{"id":4284,"date":"2014-04-15T03:44:06","date_gmt":"2014-04-15T03:44:06","guid":{"rendered":"http:\/\/revistakuvendi.org\/?p=4284"},"modified":"2014-04-15T03:44:06","modified_gmt":"2014-04-15T03:44:06","slug":"shqiptaret-e-ukraines-kane-probleme-me-ruajtjen-e-identitetit-te-tyre","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/revistakuvendi.org\/?p=4284","title":{"rendered":"Shqiptar\u00ebt e Ukrain\u00ebs kan\u00eb probleme me ruajtjen e identitetit t\u00eb tyre"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/albanian-ukraine.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-4285\" title=\"albanian ukraine\" src=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/albanian-ukraine.jpg\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"428\" srcset=\"https:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/albanian-ukraine.jpg 640w, https:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/albanian-ukraine-300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000; font-size: small;\">Nga\u00a0\u00a0Valerie Hopkins \/ Ukrain\u00eb \/ Prill 14, 201416:14<\/span><\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a9<\/strong><strong>\u00a0T\u00eb drejtat autoriale<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Larg nga m\u00ebm\u00ebdheu i tyre shekullor, ky minoritet i vog\u00ebl p\u00ebrballet me numra t\u00eb paq\u00ebndruesh\u00ebm, asimilim dhe ndarje, sa i p\u00ebrket aleanc\u00ebs me Mosk\u00ebn apo Kievin.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>T\u00eb qen\u00ebt shqiptar n\u00eb Ukrain\u00eb \u00ebsht\u00eb gj\u00eb e nd\u00ebrlikuar. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb mund ta pyesni 19-vje\u00e7arin Sasha Popov.<\/p>\n<p>\u201cUn\u00eb e kuptoj gjuh\u00ebn shqipe dhe jam rritur duke e folur at\u00eb, duke qen\u00eb\u00a0<span style=\"text-decoration: underline;\">se<\/span>n\u00ebna ime \u00ebsht\u00eb shqiptare, nd\u00ebrsa babai \u00ebsht\u00eb bullgar\u201d, thot\u00eb ai.<!--more--><\/p>\n<p>\u201cPor un\u00eb kam filluar ta flas at\u00eb tek n\u00eb mosh\u00ebn adoleshente, kur fillova t\u00eb shoq\u00ebrohem me miqt\u00eb e mi shqiptar\u00eb. Preferoj q\u00eb me ta t\u00eb flas shqip\u201d, shtoi ai.<\/p>\n<p>Popovi vjen nga Zhovtneve, nj\u00eb qytez\u00eb e vog\u00ebl n\u00eb rajonin e Odesas n\u00eb Ukrain\u00eb, e cila ndodhet n\u00ebn Moldavi dhe pran\u00eb Rumanis\u00eb.<\/p>\n<p>Zhovtneve \u00ebsht\u00eb vend unik n\u00eb Ukrain\u00eb pasi q\u00eb 60 p\u00ebr qind t\u00eb banor\u00ebve t\u00eb tij jan\u00eb shqiptar\u00eb. Tjer\u00ebt jan\u00eb bullgar\u00eb dhe gagauz\u00eb, me etni turq, gj\u00eb q\u00eb d\u00ebshmon se p\u00ebr k\u00ebt\u00eb pjes\u00eb t\u00eb Detit t\u00eb Zi kan\u00eb pasur pretendime fuqi e komb\u00ebsi t\u00eb shumta.<\/p>\n<p>\u201cUn\u00eb identifikohem si shqiptar, edhe pse flas bullgarisht. Un\u00eb kurr\u00eb nuk kam ngurruar t\u00eb them se jam shqiptar\u201d, thot\u00eb Popovi, duke u krekosur dhe qeshur pak.<\/p>\n<p>Popovi studion teknologjin\u00eb\u00a0<span style=\"text-decoration: underline;\">informative<\/span>\u00a0n\u00eb qytetin m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb rajonit \u2013 Izmail, por fundjavat i kalon n\u00eb Zhovtneve, ku udh\u00ebton s\u00eb bashku me mikun e tij t\u00eb p\u00ebrkat\u00ebsis\u00eb etnike bullgare, Vlad Zhlyaskov, 18-vje\u00e7arin i cili n\u00eb Izmail studion n\u00eb akademin\u00eb detare.<\/p>\n<p>N\u00eb Zhovtneve, ata rrin\u00eb n\u00eb qendr\u00ebn e kultur\u00ebs, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn ndodhet nj\u00eb kafiteri e cila frekuentohet nga shqiptar\u00ebt e rinj t\u00eb cil\u00ebt kthehen n\u00ebp\u00ebr sht\u00ebpit\u00eb e tyre p\u00ebr fundjava.