{"id":4941,"date":"2015-02-14T14:10:24","date_gmt":"2015-02-14T14:10:24","guid":{"rendered":"http:\/\/revistakuvendi.org\/?p=4941"},"modified":"2015-02-14T14:10:24","modified_gmt":"2015-02-14T14:10:24","slug":"sos-kuvendi-franceskan-i-rubikut","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/revistakuvendi.org\/?p=4941","title":{"rendered":"SOS KUVENDI FRAN\u00c7ESKAN I RUBIKUT!"},"content":{"rendered":"<p>NDUE DEDAJ<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Cilitdo q\u00eb kalon Rrug\u00ebs s\u00eb Kombit, an\u00ebs s\u00eb tejshme t\u00eb Rubikut, syt\u00eb i mbeten n\u00eb nj\u00eb objekt tep\u00ebr t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, si i ngulur n\u00eb shkrepin e bardh\u00eb, kish\u00ebn monumentale t\u00eb Shelbuemit dhe Kuvendin Fran\u00e7eskan,<!--more--> q\u00eb po rr\u00ebnohet dita-dit\u00ebs n\u00eb syt\u00eb tan\u00eb. N\u00ebse do t\u00eb kishin qen\u00eb gjall\u00eb Fishta e Gje\u00e7ovi, q\u00eb kan\u00eb sh\u00eblbyer aty, do t\u00eb na kishin mallkuar p\u00ebr k\u00ebt\u00eb pap\u00ebrgjegjshm\u00ebri, duke faj\u00ebsuar shtetin dhe institucionet e kultur\u00ebs, arsimit e n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb Provinc\u00ebn Fran\u00e7eskane Shqiptare, q\u00eb e ka l\u00ebn\u00eb k\u00ebt\u00eb nd\u00ebrtes\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb mjer\u00eb duke u shembur sot nj\u00eb cop\u00eb mur e nes\u00ebr nj\u00eb tra. Pse jo, mund t\u00eb kishte b\u00ebr\u00eb di\u00e7ka dhe Dioqeza e Rr\u00ebshenit, q\u00eb e ka n\u00eb territorin e vet k\u00ebt\u00eb kish\u00eb historike, ndon\u00ebse iu p\u00ebrket fran\u00e7eskan\u00ebve. \u00cbsht\u00eb normale q\u00eb p\u00ebrurohen katedrale e kumbanore t\u00eb reja, por \u00ebsht\u00eb e pafalshme q\u00eb po na shuhet memoria kulturore e nj\u00eb mij\u00eb vjet\u00ebve. Kuvendi Fran\u00e7eskan i Rubikut \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb ansambli kishtar autentik, datuar q\u00eb nga viti 1166, si rrall\u00eb ndonj\u00eb objekt tjet\u00ebr i till\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri p\u00ebr nga vjet\u00ebrsia, n\u00eb rend me kuvendet siv\u00ebllez\u00ebr t\u00eb Troshanit, Shkodr\u00ebs etj. Kish\u00ebn dhe Kuvendin e Rubikut, pos disa albanolog\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb, i ka fotografuar dhe p\u00ebrshkruar me detaje Teodeor Ippen n\u00eb vitin 1901, duke u ndaluar te absida, afresket, mbishkrimet etj. Nj\u00eb nd\u00ebrtes\u00eb moderne p\u00ebr koh\u00ebn,n\u00eb harmoni me gjith\u00e7ka p\u00ebrreth, mjediset p\u00ebr m\u00ebsimin dhe fjetjen e seminarist\u00ebve, por e mbetur n\u00eb rr\u00ebnoja prej 48 vjet\u00ebsh, pas d\u00ebbimit ateist t\u00eb fratit t\u00eb fundit, At Leon Kabashi. P\u00ebr ironi t\u00eb fatit, edhe pas 90-s, kur duhej t\u00eb kishte nj\u00eb qendrim krejt tjet\u00ebr, n\u00eb vend q\u00eb kish\u00ebs t\u2019i b\u00ebhej restaurimi si\u00e7 e meritonte, iu hodh nj\u00eb dor\u00eb suva nga jasht\u00eb duke ia \u201cshplar\u00eb\u201d an\u00ebn monumentale. (K\u00ebsaj i thon\u00eb n\u00eb vend q\u00eb t\u2019i v\u00ebsh vetullat, t\u2019i nxjerr\u00ebsh syt\u00eb.) Kurse godina e Kuvendit as nuk u prek me dor\u00eb, m\u00eb e pakta p\u00ebr t\u2019iu p\u00ebrforcuar muret. Vite m\u00eb par\u00eb Marianne Graff, nj\u00eb