{"id":3984,"date":"2014-01-30T02:38:16","date_gmt":"2014-01-30T02:38:16","guid":{"rendered":"http:\/\/revistakuvendi.org\/?p=3984"},"modified":"2014-01-30T02:38:16","modified_gmt":"2014-01-30T02:38:16","slug":"izraeli-dhe-hebrenjte-pertej-dites-se-kujteses","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/revistakuvendi.org\/?p=3984","title":{"rendered":"Izraeli dhe hebrenjt\u00eb p\u00ebrtej Dit\u00ebs s\u00eb Kujtes\u00ebs"},"content":{"rendered":"<p><strong><a href=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/gjurajT.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-3985\" title=\"gjurajT\" src=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/gjurajT.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"199\" \/><\/a>Tonin Gjuraj*<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7do 27 janar Shqip\u00ebria p\u00ebrkujton Dit\u00ebn Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Kujtimit t\u00eb Holocaust-it. Kuvendi i Republik\u00ebs s\u00eb\u00a0Shqip\u00ebris\u00eb caktoi vite m\u00eb par\u00eb k\u00ebt\u00eb dat\u00eb si \u201cDita e Kujtes\u00ebs\u201d, n\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb vendimit t\u00eb OKB-s\u00eb, q\u00eb n\u00eb janar t\u00eb 2005-\u00ebs. Kjo dat\u00eb i jep p\u00ebrgjigjen m\u00eb t\u00eb merituar ndonj\u00eb lideri t\u00eb \u00e7mendur n\u00eb bot\u00eb,<!--more--> ku marr\u00ebzia apo racizmi e \u00e7onte deri n\u00eb mohimin e Holocaust-it dhe t\u00eb drejt\u00ebn e popullit hebre p\u00ebr t\u00eb patur shtetin e vet. Lider\u00eb t\u00eb till\u00eb, n\u00eb shum\u00eb raste kan\u00eb artikuluar hapur dhe drejtp\u00ebrdrejt thirrje antisemite, pik\u00ebpamje thell\u00ebsisht raciste, duke mohuar Holocaust-in dhe hedhur posht\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn e Shtetit t\u00eb Izraelit p\u00ebr t\u00eb ekzistuar, me formul\u00ebn e njohur anti-semite:\u00a0<em>Nj\u00eb bot\u00eb pa Izraelin n\u00eb hart\u00eb.<\/em><\/p>\n<p>Ndoshta nj\u00eb prej momenteve m\u00eb prek\u00ebse n\u00eb jet\u00ebn time ka qen\u00eb vizita e par\u00eb n\u00eb Tok\u00ebn e Shenjt\u00eb, diku n\u00eb qershor t\u00eb 2007-\u00ebs (pak m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb muaj para se t\u00eb merrja detyr\u00ebn e ambasadorit atje), kur vizitova Muzeun Yad Vashem n\u00eb Jerusalem dhe aty pash\u00eb me syt\u00eb e mi, lexova i pik\u00eblluar emrat e miliona hebrenjve t\u00eb vrar\u00eb gjat\u00eb Holocaust-it por, n\u00eb ve\u00e7anti, emrat e 1.5 milion\u00eb f\u00ebmij\u00ebve viktima t\u00eb atij krimi.<\/p>\n<p>K\u00ebto jan\u00eb fakte trondit\u00ebse, q\u00eb ekzistojn\u00eb objektivisht dhe nuk jan\u00eb opinione, as n\u00eb form\u00ebn e gjykimit, as n\u00eb form\u00ebn e p\u00eblqimit prej dikujt. Lidhja midis popullit hebre dhe tok\u00ebs s\u00eb Izraelit daton p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se 3500 vjet. Judea dhe Samaria jan\u00eb vende ku kan\u00eb jetuar Abrahami, Isaku, Jozefi, Jakobi, Davidi, Solomoni etj. \u00a0P\u00ebr rreth 2000 vjet hebrenjt\u00eb u masakruan, u shp\u00ebrndan\u00eb me forc\u00eb n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn dhe u d\u00ebbuan nga toka e tyre, duke kulmuar me Holocaust-in, nj\u00eb ngjarje makabre, shfaros\u00ebse dhe e paprecedent\u00eb n\u00eb historin\u00eb e kombeve. Jo rrall\u00eb \u00ebsht\u00eb mbrojtur teza se, n\u00ebse nuk do t\u00eb kishte ndodhur Holocaust-i, shteti i Izraelit nuk do t\u00eb ishte krijuar, por n\u00eb fakt, e kund\u00ebrta do t\u00eb ishte e v\u00ebrtet\u00eb: n\u00ebse do t\u00eb kishte ekzistuar shteti i Izraelit, Holocaust-i mund t\u00eb mos kishte ndodhur. Historia tragjike e hebrenjve \u00ebsht\u00eb e provuar bot\u00ebrisht, historikisht dhe shkenc\u00ebrisht.