{"id":5035,"date":"2015-04-08T15:58:38","date_gmt":"2015-04-08T15:58:38","guid":{"rendered":"http:\/\/revistakuvendi.org\/?p=5035"},"modified":"2015-04-08T15:58:38","modified_gmt":"2015-04-08T15:58:38","slug":"dy-grate-qe-shkruajten-historine-e-ndritur-te-kombit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/revistakuvendi.org\/?p=5035","title":{"rendered":"Dy grate qe shkruajten historine e ndritur te kombit"},"content":{"rendered":"

Dy grate qe shkruajten historine e ndritur te\u00a0\u00a0 kombit, per\u00a0 culturen,\u00a0 diplomcine\u00a0 dhe\u00a0 emancipimin e gruas\u00a0 shqiptare, Parashqevi e Sevasti Qirjazi <\/strong><\/p>\n

\u00a0Dy grate qe shkruajten historine e ndritur te\u00a0\u00a0 kombit, per\u00a0 culturen,\u00a0 diplomcine\u00a0 dhe\u00a0 emancipimin e gruas\u00a0 shqiptare, Parashqevi e Sevasti Qirjazi jasht\u00eb kufijve dhe trojeve tona qe me siguri nuk e paten t\u00eb leht\u00eb rrug\u00ebn e suksesit<\/strong><\/p>\n

Ne histori \u00a0rralla here ndodh edhe n\u00eb bot\u00ebn me qytet\u00ebrim t\u00eb lart\u00eb, kur an\u00ebtar\u00ebt e nj\u00eb familjeje hyjne s\u00eb bashku me historin\u00eb e l\u00ebvizjes komb\u00ebtare t\u00eb nj\u00eb populli,<\/em><\/strong><\/p>\n

Do t\u2019i\u00a0 quaja Diell dhe nena te verteta te Kombit\u00a0 Shqiptar Paraskevi D. Kyrias (Parashqevi D. Qiriazi) Jam e impresionuar nga hulumtimet per pateriotet e mija Kolonjare per aktivitetin e tyre me kararkter historic, diplomatic dhe kulturor ne dobi Gruas e\u00a0 Kombit Shqiptar .<\/p>\n

Preardhja dhe shp<\/strong>\u00ebrngulja n\u00eb Manastir<\/strong><\/p>\n

Familja Qiriazi gjenez\u00ebn e vet e ka nga Kolonja. N\u00eb af\u00ebrsi ka patur fshatra prej t\u00eb cilave kan\u00eb dal\u00eb patriot\u00ebt m\u00eb t\u00eb shquar t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb: V\u00ebllez\u00ebrit Frash\u00ebri, dh\u00ebnd\u00ebri i tyrre Shahin Kolonja, si dhe Sali Butka i njohur si \u201cLegjenda e Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb Jugut\u201d etj. Qiriaz\u00ebt e lidh\u00ebn fatin me Manastirin edhe p\u00ebr shkak se aty gjet\u00ebn gjurm\u00ebt e t\u00eb par\u00ebve t\u00eb tyre: Pellazg\u00ebve, Linkest\u00ebve, Lek\u00ebs, Bardhylit, Sk\u00ebnderbeut, Ali Pash\u00eb Tepelen\u00ebs etj.<\/em><\/p>\n

Parashqevia \u00ebsht\u00eb e njohur, s\u00eb bashku me motr\u00ebn e saj, p\u00ebr emancipimin e gruas shqiptare dhe p\u00ebr rolin e saj ky\u00e7 n\u00eb organizimin s\u00eb par\u00eb t\u00eb grave t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb-Yll ‘i M\u00ebngjesit (Morning Star) -N\u00eb 1912 n\u00eb qytetin e Kortcha.N\u00eb Boston, ajo ja kushtoi jet\u00ebn\u00a0 p\u00ebr \u00e7lirimin e kombit te saj\u00a0 , si themelues dhe redaktor i nj\u00eb reviste shqiptare amerikane me baz\u00eb e quajtur Yll ‘i M\u00ebngjesit 1917-1920.<\/p>\n

Ne vitin 1920, pjes\u00ebmarrja e tyre aktive n\u00eb jet\u00ebn arsimore e politike, e sidomos pjes\u00ebmarrja e Parashqevi Qiriazit n\u00eb Konferenc\u00ebn e Paqes n\u00eb Paris, m\u00eb 1919. N\u00eb historin\u00eb e mendimit historik politik kulturor shqiptar, motrat Qiriazi, pa dyshim z\u00ebn\u00eb nj\u00eb nga vendet e nderit p\u00ebr luft\u00ebn dhe angazhimin e tyre si n\u00eb arsim edhe n\u00eb diplomaci, duke e ve\u00e7uar q\u00ebndrimin e tyre n\u00eb faktin se, t\u00ebr\u00eb jet\u00ebn ia kushtuan \u00e7\u00ebshtjes s\u00eb atdheut.<\/p>\n

