{"id":4680,"date":"2014-09-17T13:22:07","date_gmt":"2014-09-17T13:22:07","guid":{"rendered":"http:\/\/revistakuvendi.org\/?p=4680"},"modified":"2014-09-17T13:24:01","modified_gmt":"2014-09-17T13:24:01","slug":"imzot-prend-doci-abati-burreshtetas-i-mirdites","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/revistakuvendi.org\/?p=4680","title":{"rendered":"IMZOT PREND DO\u00c7I, ABATI BURR\u00cbSHTETAS I MIRDIT\u00cbS"},"content":{"rendered":"<p><strong>NDUE DEDAJ<\/strong><\/p>\n<p><em>Misionar komb\u00ebtar i dijes e qytet\u00ebrimit<\/em><\/p>\n<p>Koh\u00eb m\u00eb par\u00eb Don Lush Gjergji ka botuar nj\u00eb lib\u00ebr mbi t\u00eb m\u00ebdhenjt\u00eb e p\u00ebrbotsh\u00ebm t\u00eb shekullit XX, ku p\u00ebrmblidhen shum\u00eb figura t\u00eb shndritshme shenjt\u00ebrish, prelat\u00ebsh, misionar\u00ebsh, prij\u00ebsish gandist\u00eb t\u00eb popujve, nd\u00ebr t\u00eb cil\u00ebt dhe N\u00ebn\u00eb Tereza, Kardinal Koliqi, Atenagora etj.<!--more--> N\u00ebse do t\u00eb kishte nj\u00eb botim t\u00eb till\u00eb ekselent dhe p\u00ebr shekullin XIX, pas gjith\u00eb gjasave nga bota shqiptare do t\u00eb kishte qen\u00eb p\u00ebrzgjedhur dhe Abat Prend Do\u00e7i (1846-1917), ani se vepra e tij shtrihet dhe n\u00eb shekullin pasardh\u00ebs, at\u00eb t\u00eb XX. Duke njohur vepr\u00ebn e tij t\u00eb pazakont\u00eb, para nj\u00ebzet vitesh n\u00eb librin \u201cToka e Katedraleve\u201d pata shkruar: <em>\u201cP\u00ebr Prend Do\u00e7in nuk kishte asnj\u00eb mision t\u00eb pamundur, sado i v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb ishte, mision apostolik apo kulturologjik, n\u00eb Kanada apo n\u00eb Indi, n\u00eb Shkod\u00ebr apo n\u00eb Mirdit\u00eb, n\u00eb luft\u00eb apo n\u00eb paqe, prift i thjesht\u00eb apo ordinar kishe. Ai ishte ideator dhe reformator i guximsh\u00ebm n\u00eb t\u00eb gjitha kahjet e zhvillimit: n\u00eb jet\u00ebn kishtare, n\u00eb jet\u00ebn sociale, n\u00eb jet\u00ebn kulturore dhe at\u00eb politike. Shqiptari i vet\u00ebm q\u00eb rroi e predikoi n\u00eb tre kontinente: Europ\u00eb, Azi dhe Amerik\u00eb&#8230;\u201d<\/em> Ka ndodhur shpesh q\u00eb figurat komb\u00ebtare, me jet\u00ebn t\u00eb g\u00ebrshetuar me politik\u00ebn, t\u00eb mos vler\u00ebsohen n\u00eb koh\u00eb, ngaq\u00eb stin\u00ebt politike q\u00eb kan\u00eb pasuar nuk kan\u00eb krijuar klim\u00ebn e duhur p\u00ebr ndri\u00e7imin e vepr\u00ebs s\u00eb tyre. \u00cbsht\u00eb dashur koh\u00eb t\u00eb dalin nga terri i harrimit, paragjykimit, moskomunikimit. Kurse vendosja e Imzot Do\u00e7it n\u00eb vendin q\u00eb i takon ka p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb nj\u00eb pun\u00eb jo e leht\u00eb. Me gjith\u00eb nj\u00ebfar\u00eb shpalimi t\u00eb figur\u00ebs s\u00eb tij k\u00ebto vitet e fundit, kryesisht p\u00ebrmes botimesh, p\u00ebr shumic\u00ebn e shqiptar\u00ebve ai vazhdon t\u00eb mbetet thuajse si n\u00eb koh\u00ebn e tij \u201cshum\u00eb i p\u00ebrmendur, por pak i njohur\u201d, si\u00e7 e pati p\u00ebrcaktuar Shahin Kolonja, pasi ne ende nuk jemi orientuar p\u00ebr kah kulmet e historis\u00eb. Prej k\u00ebndej duhet nisur analiza e vepr\u00ebs s\u00eb tij komplekse, si poet i fillimeve t\u00eb Rilindjes, prelat i lart\u00eb kishtar e reformator kishe, flamurmbajt\u00ebs kryengritjesh p\u00ebr pavar\u00ebsi, themelues shoq\u00ebrie letrare, shkollash shqipe e tekstesh m\u00ebsimore etj. Nj\u00eb vep\u00ebr q\u00eb nisi me poezi atdhetare kur ishte student n\u00eb Rom\u00eb e vazhdoi me predikimin e Ungjillit, \u00e7ka nuk kreu as kur Abati mbylli syt\u00eb. Ndaj p\u00ebr Imzot Do\u00e7in jan\u00eb shprehur me vler\u00ebsime superiore qysh n\u00eb gjallje t\u00eb tij njer\u00ebzit m\u00eb n\u00eb z\u00eb t\u00eb koh\u00ebs, si Jeronim De Rada, Dhimit\u00ebr Kamarda, Faik Konica, Gjergj Fishta, Asdreni, Luigj Gurakuqi, Filip Shiroka, Ali Asllani, Ndoc Nikaj, Milto Sotir Gurra, Zef Skiroi, Gaetano Petrota, Edith Durhami, Franc Nop\u00e7a e deri Aleksand\u00ebr Xhuvani, Rexhep Qosja e Peter Bartl. E megjithat\u00eb Prend Do\u00e7i nuk e ka sot titullin \u201cNderi i Kombit\u201d!?