<\/p>\n<p>Sipas\u00a0<em>Hannah Arendt<\/em>, ngjarjet, t\u00eb kaluarat dhe t\u00eb tashmet, jan\u00eb m\u00ebsuesit e v\u00ebrtet\u00eb dhe t\u00eb vetmit ku shkenc\u00ebtar\u00ebt politik\u00eb mb\u00ebshteten dhe ne duhet t\u2019i besojm\u00eb historis\u00eb, sepse si\u00e7 thot\u00eb Hegeli, \u201c\u00ebsht\u00eb e vetmja shkenc\u00eb e sakt\u00eb\u201d, pavar\u00ebsisht se nga ana tjet\u00ebr, si\u00e7 shprehet Presidenti i Shtetit t\u00eb Izraelit, Shimon Peres, historia p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb keqkuptim t\u00eb gjat\u00eb.<\/p>\n<p>Hebrenjt\u00eb, me moralin e tyre t\u00eb fort\u00eb \u201cball\u00eb p\u00ebr ball\u00eb\u201d, u ngrit\u00ebn nga hi\u00e7i dhe arrit\u00ebn majat e shkenc\u00ebs dhe inovacionit, liris\u00eb dhe demokracis\u00eb, dhe kudo tjet\u00ebr, madje duke i dh\u00ebn\u00eb kuptimin e duhur, ndoshta si askush tjet\u00ebr,\u00a0<em>t\u00eb drejt\u00ebs<\/em>,\u00a0<em>pron\u00ebsis\u00eb\u00a0<\/em>dhe\u00a0<em>demokracis\u00eb<\/em>. \u00cbsht\u00eb shembulli\u00a0<em>par excellence<\/em>\u00a0i<em>ndarjes s\u00eb pushteteve,\u00a0<\/em>i respektimit dhe paprekshm\u00ebris\u00eb s\u00eb gjyq\u00ebsorit dhe medias. Ata kan\u00eb nj\u00eb raport t\u00eb drejt\u00eb m\u00eb shtetin, t\u00eb kontributit q\u00eb ata japin p\u00ebr t\u00eb, por dhe t\u00eb nj\u00eb marr\u00ebveshjeje t\u00eb kusht\u00ebzuar me t\u00eb, bazuar n\u00eb ekuacionin, pa hezitim, \u201cm\u2019jep, t\u2019jap\u201d. Ata jan\u00eb k\u00ebmb\u00ebngul\u00ebs. Kan\u00eb luftuar gjithnj\u00eb p\u00ebr mbijetes\u00eb, duke qen\u00eb t\u00eb p\u00ebrgatitur p\u00ebr m\u00eb t\u00eb keqen, por kan\u00eb shk\u00eblqyer kur jan\u00eb shfaqur. Jan\u00eb t\u00eb fiksuar prej faktit q\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt kan\u00eb dashur dhe duan t\u2019i shkat\u00ebrrojn\u00eb dhe kan\u00eb t\u00eb drejt\u00eb, pasi rrethohen nga vende aspak miq\u00ebsore me ta.\u00a0 N\u00eb nj\u00eb mbledhje t\u00eb Kabinetit t\u00eb tij, ish-kryeministri Ehud Olmert, m\u00eb 17 mars 2009, do t\u00eb deklaronte:\u00a0<em>\u201cGjithnj\u00eb jam p\u00ebrgjigjur se hebrenjt\u00eb ruajn\u00eb kujtime t\u00eb ndryshme dhe dhimbje t\u00eb tjera. Kam replikuar se ne jetojm\u00eb me plag\u00eb q\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt nuk i kan\u00eb p\u00ebrjetuar ose vuajtur\u201d.<\/em>\u00a0Hebrenjt\u00eb kan\u00eb patur dhe kan\u00eb besim vet\u00ebm tek Zoti, q\u00eb do t\u2019i shp\u00ebtoj\u00eb p\u00ebrfundimisht nj\u00eb dit\u00eb, dhe nuk kan\u00eb besim tek askush tjet\u00ebr, madje\u00a0<em>\u201cmos u besoni as gjeneroz\u00ebve dhe mos shpresoni se gur\u00ebt do t\u00eb zbuten\u201d<\/em>\u2013 pat th\u00ebn\u00eb kryeministri Benjamin Netanjahu n\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr mbledhje qeverie, m\u00eb 18 prill 2010, duke cituar Binyamin Zeev Hertzl.<\/p>\n<p>Por nga ana tjet\u00ebr, hebrenjt\u00eb jan\u00eb shum\u00eb informal\u00eb, miq t\u00eb ngusht\u00eb, krejt t\u00eb lir\u00eb, madje jan\u00eb t\u00eb bindur se \u00ebsht\u00eb e mundur t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb diskurs informal me k\u00ebdo, kudo qoft\u00eb ai\/ajo, n\u00eb jet\u00ebn private apo at\u00eb publike. Pik\u00ebpamja e tyre mbi bot\u00ebn \u00ebsht\u00eb si nj\u00eb\u00a0<em>\u201cpost-traum\u00eb<\/em>\u201d, sipas Prof. Gad Yair. T\u00eb qenit izraelit, apo Izraelizma lidhet me t\u00eb qenit nj\u00eb hebre q\u00eb ka p\u00ebrballuar miliona gj\u00ebra, q\u00eb prej eksodit n\u00eb Egjipt deri tek Shoah. T\u00eb qenit izraelit, n\u00eb subkoshienc\u00eb, \u00ebsht\u00eb ende nj\u00eb vazhdim i drejtp\u00ebrdrejt\u00eb i k\u00ebsaj. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim, \u00e7do izraelit sheh vet\u00ebn e vet si hebre, por gjithnj\u00eb me karakter fituesi.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb kuptuar sa m\u00eb mir\u00eb historin\u00eb e njer\u00ebzimit, duhet t\u00eb kuptojm\u00eb historin\u00eb e hebrenjve, pasi, sipas historianit Paul Johnson, ata kan\u00eb penetruar dhe jan\u00eb t\u00eb pranish\u00ebm pothuajse n\u00eb t\u00eb gjitha shoq\u00ebrit\u00eb.<\/p>\n<p>Ne shqiptar\u00ebt nuk mund t\u00eb n\u00ebnvizojm\u00eb pafund kontributin q\u00eb kemi dh\u00ebn\u00eb n\u00eb shp\u00ebtimin e jet\u00ebve t\u00eb hebrenjve, para, gjat\u00eb dhe pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, pasi kjo dihet nd\u00ebrkomb\u00ebtarisht, madje n\u00eb em\u00ebr t\u00eb nj\u00eb q\u00ebndrimi edhe m\u00eb fisnik, nuk duhet ta mbip\u00ebrdorim k\u00ebt\u00eb akt njer\u00ebzor, aq dometh\u00ebn\u00ebs p\u00ebr kombin ton\u00eb, por sa i takon 27 janarit ne t\u00eb gjith\u00eb duhet t\u00eb reagojm\u00eb, t\u00eb kujtojm\u00eb dhe t\u00eb reflektojm\u00eb, q\u00eb t\u00eb mos ua l\u00ebm\u00eb kujtimin e viktimave t\u00eb Holokaustit vet\u00ebm t\u00eb af\u00ebrmve t\u00eb tyre, vet\u00ebm hebrenjve, vet\u00ebm Shtetit t\u00eb Izraelit, pasi k\u00ebshtu ata mund t\u00eb harrohen. 27 janari \u00ebsht\u00eb dhe duhet t\u00eb jet\u00eb Dita e Kujtes\u00ebs p\u00ebr Njer\u00ebzimin, p\u00ebr mbar\u00eb qytet\u00ebrimet n\u00eb bot\u00eb, pavar\u00ebsisht etnive, racave dhe feve. Holokausti ishte krim dhe duhet t\u00eb d\u00ebnohet nga e gjith\u00eb bota si i till\u00eb.<\/p>\n<p>Nj\u00eb bot\u00eb me Izraelin n\u00eb hart\u00eb do t\u00eb thot\u00eb nj\u00eb bot\u00eb me demokraci funksionale, shembulli m\u00eb brilant i ndarjes s\u00eb pushteteve, me nj\u00eb aleat t\u00eb madh t\u00eb SHBA-ve, si dhe me nj\u00eb vend mik e shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb.<\/p>\n<p><strong>*Prof. asoc. Dr. Tonin Gjuraj ka qen\u00eb ambasador i Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb Shtetin e Izraelit (2007\u2013 2009). Aktualisht \u00ebsht\u00eb Rektor i Universitetit Europian t\u00eb Tiran\u00ebs.\u00a0<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tonin Gjuraj* \u00c7do 27 janar Shqip\u00ebria p\u00ebrkujton Dit\u00ebn Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Kujtimit t\u00eb Holocaust-it. Kuvendi i Republik\u00ebs s\u00eb\u00a0Shqip\u00ebris\u00eb caktoi vite m\u00eb par\u00eb k\u00ebt\u00eb dat\u00eb si \u201cDita e Kujtes\u00ebs\u201d, n\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb vendimit t\u00eb OKB-s\u00eb, q\u00eb n\u00eb janar t\u00eb 2005-\u00ebs. Kjo dat\u00eb i jep p\u00ebrgjigjen m\u00eb t\u00eb merituar ndonj\u00eb lideri t\u00eb \u00e7mendur n\u00eb bot\u00eb,<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-3984","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-histori-gjeografi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3984","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3984"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3984\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3986,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3984\/revisions\/3986"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3984"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3984"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3984"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}