00eb mesha t\u00eb b\u00ebhet shqip? At\u00ebher\u00eb p\u00ebrse lejoni q\u00eb ajo t\u00eb b\u00ebhet arabisht? Apo vazhdoni t\u00eb mendoni ende, se nuk jemi dhe as <strong>nuk kemi qen\u00eb komb,<\/strong> por jemi vet\u00ebm <strong>nj\u00eb fis grek<\/strong>? Dhe n\u00ebse jemi fis grek, p\u00ebrse k\u00ebrkoni t\u00eb b\u00ebni me vete, vet\u00ebm ortodoks\u00ebt\u00a0 dhe t\u00eb tjer\u00ebt i p\u00ebrjashtoni?(&#8230;) Cili Krisht tha se vet\u00ebm n\u00eb greqisht duhet predikuar ungjilli i tij<\/em><em>?(Budallall\u00ebke turko-greke, botuar n\u00eb gjuh\u00ebn greke n\u00eb \u201cDrita\u201d, Sofje, 1905, 15 shtator,nr.86),<\/em> (<em>Publ..fq. 78-79)<\/em><\/p>\n<p><strong><em>Feja dhe fanatizm\u00eb e fes\u00eb nuk i b\u00ebn kombet e m\u00ebdha<\/em><\/strong><em>, vet\u00ebm i prish. Nj\u00eb krye i madh, b\u00ebn nj\u00eb komp t\u00eb math, nj\u00eb krye p\u00ebrmbi fen\u00eb.<\/em><em>(Kombi, 1906, 23 korrik, nr.6)<\/em><\/p>\n<p><em>S\u00eb shpejti <strong>do t\u00eb themelohet nj\u00eb kish\u00eb n\u00eb Boston<\/strong>, e cila kemi shpres\u00eb q\u00eb do t\u2019i mbledh\u00eb t\u00ebr\u00eb shqiptar\u00ebt orthodoks\u00eb nj\u00eb dit\u00eb. Po t\u00eb duam, mund t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me koh\u00eb dhe nj\u00eb episkopat\u00eb shqiptare k\u00ebtu n\u00eb Amerik\u00eb, fronin e s\u00eb cil\u00ebs ta shpiem n\u00eb Shqip\u00ebri nj\u00eb dit\u00eb.S\u2019mbetet ve\u00e7 t\u00eb kuptojn\u00eb t\u00ebr\u00eb v\u00ebllez\u00ebrit ton\u00eb prej \u00e7do feje r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e p\u00ebrgjithshme q\u00eb do t\u00eb ket\u00eb p\u00ebr <strong>fatin e kombit ton\u00eb<\/strong> kjo l\u00ebvizje\u2026<\/em><em>(Publ., fq.149)<\/em><\/p>\n<p>Noli demaskon hapur q\u00ebllimet e mbrapshta e dashakeqe t\u00eb grek\u00ebve,<em>(sidomos me p\u00ebrgjigjen e ashp\u00ebr ndaj artikullshkruesit t\u00eb\u201dThermopylae\u201d, New York, zoti Konstantopulos, shqiptar prej Moreje, i cili p\u00ebrpiqet t\u00eb rr\u00ebfej\u00eb q\u00eb raca e shqiptar\u00ebve \u00ebsht\u00eb nj\u00eb me rac\u00ebn e grek\u00ebrve),<\/em>th\u00ebngjijt\u00eb e t\u00eb cil\u00ebve jan\u00eb t\u00eb ndezur edhe sot, mbuluar me hirin, gjoja t\u00ebfqinj\u00ebsis\u00eb s\u00ebekuilibruar:<\/p>\n<p><em>\u2026 T\u00eb t\u00ebra k\u00ebto i b\u00ebjn\u00eb grek\u00ebt (\u2026)q\u00eb t\u00eb provojn\u00eb q\u00eb jemi <strong>nj\u00eb rac\u00eb me grek\u00ebt <\/strong>dhe s\u2019duhet t\u00eb p\u00ebrpiqemi p\u00ebr <strong>gjuh\u00ebn ton\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb<\/strong>\u2026 pas idealeve t\u00eb k\u00ebtij zotniedhe t\u00eb ca gjerman\u00ebve glosolog\u00eb t\u00eb cil\u00ebt nuk nai d\u00ebften, tosk\u00ebrishtja paske themel g\u00ebrqishten dhe geg\u00ebrishtja sllavishten!!!&#8230; <strong>I gjori grek! <\/strong>Po kur qenka shqiptar dhe dashka t\u00eb \u00e7koqis\u00eb \u00e7\u00ebshtjen e gjuh\u00ebs son\u00eb, p\u00ebrse s\u2019mundohej pak ta m\u00ebsonte geg\u00ebrishten dhe t\u00eb shikonte q\u00eb ndryshimet n\u00eb mes t\u00eb dy dialekteves\u2019jan\u00eb ndryshime dy gjuh\u00ebsh t\u00eb huaja. (\u2026)Nj\u00ebsia e <strong>kombit shqipatr <\/strong>provohet nga nj\u00eb mij\u00eb gj\u00ebra, nga <strong>karakteri<\/strong>i p\u00ebrgjithsh\u00ebm, nga <strong>zakonet<\/strong>, nga <strong>fytyra, <\/strong>nga <strong>koka <\/strong>dhe s\u00eb fundi nga<strong> gjuha<\/strong>! <\/em><em>(Kombi, 1907, 8 shkurt,nr.26), (Publ.,fq.136)<\/em><\/p>\n<p>Poeti i jep kurajo shqiptar\u00ebve, t\u00eb mos i dor\u00ebzohen gjendjes s\u00eb r\u00ebnd\u00eb, t\u00eb hapin shkolla, t\u00eb nd\u00ebrtojn\u00eb udh\u00eb, t\u00eb thellojn\u00eb lumenjt\u00eb e t\u00eb thajn\u00eb mo\u00e7alet, t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb vet\u00ebqeverisje.T\u00ebmos qajn\u00ebt\u00eb d\u00ebshp\u00ebruar, por t\u00eb l\u00ebvizin k\u00ebmb\u00eb e duar!!! Duke mbajtur mbi supe pik\u00ebllimin e jet\u00ebgjat\u00ebve q\u00eb b\u00ebjn\u00eb drit\u00eb, Noli p\u00ebrfytet jet\u00eb a vdekje me breng\u00ebn e bashk\u00ebkombasve, duke u dh\u00ebn\u00eb zem\u00ebr e forc\u00eb:<\/p>\n<p><em>Dhe ve\u00e7 <strong>zis\u00eb p\u00ebr buk\u00eb<\/strong>\u00ebsht\u00eb dhe <strong>zija e arsimit<\/strong>.Kuptoni m\u00eb s\u00eb fundi q\u00eb paguajm\u00eb qeverin\u00eb turke p\u00ebr t\u00eb shkretuar vendin, p\u00ebr <strong>t\u00eb thar\u00eb barkun<\/strong> dhe p\u00ebr <strong>t\u00eb nxir\u00eb mendjen<\/strong>.