<\/p>\n<p><strong>Poet tribun n\u00eb nismat e Rilindjes Shqiptare<\/strong><\/p>\n<p>M\u00eb 1859 Seminari i Jezuit\u00ebve n\u00eb Shkod\u00ebr, tashm\u00eb me emrin Kolegji Papnor Shqiptar (Collegium Pontificium Albaniense), rifilloi m\u00ebsimin me 30 nx\u00ebn\u00ebs, nd\u00ebr t\u00eb cil\u00ebt dhe Prend Do\u00e7i. Prej asaj koh\u00eb e mbrapa aty kryen arsimin e mes\u00ebm nj\u00eb num\u00ebr i madh prift\u00ebrinjsh shqiptar\u00eb. Do\u00e7i, m\u00eb pas student n\u00eb universitetin e Propagand\u00ebs Fide n\u00eb Rom\u00eb, publikon disa poezi: <em>Dheu em<\/em> n\u00eb p\u00ebrmbledhjen \u201cA Dora d\u2019Istria-gli albanezi\u201d, Livorno m\u00eb 1870; <em>Nji kushtrim shqiptar\u00ebve<\/em> e po atij viti dhe <em>Shqypnia n\u00eb robni<\/em> botuar n\u00eb \u201cMjalt e blet\u00ebs\u201d, Bukuresht m\u00eb 1897. Rreth 200 vargje n\u00eb 42 strofa ku poeti i ri shfaqet si mjesht\u00ebr i vargut, \u00e7ka n\u00ebnkupton se e kish ushtruar dor\u00ebn dhe se k\u00ebto poezi nuk ishin t\u00eb vetmet. P\u00ebrdor distikun, strof\u00ebn kat\u00ebrshe me rim\u00eb t\u00eb p\u00ebrputhur dhe t\u00eb alternuar, teksa parap\u00eblqen strof\u00ebn gjasht\u00ebshe dhe dhjet\u00ebrrok\u00ebshin. Vjershat e tij cil\u00ebsohen si <em>manifeste t\u00eb para poetike<\/em> t\u00eb asaj periudhe. (Historia e let\u00ebrsis\u00eb shqiptare, Tiran\u00eb 1983.) T\u00eb shkruara me mjesht\u00ebri e frym\u00ebzim, me stil energjik e gjuh\u00eb t\u00eb past\u00ebr, ato shprehin n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ngjeshur disa nga idet\u00eb dhe idealet e l\u00ebvizjes son\u00eb komb\u00ebtare dhe paralajm\u00ebrojn\u00eb lindjen e nj\u00eb poeti t\u00eb talentuar, n\u00eb radh\u00eb me Zarishin, De Martinon, Byty\u00e7in.<\/p>\n<p><em>Shqynia n\u00eb robni<\/em> (1872), q\u00eb dallohet p\u00ebr theksin marcial t\u00eb vargut, sakt\u00ebsin\u00eb e mjeteve poetike dhe gjuh\u00ebn e bukur dhe t\u00eb past\u00ebr, \u00ebsht\u00eb padyshim nj\u00eb poezi antologjike q\u00eb t\u00eb kujton \u201cO moj Shqypni\u201d t\u00eb Pashko Vas\u00ebs dhe mund t\u00eb merret si nj\u00eb program e kushtrim i kryengritjes s\u00eb Mirdit\u00ebs (1876-1877), t\u00eb cil\u00ebn Prend Do\u00e7i e kishte udh\u00ebhequr n\u00eb vend t\u00eb Preng Bib\u00eb Dod\u00ebs s\u00eb ri. (Isak Ahmeti, Kleri katolik shqiptar dhe let\u00ebrsia, 1994.) P\u00ebr shum\u00eb koh\u00eb kjo poezi ishte nj\u00eb <em>spiritus movens<\/em> i v\u00ebrtet\u00eb p\u00ebr shqiptar\u00ebt dhe p\u00ebr l\u00ebvizjen komb\u00ebtare shqiptare. N\u00eb t\u00eb ai kishte ngritur shum\u00eb lart kultin e Sk\u00ebnderbeut, kultin e flamurit dhe kultin historik n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi duke theksuar nj\u00ebher\u00ebsh dhe rolin e diplomacis\u00eb: \u201cDheu em Shqypni n\u2019Evrop\u00eb, ka fol parsia\/ Gjyq lyp, nuk gjak, e gjyq do \u201cket\u201d Shqypnia\u201d. (\u201cPoet\u00eb t\u00eb Rilindj\u00ebs\u201d, Tiran\u00eb 1973.) P\u00ebrsa i p\u00ebrket vler\u00ebsimit t\u00eb vepr\u00ebs s\u00eb Do\u00e7it si shkrimtar, n\u00eb vendin e vet ai \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm n\u00eb botimin e r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm \u201cShkrimtar\u00eb Shqiptar\u00eb\u201d (1941) n\u00eb radh\u00eb me autor\u00eb t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb shquar t\u00eb Rilindjes.Po ashtu, studiuesi i njohur let\u00ebrsis\u00eb prof. Dr. Jorgo Bulo i b\u00ebn nj\u00eb analiz\u00eb t\u00eb thell\u00eb figur\u00ebs s\u00eb Prend Do\u00e7i, duke shkruar se i p\u00ebrket atij qarku kulturor e konfesional q\u00eb n\u00eb shekujt e mjegullt t\u00eb Mesjet\u00ebs shqiptare me vepr\u00ebn e Buzukut, Budit, Bogdanit e Bardhit kishte themeluar tradit\u00ebn e shkrimit t\u00eb shqipes e t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb shqipe, duke u b\u00ebr\u00eb bart\u00ebs i vlerave kulturore e atdhetare t\u00eb shqiptar\u00ebve dhe i identitetit t\u00eb tyre si popull. (J. Bulo,\u201cMirdita n\u00eb histori dhe etnokultur\u00eb\u201d, Rr\u00ebshen 2001.) Por gjas\u00ebt jan\u00eb q\u00eb te Prend Do\u00e7i poeti u sakrifikua p\u00ebr misionarin komb\u00ebtar, ndaj n\u00eb k\u00ebt\u00eb t\u00eb fundit duhet k\u00ebrkuar vepra e tij letrare \u201ce munguar\u201d, th\u00ebn\u00eb ndryshe ajo ua la vendin abetareve, fjalor\u00ebve, alfabetit q\u00eb ai kryesoi etj. \u201cEdhe me qen\u00eb pak veprat e shkrueme prej Abat Do\u00e7it, nuk jan\u00eb pak 32 vepra\u2026 t\u00eb botueme n\u00eb nand\u00eb vjet t\u00eb Shoqnis \u201cBashkimi\u201d themelue prej tij, as veprat e botueme me ndihm\u00ebn financiare q\u00eb dha p\u00ebr shtyp\u201d, do t\u00eb thoshte Gjergj Fishta. (\u201cPosta e Shqypnis\u201d, nr 24, shkurt 1917.)Shllimi poetik ishte i pari te ai, pastaj brenda tij do t\u00eb zjente drama atdhetare vetjake dhe drama komb\u00ebtare, q\u00eb k\u00ebrkonin shum\u00eb m\u00eb shum\u00eb kushtim se <em>Nji kushtrim shqiptar\u00ebve,<\/em> poezi emblematike e tij.