{"id":3794,"date":"2013-12-19T23:48:16","date_gmt":"2013-12-19T23:48:16","guid":{"rendered":"http:\/\/revistakuvendi.org\/?p=3794"},"modified":"2013-12-19T23:48:16","modified_gmt":"2013-12-19T23:48:16","slug":"edit-durham-nje-marredhenie-sentimentale-me-abatin-preng-doci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/revistakuvendi.org\/?p=3794","title":{"rendered":"Edit Durham: Nj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie sentimentale me abatin Preng Do\u00e7i"},"content":{"rendered":"<table width=\"522\" border=\"0\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td valign=\"top\"><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Nga:<\/strong>\u00a0<em>FATMIRA NIKOLLI<\/em><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\">\u00a0<a href=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/edit-durham.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-3795\" title=\"edit durham\" src=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/edit-durham.jpg\" alt=\"\" width=\"215\" height=\"170\" \/><\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"100%\">S&#8217;\u00ebsht\u00eb nevoja t&#8217;ju flas p\u00ebr kish\u00ebn e tij, t\u00eb projektuar prej atij vet\u00eb, m\u00eb e madhja n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb mal\u00ebsin\u00eb, as p\u00ebr sht\u00ebpin\u00eb e tij t\u00eb madhe, e mobiluar e gjitha sipas shijeve europiane, e as p\u00ebr mikpritjen e tij princ\u00ebrore. K\u00ebto i din\u00eb t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb vizitojn\u00eb Shkodr\u00ebn e pastaj b\u00ebjn\u00eb nj\u00eb udh\u00ebtim lart n\u00ebp\u00ebr male. <!--more-->Kur vajta un\u00eb aty, ai vet\u00eb s&#8217;qe n\u00eb sht\u00ebpi, por e motra, q\u00eb m\u00eb p\u00ebrsh\u00ebndeti me p\u00ebrzem\u00ebrsi si t\u00eb ishim t\u00eb njohura t\u00eb vjetra, dhe prifti i Oroshit, m\u00eb b\u00ebn\u00eb nderet e sht\u00ebpis\u00eb. Po Oroshi pa abatin (Preng Do\u00e7i) \u00ebsht\u00eb si &#8216;Hamleti&#8217; pa Hamletin\u2026&#8221;. (Edit Durham, &#8220;Shqip\u00ebria e Ep\u00ebrme&#8221;, Botimet IDK, Tiran\u00eb)<br \/>\nK\u00ebto pak radh\u00eb (jo t\u00eb vetmet t\u00eb shkruara nga anglezja p\u00ebr abatin), duket se e d\u00ebftojn\u00eb mir\u00eb, at\u00eb &#8216;marr\u00ebdh\u00ebnie sentimentale&#8217; q\u00eb jetonte p\u00ebrtej marr\u00ebdh\u00ebnies intelektuale, mes Edit Durhamit e abatit Preng Do\u00e7i. N\u00eb fakt, kjo u vu n\u00eb dukje nga Prof. Aurel Plasari t\u00eb h\u00ebn\u00ebn n\u00eb mbr\u00ebmje, gjat\u00eb fjal\u00ebs s\u00eb mbajtur n\u00eb p\u00ebrkujtim t\u00eb 150-vjetorit t\u00eb lindjes s\u00eb humanistes, albanologes, etnologes e dashamir\u00ebses s\u00eb madhe t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. &#8220;Ajo, e konsideroi abatin Do\u00e7i gjeni. Marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb tilla me gjas\u00eb sentimentale kan\u00eb prodhuar albanologe&#8221;, &#8211; tha profesor Plasari, e p\u00ebr t\u00eb plot\u00ebsuar k\u00ebt\u00eb tablo sa interesante aq edhe t\u00eb dobishme p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb (si\u00e7 ka rezultuar, p\u00ebrkthyer kjo n\u00eb p\u00ebrkushtimin ndaj vendit t\u00eb vog\u00ebl), profesori p\u00ebrmendi edhe marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb tjera t\u00eb k\u00ebsaj natyre. &#8220;Skema p\u00ebrs\u00ebritet tek disa femra albanologe me emra t\u00eb m\u00ebdhenj, si p\u00ebr shembull mes Margaret Hasluck e Lef Nosit, t\u00eb zonj\u00ebs kontesh\u00eb Carnarvon me Lumo Sk\u00ebndon (Mit&#8217;hat Frash\u00ebrit) etj.