Ajo ka lindur\u00a0 N\u00eb 1880, Parshqevia eshte e bija e Dhimitrit\u00a0 dhe Marias<\/p>\n

Ka lindur n\u00eb vilajetit t\u00eb Manastirit n\u00eb Perandorin\u00eb Osmane. Si nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb ajo m\u00ebsoi t\u00eb fliste pes\u00eb gjuh\u00eb dhe si nj\u00eb grua e re ajo ka zoteruar keto gjuhe te. Edhe pse e vog\u00ebl n\u00eb shtat, ajo ishte e frikshme\u00a0 n\u00eb ndikim. Pas diplomimit t\u00eb saj n\u00eb 1904 nga Kolegji i shquar amerikan p\u00ebr vajza n\u00eb Konstandinopoj\u00eb, ku ajo sh\u00ebrbeu si presidente\u00a0 e\u00a0 qeveris\u00eb s\u00eb student\u00ebve n\u00eb vitin e saj t\u00eb lart\u00eb, ajo \u00ebsht\u00eb em\u00ebruar ne drejtorine\u00a0 e aktrimit dhe nj\u00eb m\u00ebsuese e shkoll\u00ebs t\u00eb pare\u00a0 t\u00eb vajzave shqiptare 1904-1905 dhe p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb 1910-1911, nd\u00ebrsa motra e saj Sevasti Kyrias ishte me vone N\u00eb 1907-1908, Paraskevi ishte p\u00ebrkthyese\u00a0 dhe m\u00ebsuese\u00a0 gjuhe\u00a0 p\u00ebr misionarin e\u00a0 sapoardhur zotin Phineas B. Kennedy, t\u00eb d\u00ebrguar nga Bordi Amerikan i Komisioner\u00ebve p\u00ebr Misioneve t\u00eb Jashtme me k\u00ebrkes\u00eb t\u00eb shkoll\u00ebs.<\/p>\n

PARASHQEVI QIRIAZI (1880-1970)<\/strong><\/p>\n

Parashqevi Qiriazi, lindi n\u00eb Manastir m\u00eb 2 qershor 1880. Shkoll\u00ebn fillore e kreu n\u00eb vendlindje. N\u00eb vitin 1899, ishte nx\u00ebn\u00ebse e Shkoll\u00ebs s\u00eb Vashave n\u00eb Kor\u00e7\u00eb. Edhe Parashqevia m\u00ebsimet e larta i kreu n\u00eb Kolegjin Uimins n\u00eb Stamboll n\u00eb vitin 1904. Kthehet n\u00eb Kor\u00e7\u00eb dhe merr drejtimin e shkoll\u00ebs shqipe t\u00eb vajzave dhe iu kushtua m\u00ebsuesis\u00eb. N\u00eb vitin 1908, mori pjes\u00eb aktive n\u00eb Kongresin e Manastirit. M\u00eb 1909, Prashqevia botoi n\u00eb shtypshkronj\u00ebn \u201cBashkimi i kombit\u201d \u201cABETARE P\u00cbR SHKOLLAT E PARA\u201d, duke z\u00ebn\u00eb vend n\u00eb historin\u00eb e shkoll\u00ebs shqiptare si e para grua autore tekstesh shkollore. N\u00eb shkrimet e saj shfaqi pik\u00ebpamjet demokratike t\u00eb p\u00ebrparuara t\u00eb koh\u00ebs, ishte p\u00ebr arsimin fillor falas e t\u00eb detyruar, t\u00eb shtrir\u00eb edhe n\u00eb fshatra, p\u00ebr organizimin e shkollave t\u00eb mbr\u00ebmjes dhe t\u00eb universitetit popullor. Ajo ushtroi gjithashtu, nevoj\u00ebn e organizimit t\u00eb institucioneve kulturore n\u00eb Shqip\u00ebri, si ngritjen e bibliotekave n\u00eb qytete, themelimin e nj\u00eb sht\u00ebpie botuese etj. Qe nj\u00eb nga themelueset kryesore t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb s\u00eb grave \u201cYll\u2019i M\u00ebngjezit\u201d (Kor\u00e7\u00eb, 1909). Me bashk\u00ebpunimin e s\u00eb motr\u00ebs Sevasti Qiriazi, p\u00ebrgatiti dhe botoi n\u00eb m\u00ebrgim revist\u00ebn \u201cYlli i M\u00ebngjezit\u201d (1917). Mori pjes\u00eb n\u00eb Konferenc\u00ebn e Paqes (Paris, mars 1019) si p\u00ebrfaq\u00ebsuese e shqiptar\u00ebve t\u00eb m\u00ebrguar n\u00eb Amerik\u00eb. N\u00eb atdhe u kthye n\u00eb vitin 1921, dhe vazhdoi t\u00eb merrej m\u00eb \u00e7\u00ebshtjen arsimore e kulturore. Pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, botoi kujtimet nga veprimtaria e saj patriotike.<\/p>\n