<\/p>\n<p><strong>Abacia e fundit e shqiptar\u00ebve dhe Abati (ri)themelues i saj<\/strong><\/p>\n<p>Rrall\u00eb ka ndodhur q\u00eb t\u00eb shkrihen n\u00eb nj\u00eb emri i insitucionit me at\u00eb t\u00eb themeluesit t\u00eb tij, si n\u00eb rastin e Abacis\u00eb s\u00eb Mirdit\u00ebs dhe Abatit historik t\u00eb saj Imzot Prend Do\u00e7it, q\u00eb drejtoi at\u00eb p\u00ebr 29 vite. Viti 1888 \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vit i ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr kish\u00ebn katolike shqiptare, pasi Papa Leoni XIII, me dekretin e dat\u00ebs 25 tetor t\u00eb atij viti, e rim\u00ebk\u00ebmbi Abacin\u00eb e Mirdit\u00ebs me statusin <em>nulius<\/em> (e pavarur). Kur Do\u00e7i vjen n\u00eb krye t\u00eb saj ajo ishte e cop\u00ebtuar dhe e ndar\u00eb n\u00eb tre dioqeza, prandaj i lypet nj\u00eb pun\u00eb prej titani p\u00ebr ta rim\u00ebk\u00ebmbur, duke e \u00e7uar nga dy n\u00eb gjasht\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb famulli e mbi t\u00eb gjitha p\u00ebr ta \u201cdlir\u00eb dioqez\u00ebn e tij prej vesit\u201d. P\u00ebrmbush n\u00eb pak vite nj\u00eb vep\u00ebr t\u00eb pashembullt n\u00eb historin\u00eb e krishterimit aq t\u00eb salvuar gjat\u00eb pushtimit turk, ku dhe kulmon epopeja e Imzot Do\u00e7it, pas p\u00ebrvoj\u00ebs kishtare n\u00eb Amerik\u00eb e Indi. Kjo b\u00ebri q\u00eb ai t\u00eb mvishej me nj\u00eb aureol\u00eb vler\u00ebsimesh nga m\u00eb t\u00eb lakmueshmet. Edith Durham e quan gjeni dhe p\u00ebr t\u00eb Oroshi pa Do\u00e7in do t\u00eb ishte si \u201cHamleti\u201d pa Hamletin. <em>\u201cS\u2019\u00ebsht\u00eb nevoja t\u2019ju flas p\u00ebr kish\u00ebn e tij, t\u00eb projektuar prej atij vet\u00eb, m\u00eb e madhja n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb mal\u00ebsin\u00eb, as p\u00ebr sht\u00ebpin\u00eb e tij t\u00eb madhe, e mobiluar e gjitha sipas shijeve europiane, e as p\u00ebr mikpritjen e tij princ\u00ebrore. K\u00ebto i din\u00eb t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb vizitojn\u00eb Shkodr\u00ebn e pastaj b\u00ebjn\u00eb nj\u00eb udh\u00ebtim lart n\u00ebp\u00ebr male.\u201d<\/em> (E. Durham, \u201cShqip\u00ebria e Ep\u00ebrme\u201d, botimet IDK, Tiran\u00eb.) Franc Nop\u00e7a e quante <em>\u201cnjeri i jasht\u00ebzakonsh\u00ebm n\u00eb \u00e7do kuptim\u201d, <\/em>nd\u00ebrsa diplomati austriak Auguste Kral (kund\u00ebrshtar i Abatit), kur ky u shua, shkroi: <em>\u201cShqip\u00ebria humbi t\u00eb vetmin burr\u00eb shteti t\u00eb vetin\u201d<\/em>. Oroshi i asaj kohe ishte nj\u00eb qend\u00ebr autentike shqiptare, pasi aty ishin dy seli unikale, ajo abaciale e Abatit t\u00eb Mirdit\u00ebs dhe selia e Kapidaneve t\u00eb k\u00ebsaj Krahine, Gjomarkajve (Markagjon\u00ebve) me ndikim dhe n\u00eb komunitetet jo mirditore p\u00ebrreth. Kishte r\u00ebn\u00eb Abacia e Sh\u00ebn Palit e Kabashit (Puk\u00eb) n\u00eb shekujt e fundit, p\u00ebr t\u00eb mos u ringritur m\u00eb, do t\u00eb kishte r\u00ebn\u00eb dhe ajo e Oroshit n\u00ebse nuk do t\u00eb kishte qen\u00eb projekti ambicioz i Prend Do\u00e7it p\u00ebr ta rim\u00ebk\u00ebmbur, duke b\u00ebr\u00eb q\u00eb t\u00eb ishte Abacia e fundit e mbijetuar n\u00eb Ballkan, deri n\u00eb mesin e shekullit XX, me Abat\u00eb ipeshk\u00ebv pasardh\u00ebs t\u00eb tij, Imzot Zef Gjinalin dhe Imzot Frano Gjinin. Abati rronte e vepronte mes Oroshit\/Mirdit\u00ebs dhe Shkodr\u00ebs, me t\u00eb par\u00ebn e lidhte petku ipeshkvnor (ku vet\u00ebm formalisht nuk e g\u00ebzonte titullin ipeshk\u00ebv-prej \u201cp\u00ebrzierjes\u201d s\u00eb tij n\u00eb politik\u00eb), me t\u00eb dyt\u00ebn veprimi kulturor komb\u00ebtar n\u00eb fush\u00eb t\u00eb arsimit, gjuh\u00ebs shqipe, botimeve, shtypit, n\u00eb kuadrin e Shoq\u00ebris\u00eb \u201cBashkimi\u201d (1899), n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn \u201cmuar\u00ebn pjes\u00eb ma t\u00eb p\u00ebrmendunit shkrimtar\u00eb t\u2019asaj kohe\u201d.Do\u00e7i vepronte n\u00eb Shkod\u00ebr ashtu si De Rada n\u00eb Kalabri, q\u00eb kishte p\u00ebrbashkuar shkrimtar\u00ebt arb\u00ebresh\u00eb n\u00eb nj\u00eb koloni krijuese, pa harruar grupimet e tjera letrare t\u00eb diaspor\u00ebs n\u00eb Stamboll, Bukuresht, Sofje etj.<\/p>\n<p><strong>Shoq\u00ebria \u201cBashkimi\u201d e Shkodr\u00ebs dhe aksioni <\/strong><\/p>\n<p><strong>i brendsh\u00ebm dituror komb\u00ebtar<\/strong><\/p>\n<p>\u201cPara vepr\u00ebs s\u00eb tij misionare ishte gjithnj\u00eb e v\u00ebmendshme Selia e Shenjt\u00eb, para figur\u00ebs s\u00eb tij (do t\u00eb thoshim \u201cmitike\u201d) p\u00ebrkulej \u00e7do personalitet i koh\u00ebs, nuk donte t\u00eb hynte n\u00eb sherr me t\u00eb as vet\u00eb perandoria turke dhe Sulltani\u201d, shkruante e p\u00ebrkohshmja LEKA, sipas s\u00eb cil\u00ebs Abati ishte \u201ci njoftun e i nderuem prej gjithkujt p\u00ebr atdhetari t\u00eb flak\u00ebt\u201d, si dhe p\u00ebr \u201czot\u00ebsi ditunore, fetare e politike.