humaniste e njohur austriake n\u00eb Shqip\u00ebri, i pati hyr\u00eb projektit t\u00eb restuarimit t\u00eb k\u00ebtij objekti, p\u00ebr ta kthyer n\u00eb nj\u00eb qend\u00ebr dialogu rajonal, ku s\u00ebrish \u201ckuvend\u201d do t\u00eb mbetej, por n\u00eb nj\u00eb kontekst t\u00eb ri, p\u00ebr \u00e7ka kishin dh\u00ebn\u00eb p\u00eblqimin dhe autoritetet vendore, deputet\u00ebt, intelektual\u00ebt e zon\u00ebs, por penges\u00eb u b\u00ebn\u00eb t\u00eb zot\u00ebt e tapis\u00eb, fran\u00e7eskan\u00ebt, si duket ngaq\u00eb ishte ndryshim destinacioni. Sidoqoft\u00eb, ata kurr\u00ebsesi nuk duhej ta linin objektin muzeor duke u rr\u00ebnuar deri n\u00eb asgj\u00ebsim, pasi para se t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb cop\u00eb truall n\u00eb kadastr\u00ebn e tyre, \u00ebsht\u00eb monument i trash\u00ebgimis\u00eb kulturore t\u00eb mirditor\u00ebve e m\u00eb gjer\u00eb.Habitesh se si kjo zyr\u00eb kishtare me aq em\u00ebr e vler\u00eb as nuk e restauron vet\u00eb objektin, si\u00e7 ka b\u00ebr\u00eb mjaft mir\u00eb kthimin n\u00eb identitet t\u00eb Kuvendit t\u00eb Troshanit dhe as nuk lejon t\u00eb tjer\u00ebt p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb k\u00ebt\u00eb. Me t\u00eb drejt\u00eb \u00ebsht\u00eb ngritur z\u00ebri fort p\u00ebr arkeologjin\u00eb e Komanit, reliktet q\u00eb gjenden n\u00ebn tok\u00eb dhe nuk b\u00ebhet as m\u00eb e vogla p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar nj\u00eb monument si ky. Ka nisma p\u00ebr t\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb muze kulla familjare treqindvje\u00e7are, q\u00eb lidhen me emra figurash komb\u00ebtare e kishtare dhe nuk kujtohet askush p\u00ebr sht\u00ebpin\u00eb e gjith\u00eb fran\u00e7eskan\u00ebve. Provinca Fran\u00e7eskane ka b\u00ebr\u00eb pun\u00eb t\u00eb lavd\u00ebrueshme p\u00ebrsa i p\u00ebrket botimit t\u00eb veprave t\u00eb fran\u00e7eskan\u00ebve t\u00eb shquar, por k\u00ebt\u00eb duhej ta kishte b\u00ebr\u00eb dhe p\u00ebr monumentet, q\u00eb jan\u00eb enciklopedi t\u00eb gurta me po aq vler\u00eb sa librat. Nd\u00ebrkoh\u00eb, duhet th\u00ebn\u00eb se komuniteti,\u00a0 Bashkia e Rubikut, me fonde t\u00eb qeveris\u00eb, e ka b\u00ebr\u00eb t\u00eb veten q\u00eb para 15 vitesh, me nd\u00ebrtimin e rrug\u00ebs p\u00ebr te kisha &amp; kuvendi n\u00eb kod\u00ebr.<\/p>\n<p>Por a dihet mir\u00ebfilli historia e k\u00ebtij Kuvendi? Ndoshta pak dhe n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi. N\u00eb hershm\u00ebri ka qen\u00eb nj\u00ebri nd\u00ebr 4 Kuvendet Benediktine t\u00eb Mirdit\u00ebs. E d\u00ebshmon k\u00ebt\u00eb dhe Milan Shuflai, kur shkruante se af\u00ebr Rubikut t\u00eb sot\u00ebm ishte n\u00eb vitin 1582 Abacia e vjet\u00ebr e \u201cSan Salvator Arbanesis\u201d, q\u00eb nga shekulli XII.\u00a0N\u00eb mesjet\u00eb kalon nga Benediktin\u00ebt te Fran\u00e7eskan\u00ebt dhe n\u00eb shekullin XVII ata t\u00eb Rubikut vepronin n\u00eb nj\u00eb territor shum\u00eb t\u00eb gjer\u00eb, n\u00eb disa uratore, p\u00ebr banor\u00ebt e Fandit, Kthell\u00ebs, Selit\u00ebs, Lur\u00ebs dhe Qidhn\u00ebs n\u00eb Dib\u00ebr. N\u00eb vitin 1898 Kuvendi i Rubikut g\u00ebzon statusin e nj\u00ebr\u00ebs nga shkollat e p\u00ebrmendura t\u00eb koh\u00ebs. Aty sh\u00ebrbeu dhe shkrimtari e dijetari austriak Fabian Barcata, nga mori