\u00a0<span style=\"text-decoration: underline;\">Ajo<\/span>\u00a0sh\u00ebrben edhe si pik\u00eb takimi n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn kultivohet trash\u00ebgimia e tyre e p\u00ebrbashk\u00ebt.<\/p>\n<p>N\u00eb kat gjendet nj\u00eb dhom\u00eb e shnd\u00ebrruar n\u00eb muze historik dhe qend\u00ebr kulturore shqiptare, me fotografi\u00a0<span style=\"text-decoration: underline;\">moderne<\/span>\u00a0dhe harta nga t\u00eb gjitha viset e Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>T\u00eb rinjt\u00eb jan\u00eb t\u00eb lidhur me nj\u00ebri-tjetrin, por jo edhe aq shum\u00eb n\u00eb baza komb\u00ebtare, pasi q\u00eb shpesh njohurit\u00eb e tyre p\u00ebr Ballkanin jan\u00eb minimale.<\/p>\n<p>Shumica prej tyre t\u00eb vetmen gj\u00eb q\u00eb mund ta thon\u00eb p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb \u00ebsht\u00eb ta p\u00ebrmendin vizit\u00ebn e ambasadorit shqiptar para disa vitesh.<\/p>\n<p>Nj\u00eb tjet\u00ebr mik shqiptar i Popovit, Afonya Gridur 19-vje\u00e7ar, thot\u00eb se ka qen\u00eb an\u00ebtar i grupit valltar \u201cRilindja\u201d q\u00eb performon n\u00eb qendr\u00ebn e kultur\u00ebs.<\/p>\n<p>Por, edhe ai ngurron q\u00eb t\u2019i tregoj\u00eb shkatht\u00ebsit\u00eb e tija prej valltari, duke preferuar q\u00eb t\u00eb ngreh\u00eb edhe nj\u00eb tym n\u00eb cigaren e tij.<\/p>\n<p>N\u00eb fund t\u00eb rrug\u00ebs ku ndodhet qendra e kultur\u00ebs, gjendet shkolla fillore e Zhovtneves, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn i zhvillojn\u00eb m\u00ebsimet nx\u00ebn\u00ebsit q\u00eb flasin pes\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb ndryshme. N\u00eb panon e vendosur me ngjyrat e flamurit t\u00eb Ukrain\u00ebs, kalt\u00ebr dhe verdh, shkruan \u201cmir\u00eb se vini\u201d n\u00eb gjuh\u00ebn gagauziane, e ngjashme me gjuh\u00ebn turke, n\u00eb bullgarisht, n\u00eb shqip (shkruar n\u00eb alfabet cirilik), rusisht dhe mbi t\u00eb gjitha me shkronja m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb gjuh\u00ebn ukrainase.<\/p>\n<p>N\u00eb shkoll\u00eb m\u00ebsimin e vijojn\u00eb nx\u00ebn\u00ebsit nga k\u00ebto pes\u00eb etni duke ndjekur ligj\u00ebrata n\u00eb rusisht, gjuh\u00ebn dhe let\u00ebrsin\u00eb ukrainase, nd\u00ebrsa disa prej tyre flasin n\u00eb gjuh\u00ebt e tyre amtare n\u00ebp\u00ebr korridore, edhe pse p\u00ebr shkak t\u00eb ndikimit t\u00eb televizionit dhe pop-kultur\u00ebs, shumica prej tyre e kan\u00eb m\u00eb leht\u00eb t\u00eb flasin n\u00eb gjuh\u00ebn q\u00eb e din\u00eb t\u00eb gjith\u00eb \u2013 rusisht.<\/p>\n<p>\u201c\u00c7do her\u00eb e m\u00eb pak t\u00eb rinjt\u00eb n\u00eb korridor i drejtohen nj\u00ebri-tjetrit n\u00eb gjuh\u00ebt e tyre amtare\u201d, thot\u00eb nj\u00eb nga m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebsit. Shum\u00eb prej tyre preferoj\u00eb t\u00eb flasin n\u00eb gjuh\u00ebn t\u00eb cil\u00ebn e njohin t\u00eb gjith\u00eb \u2013 n\u00eb rusisht.<\/p>\n<p>P\u00ebrball\u00eb shkoll\u00ebs, pran\u00eb nj\u00eb pemishteje q\u00ebndron i lidhur nj\u00eb gomar. Fshatar\u00ebt ndjekin pun\u00ebt e tyre, nd\u00ebrsa buz\u00eb rrug\u00ebs t\u00eb moshuarit q\u00ebndrojn\u00eb t\u00eb ulur n\u00eb bankat jasht\u00eb pronave t\u00eb tyre me gardhe dhe mure t\u00eb larta, p\u00ebrsh\u00ebndesin nj\u00ebri-tjetrin dhe diskutojn\u00eb mbi dhun\u00ebn e fundit dhe rr\u00ebmuj\u00ebn n\u00eb Kiev, Mosk\u00eb dhe vendeve mes tyre.<\/p>\n<p>Shqiptar\u00ebt kryesisht flasin n\u00eb dialektin tosk\u00eb t\u00eb shqipes, t\u00eb cilin e p\u00ebrziejn\u00eb me disa fjal\u00eb ruse. Por fjal\u00ebt si \u201cfaleminderit\u201d dhe \u201cnuk ka p\u00ebrse\u201d shum\u00eb m\u00eb shpesh p\u00ebrdoren n\u00eb versionet ruse sesa shqipe.