{"id":3271,"date":"2013-08-21T17:51:37","date_gmt":"2013-08-21T17:51:37","guid":{"rendered":"http:\/\/revistakuvendi.org\/?p=3271"},"modified":"2013-08-21T17:54:18","modified_gmt":"2013-08-21T17:54:18","slug":"ahengu-vulgar-i-dasmave-ka-rene-tradita-pa-u-krijuar-e-reja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/revistakuvendi.org\/?p=3271","title":{"rendered":"AHENGU VULGAR I DASMAVE   (Ka r\u00ebn\u00eb tradita, pa u krijuar e reja!)"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2013\/08\/Dedaj-Ndue-300x2261.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-3272\" title=\"Dedaj-Ndue-300x226\" src=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2013\/08\/Dedaj-Ndue-300x2261.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"226\" \/><\/a>NDUE DEDAJ<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>K\u00ebto dit\u00eb profesor Artan Fuga publikoi n\u00eb nj\u00eb t\u00eb p\u00ebrditshme opinionin me titull \u201cA ka populli faj?\u201d q\u00eb t\u00ebrhiqte v\u00ebmendjen rreth nj\u00eb klisheje apo tabuje, sipas s\u00eb cil\u00ebs (\u00ebsht\u00eb krijuar idea se) populli nuk ka faj. <!--more-->Dhe sillte disa argumente q\u00eb, po, populli ka faj! Nd\u00ebr t\u00eb tjera, p\u00ebr aksidentet e shumta q\u00eb ngjasin p\u00ebrdit\u00eb rrug\u00ebve, ku v\u00ebrtet p\u00ebr qarkullimin rrugor duhet t\u00eb kujdesen polic\u00ebt e shtetit, ama makinat jasht\u00eb rregullave i vozisin njer\u00ebzit e\u2026 popullit, m\u00eb sakt\u00eb bijt\u00eb e tij, pasi thuajse asnj\u00ebher\u00eb nuk b\u00ebjn\u00eb aksidente grat\u00eb drejtuese t\u00eb mjetit. Argumenteve te profesorit secili nga ne mund t\u2019iu shtoj\u00eb t\u00eb tjera nga vetja. N\u00eb dash nga politika, ku \u00ebsht\u00eb populli ai q\u00eb shitet e blihet p\u00ebr vota nga politikan\u00ebt, \u00ebsht\u00eb populli ai q\u00eb nuk e ka problem ta furnizoj\u00eb korrupsionin dhe rryshfetin si sekser i sprovuar etj. \u00cbsht\u00eb po ashtu populli ai q\u00eb mbush dit\u00ebt me dembeliz\u00ebm klasik dhe kafenet\u00eb me thashetheme. Mos po i biem si shum\u00eb n\u00eb qaf\u00eb popullit? Jemi edukuar t\u00eb flasim vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb mirat e popullit, luft\u00ebrat p\u00ebr liri, bes\u00ebn unikale, folkun brilant. Padyshim q\u00eb populli \u00ebsht\u00eb gjeneroz n\u00eb vlerat e tij krijuese. Ama \u00ebsht\u00eb po ai q\u00eb n\u00eb tranzicion ka krijuar nj\u00eb aheng skandaloz n\u00eb dasma dhe ca rituale banale dasmor\u00ebsh, si ai i vall\u00ebzimit mbi lek\u00ebt e hedhura n\u00eb dysheme n\u00eb k\u00ebmb\u00ebt e nuses dhe t\u00eb dh\u00ebndrit!? Duket se k\u00ebtu te ne p\u00ebrher\u00eb do t\u00eb ngjasin marr\u00ebzi kolektive, p\u00ebr t\u00eb qeshur e p\u00ebr t\u00eb qar\u00eb. Jo vet\u00ebm piramidat huamarr\u00ebse, q\u00eb e \u00e7aun vendin n\u00eb katastrof\u00ebn e 97-s. Jo vet\u00ebm shp\u00ebrnguljet masive e banor\u00ebve nga luginat pjellore dhe vendosja n\u00eb ish-k\u00ebnetat plot er\u00eb kanalesh dhe mushkonja. Por dhe k\u00ebto \u201crisit\u00eb\u201d marroke n\u00eb kremtimet familjare. Rrall\u00ebkush p\u00ebrpiqet t\u00eb sjell\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00ebn, origjinalen, autoktonen n\u00eb ceremoni t\u00eb tilla, me m\u00eb pak duk e me m\u00eb shum\u00eb substanc\u00eb. Dasma b\u00ebhet p\u00ebr vete dhe jo p\u00ebr t\u2019ua treguar t\u00eb tjer\u00ebve, aq m\u00eb pak p\u00ebr t\u2019i bezdisur ata.