{"id":3645,"date":"2013-11-22T01:32:13","date_gmt":"2013-11-22T01:32:13","guid":{"rendered":"http:\/\/revistakuvendi.org\/?p=3645"},"modified":"2013-11-22T01:33:05","modified_gmt":"2013-11-22T01:33:05","slug":"hoti-i-vendit-ne-truallin-etnik-te-autariateve","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/revistakuvendi.org\/?p=3645","title":{"rendered":"HOTI I VENDIT N\u00cb TRUALLIN ETNIK T\u00cb AUTARIAT\u00cbVE"},"content":{"rendered":"<p><strong><a href=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/ramiz-lushaj1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-3648\" title=\"ramiz lushaj\" src=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/ramiz-lushaj1.jpg\" alt=\"\" width=\"188\" height=\"254\" \/><\/a>Nga: Ramiz Lushaj\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>1.<\/strong><\/p>\n<p>Hoti i Vendit, djepi historik i fisit t\u00eb Hotit e, tashti, fshat i vog\u00ebl komunar, nja 5 km larg liqenit t\u00eb Plav\u00ebs, shtrihet n\u00eb nj\u00eb nga luginat juglindore t\u00eb krahin\u00ebs etno-historike t\u00eb Plav\u00eb-Gucis\u00eb, n\u00eb nj\u00eb sip\u00ebrfaqe t\u00eb mbetun s\u00eb vonit vet\u00ebm n\u00eb rreth 20 mij\u00eb ha toka vrrini e bjeshktare.<!--more--><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Kujtesa historike qyshse nga Mesjeta e Hershme ia njeh disa emra etno-gjeografik:[1]\u00a0Hoti i Tar\u00ebs e i Limit, Hoti i Stratiot\u00ebve, Hoti i Vendit, Hoti i Plav\u00ebs, Hoti i Kunjit; ia njeh disa organizime etno-historike: mal, fis, bajrak; ia njeh disa (ri)organizime administrative me karakter politik-shoq\u00ebror-ushtarak-ekonomik-kulturor: Malet e Hotit (prej shek.VIII), Hoti i Stratiot\u00ebve (shek. IX-XI), Kontea e Hotit, Kapedania e Hotit, bajraku i Hotit, fshati komunar i Hotit.[2]<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>N\u00eb shekuj jete t\u00eb p\u00ebrballjeve me v\u00ebshtir\u00ebsi historike Hoti i Vendit u rrudh s\u00eb tep\u00ebrmi etnikisht derisa mbeti n\u00eb nj\u00eb nga pes\u00eb gropat e m\u00ebdha pasakullnajore t\u00eb Plav\u00eb-Gucis\u00eb, n\u00eb pellgun e Jasenic\u00ebs\u00a0[3]\u00a0me rrethina, n\u00eb nj\u00eb nga krye\/q\u00ebndrat e tij t\u00eb kahershme. N\u00eb koh\u00ebra ma t\u00eb af\u00ebrta u p\u00ebrq\u00ebndrue pothuaj krejt\u00ebsisht n\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb hap\u00ebsinore t\u00eb k\u00ebtij pellgu, p\u00ebrgjat\u00eb dy faqeve t\u00eb lugin\u00ebs t\u00eb bukur lumore t\u00eb Hotit, e cila niston me 1050 metra lart\u00ebsi mbidetare.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>2.<\/strong><\/p>\n<p>Krahina komunare e Plav\u00eb-Gucis\u00eb, nj\u00ebsi etno-gjeo-administrative e sotme e s\u00eb cil\u00ebs \u00ebsht\u00eb edhe Hoti i Vendit, n\u00ebp\u00ebr mij\u00ebvje\u00e7ar\u00eb ka pas\u00eb shtrirje territoriale etno-historike t\u00eb madh\u00ebsive t\u00eb ndryshme. N\u00eb koh\u00ebn e ilir\u00ebve Autariat\u00eb, t\u00eb Perandoris\u00eb Romake, si dhe para, gjat\u00eb e pas Mesjet\u00ebs, n\u00eb fillimet e pushtimit otoman, shenon disa periudha p\u00ebrkohore q\u00eb sip\u00ebrfaqja i arrinte deri n\u00eb tre apo kat\u00ebr her\u00eb ma e madhe nga \u00e7\u2019\u00ebsht\u00eb n\u00eb dit\u00ebt e sotme (486 km<sup>2\u00a0<\/sup><strong>).