<\/p>\n<p>N\u00eb vend t\u00eb \u201cg\u00ebzuar\u201d, e cila p\u00ebrdoret n\u00eb shqipen moderne, ata p\u00ebrdorin \u201cshindet\u201d dhe \u201cberiket\u201d, nj\u00eb fraz\u00eb m\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr e cila ende p\u00ebrdoret nga shqipfol\u00ebsit n\u00eb Ballkan, t\u00eb cil\u00ebt i d\u00ebshirojn\u00eb dikujt sh\u00ebndet t\u00eb mir\u00eb.<\/p>\n<p>Pas shkoll\u00ebs, 15-vje\u00e7ari Oleh luan jasht\u00eb me Islamin, i cili me p\u00ebrkat\u00ebsi etnike \u00ebsht\u00eb bullgar, teksa presin q\u00eb bariu t\u2019ua kthej\u00eb delet nga kullosat.<\/p>\n<p>\u201cKur luaj me v\u00ebllan\u00eb tim, luajm\u00eb n\u00eb shqip\u201d, thot\u00eb ai. \u201cPor kur jemi t\u00eb gjith\u00eb bashk\u00eb, at\u00ebher\u00eb luajm\u00eb n\u00eb rusisht\u201d. Kur i k\u00ebrkuam q\u00eb ta prezantoj\u00eb veten n\u00eb shqip, ai pati v\u00ebshtir\u00ebsi derisa nuk u ndihmua nga nj\u00eb grup grash m\u00eb t\u00eb vjetra.\u201d<\/p>\n<p>Nj\u00eb e till\u00eb e p\u00ebrkrah dhe inkurajon Olehin, nd\u00ebrsa ky i fundit i p\u00ebrs\u00ebrit fjal\u00ebt pas saj. Pa kurse, libra, ose TV, Oleh m\u00ebson gjuh\u00ebn e t\u00eb par\u00ebve t\u00eb tij vet\u00ebm nga prind\u00ebrit dhe t\u00eb vjetrit e komunitetit t\u00eb tij.<\/p>\n<p>N\u00eb Zhovtneve, ku toleranca dhe martesat e p\u00ebrziera kan\u00eb mbijetuar t\u00eb gjitha luft\u00ebrat, okupimet dhe kolektivizimin bujq\u00ebsor, shqiptar\u00ebt jan\u00eb duke u munduar q\u00eb ta ruajn\u00eb identitetin e vet pa u lidhur shum\u00eb me ndonj\u00eb vend tjet\u00ebr p\u00ebrve\u00e7 Ukrain\u00ebs, ose me nj\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb cil\u00ebn nuk din\u00eb se si ta shkruajn\u00eb.<\/p>\n<p>Sasha Popov ka disa libra t\u00eb thjesht\u00eb n\u00eb shqip, por ai nuk mund t\u00eb shkruaj\u00eb ose ta avancoj\u00eb njohurin\u00eb e vet t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe m\u00eb tej, pa u ndihmuar nga dikush. \u201cUn\u00eb i kam n\u00eb sht\u00ebpi ca libra n\u00eb shqip, ca libra shkollor\u00eb, por jo m\u00eb shum\u00eb se kaq\u201d, thot\u00eb ai.<\/p>\n<p>Fqinji i Olehit, Pyotr Kirpik, thot\u00eb se ai \u00ebsht\u00eb p\u00ebrpjekur q\u00eb t\u00eb shikoj\u00eb televizione shqiptare, por nuk mund t\u2019i p\u00ebrcillte ato. \u201cNe mund t\u00eb komunikojm\u00eb me shqiptar\u00ebt (nga Shqip\u00ebria ose Kosova) vet\u00ebm personalisht, sepse ne disi kuptojm\u00eb nj\u00ebri-tjetrin n\u00ebse flasim ngadal\u00eb dhe gjestikojm\u00eb\u201d, thot\u00eb ai.<\/p>\n<p>\u201cNe kemi shikuar televizione satelitore shqiptare, por nuk mund t\u2019i kuptonim ato, sepse njer\u00ebzit n\u00eb to flasin shum\u00eb shpejt dhe gjuha e tyre ka evoluar n\u00eb k\u00ebto 200 vjet\u00ebt e fundit\u201d, shton Kirpik.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/albanian-ukrain-larg-nga....jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-4286\" title=\"albanian ukrain (larg nga...)\" src=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/albanian-ukrain-larg-nga....jpg\" alt=\"\" width=\"448\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/albanian-ukrain-larg-nga....jpg 448w, https:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/albanian-ukrain-larg-nga...-300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 448px) 100vw, 448px\" \/><\/a><\/p>\n<p><strong>Larg nga vatra e vjet\u00ebr<\/strong><\/p>\n<p>Komuniteti bullgar i Ukrain\u00ebs, i cili num\u00ebron rreth 140,000 qytetar\u00eb dhe \u00ebsht\u00eb i p\u00ebrqendruar n\u00eb rajonin e Odesas, ka lidhje t\u00eb ngushta me Bullgarin\u00eb. Ai merr ndihma nga organizata t\u00eb cilat p\u00ebrkrahin kultur\u00ebn bullgare, gjuh\u00ebn dhe shkollimin n\u00eb t\u00eb gjitha nivelet, nd\u00ebrsa q\u00eb n\u00eb t\u00ebr\u00eb Ukrain\u00ebn ka qendra t\u00eb shumta kulturore bullgare.