{"id":343,"date":"2012-03-21T17:02:51","date_gmt":"2012-03-21T17:02:51","guid":{"rendered":"http:\/\/revistakuvendi.org\/?p=343"},"modified":"2012-03-21T17:02:51","modified_gmt":"2012-03-21T17:02:51","slug":"apolonia-qyteti-i-diellit-qe-ende-ngroh","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/revistakuvendi.org\/?p=343","title":{"rendered":"Apolonia, qyteti i Diellit q\u00eb ende ngroh"},"content":{"rendered":"<p align=\"justify\"><span style=\"font-family: Verdana; font-size: x-small;\"><strong><a href=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/apollonia.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-344\" title=\"apollonia\" src=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/apollonia.jpg\" alt=\"\" width=\"149\" height=\"112\" \/><\/a>Apolonia, qyteti i Diellit q\u00eb ende ngroh<\/p>\n<p><span style=\"color: #800000;\">Albert AVDULI<\/span><\/strong><\/p>\n<p>Para pak dit\u00ebsh, s\u00eb bashku me kryetarin e Bashkis\u00eb Kam\u00ebz, z.Xhelal Mziu, u ndodh\u00ebm n\u00eb Fier. Teksa, dita ka nisur t\u00eb thyhet, ne marrim rrug\u00ebn n\u00eb skajin per\u00ebndimor t\u00eb qytetit. Vet\u00ebm 14 km larg, ndodhet nj\u00eb tjet\u00ebr qytet, jeta e t\u00eb cilit, tashm\u00eb \u00ebsht\u00eb z\u00ebvend\u00ebsuar me fam\u00ebn e shk\u00eblqimit t\u00eb dikursh\u00ebm.<\/p>\n<p>Apolonia, pag\u00ebzuar nga banor\u00ebt e parakrishtit me emrin e hyjnis\u00eb Diell<\/p>\n<p>Rruga, relativisht e mir\u00eb, p\u00ebrshkon tej e tej fushat e pamata t\u00eb Myzeqes\u00eb. Syri t\u00eb sheh sht\u00ebpi t\u00eb bukura, ara t\u00eb punuara dhe pem\u00ebtore. Paradoksalisht, n\u00eb rrug\u00ebn automobilistike, na duhet t\u00eb parakalojm\u00eb ose ngecim mbas ndonj\u00eb karroce ngarkuar me bar apo prodhime bujq\u00ebsore.<!--more--><br \/>\nJa, n\u00eb kodr\u00ebn p\u00ebrball\u00eb, zbardhin kollonat e mermerta t\u00eb Apolonis\u00eb. Kilometrat e mbetura p\u00ebrshkohen me entuziaz\u00ebm. Fshati Pojan shtrihet harmonishem rr\u00ebz\u00eb asaj kodre mbushur me histori dhe mister n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb. Rruga q\u00eb p\u00ebrshkon fshatin \u00ebsht\u00eb rikonstruktuar e t\u00ebra. N\u00eb krahun e majt\u00eb t\u00eb saj, trotuari lakohet aq shpesh sa val\u00ebzimet t\u00eb japin iden\u00eb e dallg\u00ebve t\u00eb buta t\u00eb detit. K\u00ebt\u00eb efekt pamor e japin hyrjet dhe daljet pran\u00eb banesave t\u00eb dendura. \u00c7do oborr \u00ebsht\u00eb i mbushur me limona dhe portokall\u00eb. Edhe pse dimri \u00ebsht\u00eb duke dal\u00eb, frutat, mesa duket kan\u00eb vendosur t\u00eb presin pranver\u00ebn. Shtyllat e larta t\u00eb ndri\u00e7imit nuk i kan\u00eb shp\u00ebtuar etheve t\u00eb adoleshent\u00ebve p\u00ebr t&#8217;i &#8220;privatizuar&#8221; me emrat e tyre apo t\u00eb t\u00eb dashurve. N\u00eb ngurrimin p\u00ebr t&#8217;ju pohuar publikisht at\u00eb \u00e7far\u00eb ndjejn\u00eb, shkruajn\u00eb n\u00eb trupin e ftoht\u00eb metalik t\u00eb shtyll\u00ebs. Lexoj, Vaso yll, m\u00eb tej, emri Ina p\u00ebrshkon nj\u00eb zem\u00ebr t\u00eb grafituar me kolor t\u00eb gjelb\u00ebrt.<br \/>\nFutemi n\u00eb rrethimin e cunguar t\u00eb qytetit. Apolonia \u00ebsht\u00eb shpallur Park Komb\u00ebtar n\u00eb vitin 2006. M\u00eb s\u00eb pari, ballas na del manastiri. Kisha e Sh\u00ebn M\u00ebris\u00eb ka nj\u00eb pozicion zot\u00ebrues n\u00eb Parkun Komb\u00ebtar. Stili i bukur arkitektonik, nuk mund t\u00eb fsheh\u00eb deformimin q\u00eb muret kan\u00eb p\u00ebsuar nga vitet. Porta e r\u00ebnd\u00eb e k\u00ebtij kompleksi \u00ebsht\u00eb bjerrur nga koha dhe nd\u00ebrmend m\u00eb vijn\u00eb vargjet e poetit Ndrek Gjini, Ja \u00e7far\u00eb shkruan Gjini te poezia &#8220;Sht\u00ebpia e vjet\u00ebr&#8221;: &#8220;Der\u00ebn e kthimit e brejti mola\/ Zgavra e saj,\/ Klithm\u00eb pritje u b\u00eb&#8221;.