<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Kjo krahin\u00eb etnike shqiptare her\u00ebpashere, qyshse n\u00eb lasht\u00ebsi, njihej me emra t\u00eb ndrysh\u00ebm. N\u00eb shek. XIV p\u00ebrmendet si \u201cZhupa e Plav\u00ebs\u201d, n\u00eb shek. XV, n\u00eb ato fillime t\u00eb pushtimit otoman rregjistrohet si \u201cVilajeti i Plav\u00ebs\u201d,[4]\u00a0n\u00eb vitet e Lidhjes Shqiptare t\u00eb Prizrenit dokumentohet si \u201cKazaja e Gucis\u00eb\u201d,[5]\u00a0n\u00eb koh\u00ebn e aneksimit zyrtar nga Mali i Zi (n\u00ebntor 1913) u quajt \u201cKapitenia e Plav\u00eb-Gucis\u00eb\u201d,[6]\u00a0n\u00eb dekadat e fundit\u00a0\u00a0vet\u00ebm \u201cKomuna e Plav\u00ebs\u201d apo si\u00e7 e fjalathemi n\u00eb tradit\u00eb: \u201cKomuna e Plav\u00eb-Gucis\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Prej hejcekurit krahina e sotme e Plav\u00eb-Gucis\u00eb mbante e mbronte n\u00eb identitetin e vet etno-gjeografik dhe njihej\u00a0\u00a0e p\u00ebrcillej n\u00eb tradit\u00eb etno-historike, edhe si \u201cBjeshk\u00ebt e Nemuna t\u00eb Vizitorit e t\u00eb Komovit\u201d.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Vargmali i Komovit, pjes\u00eb e Alpeve Shqiptare dhe n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn e Bjeshk\u00ebve t\u00eb Bekuara (Nemuna), shtrihet n\u00eb mes dy lumenj\u00ebve: kah lindja e tij n\u00eb rrjedh\u00ebn e ep\u00ebrme t\u00eb Limit (komuna Plav\u00eb-Guci) kah per\u00ebndimi n\u00eb rrjedh\u00ebn e Tar\u00ebs (komuna Andrijevica), shtrihet pothuaj n\u00eb mes dy maleve: kah jugu e juglindja\u00a0\u00a0deri kah mali Kollata e Keqe[7](2.534 m. ma i larti n\u00eb Mal t\u00eb Zi) n\u00eb kufi me Shqip\u00ebrin\u00eb Londineze dhe n\u00eb veri deri kah mali Bjelasica (2.193 m) n\u00eb kufi me komun\u00ebn Beran\u00eb.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>N\u00eb lasht\u00ebsin\u00eb pellazgo-ilire, edhe n\u00eb an\u00eb t\u00eb vargmalit t\u00eb Komovit me rrethinat lumore, banonin, jetonin e luftonin Autariat\u00ebt, nj\u00eb nga fiset ma t\u00eb fuqishme n\u00eb historin\u00eb e kombit shqiptar e t\u00eb kontinentit europian, paraardh\u00ebsit genetik t\u00eb fisit t\u00eb sot\u00ebm t\u00eb Hotit t\u00eb Vendit.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>3.<\/strong><\/p>\n<p>Pik\u00ebrisht n\u00eb masivin malor t\u00eb Komovit nja 40 km i gjat\u00eb e 30 km i gj\u00ebr\u00eb, n\u00eb rreth 2.000 m. lart\u00ebsi alpine, burojn\u00eb dy rrjedhat e vrullshme ujore t\u00eb Opasanic\u00ebs e t\u00eb Verush\u00ebs, t\u00eb cilat bashkalidhen nd\u00ebrveti e formojn\u00eb lumin e kthjellt\u00eb Tara, me histori e bukuri natyrore t\u00eb rrall\u00eb.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Tara, pjes\u00eb e Trash\u00ebgimis\u00eb Bot\u00ebrore Natyrore t\u00eb UNESKO-s dhe e Parkut Nacional Dutmitor (Mali i Zi),\u00a0rrug\u00ebton 104 km n\u00ebp\u00ebr lugin\u00eb malore e kanionin e saj t\u00eb madh e t\u00eb gjat\u00eb, ma t\u00eb madhin n\u00eb Europ\u00eb e t\u00eb dytin n\u00eb bot\u00eb.