<\/p>\n<p>Shumica e gagauzian\u00ebve, me etni turke dhe me fe ortodokse, jetojn\u00eb n\u00eb af\u00ebrsi t\u00eb Gagauzis\u00eb, pjes\u00ebn e cila m\u00ebton t\u00eb shk\u00ebputet nga Moldavia dhe ndodhet n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb kufirit, ku mund t\u00eb udh\u00ebtojn\u00eb me leht\u00ebsi. Por, disa mij\u00ebra shqiptar\u00eb t\u00eb Ukrain\u00ebs kan\u00eb qen\u00eb larg vatr\u00ebs s\u00eb tyre p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se 200 vjet, t\u00eb shk\u00ebputur nga shqiptar\u00ebt e Ballkanit.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, ata tani nuk jan\u00eb m\u00eb t\u00eb grumbulluar vet\u00ebm n\u00eb lagjen shqiptare t\u00eb Zhovtneves (Albanskaya Mahala).<\/p>\n<p>Ky komunitet ka shfryt\u00ebzuar internetin p\u00ebr t\u2019u lidhur me komunitet tjera t\u00eb shqiptar\u00ebve n\u00eb Ukrain\u00eb, si dhe me Kosov\u00ebn dhe Shqip\u00ebrin\u00eb, duke u p\u00ebrpjekur k\u00ebsisoj q\u00eb t\u00eb edukoj\u00eb gjenerat\u00ebn e re t\u00eb shqiptar\u00ebve n\u00eb vend lidhur me kultur\u00ebn dhe gjuh\u00ebn e vet.<\/p>\n<p>Shqiptar\u00ebt t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb mbetur n\u00eb Ukrain\u00eb ishin t\u00eb krishter\u00eb ortodoks\u00eb t\u00eb cil\u00ebt iu bashkuan forcave t\u00eb Rusis\u00eb Cariste p\u00ebr t\u00eb luftuar kund\u00ebr Perandoris\u00eb Osmane. N\u00eb shekullin XVIII, nj\u00eb grup shqiptar\u00ebsh u larguan nga qyteti jugor i Shqip\u00ebris\u00eb \u2013 Kor\u00e7a, kujton Sasha Dementli, nj\u00eb shqiptar nga Zhovtneve, i cili rishtas ka publikuar nj\u00eb lib\u00ebr mbi shqiptar\u00ebt n\u00eb Ukrain\u00eb.<\/p>\n<p>Pas formimit t\u00eb regjimentit n\u00eb ushtrin\u00eb perandorake ruse, ata u shpaguan p\u00ebr sh\u00ebrbimin e tyre me ngastra n\u00eb Besarabin\u00eb Jugore, ku ndodhet Zhotvneve, si dhe n\u00eb verilindje t\u00eb k\u00ebtij rajoni n\u00eb Krime.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1811 ata themeluan Karakurtin, q\u00eb n\u00eb turqisht do t\u00eb thot\u00eb \u201ckrimbi i zi\u201d, p\u00ebr shkak t\u00eb merimangave \u2018t\u00eb veja t\u00eb zeza\u2019 t\u00eb cilat gjendeshin n\u00eb numra t\u00eb m\u00ebdhenj n\u00eb k\u00ebt\u00eb rajon.<\/p>\n<p>Ky territor nd\u00ebrroi zot\u00ebruesit disa her\u00eb gjat\u00eb shekullit XIX, duke kaluar nga otoman\u00ebt tek rus\u00ebt e m\u00eb pas tek rumun\u00ebt, nd\u00ebrsa pas fundit t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore u b\u00eb pjes\u00eb e Ukrain\u00ebs sovjetike.<\/p>\n<p>Para k\u00ebsaj lufte, autoritet rumune kishin hapur shkoll\u00ebn e par\u00eb t\u00eb fshatit, e cila ndodhej n\u00eb nj\u00eb godin\u00eb q\u00eb tani po shembet prapa kish\u00ebs ortodokse t\u00eb rind\u00ebrtuar. Shumica e t\u00eb moshuarve e kuptojn\u00eb rumanishten, edhe pse epok\u00ebn e pushtetit rumun e konsiderojn\u00eb periudh\u00eb okupimi.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/albanina-ne-ukrain-traditat-e-lenduara.