<\/em><em>(fq.204)<\/em><\/p>\n<p><strong><em>A! Mos u d\u00ebshp\u00ebreni!<\/em><\/strong><em> Se n\u00eb qoft\u00eb se i vem\u00eb me pun\u00eb k\u00ebto, ja, <strong>Agimi i nj\u00eb Shqip\u00ebrie t\u00eb qytet\u00ebruar<\/strong> e vet\u00ebdij\u00ebse <strong>do mos m\u00ebnoj\u00eb t\u00eb lind\u00eb<\/strong>n\u00ebr malabrezat (shkrepat) e saj.<\/em><em>(fq. 153)<\/em><\/p>\n<p>Duke b\u00ebr\u00eb paraleliz\u00ebm me fjal\u00ebt e Jugurtas, Mbretit t\u00eb Numidis\u00eb<em>(shek.II,para er\u00ebs son\u00eb),<\/em>lidhur me Rom\u00ebn, shk\u00ebputur nga libri i Salustit, Noli k\u00ebrkon t\u2019i vej\u00eb n\u00eb sed\u00ebr Shqiptar\u00ebt.<\/p>\n<p><em>Urbem venalem et mature perituram, si emptoren invenerit!!! <sup>6<\/sup>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 lat.\u00a0 (XXXV, f..183)<\/em><\/p>\n<p><em>(Qytetin e korruptuar t\u00eb destinuar <strong>p\u00ebr t\u2019u zhdukur shpejt<\/strong>, n\u00eb qoft\u00eb se do t\u00eb gjej\u00eb bler\u00ebs!!!<\/em><\/p>\n<p>Ndryshe nga Jugurtas, Noli paravendos nj\u00eb apostrof\u00eb ther\u00ebse: \u2018O urbem\u2026!<\/p>\n<p><strong><em>O urbem<\/em><\/strong><em> venalem et matura perituram si emptorem inveneris<\/em><em>!!&#8230;(Bojkoti n\u00eb Shqip\u00ebri,\u201dKombi\u201d, 1909, 1 janar, nr. 110)(Publ..fq. 160)<\/em><\/p>\n<p>Por shpesh autori d\u00ebshp\u00ebrohet edhe vet\u00eb, ndaj ironizon:<em> Se ne <strong>shqiptar\u00ebt duhet t\u00eb thyejm\u00eb kok\u00ebn m\u00eb par\u00eb<\/strong>, pastaj <strong>t\u00eb vem\u00eb ment<\/strong><\/em><em>(Deputet\u00eb, s\u2019ka Shqip\u00ebri, do vdesim p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb, \u201cDielli\u201d,1909, 15 shkurt, nr.1),(Publ.,fq.169)<\/em><\/p>\n<p><strong><em>Uria<\/em><\/strong><em>, pra, <strong>dhe zia <\/strong>do ta mbarojn\u00eb pun\u00ebn q\u00eb la p\u00ebrgjysm\u00eb torguti.(\u2026) Uria n\u00eb gerg\u00ebri, d\u00ebshp\u00ebrimi n\u00eb tosk\u00ebri\u2026 <strong>A do t\u00eb ket\u00eb vall\u00eb ver\u00eb, pas k\u00ebtij dimri<\/strong><\/em><em>? (Dimri, \u201cDielli e flamuri\u201d, 1910, 7 tetor, nr.66),(Publ.,fq.330)<\/em><\/p>\n<p><strong><em>Rrebeshi shkoi<\/em><\/strong><em>, por t\u00eb ligat e tij mbet\u00ebn\u2026 do t\u00eb kemi \u00e7esa <strong>vjet varf\u00ebrie dhe zie<\/strong>.Me qind\u00ebra, pra <strong>do t\u00eb len\u00eb vendin<\/strong> e tyre q\u00eb t\u00eb shkojn\u00ebn\u00ebp\u00ebr m\u00ebrgime t\u00eb larkma p\u00ebr t\u00eb fituar buk\u00ebn. Me koh\u00eb<strong>Shqip\u00ebria do t\u00eb shkretohet <\/strong>fare<\/em><em>.(Pas rrebeshit,\u201dDielli e flamuri\u201d,1910, 16 dhjetor, nr.76), (Publ., fq.351)<\/em>M\u00eb tej:<\/p>\n<p><em>Duket q\u00eb nj\u00eb<strong>fat i lik<\/strong> po i <strong>ndjek shqiptar\u00ebt<\/strong> dhe \u00e7\u00ebshtjen e tyre k\u00ebmb\u00eb p\u00ebr k\u00ebmb\u00eb.<\/em><em>(Palum\u00ebria e Shqip\u00ebris\u00eb, \u201cDielli e Flamuri\u201d, 1911, 120 maj, nr.97),(Publ.fq. 393)<\/em><\/p>\n<p>Por Noli s\u00ebrish gjen forc\u00eb, i ngre zemrat e shqiptar\u00ebve pesh\u00eb, me kuraj\u00eb e guxim m\u00ebm\u00ebdhedash\u00ebsi dhe jep kushtrimin. Largon mjegull\u00ebn dhe b\u00ebh\u00ebt pishtar p\u00ebr t\u00eb ndri\u00e7uar nd\u00ebrgjegjen primitive, si nj\u00eb figur\u00eb e spikatur e nacionalizmit p\u00ebr t\u2019i ndihur fateve t\u00eb Atdheut n\u00eb \u00e7aste t\u00eb v\u00ebshtira historike.<\/p>\n<p><strong><em>Shkolla do t\u00eb hapet dhe duhet t\u00eb hape<\/em><\/strong><em>t! Le t\u00eb dim\u00eb pra, sa m\u00eb shpejt, \u00e7\u2019mundim t\u00eb b\u00ebjm\u00eb s\u00eb k\u00ebtejmi p\u00ebr t\u00eb. <strong>O burrani!