<br \/>\nGjithsesi kjo port\u00eb ka pritur e p\u00ebrcjell\u00eb mij\u00ebra vizitor\u00eb, shkenc\u00ebtar\u00eb e arkeolog\u00eb. Nj\u00eb punonj\u00ebs sigurie b\u00ebn ritualin, duke na pyetur se nga vijm\u00eb. Veshur me nj\u00eb uniform\u00eb t\u00eb ndonj\u00eb policie private nuk i shkon aspak atij sfondi q\u00eb dikur frekuentohej nga gladiator.<br \/>\nPavioni ku ekspozoheshin zbulimet historike \u00ebsht\u00eb boshatisur. Nj\u00eb t\u00ebrmet i leht\u00eb i para pak vitesh ka d\u00ebmtuar \u00e7atin\u00eb dhe muret. Skulpturat e mrekullueshme jan\u00eb grumbulluar n\u00eb nj\u00eb skaj. Zinxhiri metalik q\u00eb ju \u00ebsht\u00eb v\u00ebn\u00eb p\u00ebr siguri, duket si hallk\u00eb rob\u00ebrish t\u00eb nj\u00eb koh\u00eb tjet\u00ebr. Grumbullimi \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb pa patur n\u00eb v\u00ebmendje asnj\u00eb parim hierarkik. Duket sikur \u00e7u\u00e7urisin thashetheme patrici, gladiatori, aristokrati, plebeji.<br \/>\nN\u00eb fakt, shekujt i kan\u00eb barazuar dhe ata s&#8217;jan\u00eb m\u00eb ve\u00e7 shpirtra n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb.<br \/>\nEsht\u00eb e diel. Muzeu \u00ebsht\u00eb mbyllur. Nj\u00eb grup restauruesish punojn\u00eb n\u00eb nj\u00eb ambjent t\u00eb katit t\u00eb par\u00eb. D\u00ebgjoj dik\u00eb q\u00eb th\u00ebrret drejtorin. Ai, pra \u00ebsht\u00eb aty, n\u00eb pun\u00eb. Nuk e njoh, por di q\u00eb e quajn\u00eb Marin Haxhimihali. Ka d\u00ebshmuar n\u00eb k\u00ebto vite se \u00ebsht\u00eb nj\u00eb specialist shum\u00eb i mir\u00eb dhe po aq administrator i zoti. Menaxhimi plot fantazi prej tij, ka b\u00ebr\u00eb q\u00eb numri i vizitor\u00ebve t\u00eb rritet p\u00ebr \u00e7do dit\u00eb. Ve\u00e7se, drejtor, doja t\u00eb t\u00eb thoja (shkruaja), q\u00eb sikurse ju, ciceroni apo kujdestari i muzeut, t\u00eb diel\u00ebn s&#8217;duhet ta b\u00ebj\u00eb pushim. Aq m\u00eb tep\u00ebr t\u00eb diel\u00ebn. Nj\u00eb muze i munguar. Nj\u00eb vler\u00eb m\u00eb pak.<br \/>\nMidis dy ngrehinave, pra manastirit dhe muzeut, gjenden dhomat ku para disa dekadash ka jetuar e punuar Jakov Xoxa, i njohur m\u00eb s\u00eb shumti me romanin &#8220;Lumi i vdekur&#8221;.<br \/>\nFutemi n\u00eb sh\u00ebtitoren e Apolonis\u00eb. Ajo g\u00eblon nga dhjet\u00ebra f\u00ebmij\u00eb, t\u00eb rinj, familjar\u00eb. Mbas kollonave t\u00eb mermerta dy t\u00eb dashuruar puthen, pa ju r\u00ebn\u00eb aspak nd\u00ebrmend q\u00eb p\u00ebr dashurin\u00eb k\u00ebtu mund t\u00eb ken\u00eb ndodhur episode dramatike.<br \/>\nAgoraja (Pazari), biblioteka, amfiteatri, pjesa administrative, punishtja e qeramikave, muret e r\u00ebnd\u00eb dhe t\u00eb praruar\u2026<br \/>\nKa qen\u00eb qytet i shquar i Iliris\u00eb s\u00eb Jugut, por edhe n\u00eb Ballkan, Apolonia. Nga afro 30 qytete me t\u00eb nj\u00ebjtin em\u00ebr n\u00eb Mesdhe, kjo ndri\u00e7onte m\u00eb shum\u00eb, Apolonia e Iliris\u00eb.<br \/>\nK\u00ebtu ishte form\u00ebsuar nj\u00eb nga akademit\u00eb m\u00eb n\u00eb z\u00eb t\u00eb koh\u00ebs ndaj, familjar\u00ebt e soll\u00ebn \u00c7ezarin p\u00ebr studime n\u00eb qytetin e Diellit.