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-4287\" title=\"albanina ne ukrain ( traditat e lenduara)\" src=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/albanina-ne-ukrain-traditat-e-lenduara.jpg\" alt=\"\" width=\"448\" height=\"299\" srcset=\"https:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/albanina-ne-ukrain-traditat-e-lenduara.jpg 448w, https:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/albanina-ne-ukrain-traditat-e-lenduara-300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 448px) 100vw, 448px\" \/><\/a><\/p>\n<p><strong>Traditat e l\u00ebkundura\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Shqiptar\u00ebt lokal\u00eb kan\u00eb ruajtur gjuh\u00ebn e tyre, disa ushqime dhe disa tradita. M\u00eb \u00e7do 6 maj ata festojn\u00eb \u201cKurbanin\u201d duke i dh\u00ebn\u00eb em\u00ebrtim mysliman fest\u00ebs ortodokse t\u00eb Sh\u00ebngjergjit.<\/p>\n<p>\u201cT\u00eb par\u00ebt tan\u00eb i kan\u00eb ruajtur k\u00ebto tradita dhe un\u00eb u jam mir\u00ebnjoh\u00ebs p\u00ebr k\u00ebt\u00eb\u201d, thot\u00eb Dementli. Kira Syupyur, shqiptar nga Zhovtneve q\u00eb tani jeton n\u00eb Izmail, p\u00ebrmend edhe kuzhin\u00ebn tradicionale dhe ushqimet si \u201cmamaliku\u201d, nj\u00eb pjat\u00eb q\u00eb i ngjan ka\u00e7amakut, nj\u00eb tave bullgare t\u00eb quajtur \u201ckavarma\u201d dhe sarmat, nj\u00eb variacion t\u00eb versionit t\u00eb p\u00ebrhapur n\u00eb Ballkan dhe Evrop\u00eb Lindore ku flet\u00ebt e lakr\u00ebs turshi mbushen me mish dhe oriz.<\/p>\n<p>Por, shum\u00eb nga traditat kan\u00eb humbur me transferimin e territorit nga nj\u00eb shtet tek shteti tjet\u00ebr q\u00eb nga fillimi i shekullit XIX.<\/p>\n<p>Revolucioni rus i vitit 1917 solli sfida t\u00eb reja. Bashk\u00ebshorti i Kiras, Misha, flet p\u00ebr gjyshin q\u00eb nuk e ka takuar kurr\u00eb. Ai ishte kulak, apo bujk-pronar i tokave, i cili posedonte toka dhe kafsh\u00eb private dhe i cili p\u00ebr shkak t\u00eb k\u00ebsaj, u d\u00ebrgua n\u00eb kampet e pun\u00ebs n\u00eb Siberi dhe nga atje nuk u kthye kurr\u00eb.<\/p>\n<p>Si aleate e Gjermanis\u00eb Naziste, Rumania mori prap\u00eb territorin gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, pasi q\u00eb ajo ishte b\u00ebr\u00eb pjes\u00eb e Ukrain\u00ebs. N\u00eb vitin 1947, sovjet\u00ebt ia nd\u00ebrruan emrin nga Karakurt n\u00eb Zhovtneve, q\u00eb n\u00eb gjuh\u00ebn ukrainase do t\u00eb thot\u00eb tetor, si homazh p\u00ebr revolucionin e tetorit t\u00eb vitit 1917.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb periudh\u00ebs sovjetike shum\u00eb fshatrave iu nd\u00ebrruan emrat. P\u00ebr shembull, nj\u00eb fshat tjet\u00ebr n\u00eb af\u00ebrsi quhet Chernoarmenskaya, apo \u201cArmata e \u00a0Kuqe.\u201d<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, banor\u00ebt e Zhovtneves po p\u00ebrpiqen q\u00eb ta kthejn\u00eb emrin e vjet\u00ebr. Ka grupe \u00a0n\u00eb Facebook dhe rrjete sociale tjera t\u00eb cilat e quajn\u00eb Karakurt, nd\u00ebrsa edhe n\u00eb festimin e dyqindvjetorit t\u00eb k\u00ebtij fshati n\u00eb vitin 2011, atij iu referuan me emrin e vjet\u00ebr.<\/p>\n<p>Zhovtneve ishte nj\u00eb fshat i vog\u00ebl, por gjat\u00eb periudh\u00ebs n\u00ebn Bashkimin Sovjetik, jeta n\u00eb t\u00eb ndryshoi n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb dramatike.<\/p>\n<p>Shumica e banor\u00ebve u detyruan t\u00eb punojn\u00eb n\u00eb Kholkhoz, apo n\u00eb ferm\u00ebn kolektive. Kira Sypyur kujton se at\u00ebbot\u00eb f\u00ebmij\u00ebt e mosh\u00ebs mes 10 dhe 12 vje\u00e7 liroheshin nga m\u00ebsimi n\u00eb shkoll\u00eb p\u00ebr t\u00eb grumbulluar rrush n\u00eb vreshta.<\/p>\n<p>Por n\u00eb pamjen e fshatit nuk ndryshoi shum\u00eb\u00e7ka. \u201cJan\u00eb pes\u00eb rrug\u00eb\u201d, thot\u00eb Misha Syupyur. \u201cNj\u00eb njihet si \u201cZarechnaya\u201d, apo \u201ctej lumit\u201d, ku jetojn\u00eb gagauz\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebt njihen edhe si qitapi. N\u00eb nj\u00ebr\u00ebn an\u00eb t\u00eb rrug\u00ebs jan\u00eb bullgar\u00ebt, nd\u00ebrsa n\u00eb tjetr\u00ebn shqiptar\u00ebt\u201d, shton ai.