\u00a0P\u00ebrgjat\u00eb k\u00ebtij lumi alpin, n\u00eb territorin gjeo-politik t\u00eb Cerrnagores, shtrihen komunat e sotme: Plav\u00eb-Gucia, Andrijevica, Kolashini, Berana, Mojkovaci, Zhabljaku,\u00a0Bijelo Polje,\u00a0Plevla.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>N\u00eb uljen kuotore\u00a0\u00a0470 m. lart\u00ebsi mbidetare, lumi Tara, bash n\u00eb hymje t\u00eb shtetit federal t\u00eb Bosnje-Hercegovin\u00ebs,\u00a0\u00a0nd\u00ebrmjet fshatrave\u00a0\u00a0Shqepan Pole e Hum, uj\u00eblidhet me lumin e Piv\u00ebs. Aty ndryshon emrin\u00a0\u00a0n\u00eb \u201cDrina\u201d dhe ec\u00ebn 40 km n\u00ebp\u00ebr pjes\u00ebn lindore t\u00eb B-H multietnike\u00a0n\u00eb qytetet\u00a0\u00a0Fo\u00e7\u00eb (Republika Serbskja e B-H), Gorazhd\u00eb (Bosnja), etj .<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Drina, si vazhdim i Tar\u00ebs, n\u00eb bashk\u00ebsin\u00eb lokale\u00a0\u00a0Megjegj\u00eb af\u00ebr Vishegradit t\u00eb Republik\u00ebs Serbskja, e kryen bashkimin e tret\u00eb, n\u00eb lart\u00ebsi 300 m. mbi nivelin e detit. Bigohet me lumin Limi q\u00eb vrellon nga Vermoshi i Kelmendit t\u00eb Gurit e liqeni i Plav\u00ebs, uj\u00eb-ec\u00ebn n\u00ebp\u00ebr tri komuna t\u00eb shtetit malazez: Plav\u00eb-Guci, Berana e Bjello Pole dhe n\u00eb tri komuna t\u00eb Sanxhakut Shqiptar, n\u00ebp\u00ebr Prijepolje, Sjenica, Nova Varosh, gjersa n\u00eb Priboj kap\u00ebrcen kufinin p\u00ebr n\u00eb Vishegrad.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Drina, si lum\u00eb i bashkuar, prap\u00eb e ruan emrin e vet ilirian teksa shtegton, kryesisht si vij\u00eb kufitare, n\u00eb mes Republik\u00ebs Serbskja t\u00eb B-H dhe Sanxhakut Shqiptar, Serbis\u00eb e Vojvodin\u00ebs, ku \u2013 tek kjo e fundit,\u00a0derdhet n\u00eb lumin Sava e, prej k\u00ebndejna, n\u00eb Danub e n\u00eb Detin e Zi aziatik.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Dy lumenjt\u00eb Tara (Drina) e Limi, si rrallkund n\u00eb bot\u00eb, burimojn\u00eb nga i nj\u00ebjti vend, nga vargmale t\u00eb Komovit me rrethina e, pasi nistohen n\u00eb drejtime t\u00eb ndryshme n\u00ebp\u00ebr Mal t\u00eb Zi, Sanxhak (Serbi) e Bosnj\u00ebn lindore, bashkohen\u00a0\u00a0prap\u00eb s\u00ebbashku n\u00eb afri t\u00eb Vishegradit, n\u00eb\u00a0\u00a0ultin\u00ebn e atyshme me 300 m. lart\u00ebsi mbidetare.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Edhe natyra i bashkon lumenjt\u00eb e lindur n\u00eb tok\u00ebn e vet shqiptare, po sllav\u00ebt i duan shqiptar\u00ebt etnik t\u00eb ndar\u00eb n\u00eb disa shtete n\u00eb Ballkan.<\/p>\n<p>K\u00ebta dy lumenj n\u00eb hart\u00eb e n\u00eb realitetin gjeofizik japin edhe konfiguracionin e nj\u00eb llampe gjigande.