l\u00ebnd\u00ebn p\u00ebr romanin e tij t\u00eb famsh\u00ebm \u201cLule\u201d, \u201cDitarin shqiptar\u201d dhe disa novela. Karl Steinmetz m\u00eb 1905 shkruan se Kuvendi i ngjiste nj\u00eb k\u00ebshtjelle, nd\u00ebrtesa e banimit ishte e madhe, nj\u00ebher\u00eb dy, pastaj kat\u00ebrkatshe, pjesa e pasme e s\u00eb cil\u00ebs mb\u00ebshtetej n\u00eb bllokun m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb shk\u00ebmbit. Kompleksi kishtar lartohej n\u00eb nj\u00eb \u201cballkon\u201d natyror, gjith\u00eb shkall\u00eb e rrugina t\u00eb gdhendura e t\u00eb latuara nga dora e njeriut, n\u00eb masivin shk\u00ebmbor dekorativ, n\u00eb \u201cnj\u00ebr\u00ebn nga luginat m\u00eb t\u00eb bukura n\u00eb bot\u00eb\u201d, si\u00e7 e ka quajtur Barcata lugun\u00ebn e Fanit. N\u00eb t\u00ebr\u00ebsin\u00eb e vet, nj\u00eb vep\u00ebr arti e rrall\u00eb dhe pik\u00eb turistike e preferuar, sa sot kur nuk ka vizitor q\u00eb shkel n\u00eb Mirdit\u00eb e nuk ngjitet pik\u00eb s\u00eb pari aty. Nj\u00eb histori e \u00e7muar ruhet n\u00eb rrasat e bardha, ku novic\u00ebve (student\u00ebve) iu m\u00ebsohej gjuha shqipe, filozofia, let\u00ebrsia klasike etj. Aty i kreu m\u00ebsimet e mesme nj\u00eb nga dijetar\u00ebt tan\u00eb t\u00eb shquar, At Ambroz Marlaskaj, p\u00ebr t\u00eb vijuar m\u00eb pas studimet e larta jasht\u00eb vendit. Ndaj \u00ebsht\u00eb e pafalshme q\u00eb e fotografojm\u00eb si relike, e filmojm\u00eb p\u00ebrdit\u00eb p\u00ebr klipet e k\u00ebng\u00ebve dhe nuk e ngrem\u00eb z\u00ebrin p\u00ebr ta nxjerr\u00eb nga g\u00ebrmadhat. N\u00ebse Provinca Fran\u00e7eskane nuk \u00ebsht\u00eb e zonja p\u00ebr ta rim\u00ebk\u00ebmbur si muze, at\u00ebher\u00eb t\u00eb heq\u00eb dor\u00eb dhe ta b\u00ebj\u00eb dikush tjet\u00ebr. Vullnetmir\u00eb ka, n\u00ebse ftohen p\u00ebr t\u00eb kontribuar. Ashtu si\u00e7 u gjet\u00ebn financuesit p\u00ebr sht\u00ebpin\u00eb muze t\u00eb Mjed\u00ebs n\u00eb Kuk\u00ebl, do t\u00eb gjendet dikush a disa dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb shkoll\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr, n\u00eb koh\u00ebn kur shkollat e mesme ishin sa gishtat e dor\u00ebs. Kemi ardhur n\u00eb nj\u00eb pik\u00eb kritike ku nuk mban m\u00eb, nga pap\u00ebrgjegjm\u00ebria kemi humbur koh\u00eb pas kohe disa rezidenca emblematike, si qel\u00ebn e Abacis\u00eb n\u00eb Orosh e t\u00eb tjer\u00eb, pa folur se po na ikin drejt fundit t\u00eb detit objekte monumentale si kalaja e Sk\u00ebnderbeut n\u00eb Kepin e Rodonit. T\u00eb pakt\u00ebn prita q\u00eb t\u00eb mos i gllab\u00ebroj\u00eb deti mund t\u00eb vinim pa shum\u00eb shpenzime, si\u00e7 qe vepruar 15 vjet m\u00eb par\u00eb nga Ministria e Kultur\u00ebs p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar nga g\u00ebrryerjet e Bun\u00ebs manastirin e vjet\u00ebr t\u00eb Sh\u00ebn Serxhit\u00a0dhe Bakut. Si\u00e7 ka patur reagime t\u00eb forta n\u00eb media, por vet\u00ebm n\u00eb to, p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar qytez\u00ebn ilire t\u00eb Albanopolit n\u00eb Zg\u00ebrdhesh, n\u00eb af\u00ebrsi t\u00eb Fush\u00eb-Kruj\u00ebs. Tek e fundit \u00ebsht\u00eb Ministria e Kultur\u00ebs q\u00eb duhet t\u2019i dal\u00eb p\u00ebrzot dhe Kuvendit t\u00eb Rubikut, pasi jo rast\u00ebsisht fotoja e kish\u00ebs s\u00eb Sh\u00eblbuemit \u00ebsht\u00eb