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb, shqiptar\u00ebt n\u00eb Ukrain\u00eb kan\u00eb l\u00ebvizur dhe jan\u00eb martuar me persona t\u00eb p\u00ebrkat\u00ebsive tjera, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb se numri i personave q\u00eb deklarohen si shqiptar\u00eb \u00ebsht\u00eb zvog\u00ebluar.<\/p>\n<p>N\u00eb Bashkimin Sovjetik n\u00eb vitin 1958 letonin 5,258 shqiptar\u00eb, t\u00eb p\u00ebrqendruar n\u00eb Ukrain\u00eb. N\u00eb vitin 1970, ky num\u00ebr kishte r\u00ebn\u00eb n\u00eb 4,402, nd\u00ebrsa n\u00eb vitin 1989 kishin mbetur vet\u00ebm 4,085, duke mbetur nj\u00eb nga pakicat m\u00eb t\u00eb vogla t\u00eb njohura.<\/p>\n<p>T\u00eb dh\u00ebnat e fundit nga regjistrimi i popullsis\u00eb n\u00eb Ukrain\u00eb i vitit 2001 num\u00ebrojn\u00eb 3,308 shqiptar\u00eb, 1,740 nga t\u00eb cil\u00ebt flasin gjuh\u00ebn shqipe si gjuh\u00eb t\u00eb par\u00eb.<\/p>\n<p>Historiani Dementli ka kaluar disa vite duke kryer hulumtime p\u00ebr librin e tij p\u00ebr shqiptar\u00ebt n\u00eb Ukrain\u00eb dhe m\u00ebton t\u00eb promovoj\u00eb kultur\u00ebn dhe gjuh\u00ebn shqipe.<\/p>\n<p>Por, autoritetet aktuale nuk brengosen shum\u00eb p\u00ebr pakicat e vogla komb\u00ebtare, thot\u00eb ai. Ai shpreson se qeverit\u00eb e Kosov\u00ebs dhe Shqip\u00ebris\u00eb do t\u00eb ofrojn\u00eb ndihm\u00eb dhe sponsorime p\u00ebr shqiptar\u00ebt e atjesh\u00ebm.<\/p>\n<p>\u201cP\u00ebr fat t\u00eb keq, askush nuk d\u00ebshiron q\u00eb t\u00eb merret me k\u00ebt\u00eb pun\u00eb, apo ta financoj\u00eb at\u00eb\u201d, thot\u00eb ai. \u201cNe kishim nj\u00eb qend\u00ebr kulturore n\u00eb Odes\u00eb, por ajo u mbyll.<\/p>\n<p>Ekzistonte nj\u00eb qend\u00ebr n\u00eb fshat, por edhe ajo u mbyll. Me entuziazmin q\u00eb mbret\u00ebron tani, nuk mund t\u00eb pritet rihapja e tyre\u201d, qahet ai. \u201cNevojiten para dhe energji q\u00eb te t\u00eb rinjt\u00eb t\u00eb ngrejn\u00eb interesin p\u00ebr t\u00eb kaluar\u00ebn e tyre\u201d, shton ai.<\/p>\n<p>\u201cF\u00ebmij\u00ebt dhe nip\u00ebrit e mbesat tona duhet t\u00eb din\u00eb se nga kemi ardhur. Ata nuk din\u00eb t\u00eb shkruajn\u00eb n\u00eb shqip, por do t\u00eb ishte e mrekullueshme q\u00eb t\u00eb ken\u00eb mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb t\u00eb udh\u00ebtojn\u00eb n\u00eb trevat shqiptare dhe t\u00eb m\u00ebsojn\u00eb ta shkruajn\u00eb gjuh\u00ebn e tyre.\u201d<\/p>\n<p>Muzeu kulturor nj\u00ebdhom\u00ebsh i Zhovtneves p\u00ebrb\u00ebhet nga disa gjergjef\u00eb, tepih\u00eb, mobilie, veshmbathje dhe pajisje sht\u00ebpiake. Aty jan\u00eb t\u00eb ekspozuara edhe nj\u00eb pal\u00eb k\u00ebpuc\u00eb tradicionale, apo opinga.<\/p>\n<p>Edhe pse shumica e k\u00ebng\u00ebve, valleve, ose poemave shqipe jan\u00eb humbur, Yuliya Karanyeva \u00ebsht\u00eb duke b\u00ebr\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr ta ringjallur trash\u00ebgimin\u00eb shqiptare te t\u00eb rinjt\u00eb, p\u00ebrmes nj\u00eb trupe valltar\u00ebsh t\u00eb quajtur \u201cRilindja\u201d.<\/p>\n<p>\u201cNe tani mund t\u00eb m\u00ebsojm\u00eb k\u00ebng\u00eb dhe valle t\u00eb reja p\u00ebrmes internetit dhe televizionit\u201d, thot\u00eb ajo, teksa i pastron kostumet tradicionale q\u00eb mbahen nga trupa e valltar\u00ebve t\u00eb saj.<\/p>\n<p>\u201cRilindja\u201d shfaqi valle dhe k\u00ebng\u00eb tradicionale shqipe t\u00eb m\u00ebsuara k\u00ebsisoj edhe n\u00eb qendr\u00ebn kulturore me rastin e dyqindvjetorit t\u00eb fshatit. Vall\u00ebzimi paraqet nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr banor\u00ebt p\u00ebr t\u00eb rikthyer trash\u00ebgimin\u00eb dhe historin\u00eb e tyre, thot\u00eb ajo. Nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb tjet\u00ebr \u00ebsht\u00eb p\u00ebrpjekja p\u00ebr ta rikthyer emrin e vjet\u00ebr t\u00eb fshatit.