SEVASTI QIRIAZI (1871-1949)<\/strong><\/p>\n

N\u00eb hsitorin\u00eb e arsimit dhe t\u00eb shkoll\u00ebs shqipe, personaliteti dhe vepra arsimore-pedagogjike e Sevasti Qiriazit, a\u00eb vend t\u00eb nderuar. Ajo ishte m\u00ebsuese, pedagoge dhe organizatore e edukimit dhe arsimimit t\u00eb femrave, veprimtare e palodhur e L\u00ebvizjes Komb\u00ebtare Shqiptare, drejtoresh\u00eb e Shkoll\u00ebs s\u00eb Vashave n\u00eb Kor\u00e7\u00eb, atdhetare e flakt\u00eb, intelektuale dhe poliglote q\u00eb zot\u00ebronte shum\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb huaja.
\nSevastia lindi n\u00eb Manastir n\u00eb vitin 1871. N\u00eb fillim m\u00ebsoi n\u00eb shkoll\u00ebn fillore greke, e m\u00eb von\u00eb n\u00eb shkoll\u00ebn amerikane n\u00eb Manastir, nd\u00ebrkaq studimet e larta n\u00eb Kolegjin e vajzave n\u00eb Stamboll, n\u00eb vitin 1891, n\u00ebn kujdesin e Naim Frash\u00ebrit. Menj\u00ebher\u00eb pas diplomimit, Sevastia u kthye n\u00eb Shqip\u00ebri p\u00ebr t\u00eb puanuar n\u00eb shkoll\u00ebn shqie t\u00eb vashave. Mori pjes\u00eb n\u00eb Kongresin e Elabasanit (1909), ishte an\u00ebtare e komisionit p\u00ebr shqyrtimin e teksteve shkollore t\u00eb ngritura nga shoq\u00ebria \u201cP\u00ebrparimi\u201d. Botoi \u201cGramatik\u00ebn elementare p\u00ebr shkollat fillore\u201d (Manastir 1912), Shkronj\u00ebtoren e gjuh\u00ebs Shqipe\u201d, dhe p\u00ebrgatiti p\u00ebr botim serin\u00eb e teksteve t\u00eb historis\u00eb s\u00eb koh\u00ebs s\u00eb mo\u00e7me, t\u00eb mesme, t\u00eb re dhe t\u00eb sotme etj.<\/p>\n

Dy motrat Sevastia dhe Parashqevia, si drejtuese t\u00eb Shkoll\u00ebs s\u00eb Vashava n\u00eb Kor\u00e7\u00eb e si organizatore, q\u00ebndrojn\u00eb n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb t\u00eb luft\u00ebs p\u00ebr t\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb jet\u00eb programin iluminist p\u00ebr arsimin e popullit ton\u00eb. Si pioniere e emancipimit, gjith\u00eb jet\u00ebn ia kushtuan edukimit dhe emancipimit t\u00eb grave shqiptare p\u00ebr t\u2019i p\u00ebrgatitur si n\u00ebna t\u00eb s\u00eb nes\u00ebrmes dhe shtylla t\u00eb fuqishme t\u00eb kombit ton\u00eb. Si krijues, t\u00eb dyja motrat kan\u00eb merit\u00eb se guxuan t\u00eb shkruajn\u00eb e t\u00eb krijojn\u00eb, si gra jan\u00eb nd\u00ebr t\u00eb vetmet n\u00eb koh\u00ebn e tyre q\u00eb dhan\u00eb nj\u00eb kontribut p\u00ebr pasurimin e botimeve didaktike. Si politikane e diplomate ato e p\u00ebrfaq\u00ebsuan me dinjitet l\u00ebvizjen ton\u00eb komb\u00ebtare dhe mbrojt\u00ebn me guxim para diplomacis\u00eb s\u00eb Fuqive t\u00eb M\u00ebdha dhe forumeve nd\u00ebrkomb\u00ebtare k\u00ebrkesat e shqiptar\u00ebve e t\u00eb drejtat legjitime t\u00eb popullit ton\u00eb. Diplomacia evropiane e quajti Parashqevi Qiriazin \u201cZhan D\u2019Arka Shqipate\u201d. Si oratore, u shquan t\u00eb dyja motrat p\u00ebr qart\u00ebsin\u00eb e mendimit dhe predikuan n\u00eb popull idet\u00eb e m\u00ebdha t\u00eb Rilindjes Komb\u00ebtare, t\u00eb luft\u00ebs s\u00eb drejt\u00eb q\u00eb b\u00ebnte populli yn\u00eb p\u00ebr ruajtjen e pavar\u00ebsis\u00eb dhe t\u00eb sovranitetit t\u00eb vendit ton\u00eb. N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, si m\u00ebsuese u shquan p\u00ebr vullnetin, pasionin, k\u00ebmb\u00ebnguljen dhe p\u00ebr k\u00ebrkesat e larta p\u00ebr ta ngritur shkoll\u00ebn e tyre n\u00eb nivelin e shkollave m\u00eb t\u00eb mira t\u00eb koh\u00ebs.<\/p>\n