\u201d Do\u00e7i me Shoq\u00ebrin\u00eb \u201cBashkimi\u201d, pos nj\u00eb korpusi veprash pioniere diturore n\u00eb l\u00ebm\u00eb t\u00eb gjuh\u00ebs, let\u00ebrsis\u00eb, historis\u00eb e t\u00eb tjer\u00eb, send\u00ebrtoi dhe alfabetin me shkronja latine q\u00eb kemi sot n\u00eb p\u00ebrdorim. Ajo ka autor\u00ebsin\u00eb e 35 botimeve, duhet th\u00ebn\u00eb akademike p\u00ebr koh\u00ebn, si <em>Fjalor i Ri i Shqipes<\/em>, <em>Historia e Shqypnis, Lahuta e Malcis, Anzat e Parnasit, Folmarme e gjuh\u00ebs shqype (Gramatika), Dheshkronja (Gjeografia)<\/em>\u00a0etj. Misioni kulturologjik rilind\u00ebs i \u201cBashkimit\u201d ishte jasht\u00ebzakonisht i v\u00ebshtir\u00eb, pasi pun\u00ebtor\u00ebt e letrave shqipe ishin n\u00ebn presionin e p\u00ebrditsh\u00ebm t\u00eb prangave otomane, ashtu si gjith\u00eb siv\u00ebllez\u00ebrit e tyre q\u00eb vepronin brenda vendit, t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb \u201cAgimi\u201d t\u00eb Mjed\u00ebs, \u201cDituria\u201d e Kor\u00e7\u00ebs, \u201cLiria\u201d e Gjirokastr\u00ebs etj. Librat e par\u00eb t\u00eb \u201cBashkimit\u201d u shtyp\u00ebn n\u00eb Vjen\u00eb, por n\u00eb vijim t\u00eb konkretizimit t\u00eb m\u00ebtejsh\u00ebm t\u00eb projektit arsimor, kulturor, n\u00eb vitin 1906 n\u00eb Shkod\u00ebr u mbajt nj\u00eb kuvend atdhetar\u00ebsh n\u00ebn kryesin\u00eb e Abat Prend Do\u00e7it, ku u vendos q\u00eb t\u00eb ngrihej nj\u00eb shtypshkronj\u00eb, me q\u00ebllim q\u00eb t\u00eb shtypeshin fshehtas libra e t\u00eb shp\u00ebrndaheshin nd\u00ebr qytete e fshatra t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, p\u00ebr t\u00eb ngjallur dashurin\u00eb ndaj shkronjave shqipe dhe p\u00ebr t\u00eb nxitur ndiesit\u00eb atdhetare n\u00eb shpirtin e shqiptar\u00ebve. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb q\u00ebllim u porosit n\u00eb Milano nj\u00eb makin\u00ebri e vog\u00ebl dore dhe disa kilogram shkronja, ku t\u00eb hollat p\u00ebr to u paguan nga Imzot Do\u00e7i. Kjo do t\u00eb ishte shtypshkronja \u201cNikaj\u201d e drejtuar nga Dom Ndoc Nikaj dhe i v\u00ebllai. (Shih: Hamdi Bushati, Shkodra dhe motet, II, f. 116.) \u00cbsht\u00eb i njohur p\u00ebrkushtimi i Do\u00e7it n\u00eb pun\u00ebt e p\u00ebrlindjes s\u00eb kombit, ku duhej b\u00ebr\u00eb gjith\u00e7ka nga e para, gazetat, librat, shtypshkronjat, alfabeti, abetaret, fjalor\u00ebt, tekstet shkollore etj. <em>\u201cShkoll\u00ebs e shtypit, tue ua dit\u00eb vler\u00ebn, ua kushtoi q\u00eb n\u00eb fillim zellin e vet. Me Dom Ndoc Nikajn, qi ishte dora e djatht\u00eb e tija, ngrehi shoqnin letrare \u201cBashkimi\u201d, e cila shtypi disa libra t\u00eb vjefsh\u00ebm e sidomos Fjalorin qi ende sot asht nd\u00ebr ma t\u00eb mir\u00ebt q\u00eb kemi. Fill mbas konstitucionit u p\u00ebrpoq pran\u00eb auktoriteteve p\u00ebr t\u00eb nxjerr\u00eb lejen qi t\u00eb hapi shkolla n\u00eb Mirdit\u00eb.\u201d<\/em> (\u201cLEKA\u201d, 1938, f. 75.) Ai e krijon shoq\u00ebrin\u00eb \u201cBashkimi\u201d i bindur se shteti i nes\u00ebrm pa k\u00ebto vepra diturore, aq m\u00eb tep\u00ebr nj\u00eb shtet nga e para, nuk do t\u00eb mund t\u00eb realizonte aspiratat e shqiptar\u00ebve. Me\u201cBashkimin\u201d, q\u00eb Gurakuqi e quante akademi, Do\u00e7i jo vet\u00ebm kanalizoi n\u00eb nj\u00eb rrjedh\u00eb energjit\u00eb krijuese t\u00eb intelektual\u00ebve t\u00eb koh\u00ebs, por edhe t\u2019u jepte m\u00ebsimin e madh bashk\u00ebkombasve se bashkimi ishte \u00e7el\u00ebsi i suksesit t\u00eb s\u00eb ardhmes n\u00eb politik\u00eb, qeverisje, arsim, kultur\u00eb etj. Ky ka qen\u00eb kumti historik i gjith\u00eb elit\u00ebs s\u00eb dal\u00eb nga shkolla e krishterimit. Si ideolog dhe veprimtar komb\u00ebtar n\u00eb prag t\u00eb Pavar\u00ebsis\u00eb ai i g\u00ebzohej nj\u00eb Shqip\u00ebrie me institucionin e dijes t\u00eb ngritur, me shkolla shqipe, m\u00eb nj\u00eb alfabet t\u00eb nj\u00ebsuar p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb shqiptar\u00ebt e shum\u00eb vepra t\u00eb tjera k\u00ebsodore, q\u00eb m\u00eb par\u00eb mungonin. Abati e arriti bashk\u00ebpunimin me elit\u00ebn e koh\u00ebs fal\u00eb bot\u00ebkuptimit europian dhe zot\u00ebsis\u00eb q\u00eb kishte, ndaj Fishta u kthye menj\u00ebh\u00ebr\u00eb n\u00eb krah i djatht\u00eb i k\u00ebtij veterani t\u00eb shndritsh\u00ebm dhe, si i till\u00eb, mori pjes\u00eb aktive nd\u00ebr t\u00eb gjitha inisiativat dhe botimet e Shoqnis\u00eb, duke z\u00ebn\u00eb fill nga Abetari, mandej nd\u00ebr libra k\u00ebndimi e deri n\u00eb p\u00ebrpilimin e Fjalorit t\u00eb \u00e7muesh\u00ebm t\u00eb \u201cBashkimit\u201d, i quajtur i vlersh\u00ebm edhe sot. <em>(Pal Duka-gjini: Gjergj Fishta, Jeta dhe Veprat, Rom\u00eb 1992.)