\u00a0\u00a0Kjo do me than\u00eb se n\u00eb \u201cgjenerator\u00ebt\u201d e historis\u00eb etnike mij\u00ebravje\u00e7are shqiptare duhen ndez\u00eb dritat e t\u00eb v\u00ebrtetave historike t\u00eb fshehura, t\u00eb manipuluara, t\u00eb ridimensionuara q\u00eb t\u00eb ndri\u00e7ojm\u00eb aq sa dijm\u00eb, aq sa mundemi, sa ma shum\u00eb e sa ma mir\u00eb n\u00eb t\u00eb gjitha koh\u00ebrat e p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb brezat.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>4.<\/strong><\/p>\n<p>Hap\u00ebsira gjeo-fizike nd\u00ebrmjet\u00a0\u00a0lumenjve Tara e Limi e, dekteri tek Piva n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, ishte trev\u00eb e lasht\u00eb etno-historike e fisit ilir t\u00eb Autariat\u00ebve, paraardh\u00ebsve t\u00eb fisit t\u00eb sot\u00ebm t\u00eb Hotit.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Tara (Drina), si t\u00eb thuash, \u00ebsht\u00eb gati n\u00eb mes t\u00eb Limit e Piv\u00ebs.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Gjeografi e historiani emblematik i Antikitetit, Straboni, qyshe n\u00eb shekullin e par\u00eb t\u00eb mij\u00ebvje\u00e7arit t\u00eb par\u00eb t\u00eb er\u00ebs son\u00eb, tek vepra e tij e shquar \u201cGeographica\u201d, shprehimon realitetin historik se Autariat\u00ebt ishin \u201cn\u00eb nj\u00eb koh\u00eb njer\u00ebzit m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj e m\u00eb t\u00eb fuqish\u00ebm ilir\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Akademiku austriak\u00a0\u00a0Karl Ludwig<strong>\u00a0<\/strong>Patsch\u00a0\u00a0na jep d\u00ebshmi p\u00ebr pranin\u00eb etnike t\u00eb fisit ilir t\u00eb Autariat\u00ebve n\u00eb k\u00ebt\u00eb trev\u00eb.\u00a0\u00a0Ai, nd\u00ebr t\u00eb tjera, e lidh\u00a0<strong>\u201cqen\u00ebsin\u00eb e Autariat\u00ebve\u201d<\/strong>\u00a0me emrin e\u00a0<strong>\u201clumit Tara n\u00eb verilindje t\u00eb Malit t\u00eb Zi\u201d<\/strong>\u00a0[8]\u00a0(Au-<strong>Tara<\/strong>-iat\u00ebt).<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ky autoritet i lart\u00eb shkencor, studiues edhe i historis\u00eb s\u00eb Autariat\u00ebve ilir\u00eb, i ka p\u00ebrcaktimet e themelta pasi ishte nj\u00eb akademik i kat\u00ebrfisht\u00eb: ballkanolog, sllavolog, boshnjakolog, albanolog.\u00a0\u00a0Ishte nj\u00eb nga studiuesit ma t\u00eb m\u00ebdhenj t\u00eb historis\u00eb mbi e n\u00ebntok\u00eb t\u00eb B-H, themelues e drejtor p\u00ebr 14 vite (1904-1918) i Institutit Ballkanik p\u00ebr Bosnje-Hercegovin\u00ebn, nga viti 1893 deri m\u00eb 1918 kreu disa ekspedita arkeologjike t\u00eb jehonshme n\u00eb B-H (1893-1918),\u00a0\u00a0etj. N\u00eb vendin e vet ishte antar i Akademis\u00eb s\u00eb Shkencave t\u00eb Austris\u00eb, antar i Institutit Arkeologjik Austriak, profesor i historis\u00eb sllave e i arkeologjis\u00eb n\u00eb Universitetin e Vjen\u00ebs, etj., gjersa u vra n\u00eb vitin 1945. Nj\u00ebherash, ky akademik i njohur, ndihmoi n\u00eb Muzeun Komb\u00ebtar t\u00eb B-H\u00a0\u00a0(1898) e n\u00eb at\u00eb t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb Londineze\u00a0\u00a0(1922),\u00a0\u00a0i botoi disa vepra shkencore edhe p\u00ebr ilir\u00ebt n\u00eb Ballkan, p\u00ebr B-H, etj.