N\u00eb 1908, si delegate e\u00a0 Shkoll\u00ebs s\u00eb vajzave n\u00eb Kongresin e r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm Alfabetit t\u00eb Manastirit, Paraskevi u em\u00ebrua sekretare\u00a0 p\u00ebr t\u00eb zgjidhur \u00e7\u00ebshtjen e alfabetit shqiptar. Pas k\u00ebsaj, ajo shkroi librin 1909 ciklit t\u00eb lart\u00eb (abetare) sipas shkrimit t\u00eb zgjedhur rishtas shqiptare. Ajo \u00ebsht\u00eb e njohur, s\u00eb bashku me motr\u00ebn e saj, p\u00ebr emancipimin e grave shqiptare dhe p\u00ebr rolin e saj ky\u00e7 n\u00eb organizimin s\u00eb par\u00eb t\u00eb grave t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb-Yll ‘i M\u00ebngjesit (Morning Star) -N\u00eb 1912 n\u00eb qytetin e Korca. N\u00eb 1913, ajo fitoi nj\u00eb diplom\u00eb master n\u00eb arsim nga Kolegji Oberlin n\u00eb Ohajo.<\/p>\n

Pas luft\u00ebrave ballkanike dhe n\u00eb shp\u00ebrthimin e Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore, ajo iku p\u00ebr jet\u00ebn e saj (ashtu si edhe shum\u00eb), duke l\u00ebvizur n\u00eb Bukuresht n\u00eb 1914 dhe p\u00ebr n\u00eb Shtetet e Bashkuara n\u00eb vitin 1915. N\u00eb Boston, ajo kushtoi jet\u00ebn e saj p\u00ebr \u00e7lirimin e saj komb dhe p\u00ebr emancipimin e gruas, si themelues dhe redaktor i nj\u00eb reviste shqiptare amerikane me baz\u00eb (i quajtur gjithashtu Yll ‘i M\u00ebngjesit) 1917-1920. N\u00eb 1919, ajo hipi n\u00eb Paris si e vetmja grua diplomati shqiptar n\u00eb Konferenc\u00ebn e Paqes t\u00eb Versaj\u00ebs, q\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebson Partin\u00eb Komb\u00ebtare t\u00eb Amerik\u00ebs shqiptare. Pavar\u00ebsisht fushatave t\u00eb fuqishme t\u00eb ndajn\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb n\u00eb mesin e fqinj\u00ebve t\u00eb saj, konferenca p\u00ebrgjith\u00ebsisht kufijt\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb afirmua si ata ishin t\u00ebrhequr n\u00eb 1913 n\u00eb Konferenc\u00ebn e Paqes n\u00eb Lond\u00ebr.<\/p>\n