<\/strong><\/em><em>(Detyra e shoq\u00ebrive t\u00eb Amerik\u00ebs,, \u201cDielli e flamuri\u201d, 1910,, 11 n\u00ebntor, nr.71), (Publ., fq. 343)<\/em><\/p>\n<p><em>Fort nevoj\u00eb t\u00eb hollash! Po!Po! <strong>O, burra!<\/strong> E dim\u00eb, o trima! Kini t\u00eb drejt\u00eb<strong>o luan\u00eb.<\/strong> Duhet t\u2019ju p\u00ebrgjigjemi si\u00e7 meritoni! U shofshim n\u00eb heshtshim! <\/em><em>(Duhen ndihma, \u201cDielli e flamuri\u201d, 1911,23 qershor, nr.108),(Publ.fq.401)<\/em><\/p>\n<p><em>N\u00eb mos e b\u00ebfshim detyr\u00ebn ton\u00eb tani p\u00ebr tani\u2026 m\u00eb tutje s\u2019b\u00ebn para\u2026Duhen t\u00eb holla, duhen arm\u00eb, duhet barut, duhet buk\u00eb, <strong>duhen luft\u00ebtar\u00eb<\/strong>.K\u00ebto t\u00eb gjitha duhet t\u2019i mbarojm\u00eb neve dhe t\u2019i mbarojm\u00eb tani! (<\/em><em>Kryengritja n\u00eb tosk\u00ebri, \u201cDielli e flamuri\u201d,1911, 24 gusht, nr.112) (Publ., fq.406)<\/em><\/p>\n<p><strong><em>Shqip\u00ebria e gjor\u00eb<\/em><\/strong><em>ka nevoj\u00eb p\u00ebr <strong>diellin <\/strong>dhe gazin e nj\u00eb qytet\u00ebrie t\u00eb kthjell\u00ebt si t\u00eb<strong>rimt\u00eb e qiellit<\/strong>\u2026 Tani \u00ebsht\u00eb rasja\u2026 Le t\u2019i shp\u00ebtojm\u00eb\u2026 dyke hapur shkolla tona; ku t\u2019u japin qytetarin\u00eb altine q\u00eb ka mbret\u00ebruar nj\u00ebher\u00eb n\u00eb Illyri t\u00eb vjet\u00ebr, n\u00eb Illyri, q\u00eb<strong>i ka dh\u00ebn\u00eb perandor\u00eb Rom\u00ebs<\/strong>. <\/em><em>(D\u00ebshirat e Shqip\u00ebris\u00eb dhe pse?, \u201cThe daily graphic\u201d, Lond\u00ebr,1912, 12 Dhjetor), (Publ. fq.415)<\/em><\/p>\n<p>Evokon fjal\u00ebt q\u00eb tha Bajroni p\u00ebr shqiptar\u00ebt nj\u00ebqind vjet m\u00eb par\u00eb duke aprovuar v\u00ebrtet\u00ebsin\u00eb e tyre edhe n\u00eb at\u00eb koh\u00eb.<\/p>\n<p><em>Their wrath how<strong>deadly<\/strong> but their\/<strong>friendship<\/strong>sure;(Sa i tmerruar p\u00ebr vdekje \u00ebsht\u00eb zem\u00ebrimi, aq e sigurt\u00eb\u00ebsht\u00eb miq\u00ebsia e tyre)<\/em><\/p>\n<p><em>When <strong>gratitude <\/strong>or valor bids\/ them <strong>bleed,(<\/strong>kur mir\u00ebnjohja a trim\u00ebria i shtyn t\u00eb derdhin gjakun)<\/em><\/p>\n<p><strong><em>Unshaken rushing <\/em><\/strong><em>on where\u2019er\/<strong>theirchef <\/strong>may lead. (sulen pa frik\u00eb kudo q\u00eb t\u2019i shpjer\u00eb kryetari i tyre)\u00a0 <\/em><em>(Shqiptari i shkelmuar,\u201dDielli\u201d, 1916, 8 shkurt, nr.585), (Publ.,fq.433)<\/em><\/p>\n<p>Noli risjell figur\u00ebn e gruas s\u00eb shquar angleze <strong>Meri Edith Durham<\/strong>, jo vet\u00ebm p\u00ebr simpatin\u00eb e saj p\u00ebr rac\u00ebn shqiptare, por edhe p\u00ebr pun\u00ebn e palodhur ajo b\u00ebri me refugjat\u00ebt dhe kryengrit\u00ebsit e plagosur:<\/p>\n<p><em>Puna q\u00eb b\u00ebri dhe b\u00ebn n\u00eb Podgoric\u00eb p\u00ebr refugiet\u00ebt e ur\u00ebt dhe p\u00ebr kryengrit\u00ebsit e plagosur \u00ebsht\u00eb aq fisnike, aq e lart\u00eb, aq e disinteresuar, sa meriton mir\u00ebnjohjen e gjith\u00eb kombit. Zonj\u00ebs trime, humanitare dhe zem\u00ebrmadhe, q\u00eb vuan aq shum\u00eb mundime <strong>me nj\u00eb rac\u00eb me t\u00eb cil\u00ebn s\u2019e lidh asgj\u00eb<\/strong>, shqiptar\u00ebt duhet t\u2019ijapin nj\u00eb shenj\u00eb t\u00eb shtim\u00ebs s\u00eb tyre, n\u00eb nj\u00eb form\u00eb t\u00eb shk\u00eblqyer<\/em><em>. (Miss Durham dhe shqiptar\u00ebt e Amerik\u00ebs, \u201cDielli e flamuri\u201d, 1911, 7 korrik),(Publ., fq.402)<\/em><\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb ju hap syt\u00eb shqiptar\u00ebve t\u00eb b\u00ebjn\u00eb kujdes kund\u00ebr planeve djall\u00ebzor\u00eb t\u00ebshteteve\u00a0 gjoja pro-Shqip\u00ebris\u00eb, dukerisjell\u00eb vargun e famsh\u00ebm t\u00eb Virgjilit:<\/p>\n<p><em>Kij frik\u00eb nga Danajt\u00eb edhe kur sjellin dhurata!