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Arkeologu i njohur shqiptar, prof. dr. Neritan Ceka dokumenton se \u201c<strong>fisi i madh ilir i Autariat\u00ebve banonte n\u00eb lugin\u00ebn e lumit Tara\u201d<\/strong>.[9]<\/p>\n<p>Ky fakt ka dy rr\u00ebnj\u00eb shkencore: \u00cbsht\u00eb botuar n\u00eb vepr\u00ebn shkencore mbar\u00ebkomb\u00ebtare \u201cFjalori Enciklopedik Shqiptar\u201d, pun\u00eb dhjet\u00ebvje\u00e7are kolegjiale redaktuese e botuese e Akademis\u00eb s\u00eb Shkencave t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Tjetra: Autori \u00ebsht\u00eb shkenctar, antar i K\u00ebshillit Shkencor n\u00eb Institutin e Arkeologjis\u00eb n\u00eb Tiran\u00eb, Institutin e Arkeologjis\u00eb n\u00eb Berlin, dhe Institutin Koldeway-Gesellschaft n\u00eb Gjermani, autor i disa librave shkencor p\u00ebr Ilirin\u00eb, etj.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>5.<\/strong><\/p>\n<p>Vepra shkencore akademike \u201cHistoria e Popullit Shqiptar\u201d, botimi ma i fundit i Akademis\u00eb s\u00eb Shkencave t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb\u00a0\u00a0Shqip\u00ebris\u00eb (2002), tekst zyrtar m\u00ebsimor p\u00ebr shkollat shqipe, d\u00ebshmon se Autariat\u00ebt ilir\u00eb ndodheshin \u201c<strong>n\u00eb viset e Bosnj\u00ebs s\u00eb brendshme<\/strong>\u201d.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>N\u00eb ecje drejt k\u00ebsaj t\u00eb v\u00ebrtete historike topografia e fiseve ilire jep shpjegime t\u00eb qarta.<\/p>\n<p>N\u00eb Bosnj\u00ebn Jugore, n\u00eb brigjet e lumit Neretva[10]\u00a0deri n\u00eb bregdet, ishte fisi i madh i Daor\u00ebve.[11]\u00a0\u00a0N\u00eb Bosnj\u00ebn e Ep\u00ebrme, p\u00ebrgjat\u00eb lumit Bosnja,[12]\u00a0shtrihej fisi ilir i Dasaret\u00ebve,[13]\u00a0nd\u00ebrsa n\u00eb brigjet e lumit V\u00ebrbas,[14]\u00a0banonte fisi ilir i Breuk\u00ebve,[15]\u00a0prej t\u00eb cil\u00ebve u shk\u00ebput edhe nj\u00eb deg\u00ebzim tjet\u00ebr, ai i Kolapian\u00ebve e u vendos n\u00eb brigje t\u00eb p\u00ebrtejme t\u00eb lumit Sana,[16]\u00a0kurse fisi ilir i Andizet\u00ebve\u00a0[17]\u00a0hodhi rr\u00ebnj\u00eb jete n\u00eb dy an\u00ebt e lumit Spe\u00e7a.[18]\u00a0Mitologjia e lasht\u00eb flet p\u00ebr lidhje gjaku n\u00eb mes Autariat\u00ebve me Daor\u00ebt e Dasaret\u00ebt (e deg\u00ebzime t\u00eb tyre), t\u00eb cil\u00ebt ishin daj\u00eb e nipa nd\u00ebrveti. N\u00eb verilindje t\u00eb Bosnj\u00ebs, n\u00eb Mitrovic\u00ebn e Sremit t\u00eb provinc\u00ebs s\u00eb Vojvodin\u00ebs, p\u00ebrtej bashkimit t\u00eb lumenjve Drina e Sava, ishte fisi ilir luftarak i Amant\u00ebve.\u00a0[19]<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>N\u00eb kryerrjedh\u00eb fillestare t\u00eb Limit, prej nga Vermoshi alpin e n\u00eb an\u00eb t\u00eb lumit Piva, jetonin Ardian\u00ebt. N\u00eb afri t\u00eb Limit, nga liqeni i Plav\u00ebs deri n\u00eb Vishegrad, ishin fiset dardane: Dardan\u00ebt Alpin\u00eb ( Mal\u00ebsi e Gjakov\u00ebs, Junik, De\u00e7an, Peja, Rrozhaja, etj.); Skirton\u00ebt \u2013 p\u00ebrgjat\u00eb rrjedh\u00ebs s\u00eb lumit Valbona (deg\u00ebzim i Dasaret\u00ebve, paraardh\u00ebsit e fisit t\u00eb Ponar\u00ebve), pirust\u00ebt, etj.