Pas luft\u00ebrave ballkanike dhe n\u00eb shp\u00ebrthimin e Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore, ajo u largua , duke l\u00ebvizur n\u00eb Bukuresht n\u00eb 1914 dhe p\u00ebr n\u00eb Shtetet e Bashkuara n\u00eb vitin 1915. N\u00eb Boston, ajo ja kushtoi jet\u00ebn\u00a0 p\u00ebr \u00e7lirimin e saj kombit saj\u00a0 dhe p\u00ebr emancipimin e gruas, si themelues dhe redaktor i nj\u00eb reviste shqiptare amerikane me baz\u00eb (i quajtur gjithashtu Yll ‘i M\u00ebngjesit) 1917-1920. N\u00eb 1919, Paris ajo foli si e vetmja grua diplomate\u00a0 shqiptare\u00a0 n\u00eb fillim t\u00eb viteve 1920, Paraskevi kthye n\u00eb Shqip\u00ebri me v\u00ebllain e saj -ne -ligj dhe motra, Kristo dhe Sevasti Kyrias Dako, p\u00ebr t\u00eb vazhduar p\u00ebr t\u00eb edukuar vajzat. Instituti i tyre sapo formuar Kyrias Vajzave\u00a0 ne Tiran\u00eb do t\u00eb siguronte\u00a0 m\u00ebsues t\u00eb nevojshme p\u00ebr shum\u00eb prej shkollave t\u00eb reja .<\/p>\n

Formimi arsimor intelektual dhe politic i motrave Qiriazi<\/strong><\/p>\n

Gjat\u00eb hulumtimeve p\u00ebr jet\u00ebn dhe veprimtarin\u00eb e motrave Qiriazi, jam inspiruar nga pjes\u00ebmarrja e tyre aktive n\u00eb jet\u00ebn arsimore e politike, e sidomos pjes\u00ebmarrja e Parashqevi Qiriazit n\u00eb Konferenc\u00ebn e Paqes n\u00eb Paris, m\u00eb 1919. Po ashtu m\u00eb ka b\u00ebr\u00eb p\u00ebrshtypje q\u00ebndrimi dhe diplomacia e saj q\u00eb ka tregua gjat\u00eb mbajtjes s\u00eb konferenc\u00ebs, ku me men\u00e7uri luante rolin e katalizatorit dhe b\u00ebnte \u00e7mos p\u00ebr ta ruajtur ekuilibrin midis grupeve t\u00eb ndryshme dhe u tregua shum\u00eb e zonja n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim.<\/p>\n

Parashqevi Qiriazi, grua shqiptare, e rritur dhe e edukuar n\u00eb frym\u00ebn e rilind\u00ebsve. E diplomuar n\u00eb dy universitete: n\u00eb at\u00eb t\u00eb Stambollit dhe, n\u00eb at\u00eb t\u00eb Oberlinit, (SHBA). Ishte njoh\u00ebse e mir\u00eb e shtat\u00eb gjuh\u00ebve t\u00eb huaja. Kryetare e shoq\u00ebris\u00eb s\u00eb grave \u201cYlli i m\u00ebngjesit\u201d, po ashtu edhe p\u00ebrfaq\u00ebsuese e \u201cPartis\u00eb Politike Komb\u00ebtare\u201d n\u00eb Konferenc\u00ebn e Paqes n\u00eb Paris. N\u00eb koh\u00ebn kur mori pjes\u00eb n\u00eb Konferenc\u00eb kishte vet\u00ebm 38 vjet, dhe ishte e vetmja diplomate grua, midis shum\u00eb diplomat\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb burra p\u00ebr t\u00eb mbrojtur t\u00eb drejtat e kombit shqiptar dhe, shk\u00eblqeu me aktivitetin dhe sjelljen e saj diplomatike n\u00eb mes burrave t\u00eb shumt\u00eb. Bile, n\u00eb nj\u00eb rast nga Parisi shkruante \u201cKorrespondenti\u201d, duke dh\u00ebn\u00eb k\u00ebt\u00eb vler\u00ebsim p\u00ebr t\u00eb \u201cLe t\u00eb mburremi, jo vet\u00ebm ne burrat, por edhe gjith\u00eb zonjat shqiptare se zonjusha Parashqevi Qiriazi, Zhan D\u2019Arka e Shqip\u00ebris\u00eb na nderoi t\u00eb gjith\u00ebve. As nj\u00eb komb i madh ose i vog\u00ebl nuk ka sot n\u00eb Paris nj\u00eb delegat zonj\u00eb, po Shqip\u00ebria ka k\u00ebt\u00eb zonjush\u00eb, e cila me diturin dhe men\u00e7urin\u00eb e saj dita m\u00eb dit\u00eb po fiton simpatin\u00eb e t\u00eb huajve p\u00ebr fitim t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n

Angazhimi i saj merr vler\u00eb t\u00eb ve\u00e7anta se, ajo punoi n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur err\u00ebsira dhe prapambetja shekullore kishin l\u00ebn\u00eb gjurm\u00eb t\u00eb thella dhe hendeku midis veprimtaris\u00eb s\u00eb burrave dhe grave ishte aq i thell\u00eb sa e b\u00ebnte t\u00eb pamundur pjes\u00ebmarrjen e tyre n\u00eb jet\u00ebn politiko-shoq\u00ebrore.<\/p>\n