<\/p>\n<p>\u201cT\u00eb gjith\u00eb ne tani themi se jemi nga Karakurti dhe jo Zhovtneve\u201d, shton Karanyeva.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/albanian-ne-ukraine-lojaliteti-i-ndare-.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-4288\" title=\"albanian ne ukraine ( lojaliteti i ndare )\" src=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/albanian-ne-ukraine-lojaliteti-i-ndare-.jpg\" alt=\"\" width=\"448\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/albanian-ne-ukraine-lojaliteti-i-ndare-.jpg 448w, https:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/albanian-ne-ukraine-lojaliteti-i-ndare--300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 448px) 100vw, 448px\" \/><\/a><\/p>\n<p><strong>Lojaliteti i ndar\u00eb\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Ndarjet aktuale politike n\u00eb Ukrain\u00eb kan\u00eb shkaktuar konfuzion t\u00eb m\u00ebtejm\u00eb te personat me identitet shqiptar n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend.<\/p>\n<p>N\u00eb Zhovtneve, brenda kopshtit t\u00eb nj\u00ebr\u00ebs nga sht\u00ebpit\u00eb me gardh me mure t\u00eb larta, Pyotr Kirpik dhe bashk\u00ebshortja e tij Lena punojn\u00eb n\u00eb kopsht, kujdesen p\u00ebr blet\u00ebt, ushqejn\u00eb pulat dhe mbjellin farat. Udh\u00ebzimet Sofis\u00eb, e cila \u00ebsht\u00eb nj\u00eb grua e vjet\u00ebr shqiptare q\u00eb u ndihmon atyre me pun\u00eb n\u00eb vreshta, ai ia jep n\u00eb shqip.<\/p>\n<p>\u201cKjo pjes\u00eb e bot\u00ebs gjithmon\u00eb ka qen\u00eb vat\u00ebr e dallimeve, ne flasim gjuh\u00eb t\u00eb ndryshme, por gjithmon\u00eb kemi folur mes vete n\u00eb rusisht, e k\u00ebshtu duam t\u00eb b\u00ebjm\u00eb edhe m\u00eb tej\u201d, thot\u00eb ai teksa shikon nj\u00eb seri ruse, me titra n\u00eb gjuh\u00ebn ukrainase, ngjarja e s\u00eb cil\u00ebs \u00ebsht\u00eb e vendosur n\u00eb periudh\u00ebn e Rusis\u00eb cariste.<\/p>\n<p>An\u00ebtar\u00ebt e komunitetit t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb miq prej vitesh kan\u00eb mendime t\u00eb ndryshme lidhur me at\u00eb se n\u00eb cilin vend do d\u00ebshironin t\u00eb jetonin. Lena do q\u00eb t\u00eb ket\u00eb lidhje m\u00eb t\u00eb ngushta me Rusin\u00eb, p\u00ebr shkak t\u00eb siguris\u00eb q\u00eb kishin gjat\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb Bashkimit Sovjetik.<\/p>\n<p>\u201cNe jemi shum\u00eb, shum\u00eb larg nga Kievi\u201d, thot\u00eb ajo, derisa mbjell lakrat. \u201cKjo q\u00eb po ndodh \u00ebsht\u00eb e tmerrshme. Vajza jon\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb Rusi, ne kemi kush\u00ebrinj atje dhe t\u00ebr\u00eb jet\u00ebn kemi qen\u00eb me Rusin\u00eb, ashtu si\u00e7 jemi edhe tani,\u201d shton ajo.<\/p>\n<p>\u201cUn\u00eb nuk dua t\u00eb d\u00ebgjoj m\u00eb se si po ndahemi nga Rusia\u201d. Bashk\u00ebshorti i saj do t\u00eb ishte i lumtur n\u00ebse Rusia do ta aneksonte territorin e tyre, duke e p\u00ebrfshir\u00eb at\u00eb n\u00eb nj\u00eb korridor territori q\u00eb p\u00ebrb\u00ebhet nga Ukraina Jugore n\u00eb bregun e Detit t\u00eb Zi, nga Krimea deri n\u00eb Izmail dhe rajonet moldave t\u00eb Transnistris\u00eb dhe Gagauzis\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cUn\u00eb dua t\u00eb jem pjes\u00eb e Rusis\u00eb\u201d, thot\u00eb ai. \u201cUkraina Per\u00ebndimore dhe Ukraina Lindore jan\u00eb dy kombe t\u00eb ndryshme \u2013 dy kultura t\u00eb ndryshme\u201d.