<\/em>Meritim t\u00eb madh komb\u00ebtar kishte nj\u00ebkohsh\u00ebm dhe Faik Konica me botimin e revist\u00ebs \u201cAlbania\u201d n\u00eb Bruksel p\u00ebr 13 vjet, nga viti 1896 &#8211; 1909, n\u00eb 121 numra konsideruar nga studiuesit si 121 libra m\u00eb vete. Nuk \u00ebsht\u00eb e rastit q\u00eb po kaq gjat\u00eb rroi dhe Shoq\u00ebria \u201cBashkimi\u201d, deri n\u00eb vigjilje t\u00eb shpalljes s\u00eb Pavar\u00ebsis\u00eb dhe krijimit t\u00eb shtetit shqiptar. Ishin si dy duar ku nj\u00ebra prekte faktorin shqiptar e tjetra at\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtar per\u00ebndimor, n\u00eb vazhd\u00ebn e nj\u00eb plejade shkrimtar\u00ebsh komb\u00ebtar\u00eb dhe shoq\u00ebrish atdhetare diturore n\u00eb diapor\u00eb, nga gjysma e dyt\u00eb e shekullit XIX, p\u00ebr t\u00eb cilat \u00ebsht\u00eb shkruar gjer\u00ebsisht n\u00eb historin\u00eb e let\u00ebrsis\u00eb shqiptare n\u00eb regjimin e kaluar.<\/p>\n<p><strong>Mirdita dhe Shkodra qendra t\u00eb ideimit dhe <\/strong><\/p>\n<p><strong>veprimit komb\u00ebtar t\u00eb Pavar\u00ebsis\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Mirdita dhe Shkodra kan\u00eb qen\u00eb gjithmon\u00eb n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen komb\u00ebtare. Shkodra ishte laboratori ku p\u00ebrpunoheshin idet\u00eb dhe nismat komb\u00ebtare, kurse Mirdita, Mal\u00ebsia e Madhe, Dukagjini etj. vatrat e flakta ku ato merrnin jet\u00eb. Emzot Do\u00e7i si diplomat p\u00ebrpiqej t\u00eb vendoste ekuilibrat e duhur n\u00eb rrjedh\u00ebn e ngjarjeve historike t\u00eb nd\u00ebrlikuara. N\u00eb programin e tij rilind\u00ebs zinte vend aspekti kishtar, kulturor, politik. K\u00ebto tri drejtime themelore kusht\u00ebzojn\u00eb kryek\u00ebput jet\u00ebn e tij deri n\u00eb fund aktive. Fal\u00eb karakterit t\u00eb rrall\u00eb energjik, ai asnj\u00ebher\u00eb nuk gjendet n\u00eb periferi t\u00eb ngjarjeve, por n\u00eb kulmet e tyre. Vet\u00ebflijohet p\u00ebr vepra t\u00eb guximshme atdhetare q\u00eb do t\u2019i kishte zili gjithkush. Ai donte t\u00eb ishte bari shpirtrash, por rrethanat historike e b\u00ebjn\u00eb t\u00eb vihet n\u00eb prije t\u00eb kryengritjes s\u00eb Mirdit\u00ebs t\u00eb viteve 1876 &#8211; 1877, \u00e7ka do t\u2019i kushtonte 11 vjet internim skaj m\u00eb skaj bot\u00ebs.Duke qen\u00eb se p\u00ebr motive politike nuk mund t\u00eb kthehej n\u00eb Shqip\u00ebri, Vatikani e d\u00ebrgon Do\u00e7in misionar n\u00eb Shtetet e Bashkuara, n\u00eb New Foundland, ku q\u00ebndroi mbi 6 vjet. (Nj\u00eb shekull pas tij, nj\u00eb tjet\u00ebr misionar i Abacis\u00eb s\u00eb Mirdit\u00ebs, Imzot Zef Oroshi, do t\u00eb themelonte me 1969 n\u00eb New York t\u00eb par\u00ebn kish\u00eb katolike n\u00eb komunitetin shqiptar t\u00eb SHBA-ve.) Pasi u kthye n\u00eb Rom\u00eb, Imzot Do\u00e7i u d\u00ebrgua me mision n\u00eb Indi, si sekretar i Delegatit Apostolik, Aligardit, q\u00eb m\u00eb pas u b\u00eb kardinal. (\u201cLEKA\u201d, 1938, f. 75.) Sa \u00e7\u2019politika ishte e huaj p\u00ebr \u00e7do misionar katolik, aq e domosdoshme u b\u00eb ajo p\u00ebr disa prelat\u00eb shqiptar\u00eb t\u00eb gjysm\u00ebs s\u00eb dyt\u00eb t\u00eb shekullit XIX dhe gjysm\u00ebs s\u00eb par\u00eb t\u00eb shekullit XX, por q\u00eb i paguan asaj nj\u00eb \u00e7mim t\u00eb lart\u00eb salvimi, si Ka\u00e7orri, Gje\u00e7ovi, Gazulli etj., q\u00eb bashk\u00ebpunuan ngusht\u00eb me krer\u00ebt e qendres\u00ebs popullore si Preng Marka Prenga i Oroshit, Gjin Pjetri i Kurbinit etj. Do\u00e7it i ishte ndaluar atdheu, por ai nuk rresht s\u00eb lumturuari p\u00ebr t\u00eb si nj\u00eb profet. Kishte hyr\u00eb n\u00eb qerthullin e trazuar t\u00eb politik\u00ebs p\u00ebr t\u00eb mos dal\u00eb m\u00eb prej saj. K\u00ebshtu, pas riatdhesimit, me gjith\u00eb pas fjal\u00ebn e dh\u00ebn\u00eb p\u00ebr t\u00eb mos u marr\u00eb me politik\u00eb, Abati i Mirdit\u00ebs, duke v\u00ebn\u00eb re zot\u00ebsin\u00eb dhe guximin e Dom Ndoc Nikajt, n\u00eb vitin 1892, nd\u00ebrsa ky gjendej famullitar n\u00eb Shkrel, vajti atje nga Oroshi bashk\u00eb me disa bashk\u00ebpun\u00ebror\u00eb t\u00eb tij dhe aty arrit\u00ebn n\u00eb p\u00ebrfundimin p\u00ebr t\u00eb krijuar nj\u00eb shoq\u00ebri, q\u00eb do t\u00eb kishte si program p\u00ebrhapjen e ides\u00eb komb\u00ebtare dhe t\u00eb ndizte shk\u00ebndin\u00eb e pavar\u00ebsis\u00eb shqiptare. Kjo shoq\u00ebri u quajt <em>Lidhja e Msheh\u00ebt<\/em>, jehona e s\u00eb cil\u00ebs u p\u00ebrhap menj\u00ebher\u00eb sidomos n\u00ebp\u00ebr veprimin e Dom Ndocit dhe m\u00eb von\u00eb dha frytet e veta n\u00eb rastin e kryengritjes kundra Turqis\u00eb. (Karl Gurakuqi, Shkrimtar\u00eb Shqiptar\u00eb, II, Tiran\u00eb 1941.) Jan\u00eb plot nj\u00ebzet vjet p\u00ebrpjekje t\u00eb klerik\u00ebve t\u00eb lart\u00eb katolik\u00eb p\u00ebr pavar\u00ebsimin e vendit, e natyrisht, dhe t\u00eb intelektual\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb shkodran\u00eb, q\u00eb nuk mund t\u00eb dilnin hapur prej persekutimit t\u00eb qeveris\u00eb turke, me ndonj\u00eb p\u00ebrjashtim si Luigj Gurakuqi. Duke b\u00ebr\u00eb fjal\u00eb p\u00ebr p\u00ebrkrahjen e Pavar\u00ebsis\u00eb, diplomati austriak n\u00eb Vlor\u00eb, n\u00eb raportin drejtuar shk\u00eblq\u00ebsis\u00eb s\u00eb tij, Lepold Berthold-it, me dat\u00eb 3 dhjetor 1912, mes t\u00eb tjerash shkruan: \u201c<em>Nga Mirdita dje arriti nj\u00eb let\u00ebr p\u00ebrsh\u00ebndet\u00ebse nga Abati Monsinjor Prend Do\u00e7i dhe Kapidani Marka Gjoni, ku ata shprehin p\u00eblqimin e tyre t\u00eb plot\u00eb p\u00ebr shpalljen e Pavar\u00ebsis\u00eb si dhe gatishm\u00ebrin\u00eb e tyre p\u00ebr t\u00eb ardhur n\u00eb Vlor\u00eb.\u201d<\/em> (Shih: Albert Ramaj &amp; Zef Ahmeti, \u201cGazeta Shqiptare\u201d 15 dhjetor 2013.) Ismail Qemali, sipas d\u0451shmis\u0451 s\u0451 Ali Asllanit, duke iu referuar figur\u0451s s\u0451 Abat Prend Do\u00e7it, pati th\u0451n\u0451:\u00a0\u201cNe e b\u0451m\u0451 si e b\u0451m\u0451 Shqip\u0451rin\u0451, por ai (Abat Do\u00e7i) do ta b\u0451nte pa ne e m\u0451 mir\u0451 se ne\u201d.\u00a0(A. A., kujtime gojore, Tiran\u0451 1959). Kjo th\u00ebnie kapitale p\u00ebr k\u00ebt\u00eb figur\u00eb \u00ebsht\u00eb publikuar p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb buz\u00eb viteve 90 nga poeti Agim Shehu.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Abati i marr\u00eb peng nga Turgut Pasha<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ka patur nj\u00eb histori t\u00eb r\u00ebnd\u00eb prelat\u00ebsh gjat\u00eb perandoris\u00eb otomane, ku mjaft t\u00eb kujtosh fatin tragjik t\u00eb Bogdanit. Do\u00e7i hoqi mbi kurriz internimin, ku ai dhe Princi i Mirdit\u00ebs, Preng Bib Doda (i internuar mbi nj\u00eb \u00e7erek shekulli) do t\u00eb ishin t\u00eb d\u00ebbuarit e m\u00ebdhenj t\u00eb fundshekullit XIX, e kjo p\u00ebr r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb kryengrit\u00ebse, shtetformuese q\u00eb kishte Mirdita. Prandaj Abati, nj\u00eb njeri i sprovuar qysh n\u00eb rini p\u00ebr qendres\u00eb dhe atdhetari t\u00eb flakt\u00eb, duke tejkaluar dhe petkun prift\u00ebror, nuk kishte si t\u00eb p\u00ebrkulej n\u00eb pragun e Pavar\u00ebsis\u00eb. \u00cbsht\u00eb fjala p\u00ebr nj\u00eb p\u00ebrfolje nga historiografia komuniste, sikur Do\u00e7i u vu n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb famkeqit Turgut Pasha gjat\u00eb nj\u00eb ekspedite nd\u00ebshkimore n\u00eb Mirdit\u00eb. Shkak u b\u00eb nj\u00eb fotografi ku shihen trupat turke n\u00eb marrshim drejt Mirdit\u00ebs, ku n\u00eb krye shihet Abati hipur mbi kal\u00eb t\u00eb bardh\u00eb dhe Turgut Pasha mbi kal\u00eb t\u00eb zi. Studiuesi i thelluar Klajd Kapinova e ka shtjelluar k\u00ebt\u00eb episod dramatik t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb Abatit me argumente bind\u00ebse, se n\u00eb at\u00eb rast ai ishte nj\u00eb peng i Turgut Pash\u00ebs. Prania e tij gjat\u00eb udh\u00ebtimit nga Shkodra n\u00eb Orosh, n\u00eb gusht t\u00eb vjetit 1910, \u201casht p\u00ebrshkrue n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00ebllimkeqe e pa t\u00eb drejt\u00eb nga mjeku i shtabit t\u00eb ushtris\u00eb s\u00eb Turgut Pash\u00ebs, E. Jack\u201d, ku nisur nga kjo \u201cpothuajse pjesa d\u00ebrmuese e autor\u00ebve t\u00eb mavonsh\u00ebm gjat\u00eb komenteve t\u00eb tyne, kan\u00eb marr\u00eb p\u00ebr baz\u00eb t\u00eb dhanat e parashtrueme nga ky autor, i cili nuk ishte as politikan e aq ma pak ushtarak.\u201d Kapinova, p\u00ebr t\u00eb kund\u00ebrshtuar p\u00ebrshkrimin e Jack i referohet \u201cnji studimi shum\u00eb t\u00eb kujdessh\u00ebm e serioz t\u00eb studiuesit G. Robel me titull \u201cNop\u00e7a dhe Shqip\u00ebria\u201d (Wiesbaden, 1966), n\u00eb t\u00eb cilin vihet n\u00eb dukje se: \u201cKa t\u00eb ngjar\u00eb q\u00eb Jack t\u00eb mos e ket\u00eb kuptue shahun dinak t\u00eb Do\u00e7it, por ka shkrue me hamendje\u201d. Po cili ishte ky \u201cshah dinak\u201d? Ajo q\u00eb thuhej nga mirditor\u00ebt e vjet\u00ebr, q\u00eb, dhe pse Turgut Pasha u nis ta p\u00ebrdorte figur\u00ebn e Abatit p\u00ebr ta n\u00ebnshtruar Mirdit\u00ebn m\u00eb leht\u00eb, si dhe p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb vet\u00eb i mbrojtuar n\u00ebn \u201chijen\u201d e tij, n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb Do\u00e7i e ka zbehur fushat\u00ebn mbi popullin mirditor, ku nuk u arrestua asnj\u00eb nga krer\u00ebt etj. Ai kishte nj\u00eb jet\u00eb me mirditasit dhe nuk ishte e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb kuptohej me ta dhe pa folur, pra, ata e dinin se ai ishte nj\u00eb peng dhe jo nj\u00eb bashk\u00ebprij\u00ebs i asaj ushtrie me gjeneralin e zi