<br \/>\nE s\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs ide qe edhe ministrja e Kultur\u00ebs, Mirela Kumbaro-Furrxhi. &#8220;E kemi adaptuar tashm\u00eb mes nesh, k\u00ebt\u00eb mbret\u00ebresh\u00eb t\u00eb mal\u00ebsor\u00ebve q\u00eb e kuptoi m\u00eb s\u00eb miri shpirtin e shqiptar\u00ebve t\u00eb koh\u00ebs, mbase edhe p\u00ebr sentimentin q\u00eb p\u00ebrmendi Prof. Plasari&#8221;, &#8211; v\u00ebrejti Kumbaro.<br \/>\nElizabeth Gowing, angleze p\u00ebr nga origjina, prej vitesh ka jetuar n\u00eb Kosov\u00eb. Mb\u00ebrritjen e saj n\u00eb shtetin e ri e shoq\u00ebroi edhe p\u00ebrballja me dimensionin e panjohur t\u00eb bashk\u00ebkomb\u00ebses, Edit Durhamit, fort e dashur p\u00ebr banor\u00ebt aty pari. N\u00eb mosh\u00ebn 37-vje\u00e7are (n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn mosh\u00eb Durhami la Anglin\u00eb), Gowing vendosi t\u00eb shkruaj\u00eb. &#8220;Edithi dhe un\u00eb: gjurm\u00ebt e nj\u00eb udh\u00ebtareje eduardiane n\u00eb Kosov\u00eb&#8221;, titullohet libri. &#8220;\u00cbsht\u00eb nj\u00eb biografi e Durhamit e nj\u00eb autobiografi e imja. N\u00eb Angli pak e njohin at\u00eb. Un\u00eb do ta p\u00ebrshkruaja at\u00eb me pes\u00eb fjal\u00eb; ka qen\u00eb: piktore, shkrimtare, antropologe, humaniste e lobuese. Nuk dua t\u00eb fyej ambasador\u00ebt, por Shqip\u00ebria nuk ka mundur t\u00eb ket\u00eb kurr\u00eb nj\u00eb ambasadore m\u00eb t\u00eb mir\u00eb se Durhami&#8221;, &#8211; tha Gowing. N\u00eb mosh\u00ebn 80-vje\u00e7are ajo do t\u00eb dilte n\u00eb protest\u00eb n\u00eb Lond\u00ebr, p\u00ebr t\u00eb drejtat e shqiptar\u00ebve, si p\u00ebr ta rikujtuar &#8216;detyr\u00ebn e saj&#8217;, t\u00eb dashurit e Shqip\u00ebris\u00eb. Nga ana tjet\u00ebr, p\u00ebr p\u00ebrkthyesin e &#8220;Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb Ep\u00ebrme&#8221;, Pirro Misha, n\u00eb p\u00ebrshkrimet e Durhamit mund t\u00eb shihet Shqip\u00ebria e para 100 viteve. &#8220;Sa arkaike apo e prapambetur, aq edhe heroike. Ajo jep detaje t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr figura historike t\u00eb koh\u00ebs, q\u00eb i njohu nga af\u00ebr&#8221;, &#8211; n\u00ebnvizoi Misha.<br \/>\nN\u00eb fund, p\u00ebr Durhamin foli n\u00eb pozicionin e shkrimtarit edhe Robert Wilton, z\u00ebvend\u00ebskryetar i prezenc\u00ebs s\u00eb OSBE-s\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri. Ai risolli n\u00eb v\u00ebmendje p\u00ebrshkrimet dhe d\u00ebshmit\u00eb e udh\u00ebtar\u00ebve anglez\u00eb q\u00eb n\u00eb Mesjet\u00ebn e Von\u00eb vizituan Shqip\u00ebrin\u00eb.<br \/>\nEkspozita<br \/>\nPas konferenc\u00ebs jubilare, p\u00ebr Edit Durhamin Biblioteka Komb\u00ebtare \u00e7eli nj\u00eb ekspozit\u00eb botimesh q\u00eb lidhen me t\u00eb.<br \/>\nSi fillim, letrat e zgjedhura q\u00eb filluan m\u00eb 1903-shin. M\u00eb tutje, botimi i par\u00eb i vepr\u00ebs s\u00eb Durhamit &#8220;Brenga e Ballkanit&#8221;, ndjekur nga kapitujt me interes p\u00ebr Rijek\u00ebn, Shkodr\u00ebn e Kosov\u00ebn. Botimi i par\u00eb n\u00eb anglishte i &#8220;High Albania&#8221; (Shqip\u00ebria e Ep\u00ebrme) u paraprin shkrimeve m\u00eb t\u00eb para n\u00eb shtetit shqiptar p\u00ebr Edit Durhamin. Nj\u00eb syresh \u00ebsht\u00eb botuar n\u00eb &#8220;P\u00ebrlindja e Shqipni\u00ebs, n\u00eb 25 t\u00eb vjesht\u00ebs s\u00eb par\u00eb, 1913&#8221;. Interesante jan\u00eb edhe letrat e saj gjat\u00eb kryengritjes s\u00eb 1911-\u00ebs dhe mbi rrethimin e Shkodr\u00ebs. N\u00eb rend kronologjik, jan\u00eb l\u00ebn\u00eb m\u00eb pas kontributet e britanikes gjat\u00eb Konferenc\u00ebs s\u00eb Paqes n\u00eb Paris m\u00eb 1919-1920 dhe qarkoret e Ministris\u00eb s\u00eb Pun\u00ebve t\u00eb Mbrendshme p\u00ebr t\u00eb m\u00eb 1920. N\u00eb fund, e jo p\u00ebr nga r\u00ebnd\u00ebsia, \u00ebsht\u00eb l\u00ebn\u00eb dekorimi nga Ahmet Zogu.<\/p>\n<p><strong>Kush ishte Abati Erudit?