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Pra, n\u00eb mes shtrirjes etnike gjeo-fizike t\u00eb k\u00ebtyre fiseve ilire, pik\u00ebrisht n\u00eb viset e brendshme t\u00eb Bosnj\u00ebs, krahashtrir\u00eb n\u00eb dy an\u00ebt e Limit e t\u00eb Tar\u00ebs (Drina) e Piva dhe deri n\u00eb thell\u00ebsi kah Sarajeva, drejt brigjeve t\u00eb lumit Bosnja, ishte fisi i madh ilir i Autariat\u00ebve,[20]\u00a0paraardh\u00ebsit e fisit t\u00eb Hotit t\u00eb Vendit.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Autariat\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebt i p\u00ebrkasin kultur\u00ebs komb\u00ebtare iliro-shqiptare t\u00eb Glasanac-Matit, arrit\u00ebn t\u00eb formonin nj\u00eb mbret\u00ebri gati perandorake, t\u00eb ngrinin nj\u00eb qytet\u00ebrim t\u00eb madh si Piramidat n\u00eb Visoko, t\u00eb nd\u00ebrtonin 100 k\u00ebshtjella e mij\u00ebra tumule, t\u00eb ishin nd\u00ebr tregtar\u00ebt ma t\u00eb fuqish\u00ebm n\u00eb brigjet e Adriatikut e t\u00eb Jonit, t\u00eb luftonin deri n\u00eb rrjedh\u00ebn e fundit t\u00eb Vardarit, n\u00eb ishujt e Greqis\u00eb, n\u00eb Itali, n\u00eb Bullgarin\u00eb e sotme, n\u00eb Dalmaci.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div>\n<hr align=\"left\" size=\"1\" width=\"33%\" \/>\n<\/div>\n<p>[1]\u00a0Ramiz Lushaj. Hoti i Vendit n\u00eb Plav\u00eb-Guci. Dosje vetiake me dokumenta arkivore, sh\u00ebnime, foto, intervista, kujtime, anketime, etj.<\/p>\n<p>[2]\u00a0Ma plot\u00ebrisht p\u00ebr k\u00ebto organizime etno-historike, politiko-shoq\u00ebrore, etj. t\u00eb Hotit t\u00eb Vendit do t\u2019i gjeni n\u00eb nj\u00eb kapitull t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb faqe t\u00eb k\u00ebsaj monografie.<\/p>\n<p>[3]\u00a0P. Gjuroviq, O. G\u00ebrgureviq, M. Gjuroviq, A. Petroviq. Gjeografia. ETMM. Podgoric\u00eb, 2008.<\/p>\n<p>[4]\u00a0Defteri I Regjistrimit t\u00eb Sanxhakut t\u00eb Shkodr\u00ebs i vitit 1485. Botim i Akademis\u00eb s\u00eb Shkencave t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. P\u00ebrgatiti: Prof. Selami Pulaha. Tiran\u00eb, 1974.<\/p>\n<p>[5]\u00a0Sami Bej Frash\u00ebri. Enciklopedia e par\u00eb osmane e gjeografis\u00eb dhe e historis\u00eb&#8230;<\/p>\n<p>[6]\u00a0Zekeria Cana. Gjenocidi i Malit t\u00eb Zi mbi popullin Shqiptar (Dokumente) Botim i Institutit Albanologjik t\u00eb Prishtin\u00ebs. Prishtin\u00eb. 1997.<\/p>\n<p>[7]\u00a0N\u00eb kufirin etno-historik shqiptaro-shqiptar dhe n\u00eb at\u00eb politiko-shtet\u00ebror Shqip\u00ebri-Mali I Zi lartngrihen dy Kollata: njana Kollata e Mir\u00eb 2.524 m. dhe Kollata e Keqe (2.534 m.)<\/p>\n<p>[8]\u00a0Hofrat Dr. Karl Patsch. Ilir\u00ebt. Studim historik. Biblioteka Albanologjike. P\u00ebrktheu: Karl Gurakuqi. Tiran\u00eb, 1923.<\/p>\n<p>[9]\u00a0Neritan Hasan Ceka. FESH. Tiran\u00eb, 2008, fq. 143. Ky autor ka botue disa vepra: Arkeologjia: Greqia, Roma, Iliria (1994), Ilir\u00ebt (2001), Apollonia e Iliris\u00eb (1982),\u00a0Qyteti ilir pran\u00eb Selc\u00ebs s\u00eb Poshtme (1985),\u00a0Udh\u00ebtim n\u00eb k\u00ebshtjellat ilire (2006), etj.