\u00a0 <\/em><em>(Intrig\u00eb makiavelike gjermane,\u201dDielli\u201d, 1918, 22 janar, nr.1148) (Publ.,fq.460)<\/em><\/p>\n<p>Noli aludon m\u00eb tej p\u00ebr fatin\u00a0 e kyengrit\u00ebsve t\u00eb ikur n\u00eb Mal t\u00eb zi, t\u00ebfalur nga guverna turke. Ai shpreson t\u00eb jet\u00eb falur edhe Isa Boletini, p\u00ebr ta patur krah n\u00eb idealet patriotike p\u00ebr fatet e atdheut:K\u00ebrkon t\u00eb mbyll\u00eb n\u00eb hollin e e vrullit t\u00eb tij demokratikkapitullin e t\u00eb kaluar\u00ebs d\u00ebshp\u00ebruese t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.Dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb duhej krijuar nd\u00ebrgjegja komb\u00ebtare, duheshin respektuar heronjt\u00eb, lavdija e t\u00eb cil\u00ebv\u00eb duhej t\u00eb ishte model i dhembshur vet\u00ebsakrifikimi p\u00ebr hir t\u00eb interesave komb\u00ebtare, p\u00ebr t\u00eb larguar mjegull\u00ebn ku struket fati im\u00ebm\u00ebdheut dhe ballafaqimi i tij me historin\u00eb.<\/p>\n<p><em>Shqiptar\u00ebt e Amerik\u00ebs do ta presin me mall t\u00eb madh <strong>trimin e kryengritjes s\u00eb Kosov\u00ebs<\/strong> dhe do t\u00eb jen\u00eb t\u00eb lumtur ta shohin n\u00eb mes tyre\u2026Duke sh\u00ebtitur n\u00ebp\u00ebr kolonit\u00eb shqiptare t\u00eb Amerik\u00ebs, <strong>Isa Boletini do t\u00ebmund t\u2019i ndez\u00eb shqiptar\u00ebt<\/strong> e k\u00ebtushm\u00eb dhe\u00a0 t\u2019i organizoj\u00eb, si\u00e7 b\u00ebri dhe n\u00eb vent t\u00eb tij<\/em><em>.(Isa Boletini,\u201dDielli e flamuri\u201d, 1910, 16 dhjetor, nr.76)(Publ.,fq. 349)<\/em><\/p>\n<p>Revolucioni nga icili doli vendi, e \u00e7oi drejt vdekjes feudalizmin dhe zgjoi tek shqiptar\u00ebt shpres\u00ebn p\u00ebr nj\u00eb shtet demokratik, dhe nj\u00eb Shqip\u00ebri evropiane, si\u00e7 S.Frash\u00ebri e I.Qemali e kishin \u00ebnd\u00ebrruar, duke e pranuar shtetin shqiptar n\u00eb Lidhjen e kombeve, padiskutim merit\u00eb kjo politiko-diplomatike e Fan Nolit si drejtues shteti, pavar\u00ebsisht peripecive e v\u00ebshtir\u00ebsive t\u00eb panum\u00ebrta q\u00eb hasi k\u00ebsaj rruge,n\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri t\u00eb prapambetur shqiptare, t\u00eb sapodal\u00eb nga err\u00ebsira e thell\u00eb dhe e tejzgjatur mesjetare, e t\u00eb pap\u00ebrgatitur p\u00ebr ndryshime kaq t\u00eb thella politiko-sociale n\u00eb kultivimin e vet\u00ebdijes komb\u00ebtare dhe identitetin kulturor.<\/p>\n<p>Zhg\u00ebnjimi erdhi shum\u00eb shpejt: <em>Me nj\u00eb trishtim t\u00eb math v\u00ebrtetoj se P\u00ebrlindja jon\u00eb nuk nxorri n\u00eb shesh nj\u00eb auktor t\u00eb ngjyer q\u00eb m\u00eb krye gj\u00ebr n\u00eb fund n\u00ebr instiktet e popullit ton\u00eb, <strong>nuk nxorri nj\u00eb luft\u00ebtar t\u00eb veshur me fuqin\u00eb e dragoit dhe me syn\u00eb e shkab\u00ebs. <\/strong><\/em><em>(Pa titull, \u201cKombi\u201d, 1906, 6 n\u00ebntor, nr.15), (Publ.,fq.118)<\/em><\/p>\n<p>Pse gjith\u00ebky d\u00ebshp\u00ebrim i autorit n\u00eb mes t\u00eb Amerik\u00ebs?E gjith\u00eb kjo p\u00ebr dy arsye madhore:Dashuria sublime p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb dhe domosdoshm\u00ebria p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb sh\u00ebrb\u00ebtori kok\u00ebulur iatdheut t\u00ebtij.<\/p>\n<p>Filozofia mbi lider\u00ebt, drejtuesit, udh\u00ebheq\u00ebsit ka shqet\u00ebsuar pen\u00ebn e shum\u00eb filozof\u00ebve bot\u00ebror\u00eb duke kaluar q\u00eb nga thell\u00ebsit\u00eb e shekujve, n\u00ebp\u00ebr hullit\u00eb e antikitetit e deri tek Marksi, Friedrich Nietsche, Shopenhauer, Widgenstein etj, por p\u00ebrcaktimi i figur\u00ebs s\u00eb drejtuesit madhor nga mendja e Nolit \u00ebsht\u00eb tep\u00ebr i thell\u00eb, unikal.<\/p>\n<p><em>\u00a0\u00a0\u00a0 Kryen nuk e zgjedh populli, po ay zgjidhet vet\u00eb p\u00ebrmbi popullin, <strong>lindet krye q\u00eb n\u00eb djept.K\u00ebshtu flet shpirti inatyr\u00ebs.<\/strong>Duket ay q\u00eb mund t\u00eb b\u00ebhet krye.<strong>Vet\u00ebm bes\u00eb lipset t\u2019i kemi<\/strong>. Ajo \u00ebsht\u00eb<strong>detyra e popullit<\/strong><\/em><em>.