turk. Jo rast\u00ebsisht rreth k\u00ebsaj ngjarje nuk ka patur asnj\u00eb koment negativ n\u00eb shqiptar\u00ebt e asaj kohe brenda dhe jasht\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Do\u00e7i kishte provuar se mund t\u00eb ishte dhe nj\u00eb hero n\u00eb luft\u00eb p\u00ebr Pavar\u00ebsin\u00eb, por n\u00eb ato rrethana ishte me e nevojshme jeta se vdekja e tij. E ndoshta nj\u00eb dit\u00eb ai v\u00ebrtet\u00eb u b\u00eb hero, por nj\u00eb hero i heshtur, pasi mbetet enigmatike vdekja e tij e papritur n\u00eb shkurtin e 1917-s, n\u00eb rrethanat e pushtimit Austro-Hungarez t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore. Jeta e tij kishte nisur me luft\u00eb e po mbaronte me luft\u00eb e ai nuk mund t\u00eb ishte dakord me asnj\u00eb pushtues e pushtim, qoft\u00eb ky dhe i miqve t\u00eb vjet\u00ebr. Ndaj jo rast\u00ebsisht n\u00eb Ministrin\u00eb e Jashtme t\u00eb Austris\u00eb akush nuk e donte, sipas fjal\u00ebve t\u00eb nj\u00eb konsulli austriak, por t\u00eb gjith\u00eb e respektonin p\u00ebr cil\u00ebsit\u00eb e larta q\u00eb kishte.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Kujtesa dhe reliktet e p\u00ebrhumbura t\u00eb Abatit<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>P\u00ebr Do\u00e7in ende tregohet si t\u00eb ishte gjall\u00eb. Kjo se n\u00eb nj\u00eb vend si yni kulti i historis\u00eb \u00ebsht\u00eb i gjall\u00eb. Nuk jan\u00eb plakur kujtimet p\u00ebr Abatin. Jo vet\u00ebm n\u00eb Mirdit\u00eb, por dhe n\u00eb Shkod\u00ebr, Lezh\u00eb e m\u00eb gjer\u00eb. Fshati Bulg\u00ebr i Rubikut na thon\u00eb ka nj\u00ebqind vjet pa asnj\u00eb gjakmarrje. K\u00ebt\u00eb banor\u00ebt e lidhin me Abatin, i cili sa her\u00eb d\u00ebgjonte se kishte ndodhur nj\u00eb ngat\u00ebrres\u00eb n\u00eb vendlindjen e tij n\u00eb Bulg\u00ebr, u \u00e7onte fjal\u00eb dy-tre burrave m\u00eb n\u00eb z\u00eb t\u00eb zon\u00ebs q\u00eb \u201cta banin pleqni k\u00ebt\u00eb pun\u00eb dhe t\u00eb mos kishte ma ngat\u00ebrresa.\u201d Pra, nj\u00eb burr\u00eb q\u00eb dinte m\u00eb merrej dhe me urtimin e popullit t\u00eb vet dhe me elaborime nga kultura bot\u00ebrore. Historiani Liman Varoshi na b\u00ebn me dije nj\u00eb fakt interesant se Abat Do\u00e7i, n\u00eb mesin\u00a0\u00a0e shekullit t\u00eb 19-t\u00eb, kishte porositur p\u00ebrkthimin e nj\u00eb ungjilli dhe disa fragmente t\u00eb tij u botuan n\u00eb fr\u00ebngjisht nga v\u00ebllai i Bonapartit, Louis-Lucien Bonaparte.Figura t\u00eb tilla, sot n\u00eb prag t\u00eb vizit\u00ebs s\u00eb Pap\u00ebs n\u00eb Shqip\u00ebri, nuk i p\u00ebrmendim p\u00ebr krenari nacionale, por p\u00ebr t\u00eb th\u00ebn\u00eb se modelet nga historia i kemi, na duhet vet\u00ebm t\u2019i ndjekim. Teksa p\u00ebrplot\u00ebsojm\u00eb k\u00ebt\u00eb portret t\u00eb Abatit, ndalemi nj\u00eb \u00e7ast te sht\u00ebpia e tij e lindjes n\u00eb hyrje t\u00eb qytetit t\u00eb Rubikut, n\u00eb lagjen Paraspor, nj\u00eb kull\u00eb tipike p\u00ebr koh\u00ebn, por ende pa asgj\u00eb monumentale, ve\u00e7 stilit t\u00eb nd\u00ebrtimit, q\u00eb ka p\u00ebrball\u00eb manastirin e Sh\u00eblbuemit<em> Sancti Salvatori Arbanensis<\/em>, monument kishtar dhe kulture i shekullit t\u00eb par\u00eb t\u00eb mij\u00ebvje\u00e7arit t\u00eb dyt\u00eb. Kjo nd\u00ebrtes\u00eb, ku kemi qen\u00eb her\u00eb pas here me miq gazetar\u00eb, \u00ebsht\u00eb n\u00eb an\u00eb t\u00eb Rrug\u00ebs s\u00eb Kombit, th\u00ebn\u00eb ndryshe Autostrad\u00ebs Durr\u00ebs-Prishtin\u00eb, ve\u00e7se pa ndonj\u00eb shenj\u00eb t\u00eb Abatit, dhe pse ai shtroi aq mir\u00eb \u201cautostrad\u00ebn\u201d e dijes dhe t\u00eb paqes n\u00eb koh\u00ebn e vet. Ka mbetur porta e saj e gurt\u00eb me nj\u00eb hark t\u00eb gdhendur, nj\u00eb tradit\u00eb thuajse e bjerr\u00eb tashm\u00eb n\u00eb nd\u00ebrtimet e gurit. <em>Por, fatmir\u00ebsisht, koh\u00ebt e fundit, ka nj\u00eb nism\u00eb nga faktori kulturor e vendor mirditor, n\u00eb bashk\u00ebpunim me Ministrin\u00eb e Kultur\u00ebs dhe Dhom\u00ebn e Tregtis\u00eb e Industris\u00eb Tiran\u00eb p\u00ebr t\u00eb shkuar drejt nj\u00eb muzeu t\u00eb Imzot Do\u00e7it, me restaurimin e sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb tij, publikimin i relikteve q\u00eb kan\u00eb dhuruar t\u00eb af\u00ebrmit etj. Nga grupi organizues marrim vesh se me 19 shtator p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb do t\u00eb organizohet nj\u00eb tubim n\u00eb Rubik, vendlindjen e Abatit, ku do t\u00eb nisin t\u00eb vihen dhe \u201cshenjat\u201d e tij p\u00ebrkujtimore, p\u00ebr \u00e7ka kontribuesit e sip\u00ebrth\u00ebn\u00eb meritojn\u00eb p\u00ebrg\u00ebzim publik.