n\u00eb tekstet shkollore t\u00eb historis\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. E ku jo pa dometh\u00ebnie n\u00eb oborrin e saj dhjet\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb \u00ebsht\u00eb gdhendur n\u00eb gur nj\u00eb simbol gjith\u00ebfetar, me shenjat e tre besimeve: krisht\u00ebrimit, myslimanizmit dhe budizmit. N\u00eb rastin e kalas\u00eb s\u00eb Dalmacies n\u00eb Koman nj\u00eb rol t\u00eb pazakont\u00eb luajti nj\u00eb njeri, arkeologia e p\u00ebrkushtuar Etleva Nallbani, q\u00eb vuri \u201cveton\u201d duke iu dal\u00eb p\u00ebrball\u00eb t\u00eb gjith\u00eb atyre q\u00eb kishin q\u00ebn\u00eb dakord p\u00ebr t\u00eb kaluar shtyllat e tensionit t\u00eb lart\u00eb mbi trash\u00ebgimin\u00eb kulturore t\u00eb tij. Ku t\u00eb gjejm\u00eb t\u00eb kemi nga nj\u00eb \u201cEtlev\u00eb\u201d dhe n\u00eb Rubik, Zg\u00ebrdhesh, Kepin e Rodonit, Gurr\u00ebn e Domgjonit, kudo ku rrezikohen monumentet e papars\u00ebritsh\u00ebm. Por ajo q\u00eb lypet t\u2019i kap\u00ebrcej\u00eb vullnetet e individ\u00ebve \u00ebsht\u00eb qeveria shqiptare, me politikat p\u00ebr trash\u00ebgimin\u00eb kulturore dhe sidomos me aksionin, do t\u00eb thoshim gjith\u00ebkomb\u00ebtar, p\u00ebr t\u2019i shp\u00ebtuar gur\u00ebt e fundit t\u00eb historis\u00eb pa na i p\u00ebrpir\u00eb \u201ckulshedra\u201d e shkat\u00ebrrimit.<\/p>\n<p>Ajo q\u00eb presim pas k\u00ebtij shkrimi kritik nuk besoj se do t\u00eb jet\u00eb ndonj\u00eb reagim i vak\u00ebt, \u201csa me la goj\u00ebn\u201d, i Provinc\u00ebs Fran\u00e7eskane, apo Ministris\u00eb s\u00eb Kultur\u00ebs, por nj\u00eb bashk\u00ebpunim i tyre p\u00ebr ta kthyer n\u00eb identitet Kuvendin e Rubikut. Ky \u00ebsht\u00eb lajmi q\u00eb presin rubikasit, mirditor\u00ebt, gjith\u00eb shqiptar\u00ebt, q\u00eb kalojn\u00eb p\u00ebrdit\u00eb n\u00ebp\u00ebr Rrug\u00ebn e Kombit duke i b\u00ebr\u00eb fotografi rr\u00ebnimit, si n\u00eb asnj\u00eb vend tjet\u00ebr t\u00eb Europ\u00ebs! T\u00eb pakt\u00ebn faktori kulturor n\u00eb Mirdit\u00eb nuk do t\u00eb rresht\u00eb s\u00eb k\u00ebrkuari derisa ky problem t\u00eb ket\u00eb marr\u00eb nj\u00eb zgjidhje.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>NDUE DEDAJ &nbsp; Cilitdo q\u00eb kalon Rrug\u00ebs s\u00eb Kombit, an\u00ebs s\u00eb tejshme t\u00eb Rubikut, syt\u00eb i mbeten n\u00eb nj\u00eb objekt tep\u00ebr t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, si i ngulur n\u00eb shkrepin e bardh\u00eb, kish\u00ebn monumentale t\u00eb Shelbuemit dhe Kuvendin Fran\u00e7eskan,<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4942,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-4941","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-publicistike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4941","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4941"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4941\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4943,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4941\/revisions\/4943"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4942"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4941"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4941"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4941"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}