(10 gusht 1906, \u201cKombi\u201d, 1906, 11 gusht, nr.8), (Publ.fq.98)<\/em><\/p>\n<p>Autorit huazon th\u00ebnien e Ciceronit <strong><em>Hanibal ante\u00a0 portas<\/em><\/strong><em>,(Kombi, 1906, 18 gusht, nr.9),(Publ.,fq.103)<\/em> p\u00ebr t\u2019i treguar Shqip\u00ebris\u00eb dhe shqiptar\u00ebve se rreziku \u00ebsht\u00eb tek dera, ka ardhur shum\u00eb pran\u00eb.Zemra e Nolit klith: Nuk nxjerr m\u00eb trima vendi yn\u00eb?<\/p>\n<p><em>Mjer\u00ebt ne fatzest\u00eb q\u00eb nuk shikojm\u00eb t\u00eb shp\u00ebtojm\u00eb vetveten ton\u00eb, pa n\u00eb pri\u00e7im nga t\u00eb huajt\u00eb ta dim\u00eb shigur q\u00ebdo\u00a0 shp\u00ebtojm\u00eb<strong>nj\u00eb Shqip\u00ebri pa\u00a0 kok\u00eb, pa k\u00ebmb\u00eb dhe pa krah\u00eb<\/strong>. (\u2026) Gj\u00ebkund gjer m\u00eb sot <strong>s\u2019u mblodh\u00eb tre shqiptar\u00eb q\u00eb t\u00eb punojn\u00eb me mish e me shpirt p\u00ebr nj\u00eb q\u00ebllim.<\/strong>(\u2026) <strong>Nuk nxjerr m\u00eb trima vendi yn\u00eb?<\/strong> Vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb huajt e mbajm\u00eb trim\u00ebrin\u00eb dhe gjakn\u00eb ton\u00eb? Po tashti or\u00ebt jan\u00eb t\u00eb paka dhe t\u00ebnum\u00ebruara .(\u2026) <strong>t\u00eb vdesim si burra<\/strong>\u2026t\u00eb luftojm\u00eb, t\u00ebpunojm\u00eb pa reshtur\u2026t\u00eb themi nj\u00eb dit\u00eb si ay mbreti i Franc\u00ebs\u201d<strong>Tout est perdu sauf l\u2019honneur\u201d,<\/strong> dometh\u00ebn\u00eb t\u00eb t\u00ebra i humpn\u00eb, <strong>p\u00ebrve\u00e7 nderit<\/strong><\/em><strong>.<\/strong>(po aty, Publ.fq.104-105)<\/p>\n<p>Nuk \u00ebsht\u00eb \u00e7udi, q\u00eb puna kolosale e Nolit, t\u00eb vler\u00ebsohej relativisht edhe nga nomenklatori shqiptar, pasi vetvetish\u00ebm ky vrull atdhedashurie dhe k\u00ebto sakrifica sublime, i imponoheshin natyrsh\u00ebm \u00e7do turbullimi nd\u00ebrgjegjeje: <em>Fan Nolin ne e vler\u00ebsojm\u00eb si nj\u00eb shkrimtar e politikan demokrat-borgjez,\u00a0 ikufizuar v\u00ebrtet n\u00eb pik\u00ebpamje, por q\u00eb n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi <strong>e donte Shqip\u00ebrin\u00eb<\/strong>. <sup>7<\/sup><\/em><\/p>\n<p>Figura polidimensionale e Nolit \u00ebsht\u00eb e lidhur ngusht\u00eb me kontributine tij p\u00ebrmes shqiptar\u00ebve n\u00eb SH.B.A.\u00a0 \u201cDielli\u201d nisi t\u00eb botohej n\u00eb Boston, pra n\u00eb gjysm\u00ebn per\u00ebndimore t\u00eb rruzullit tok\u00ebsor dhe do t\u00eb jepte nj\u00eb kontribut t\u00eb madh p\u00ebr t\u00eb sjell\u00eb lirin\u00eb dhe pavar\u00ebsin\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri, e cila ndodhej n\u00eb gjysm\u00ebn lindore t\u00eb rruzullit tok\u00ebsor: Autori servir nj\u00eb far\u00eb kalamburi:<strong><em>\u201cDielli\u201d ka dal\u00eb<\/em><\/strong><em> p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb kuraj\u00eb pun\u00ebtor\u00ebve komb\u00ebtare dhe p\u00ebr t\u00eb goditur pa m\u00ebshir\u00eb sisyfian\u00ebt tradh\u00ebtor\u00eb\u2026Mos u \u00e7udisni se lindi nga Per\u00ebndimi dhe do t\u00eb per\u00ebndoj\u00eb nga Lindja.T\u00ebr\u00eb pun\u00ebt q\u00eb kan\u00eb z\u00ebn\u00eb\u201dshqiptar\u00ebt deri m\u00eb tani s\u00eb mbari, kan\u00eb dal\u00eb s\u00eb prapi. P\u00ebrandaj dhe \u201cDielli\u201d lindi s\u00eb prapi me shpres\u00ebn e patundur q\u00eb mbarimi do t\u00eb jet\u00eb s\u00eb mbari<\/em><em>!!&#8230;(13 gusht 1909,\u201dDielli\u201d, 1909, 15 shkurt, nr.1),(Publ.,fq.171)<\/em><\/p>\n<p><em>O burrani, ta b\u00ebjm\u00eb!\u201dDielli\u201d i hap shtyllat e tij\u2026 dhe kemi shpres\u00eb<\/em><em>\u2026\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (Le t\u00eb organizohemi, \u201cDielli\u201d,1909, 6 gusht, nr.19),(Publ. fq.288)<\/em><\/p>\n<p>Mbrojtjen e \u00e7\u00ebshtjeve shqiptare nga Vatra,bashkimi me Konic\u00ebn duke u b\u00ebr\u00eb shtylla t\u00eb l\u00ebvizjes komb\u00ebtarep\u00ebr Frontin e Bashkuar Shqiptar.<\/p>\n<p><em>Pra, puna sqaruese e nacionalist\u00ebve tan\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj i transformoi m\u00ebrgimtar\u00ebt tan\u00eb provincial\u00eb n\u00eb qenie komb\u00ebtare.N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, Noli e Konica me shok\u00eb arrit\u00ebn me fuqin\u00eb e fjal\u00ebs t\u00eb b\u00ebnin at\u00eb q\u00eb s\u2019kishte mundur ta b\u00ebnte ekonomia dhe praktika e jet\u00ebs n\u00eb atdhe.