<\/em><\/p>\n<p>Gjithsesi, Do\u00e7i, \u00ebsht\u00eb m\u00eb thell\u00eb n\u00eb kujtes\u00ebn e shekullit t\u00eb kaluar, n\u00eb arkiva t\u00eb vendit e t\u00eb huaj, n\u00eb dokumente, ku sidomos Shkodra ende ruan relikte interesante. N\u00eb Rr\u00ebshen gjendet tryeza e pun\u00ebs e Abatit e gdhendur, q\u00eb pas mbylljes s\u00eb kishave n\u00eb Orosh i ka shp\u00ebtuar zjarrit, por jo harres\u00ebs, duke sh\u00ebtitur thjesht\u00eb si nj\u00eb tavolin\u00eb zyre nga nj\u00ebra nd\u00ebrmarrje n\u00eb tjetr\u00ebn, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrfunduar n\u00eb nj\u00eb zyr\u00eb administrate t\u00eb Ish-Komitetit Ekzekutiv. Ajo sot \u00ebsht\u00eb n\u00eb muze, por e parestauruar, si bie fjala tavolina e Mjed\u00ebs n\u00eb Kuk\u00ebl. \u00cbsht\u00eb nd\u00ebr gjerat e rralla ku mund t\u00eb takohesh me Abatin, por n\u00eb gjendjen q\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb mir\u00eb t\u00eb mos e shoh\u00ebsh. Po ashtu n\u00eb Shkod\u00ebr kemi patur rastin t\u00eb shohim nj\u00eb pasqyr\u00eb e madhe (mobilje) e dhom\u00ebs s\u00eb Abatit dhe nj\u00eb pasqyr\u00eb e vog\u00ebl vezake rroje me nj\u00eb gdhendje t\u00eb stilizuar n\u00eb dru, me sigl\u00ebn <em>PD, <\/em>me nj\u00eb nd\u00ebrthurje t\u00eb dy germave n\u00eb nj\u00ebra-tjetr\u00ebn. Ato gjenden n\u00eb koleksionin e piktorit shkodran Franc Nikaj, n\u00eb lokalin e tij \u201cLegjenda\u201d, aq shum\u00eb t\u00eb vizituar nga turist\u00ebt, sidomos ata t\u00eb huaj. Franci e p\u00ebrcjell figur\u00ebn e madh\u00ebrishme t\u00eb Abatit, ashtu si ajo ka ardhur te ai, si nip i Dom Ndoc Nikaj, n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e t\u00eb cilit dhe ka q\u00ebndruar Do\u00e7i p\u00ebrkoh\u00ebsisht. Dhe ne po e k\u00ebpusim k\u00ebtu rr\u00ebfimin p\u00ebr Abatin, p\u00ebr ta vazhduar t\u00eb tjer\u00eb&#8230; me prurje d\u00ebshmish t\u00eb reja t\u00eb panjohura.<\/p>\n<p><em>P.S. Po pse e rishkruaj kumtes\u00ebn time p\u00ebr Imzot Do\u00e7in pas nj\u00ebzet vitesh? Kryesorja se Do\u00e7i ende nuk \u00ebsht\u00eb (<\/em><em>ri)dimensionuar si figur\u00eb komb\u00ebtare. Gjenia e tij ende nuk \u00ebsht\u00eb shpaluar. Ai, bashk\u00eb me Gje\u00e7ovin e Mjed\u00ebn, d\u00ebshmuan se \u00e7far\u00eb pesh\u00eb kulturologjike mund t\u00eb marr\u00eb nj\u00eb rrethin\u00eb si Oroshi, Gomsiqja e Kukli, kur aty ngulen p\u00ebr nj\u00ebzet-tridhjet\u00eb vite dijetar\u00eb e shkrimtar\u00eb t\u00eb kalibrit europian, vende q\u00eb m\u00eb pas do t\u00eb indentifikoheshin me emrat e misionar\u00ebve t\u00eb tyre. Pa shkuar me tej me simbioz\u00ebn e Puk\u00ebs dhe Migjenit, Pogradecit dhe Lasgushit etj.<\/em><\/p>\n<p><em>E rishkruaj k\u00ebt\u00eb portret dhe se, n\u00ebWikipedia, dy t\u00eb tretat e tekstit p\u00ebr k\u00ebt\u00eb figur\u00eb jan\u00eb marr\u00eb nga libri im \u201cToka e Katedraleve\u201d (Tiran\u00eb 1999), sakt\u00ebsisht nga kreu: \u201cPik\u00ebv\u00ebshtrim nga duhet par\u00eb vepra e \u201cmunguar\u201d e Imzot Do\u00e7it\u201d, por pa referimin p\u00ebrkat\u00ebs t\u00eb botimit dhe emrin e autorit (!?), ngaq\u00eb ky kre gabimisht k\u00ebshtu qe publikuar n\u00eb ndonj\u00eb forum online, e si rrjedhim \u201canonimati\u201d rreth nj\u00eb teksti autorial vet\u00ebm sa erdhi duke u shtuar. Nj\u00eb em\u00ebr harrohet, nj\u00eb tjet\u00ebr shtremb\u00ebrohet. Po n\u00eb Wikipedia emri i Abatit sh\u00ebnohet gabimisht Prenk dhe jo Prend si\u00e7 do t\u00eb duhej t\u00eb ishte, pa\u00e7ka se n\u00eb shkrime haset dhe trajta Preng.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>NDUE DEDAJ Misionar komb\u00ebtar i dijes e qytet\u00ebrimit Koh\u00eb m\u00eb par\u00eb Don Lush Gjergji ka botuar nj\u00eb lib\u00ebr mbi t\u00eb m\u00ebdhenjt\u00eb e p\u00ebrbotsh\u00ebm t\u00eb shekullit XX, ku p\u00ebrmblidhen shum\u00eb figura t\u00eb shndritshme shenjt\u00ebrish, prelat\u00ebsh, misionar\u00ebsh, prij\u00ebsish gandist\u00eb t\u00eb popujve, nd\u00ebr t\u00eb cil\u00ebt dhe N\u00ebn\u00eb Tereza, Kardinal Koliqi, Atenagora etj.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4681,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-4680","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-histori-gjeografi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4680","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4680"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4680\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4682,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4680\/revisions\/4682"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4681"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4680"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4680"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4680"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}