<\/p>\n<p>[10]\u00a0Lumi\u00a0Neretva 224 km, buron n\u00eb Jabuka (B-H), kalon n\u00ebp\u00ebr qytetet Konji\u00e7, Jablanica, Mostar, \u00c7aplin, Pocitel n\u00eb Republik\u00ebn e sotme Serbskja, ec\u00ebn 22 km n\u00ebp\u00ebr Kroaci derisa n\u00eb qytetin Pllo\u00e7e derdhet n\u00eb Detin Adriatik, ku, deltina e tij, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga ma pjelloret n\u00eb Dalmaci.<\/p>\n<p>[11]\u00a0J. J.\u00a0Wilkes, The Illyrians, 1992, p. 216<\/p>\n<p>[12]\u00a0Lumi Bosnja me 174 km gjat\u00ebsi, buron n\u00eb af\u00ebrsi t\u00eb Sarajev\u00ebs e derdhet n\u00eb Drina, p\u00ebrtej Odzakut. Kryeqytet i tyre ishte Breza\u00a0\u00a0n\u00eb kantonin e sot\u00ebm Zenica-Doboj, ku p\u00ebrfshihet edhe Visoko \u201cQyteti i Piramidave Ilire\u201d. Ky fis luftarak i prir\u00eb nga Bato u hodh n\u00eb kryengritje kund\u00ebr romak\u00ebve n\u00eb vitet 6-9 t\u00eb er\u00ebs son\u00eb.<\/p>\n<p>[13]\u00a0\u00a0J. J.\u00a0\u00cbilkes. Po aty, p. 80 \/<strong>\u00a0<\/strong>The Cambridge Ancient History, Volume 6: The Fourth Century BC. Editor: D. M. Le<strong>w<\/strong>is , John Boardman, Simon Hornblower, M. Ostwald , 1994, p. 423,<\/p>\n<p>[14]\u00a0Lumi V\u00ebrbas buron n\u00eb afri t\u00eb Gorni Vak\u00ebf e derdhet p\u00ebrtej qytetit Previ\u00e7 n\u00eb lumin Sava.<\/p>\n<p>[15]\u00a0J. J.\u00a0Wilkes. Po aty. P. 203,<\/p>\n<p>[16]\u00a0Lumi Sana \u00ebsht\u00eb 140 km i gjat\u00eb.<\/p>\n<p>[17]\u00a0J. J.\u00a0Wilkes,\u00a0Po aty.\u00a0\u00a0P. 256,<\/p>\n<p>[18]\u00a0Lumi Spe\u00e7a vijaec\u00ebn n\u00eb 112 km, buron n\u00eb Kamenica-Zvornik dhe pasi iu kalon p\u00ebrskej Gra\u00e7anic\u00ebs etj., derdhet n\u00eb lumin Bosnja n\u00eb Doboj.<\/p>\n<p>[19]\u00a0Dalmatia Tome 2 of History of the provinces of the Roman Empire by J. J. Wilkes, 1969, p. 534<\/p>\n<p>[20]\u00a0The central Balkan tribes in pre-Roman times: Triballi, Autariatae&#8230; by Fanula Papazoglu, 1978, p. 217<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga: Ramiz Lushaj\u00a0 &nbsp; 1. Hoti i Vendit, djepi historik i fisit t\u00eb Hotit e, tashti, fshat i vog\u00ebl komunar, nja 5 km larg liqenit t\u00eb Plav\u00ebs, shtrihet n\u00eb nj\u00eb nga luginat juglindore t\u00eb krahin\u00ebs etno-historike t\u00eb Plav\u00eb-Gucis\u00eb, n\u00eb nj\u00eb sip\u00ebrfaqe t\u00eb mbetun s\u00eb vonit vet\u00ebm n\u00eb rreth 20 mij\u00eb ha toka vrrini e bjeshktare.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-3645","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-histori-gjeografi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3645","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3645"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3645\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3649,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3645\/revisions\/3649"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3645"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3645"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3645"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}