(\u2026)Formohet n\u00eb diaspor\u00ebn ton\u00eb nd\u00ebrgjegja komb\u00ebtare q\u00eb s\u2019arriti ta formoj\u00eb e kaluara jon\u00eb dramatike\u2026<sup>8<\/sup><\/em><\/p>\n<p>Insisitimi p\u00ebr hapjen e Normales n\u00eb Shqip\u00ebri, si Drita e s\u00eb ardhmes, mbledhja e t\u00eb m\u00ebrguarve rreth saj si nj\u00eb trup i vet\u00ebm, p\u00ebrmbysjet e m\u00ebdha n\u00eb Evrop\u00ebn Mbret\u00ebrore, pasioni p\u00ebr t\u00eb mbrojtur Organizimin Republikan t\u00eb Shtetit, kontekstet nd\u00ebrkomb\u00ebtare si Triumfi i Bolshevik\u00ebve n\u00eb Rusi, denoncimi i Traktatit t\u00eb Fsheht\u00eb t\u00eb Londr\u00ebs, i dhan\u00eb krah\u00eb vullnetit t\u00eb lir\u00eb t\u00eb popullit, t\u00eb drejtave dhe liriv\u00eb t\u00eb qytetarit, ndarjes p\u00ebrfundimtare t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb m\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn e err\u00ebt.<\/p>\n<p><em>Kur u mbarua ky <strong>udh\u00ebtim tragjik<\/strong> n\u00eb Rockland, m\u00eb ish mbushur shpirti dhe zemra dhe sh\u00ebkonja or\u00ebn q\u00eb t\u00eb m\u00eb ikenj me vapor t\u00eb detit p\u00ebr n\u00eb Boston,Mass.Po vapori m\u00ebnonte shum\u00eb dhe vajta n\u00eb nj\u00eb birrari dhe k\u00ebrkova <strong>\u201csomething burning\u201d <\/strong>(gj\u00ebkafsh\u00eb q\u00eb djek). M\u00eb dha birr\u00eb dhe wiski, po gjith\u00eb ato ishin <strong>si ves\u00eb<\/strong> p\u00ebr <strong>gjoksin tim q\u00eb digjej.<\/strong>Gj\u00ebkafsh\u00eb q\u00eb djeg dhe turbullon mendjen i thash\u00eb, nuk ke?<\/em><em>(Vjesht\u00eb 17,1906, \u201cKombi\u201d, 1906, 17 shtator, nr.11), (Publ.fq.111<\/em><em>)<\/em><\/p>\n<p><strong>Si vet\u00ebpersonifikohetNoli?\u00c7\u2019dometh\u00ebnie kan\u00eb n\u00ebnshkrimet me emra simbolik\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p><em>Theofanis Mavromatis, Sofje,1906, 1907<\/em><\/p>\n<p><em>Ali Dervish Qyteza, Ali Baba Qyteza,Kombi, 1906,1907<\/em><\/p>\n<p><em>Ali Baba Qyteza,Albania, Bruksel,1906, nr.9<\/em><\/p>\n<p><em>Pesimisti,Albania, 1907, Kombi,1908, Dielli 1909<\/em><\/p>\n<p><em>Pa em\u00ebr, Kombi, 1907, Dielli 1909, 1910,1916, Dielli e Flamuri 1910,1911<\/em><\/p>\n<p><em>Protagora, Dielli 1909<\/em><\/p>\n<p><em>Diximus, Dielli 1909<\/em><\/p>\n<p><em>Nirvana, Kombi 1908<\/em><\/p>\n<p><em>Mesh\u00ebtar i ul\u00ebt p\u00ebr ndri\u00e7im, Kombi 1908<\/em><\/p>\n<p><em>Hieronymus, Dielli 1910<\/em><\/p>\n<p><em>Fan S. Noli, Dielli 1912, Dielli 1918<\/em><\/p>\n<p>Identifikimi i shenjave letrare<em>(gjuha kriptike sipas nuancave frojdiane), <\/em>dep\u00ebrton thell\u00eb n\u00eb nd\u00ebrgjegjen e \u00e7do shqiptari t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb duke p\u00ebsuar at\u00eb q\u00eb Umberto Eco do ta quante <em>Katarz\u00eb homepatike<\/em>, n\u00eb analogji me t\u00eb cil\u00ebn <strong><em>do t\u00eb personifikonim Nolin si z\u00ebdh\u00ebn\u00ebsi shpirt\u00ebror i Shqip\u00ebris\u00eb dhe Shqiptar\u00ebve q\u00eb p\u00ebrdor m\u00ebshir\u00ebn dhe terrorin deri n\u00eb spazm\u00eb p\u00ebr t\u2019u pastruar n\u00ebp\u00ebrmjet vuajtjes, e dal\u00eb prej p\u00ebrvoj\u00ebs tragjike.<\/em><\/strong>Her\u00eb<strong> pesimist <\/strong>e her\u00eb<strong>i paem\u00ebr<\/strong>, her\u00eb<strong>Protagor\u00eb<\/strong>, e her\u00eb<strong>Nirvan\u00eb<\/strong>, her\u00eb<strong> Diximus <\/strong>e her\u00eb thjesht nj\u00eb<strong>mesh\u00ebtar i ul\u00ebt p\u00ebr ndri\u00e7im<\/strong>, her\u00eb<strong>Hieronymus<\/strong>..\u00cbsht\u00ebky itinerar blatim, ideal, rr\u00ebnj\u00eb, ngjizje?Ky \u00ebsht\u00ebvizion, n\u00ebndijimin eformave mbizot\u00ebruese dhe t\u00eb dendura t\u00eb komunikimit publik n\u00eb estetik\u00ebn receptive, e cila tjerr zin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb shum\u00eb plane.