<\/strong><br \/>\nPreng Do\u00e7i u lind m\u00eb 2 shkurt t\u00eb 1846-\u00ebs, n\u00eb Mal\u00ebsi t\u00eb Lezh\u00ebs dhe u nda nga jeta m\u00eb 22 shkurt 1917. \u00cbsht\u00eb cil\u00ebsuar poet, mendimtar dhe aktivist shqiptar (njihet pak ngase i p\u00ebrket atij rrethi prift\u00ebrinjsh katolik\u00eb q\u00eb nj\u00ebfar\u00eb kohe nuk qen\u00eb fort t\u00eb p\u00eblqyer p\u00ebr sistemin). P\u00ebr shkak t\u00eb ndihm\u00ebs q\u00eb i dha Kryengritjes s\u00eb Mirdit\u00ebs m\u00eb m\u00eb 1876-\u00ebn dhe p\u00ebrpjekjen p\u00ebr bashkimin e zon\u00ebs n\u00eb lluft\u00eb kund\u00ebr turqve, iu desh t\u00eb largohej. N\u00eb Vuthaj t\u00eb Gucis\u00eb u zu rob dhe u d\u00ebrgua n\u00eb burgun e Stambollit, ku pas nd\u00ebrhyrjesh u lirua, me kusht q\u00eb t\u00eb mos kthehej n\u00eb Shqip\u00ebri. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, ai do t\u00eb shkonte n\u00eb Rom\u00eb prej ku i d\u00ebrgon telegram arqipeshkvit t\u00eb Shkodr\u00ebs duke e informuar se gjendej n\u00eb Kolegjin Urbano ku dhe kishte kryer studime. Sh\u00ebrbimet n\u00eb Newfoundland, Wayne, Pennsylvania, e m\u00eb von\u00eb edhe n\u00eb Brunswick, n\u00eb Kanada duket se e formuan me nj\u00eb kultur\u00eb t\u00eb gj\u00ebr\u00eb q\u00eb do t\u00eb qe me von\u00eb kaq shu\u00ebm ed dobishme p\u00ebr atdheun e varf\u00ebr. Abati, pat rastin q\u00eb me p\u00ebrvoj\u00ebn e tij amerikane t\u00eb njihte shtetin e s\u00eb drejt\u00ebs n\u00eb kuptimin ma demokratik p\u00ebr koh\u00ebn, si dhe rolin e kultur\u00ebs n\u00eb nd\u00ebrgjegj\u00ebsimin e nj\u00eb populli drejt l\u00ebvizjeve p\u00ebr liri. Pas dhjet\u00eb viteve u kthye n\u00eb Rom\u00eb, sekretar n\u00eb disa kongregacione. Figura erudite e tij, b\u00ebri q\u00eb Delegati Apostolik, Antonio Agliardi p\u00ebrmes Patriarkut Azarian n\u00eb Stamboll ti nxirrte leje nga Porta e Lart\u00eb q\u00eb ai t\u00eb rikthehej n\u00eb vendlindje si abat i abacis\u00eb s\u00eb Oroshit n\u00eb Mirdit\u00eb, prej ku vijoi misionin e tij atdhetar. Preng Do\u00e7i shkroi me pseudonimet &#8220;Primo Do\u00e7i&#8221; e &#8220;Nj\u00eb djal\u00eb prej Shqypnije&#8221;. Ai kishte bashk\u00ebpunuar q\u00eb her\u00ebt me revist\u00ebn e De Rad\u00ebs &#8220;Flamuri i Arb\u00ebrit&#8221;. &#8220;Edhe me ken\u00eb pak veprat e shkrueme prej Abat Do\u00e7it, nuk jan\u00eb pak 32 vepra\u2026t\u00eb botueme n\u00eb nand\u00eb vjet t\u00eb Shoqnis &#8216;Bashkimi&#8217; themelue prej tij, as veprat e botueme me ndihm\u00ebn financiare q\u00eb dha p\u00ebr shtyp (Ligj\u00ebrim n\u00eb vdekjen e Abat Do\u00e7it, &#8220;Posta e Shqypnis&#8221;, nr 24, shkurt 1917-Gjergj Fishta)&#8221;.<br \/>\n<strong>(er.nu\/Gazeta Shqiptare\/BalkanWeb)<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0 Nga:\u00a0FATMIRA NIKOLLI \u00a0 S&#8217;\u00ebsht\u00eb nevoja t&#8217;ju flas p\u00ebr kish\u00ebn e tij, t\u00eb projektuar prej atij vet\u00eb, m\u00eb e madhja n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb mal\u00ebsin\u00eb, as p\u00ebr sht\u00ebpin\u00eb e tij t\u00eb madhe, e mobiluar e gjitha sipas shijeve europiane, e as p\u00ebr mikpritjen e tij princ\u00ebrore. K\u00ebto i din\u00eb t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb vizitojn\u00eb Shkodr\u00ebn e&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-3794","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-publicistike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3794","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3794"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3794\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3796,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3794\/revisions\/3796"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3794"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3794"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3794"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}