<\/p>\n<p>S\u00eb paku, shton Kirpik, Ukraina duhet t\u00eb shnd\u00ebrrohet n\u00eb nj\u00eb federat\u00eb liberale, ashtu si\u00e7 ka k\u00ebrkuar qeveria ruse.<\/p>\n<p>Ai kujton me \u00ebndje koh\u00ebn e Bashkimit Sovjetik dhe m\u00ebnyr\u00ebn se si ai ndjente se t\u00eb gjitha komb\u00ebsit\u00eb pranoheshin pa p\u00ebrjashtim, gj\u00eb q\u00eb nuk p\u00ebrkon me ndjenjat nacionaliste t\u00eb cilat po rriten n\u00eb kryeqytetin e Ukrain\u00ebs \u2013 n\u00eb Kiev.<\/p>\n<p>\u201cAt\u00ebbot\u00eb, t\u00eb gjith\u00eb rrinin bashk\u00eb&#8230; t\u00eb gjith\u00eb u ndihmonin t\u00eb gjith\u00ebve&#8230; nuk kishte r\u00ebnd\u00ebsi n\u00ebse ishe shqiptar, bullgar, gagauz, rus, ukrainas, hebre\u201d, thot\u00eb Kirpik.<\/p>\n<p>\u201cSi mund t\u00eb b\u00ebhem ukrainas n\u00ebse t\u00ebr\u00eb jet\u00ebn time kam qen\u00eb shqiptar?\u201d pyet ai. Por, nuk mendojn\u00eb t\u00eb gjith\u00eb shqiptar\u00ebt lokal\u00eb si ai. Kirpik ka qen\u00eb nun i Misha dhe Kira Syupyur.<\/p>\n<p>Ata shikojn\u00eb televizionin n\u00eb gjuh\u00eb ukrainase dhe mbajn\u00eb nj\u00eb fotografi t\u00eb vog\u00ebl t\u00eb ish-kryeministres s\u00eb Ukrain\u00ebs, Yuliya Tymoshenko, n\u00eb dhom\u00ebn e tyre t\u00eb ngr\u00ebnies.<\/p>\n<p>\u201cUn\u00eb nuk dua t\u00eb jem me Rusin\u00eb, dua t\u00eb jem me Evrop\u00ebn\u201d, thot\u00eb Kira Syupyur. \u201cNjer\u00ebzit duhet t\u00eb ndryshojn\u00eb, t\u00eb p\u00ebrparojn\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Zhlyaskov ruan fjal\u00ebt lidhur me at\u00eb q\u00eb i d\u00ebshiron vendit t\u00eb tij n\u00eb t\u00eb ardhmen, duke shprehur vet\u00ebm breng\u00ebn e tij p\u00ebr faktin se koleg\u00ebt e tij n\u00eb akademin\u00eb e detaris\u00eb do t\u00eb mund t\u00eb mobilizoheshin n\u00eb rast t\u00eb p\u00ebrshkall\u00ebzimit t\u00eb konfliktit mes Rusis\u00eb dhe Ukrain\u00ebs.<\/p>\n<p>P\u00ebr sa i p\u00ebrket Popovit 19-vje\u00e7ar, kur e pyet\u00ebm se \u00e7far\u00eb t\u00eb ardhme d\u00ebshiron t\u00eb ket\u00eb, ai u p\u00ebrgjigj me buz\u00ebqeshje: \u201cNdoshta do t\u00eb shkoj n\u00eb Shqip\u00ebri.\u201d<\/p>\n<p>\u201cF\u00ebmij\u00ebt dhe nip\u00ebrit e mbesat tona duhet ta din\u00eb se nga kemi ardhur. Ata nuk din\u00eb t\u00eb shkruajn\u00eb n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe. Do t\u00eb ishte mrekulli n\u00ebse udh\u00ebtojn\u00eb atje dhe flasin me njer\u00ebz n\u00eb shqip, e k\u00ebsisoj edhe m\u00ebsohen t\u00eb shkruajn\u00eb shqip\u201d, thot\u00eb historiani Sasha Dementli.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; Nga\u00a0\u00a0Valerie Hopkins \/ Ukrain\u00eb \/ Prill 14, 201416:14 \u00a9\u00a0T\u00eb drejtat autoriale Larg nga m\u00ebm\u00ebdheu i tyre shekullor, ky minoritet i vog\u00ebl p\u00ebrballet me numra t\u00eb paq\u00ebndruesh\u00ebm, asimilim dhe ndarje, sa i p\u00ebrket aleanc\u00ebs me Mosk\u00ebn apo Kievin. T\u00eb qen\u00ebt shqiptar n\u00eb Ukrain\u00eb \u00ebsht\u00eb gj\u00eb e nd\u00ebrlikuar. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb mund ta pyesni 19-vje\u00e7arin Sasha Popov.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-4284","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-histori-gjeografi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4284","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4284"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4284\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4289,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4284\/revisions\/4289"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4284"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4284"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4284"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}