<\/p>\n<p>Studiuesi Nasho Jorgaqi evidenton portetretizimin e Nolit per shqiptar\u00ebt geg\u00eb duke i cil\u00ebsuar si <em>\u201c40.000 geg\u00ebt <strong>luan\u00eb<\/strong>, t\u00eb rritur n\u00eb luft\u00eb\u2026, q\u00eb hidhen <strong>si tigra<\/strong> dhe u rr\u00ebmbejn\u00eb topat turqve\u2026\u201d dhe k\u00ebta q\u00eb luftojn\u00eb jan\u00eb t\u00eb krishter\u00eb e mysliman\u00eb, n\u00ebn hijen e Idriz Seferit dhe Isa Boletinit q\u00eb s\u2019kan\u00eb e as duan t\u00eb ken\u00eb titull ve\u00e7 <strong>at\u00eb t\u00eb Trim\u00ebris\u00eb<\/strong>\u201d<\/em>dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht p\u00ebrforcon imazhin e shkrimtarit dhe kontributin e tij t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm patriotike m\u00eb gjer\u00eb:<\/p>\n<p><em>Emri i Nolit tani i ka kaluar kufijt\u00eb e Amerik\u00ebs. Ai \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb figur\u00eb e njohur n\u00eb Shqip\u00ebri, po akoma m\u00eb shum\u00eb n\u00eb diaspor\u00eb. Pun\u00ebt e tij t\u00eb vyera e t\u00eb guximshme kan\u00eb zgjuar jo vet\u00ebm interes, por edhe adhurim. Shkruhet n\u00ebp\u00ebr gazeta e kalen-dar\u00eb, b\u00ebhet e njohur jeta dhe puna e tij, botohet fotografia e priftit t\u00eb par\u00eb komb\u00ebtar. Ve\u00e7an\u00ebrisht <strong>\u201cDielli\u201d<\/strong> ka sh\u00ebrbyer p\u00ebr t\u00eb vendosur lidhje me rrethet patriotike dhe individ\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb.<sup> 9<\/sup><\/em><\/p>\n<p>Studimi ikrijimtaris\u00eb s\u00eb autorit n\u00eb shekullin XX, \u00ebsht\u00eb konkretizuar nga amplituda t\u00eb variueshme n\u00eb var\u00ebsi t\u00eb k\u00ebndv\u00ebshtrimeve mbi kontributin e tij letrar e patriotik, shpesh duke anashkaluar vlerat e padiskutueshme te vepr\u00ebs s\u00eb tij n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb idealeve komb\u00ebtare. N\u00ebp\u00ebrmjet forc\u00ebs s\u00eb fjal\u00ebs, tekstit, imazhit, figuracionit, simbolik\u00ebs, duhet v\u00ebn\u00eb n\u00eb dukje se \u00a0n\u00eb krijimtarin\u00eb e k\u00ebtij autori ka toka t\u00eb pashkeluara e zona t\u00eb mbetura shkret\u00eb t\u00eb cilat duhen hulumtuar e l\u00ebvruar, me shum\u00eb kujdes n\u00ebn drit\u00ebn e vizioneve bashk\u00ebkohore, nga studiuesit e sot\u00ebm.<\/p>\n<p><em>Sipas estetik\u00ebs receptive, vepra letrare duke qen\u00eb nj\u00eb fenomen historik dhe jo dukuri transhendentale (e pakohshme), k\u00ebrkon q\u00ebndrimin kritik, vler\u00ebsues t\u00eb lexuesit pa t\u00eb cilin ajo nuk \u00ebsht\u00eb e kompletuar.<sup>10<\/sup><\/em><\/p>\n<p>Fatmir\u00ebsisht antimonarkizmi zyrtar i shtetit komunist i dha dor\u00eb t\u00eb lir\u00ebleximit real t\u00eb krijimtaris\u00eb s\u00eb tij n\u00eb ato vite, sidomos poezis\u00eb, gj\u00eb q\u00eb do t\u00eb zbehej n\u00eb periudh\u00ebn e m\u00ebvonshme, e sigurisht do t\u00eb marr\u00eb t\u00eb tjera p\u00ebrmasa n\u00ebn drit\u00ebn e k\u00ebndv\u00ebshtrimeve t\u00eb reja tashm\u00eb, duke hedhur drit\u00eb edhe mbi aspekte delikate e t\u00eb diskutueshme ende si p\u00ebrdorimi i legjitimitetit t\u00eb Zogut dhe i figur\u00ebs s\u00eb tij nga ana e Vatr\u00ebs.<\/p>\n<p><em>Por <strong>un\u00eb vazhdoj t\u00eb qaj<\/strong> p\u00ebr <strong>munges\u00ebn e nd\u00ebrgjegjes<\/strong> s\u00eb shqiptar\u00ebve \u201cq\u00eb gjykojn\u00eb drejt\u201d\u2026<strong>Sa turp<\/strong>! <\/em><em>(P\u00ebrgjigje gazet\u00ebs \u201cPyrros\u201d dhe Kumarianositbotuar n\u00eb gjuh\u00ebn greke n\u00eb \u201cDrita\u201d, Sofie, 1906, 1 mars, nr.74),(Publ.fq.84)<\/em><\/p>\n<p>Edhe pse kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me tekste publicistike, klithma e Nolit nuk \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb thyerje eksperimentale,as thjesht estetizim i fatkeq\u00ebsive komb\u00ebtare, ajo vjen nga thell\u00ebsit\u00eb e plag\u00ebve t\u00eb fatit shqiptar, grish, eklipson, rikonfiguron traum\u00ebn shpirt\u00ebrore t\u00eb kombit ton\u00eb, duke u kondensuar n\u00eb mesazhe t\u00eb forta patriotike q\u00eb e \u00e7ojn\u00eb pesh\u00eb zemr\u00ebn e gjith\u00ebpatriot\u00ebve kudo q\u00eb ndodhen: Funksioni i figuracionit ku dominon ai metaforiko-simbolik \u00ebsht\u00eb t\u00eb: <em>p\u00ebrmbledh\u00eb dhe t\u00eb kondensojn\u00eb tiparet kryesore t\u00eb tekstit.