<br \/>\nMbi kod\u00ebr \u00ebsht\u00eb e ashtuquajtura &#8220;Sht\u00ebpia e Francezit&#8221;. B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr sht\u00ebpin\u00eb ku banoi arkeologu Leon Rei. Atij i dedikohen zbulimet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb Apoloni, gjat\u00eb viteve 1914-1918.<br \/>\nNgjitemi n\u00eb at\u00eb kod\u00ebr hyjnore dhe stepemi nga gjurm\u00ebt e zjarrit t\u00eb para disa mujve. Ullinj qindra vje\u00e7ar\u00eb t\u00eb p\u00ebrzhitur nga flak\u00ebt e zjarrit. Nj\u00eb dor\u00eb e pakujdesshme apo e q\u00ebllimshme ka tentuar t\u00eb b\u00ebj\u00eb d\u00ebmin q\u00eb s&#8217;e b\u00ebn\u00eb shekujt. T\u00eb djeg\u00ebsh ullirin duhet marr\u00ebzi e skajshme. Pema e paqes nuk harron. Ajo fal, ndaj personifikon paqen, por nuk harron. T&#8217;i v\u00ebsh zjarrin Apolonis\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb m\u00ebkat shum\u00eb m\u00eb tragjik. Ai qytet ka l\u00ebshuar e l\u00ebshon ngroht\u00ebsi prej 2700 vitesh.<br \/>\nFshati Kryegjat\u00eb p\u00ebrball\u00eb \u00ebsht\u00eb mbushur me pem\u00ebtore. Nga brend\u00ebsia e kodrave t\u00eb saj shfaqen hyrjet e err\u00ebta t\u00eb tuneleve ushtarake t\u00eb nj\u00eb kohe absurde. Grykat e tyre m\u00eb sh\u00ebmb\u00ebllejn\u00eb si zgavra dragonjsh pa gjuh\u00eb. Pran\u00eb nesh afrohet nj\u00eb bari me nj\u00eb tuf\u00eb delesh q\u00eb e ndjekin. N\u00eb dor\u00ebn e tij nj\u00eb k\u00ebrrab\u00eb gunga\u00e7e m\u00eb b\u00ebn t\u00eb mendoj se edhe para 2000 vitesh ai k\u00ebtu ka qen\u00eb, me tuf\u00ebn e tij, si nj\u00eb pastor gjith\u00eb kujdes.<br \/>\nDielli i zbeht\u00eb, po per\u00ebndon tashm\u00eb dhe na duhet t\u00eb marrim rrug\u00ebn e kthimit.<br \/>\nQyteti ka shekuj q\u00eb s&#8217;ka jet\u00eb. Ai mbushet p\u00ebrdit\u00eb me vizitor\u00eb q\u00eb gjithsesi nuk z\u00ebvend\u00ebsojn\u00eb dot at\u00eb \u00e7&#8217;ka ky qytet simbolizonte dikur.<br \/>\nKy qytet, nuk e ka humbur as simbolik\u00ebn e tij, Diellin.<br \/>\nN\u00eb buz\u00eb m\u00eb vijn\u00eb p\u00ebrs\u00ebri vargjet e Ndrek Gjinit &#8220;Ret\u00eb kan\u00eb pushtuar lart\u00ebsit\u00eb,\/ Duke e fshehur n\u00eb xhep trupin e Diellit&#8221;<br \/>\nI vetmi ndryshim \u00ebsht\u00eb se k\u00ebtu diellin s&#8217;e kan\u00eb fshehur xhepat e reve, por thell\u00ebsit\u00eb e tok\u00ebs. Ne e dim\u00eb q\u00eb aty e kemi. Nj\u00eb pjes\u00eb ende ngroh, pjesa tjet\u00ebr pret t\u00eb rilind.<br \/>\nJa pse Apolonia \u00ebsht\u00eb qytet i diellit q\u00eb ende diellon. \u2026.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Apolonia, qyteti i Diellit q\u00eb ende ngroh Albert AVDULI Para pak dit\u00ebsh, s\u00eb bashku me kryetarin e Bashkis\u00eb Kam\u00ebz, z.Xhelal Mziu, u ndodh\u00ebm n\u00eb Fier. Teksa, dita ka nisur t\u00eb thyhet, ne marrim rrug\u00ebn n\u00eb skajin per\u00ebndimor t\u00eb qytetit. Vet\u00ebm 14 km larg, ndodhet nj\u00eb tjet\u00ebr qytet, jeta e t\u00eb cilit, tashm\u00eb \u00ebsht\u00eb z\u00ebvend\u00ebsuar me&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-343","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-publicistike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/343","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=343"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/343\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":346,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/343\/revisions\/346"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=343"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=343"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=343"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}