Ve\u00e7 k\u00ebsaj, ajo u ngrit mbi paragjykimet, duke qen\u00eb n\u00eb ball\u00eb t\u00eb elit\u00ebs intelektuale t\u00eb koh\u00ebs. Parashqevi Qiriazi radhitet n\u00eb mesin e intelektualeve, politikaneve dhe elementeve m\u00eb demokrate, q\u00eb kishin marr\u00eb mbi vete detyr\u00ebn e shenjt\u00eb t\u00eb luft\u00ebtarit p\u00ebr \u00e7lirim komb\u00ebtar, p\u00ebrparim, nxjerrjen nga prapambetja dhe radhitjen e saj p\u00ebrkrah vendeve t\u00eb zhvilluara.<\/p>\n

\u00a0Veprimtaria e tyre n\u00eb SHBA<\/strong><\/p>\n

Veprimtarin\u00eb e tyre n\u00eb SHBA, motrat Qiriazi e zhvilluan n\u00eb p\u00ebrputhje dhe brenda kuadrit t\u00eb Programit t\u00eb Lidhjes Komb\u00ebtare q\u00eb kishte si moto kryesore ruajtjen e pavar\u00ebsis\u00eb, sovranitetin dhe t\u00ebr\u00ebsin\u00eb tok\u00ebsore t\u00eb shtetit shqiptar, q\u00eb brenda saj t\u00eb p\u00ebrfshiheshin Kosova, \u00c7am\u00ebria dhe vise t\u00eb tjera t\u00eb banuara nga shqiptar\u00ebt.<\/p>\n

Organizata \u201cPartia Politike Komb\u00ebtare\u201d e themeluar n\u00eb vitin 1917 n\u00eb Uor\u00e7ester (SHBA), n\u00eb gjirin e m\u00ebrgimtar\u00ebve ekonomik\u00eb shqiptar\u00eb t\u00eb atjesh\u00ebm, vazhdoi t\u00eb vepronte deri n\u00eb mesin e vitit 1920. Kryetar\u00ebt e saj ishin Sevasti Qiriazi-Dako dhe Kristo Dako, t\u00eb cil\u00ebt n\u00eb em\u00ebr t\u00eb kolonis\u00eb s\u00eb shqiptar\u00ebve t\u00eb Amerik\u00ebs, u parashtruan qarqeve m\u00eb t\u00eb larta t\u00eb shtetit amerikan dhe Fuqive t\u00eb M\u00ebdha t\u00eb Evrop\u00ebs disa k\u00ebrkesa n\u00eb mbrojtje t\u00eb \u00e7\u00ebshtjes shqiptare.<\/p>\n

Gjat\u00eb t\u00ebr\u00eb periudh\u00ebs sa zgjati konferenca dhe sa veproi partia, an\u00ebtar\u00ebt e saj zhvilluan nj\u00eb varg konferencash n\u00eb qytete t\u00eb ndryshme t\u00eb SHBA dhe botuan artikuj me p\u00ebrmbajtje komb\u00ebtare. Partia Politike Komb\u00ebtare u drejtoi Fuqive t\u00eb M\u00ebdha disa memorandume e protesta dhe fillimisht duke i ditur meritat e m\u00ebdha t\u00eb Ismail Qemalit p\u00ebr shpalljen e pavar\u00ebsis\u00eb dhe p\u00ebr mbrojtjen e t\u00ebr\u00ebsis\u00eb territoriale t\u00eb atdheut, e kishte caktua delegat t\u00eb saj p\u00ebr n\u00eb Konferenc\u00ebn e Paqes n\u00eb Paris.<\/p>\n

M\u00eb 26 janar, 1919, n\u00eb Peruxha t\u00eb Italis\u00eb, Ismail Qemal Vlora nd\u00ebrron jet\u00eb, dhe n\u00eb vendin e tij, si p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb Partis\u00eb Politike Komb\u00ebtare u caktua t\u00eb marri pjes\u00eb Parashqevi Qiriazi, e shoq\u00ebruar nga Mihail Grameno dhe Nuredin Vlora. P\u00ebr llogari t\u00eb PPK, n\u00eb Paris kishte shkua edhe Nikoll Ivanaj. K\u00ebta t\u00eb gjith\u00eb u bashkuan me p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e kolonive t\u00eb tjera shqiptare: t\u00eb Turqis\u00eb, t\u00eb Rumanis\u00eb dhe t\u00eb Federat\u00ebs \u201cVatra\u201d n\u00eb SHBA. P\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb, formuan nj\u00eb front t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt, duke iu kund\u00ebrvu q\u00ebndrimit kapitullues t\u00eb delegacionit t\u00eb Qeveris\u00eb s\u00eb P\u00ebrkohshme t\u00eb Durr\u00ebsit ndaj Italis\u00eb.<\/p>\n

Gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore e m\u00eb shum\u00eb n\u00eb mbarim t\u00eb saj u vu n\u00eb rrezik e ardhmja politike dhe territoriale e shtetit t\u00eb ri shqiptar. N\u00eb Konferenc\u00ebn e Paqes t\u00eb organizuar n\u00eb vitet 1919-1920, Fuqit\u00eb e M\u00ebdha, fituese t\u00eb Luft\u00ebs Bot\u00ebrore mb\u00ebshtet\u00ebn pretendimet ekspansioniste t\u00eb shteteve fqinje n\u00eb d\u00ebm t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, duke shp\u00ebrfillur t\u00eb drejtat komb\u00ebtare m\u00eb themelore t\u00eb popullit saj.<\/p>\n

Parashqevi Qiriazi, me t\u00eb mb\u00ebrritur n\u00eb Paris, n\u00eb takimet me gazetar\u00eb, diplomat\u00ebt e politikan\u00eb t\u00eb huaj, ajo parashtroi k\u00ebrkesat e Partis\u00eb Politike q\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsonte. Ajo iu kund\u00ebrvu pretendimeve t\u00eb vendeve fqinje p\u00ebr cop\u00ebtimin e m\u00ebtejsh\u00ebm t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe u shpreh kund\u00ebr synimeve italiane p\u00ebr protektorat t\u00eb saj.<\/p>\n

Me k\u00ebt\u00eb p\u00ebrmbajtje edhe iu d\u00ebrgua nj\u00eb memorandum Fuqive Aleate, nj\u00eb muaj m\u00eb her\u00ebt se t\u00eb p\u00ebrfundonte Lufta e Par\u00eb Bot\u00ebrore, me an\u00ebn e s\u00eb cil\u00ebs mbronte t\u00eb drejtat e popullit shqiptar, interesat e tij dhe shtetin shqiptar nga lakmit\u00eb dhe synimet shoviniste t\u00eb shteteve fqinje.<\/p>\n

Ajo deshmonte per\u00a0 lasht\u00ebsine\u00a0 e popullit shqiptar, dhe denonte hapur padrejt\u00ebsit\u00eb q\u00eb ishin b\u00ebr\u00eb nga shtetet e ndryshme dhe Fuqit\u00eb e M\u00ebdha.<\/p>\n

Gjat\u00eb koh\u00ebs sa q\u00ebndroi n\u00eb Paris dhe p\u00ebrderisa \u00e7\u00ebshtja shqiptare nuk ishte shtruar p\u00ebrpara konferenc\u00ebs, Parashqevi Qiriazi u tregua aktive dhe i dend\u00ebsoi kontaktet e saja me pjes\u00ebtar\u00ebt e delegacioneve, q\u00eb merrnin pjes\u00eb n\u00eb Konferenc\u00ebn e Paqes.<\/p>\n

Kultura e saj iu imponohej bashk\u00ebbiseduesve, dhe sillte cudi\u00a0 se si n\u00e9e grua e ardhur nga err\u00ebsira dhe prapambetja e nj\u00eb vendi si\u00e7 ishte Shqip\u00ebria, kishte dal kjo grua q\u00eb komunikonte aq lirsh\u00ebm e me dinjitet me cilindo diplomat e burr\u00eb shteti.<\/p>\n

Parashqevi Qiriazi, ishte nj\u00e9 Pateriote e vertete , nj\u00eb grua q\u00eb e donte Shqip\u00ebrin\u00eb, ashtu n\u00eb kufijt\u00eb e saj t\u00eb natyrsh\u00ebm,<\/strong> por kur shihte p\u00ebr\u00e7arjet e delegacioneve shqiptare, trishtohej s\u00eb tep\u00ebrmi dhe \u00ebsht\u00eb e njohur letra q\u00eb i shkruan motr\u00ebs Sevasti: \u201cNeve, nj\u00eb grusht njer\u00ebz jemi, po kat\u00ebr soje shkrimesh d\u00ebrgojm\u00eb: nj\u00eb Qeveria, nj\u00eb Mehmet Konica me dr. Mihal Turtullin, nj\u00eb delegat\u00ebt e kolonive dhe nj\u00eb Esat Pash\u00eb Toptani.<\/p>\n

E duam Shqiperine te lire \u2013Thoshte parashqevia dhe sevastia<\/strong><\/p>\n