<sup>11<\/sup><\/em><\/p>\n<p>Duke dep\u00ebrtuar tek e pamundshmja b\u00ebhet e mundur q\u00eb gjuha si<em>mjet i mjeteve<\/em> t\u00eb flas\u00eb hapur brenda performanc\u00ebs filozofike t\u00eb maratonomakut shqiptar, luft\u00ebtarit t\u00eb brengosur p\u00ebr fatet e kombit-mallitt\u00eb tij t\u00eb vazhduesh\u00ebm, brenda kumteve, shenjave gjuh\u00ebsore, duke u b\u00ebr\u00eb k\u00ebshtu symbol i nj\u00eb epoke, arsye, intuit\u00eb,d\u00ebshmi,kuptim, esenc\u00eb p\u00ebr t\u00eb ngritur uran\u00eb sheshimin e mosmarr\u00ebveshjeve universale t\u00eb veprimtaris\u00eb poliedrike t\u00eb Nolit. Gul\u00e7imi i frym\u00ebmarrjes s\u00eb maraton\u00ebs s\u00eb tij nd\u00ebrkontinentale do t\u00eb ndjehet n\u00eb ankthin e lexuesve t\u00eb shum\u00eb brezave q\u00eb do t\u00eb vijn\u00eb, por me nj\u00eb ndryshim: Vrapi i tij do t\u00eb rend\u00eb n\u00ebp\u00ebr koh\u00ebra, si maraton\u00ebe p\u00ebrjet\u00ebsis\u00eb ku strehohet liria. Dhe do t\u00eb arrij\u00eb shpejt\u00ebsin\u00eb e drit\u00ebs:<strong><em>Rend or rend\u2026 rend or Maratonomak!<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Dr.Yllka FILIPI<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>New York, Prill 2015<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n<p><em>_________________________________________________________________<\/em><\/p>\n<p><sup>1<\/sup>Allen, G. Intertextuality, London, New York, Routledge, 2000, p.101<\/p>\n<p><sup>2 <\/sup>Noli, Vepra 2, Publicistika, Akademia e Shkencave t\u00eb R.P.S.SH, 1987, fq.128 (Gjith\u00eb citatet n\u00eb vijim jan\u00eb marr\u00eb aty)<\/p>\n<p><sup>3<\/sup>Eco, Umberto, Si shkruaj, AIKD, Prishtin\u00eb2003, fq.27<\/p>\n<p><sup>4<\/sup> La F\u00e9d\u00e9ration Balkanique, (Lufta p\u00ebr Independenc\u00ebn), nr,105, 1dhjetor 1928<\/p>\n<p><sup>5<\/sup> Fan,S,Noli, Dita e flamurit, Vepra 6,Tiran\u00eb, 1996<\/p>\n<p><sup>6<\/sup>Salusti, De Bello Jugurthino, Grammatisch und historisch erkl\u00e4rt von M.SH.Z Herzog Leipzig, 1840, 183<\/p>\n<p><sup>7<\/sup>E. Hoxha, Kur u hodh\u00ebn Themelet e Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb Re, Tiran\u00eb, 1984, fq.204<\/p>\n<p><sup>8<\/sup> Ismail Ahmeti, Bashkimi komb\u00ebtar i diaspor\u00ebs son\u00eb n\u00eb Amerik\u00eb,Tr.,M.Barleti, 2006,fq.108-109<\/p>\n<p><sup>9<\/sup> Nasho Jorgaqi, Si i p\u00ebrshkruan Noli shqiptar\u00ebt geg\u00eb, Nacional, 291, Tiran\u00eb,mars 2015, fq.4-5<\/p>\n<p><sup>10 <\/sup>\u00c7EFA, Anton. \u201cN\u00eb hullit\u00eb e Fjal\u00ebs Artistike\u201d, Shkod\u00ebr, Camaj \/ Pipa 2009, f. 10<\/p>\n<p><sup>11<\/sup>Riffaterre, Michael, Text production, New York, Columbia University Press,1983, p.74<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Maratonapublicistike, simbol i vet\u00ebsakrifikimit \u00a0p\u00ebr hir t\u00eb interesave komb\u00ebtare. Dr.YllkaFILIPI Figura e Fan Nolit \u00ebsht\u00eb e njohur tashm\u00eb si nj\u00eb figur\u00eb poliedrike, brenda s\u00eb cil\u00ebs jan\u00eb shkrir\u00eb n\u00eb nj\u00eb t\u00eb vet\u00ebm zjarri i poetit, zem\u00ebrpushtuesshm\u00ebria e oratorit, ethshm\u00ebria e p\u00ebrkthyesit, vrulli i reporterit,<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5149,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-5148","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kritike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5148","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5148"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5148\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5150,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5148\/revisions\/5150"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5149"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5148"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5148"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5148"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}