Formimi i parashqevise e perceptonte se me q\u00ebndrimet e ndryshme t\u00eb delegat\u00ebve shqiptar\u00eb, jo vet\u00ebm q\u00eb nuk do t\u00eb arrihej bashkimi, por as q\u00eb do t\u00eb realizohej q\u00ebllimi dhe \u00ebndrra e tyre p\u00ebr ta par\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb t\u00eb lir\u00eb, p\u00ebrkrah vendeve t\u00eb tjera evropiane. N\u00eb nj\u00eb let\u00ebr tjet\u00ebr ajo shkruante: \u201cGrek\u00ebt kan\u00eb nj\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb vet\u00ebm, ashtu edhe serb\u00ebt, po ne , t\u00eb mjer\u00ebt\u00a0 ne\u201d.<\/p>\n

Misioni i saj fisnik\u00a0 beri\u00a0 qe\u00a0 te shkonte ne Paris. Ajo q\u00ebndroi n\u00eb Paris\u00eb p\u00ebr 8 muaj n\u00eb mbrojtje t\u00eb \u00e7\u00ebshtjes komb\u00ebtare, duke zhvilluar nj\u00eb aktivitet t\u00eb pa imagjinueshem diplomatik, nj\u00eb veprimtari t\u00eb dendur politike me takime, diskutime, mbledhje me delegat\u00eb shqiptar dhe t\u00eb huaj p\u00ebr t\u00eb shpalosurr strategji n\u00eb dobi t\u00eb \u00e7\u00ebshtjes komb\u00ebtare. Diplomacia evropiane e ka cil\u00ebsua Parashqevi Qiriazin edhe \u201cZhan D\u2019Arka shqiptare\u201d.<\/p>\n

Paraskevi kthye n\u00eb Shqip\u00ebri me v\u00ebllain e saj m\u00eb 1921-ne -ligj dhe motra, Kristo dhe Sevasti Kyrias Dako, p\u00ebr t\u00eb vazhduar p\u00ebr t\u00eb edukuar vajzat. Instituti i vajzave i quajtur Kyrias\u00a0 i sapo formuar\u00a0 ne Tiran\u00eb do t\u00eb siguronte\u00a0 m\u00ebsues t\u00eb nevojshme p\u00ebr shum\u00eb shkolla t\u00eb reja .<\/p>\n

Nder kohe ndoqi me interes dhe mb\u00ebshteti zhvillimet politike n\u00eb Shqip\u00ebri, pa pushuar s\u00eb shkruari p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen komb\u00ebtare. N\u00eb nd\u00ebrkoh\u00eb u b\u00eb nj\u00eb nga themelueset dhe drejtueset kryesore t\u00eb Institutit Fem\u00ebror \u201cKyrias\u201d n\u00eb Tiran\u00eb e Kam\u00ebz (1922-1933), duke e shnd\u00ebrruar institucionin n\u00eb nj\u00eb nga shkollat e mesme m\u00eb dinjitozet n\u00eb Shqip\u00ebri. P\u00ebr shkak t\u00eb q\u00ebndrimit t\u00eb saj antifashist, m\u00eb 15 tetor 1943 u internua nga Gestapoja n\u00eb kampin Anhalt (Banjic\u00eb). I mbijetoi vdekjes dhe pas mbarimit t\u00eb luft\u00ebs u kthye n\u00eb atdhe. M\u00eb 17 dhjetor 1970, vdiq n\u00eb Tiran\u00eb. Familja e Qiriaz\u00ebve nd\u00ebr shekuj do t\u00eb q\u00ebndroj\u00eb n\u00eb panteonin e pavdeksis\u00eb
\nIng Informatik
\nLiliana Pere<\/p>\n

<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dy grate qe shkruajten historine e ndritur te\u00a0\u00a0 kombit, per\u00a0 culturen,\u00a0 diplomcine\u00a0 dhe\u00a0 emancipimin e gruas\u00a0 shqiptare, Parashqevi e Sevasti Qirjazi \u00a0Dy grate qe shkruajten historine e ndritur te\u00a0\u00a0 kombit, per\u00a0 culturen,\u00a0 diplomcine\u00a0 dhe\u00a0 emancipimin e gruas\u00a0 shqiptare, Parashqevi e Sevasti Qirjazi jasht\u00eb kufijve dhe trojeve tona qe me siguri nuk e paten t\u00eb leht\u00eb…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5036,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-5035","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-histori-gjeografi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5035","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5035"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5035\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5037,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5035\/revisions\/5037"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5036"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5035"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5035"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5035"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}