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p align=\"center\"><strong>Disko-dasmat tona, shfaqje t\u00eb r\u00ebndomta publike, familjare<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb th\u00ebn\u00eb se shqiptar\u00ebt jan\u00eb t\u00eb ndjesh\u00ebm ndaj ndryshimit, t\u00eb res\u00eb, q\u00eb buis vazhdimisht sipas ligjeve t\u00eb dialektik\u00ebs dhe ne duam ta besojm\u00eb k\u00ebt\u00eb, por a jemi gjithnj\u00eb n\u00eb kahjen e duhur t\u00eb progresit social-kulturor, apo her\u00eb-her\u00eb marrim p\u00ebr mbrapsht? Se ja, sa shqiptare jan\u00eb dasmat tona? Sa t\u00eb bukura dhe t\u00eb koh\u00ebs? Po dhe sa t\u00eb deformuara e me tepri? Na duket se dasmat gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb po shnd\u00ebrrohen n\u00eb \u201cdisko\u201d, ku vet\u00ebm k\u00ebrcehet, djersitet, zhurmohet pa fund, sa t\u00eb shqyhen vesh\u00ebt nga dixheji q\u00eb nuk ka t\u00eb pushuar. Askush nuk v\u00eb rregull n\u00eb dasm\u00eb, pos atij q\u00eb l\u00ebviz butonat e aparatur\u00ebs moderne, q\u00eb t\u00eb mbyt me muzik\u00eb t\u00eb regjistruar dhe rrall\u00eb her\u00eb live, kur merret ndonj\u00eb orkest\u00ebr e ftohet ndonj\u00eb k\u00ebng\u00ebtar. Tashm\u00eb edhe n\u00eb dasm\u00eb ajo q\u00eb sundon \u00ebsht\u00eb elektronika. Para pallatit ku ti b\u00ebn dasm\u00ebn nxjerr dixhejin q\u00eb t\u00eb m\u00ebrkur\u00ebn dhe \u00e7do mbasdite l\u00ebshon muzik\u00ebn, sikur t\u00eb jesh n\u00eb maje t\u00eb malit, pa dashur t\u2019ia dish se nuk e ke k\u00ebt\u00eb t\u00eb drejt\u00eb, se holl\u00eb-holl\u00eb mund t\u00eb b\u00ebsh muzik\u00eb vet\u00ebm n\u00eb lokalin me dyer t\u00eb mbyllura, pa shqet\u00ebsuar ask\u00ebnd. Se jo t\u00eb gjith\u00eb duhet me doemos t\u00eb hyjn\u00eb n\u00ebn atmosfer\u00ebn e dasm\u00ebs t\u00ebnde. Se ato diskotekat prandaj jan\u00eb b\u00ebr\u00eb n\u00ebn tok\u00eb, q\u00eb t\u00eb mos shqet\u00ebsojn\u00eb ata q\u00eb duan t\u00eb merren me tjet\u00ebr gj\u00eb. Ishte e padurueshme nj\u00eb t\u00eb shtun\u00eb, n\u00eb nj\u00eb qytet, muzika n\u00eb qiell, kur nj\u00eb pallat me tej ishte duke u zhvilluar nj\u00eb ceremoni mortore. A nuk mundej ky dasmaxhiu ta ulte paksa volumin e muzik\u00ebs, n\u00eb mos ta ndalonte fare, n\u00eb respekt t\u00eb vdekjes? Prishja e qet\u00ebsis\u00eb publike nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm t\u00eb shtiesh me arm\u00eb n\u00eb dasm\u00eb, si\u00e7 ngjet shpesh, po dhe t\u00eb zhurmosh deri n\u00eb mesnat\u00eb me at\u00eb muzik\u00ebn e dasm\u00ebs t\u00ebnde. T\u2019iu biesh borive \u201crurale\u201d t\u00eb dasmave dhe n\u00eb mes t\u00eb Tiran\u00ebs. Martohesh ti, por nuk ka pse t\u00eb \u00e7mendet njer\u00ebzia.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb v\u00ebrtet shqet\u00ebsuese muzika q\u00eb na d\u00ebgjojn\u00eb vesh\u00ebt n\u00ebp\u00ebr dasma. M\u00eb t\u00eb drejt\u00eb disa e fshikullojn\u00eb duke e quajtur muzik\u00eb \u201cfurgonash\u201d, q\u00eb duhet t\u00eb mbash barkun me dor\u00eb. A mund t\u00eb ket\u00eb ndokund tjet\u00ebr n\u00eb Europ\u00eb nj\u00eb vend q\u00eb t\u00eb k\u00ebndohet kjo e ashtuquajtur k\u00ebng\u00eb, ku dh\u00ebndri i drejtohet nuses: \u201cMe ma idhnue nan\u00ebn\/ gjuh\u00ebn ta shkurtoj\u201d? A ka vajz\u00eb q\u00eb mund ta doj\u00eb nj\u00eb djal\u00eb t\u00eb till\u00eb gjuh\u00ebprer\u00ebs t\u00eb nuses? Por as q\u00eb do t\u2019ia dij\u00eb njeri se \u00e7far\u00eb thot\u00eb kjo k\u00ebng\u00eb, apo tjetra. Kush e ka mendjen tek kuptimi i gj\u00ebs\u00eb. Mjaft q\u00eb k\u00ebrcejm\u00eb si n\u00eb disko. Nuk ka dixhej q\u00eb nuk k\u00ebndon nj\u00ebzet e kat\u00ebr her\u00eb n\u00eb nj\u00ebzet e kat\u00ebr or\u00eb: \u201cO Mari, Maria, faqet gurabia\u201d. Se si mund t\u00eb krahasohen faqet e nueses me gurabin\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb varg\u00ebzues i rendomt\u00eb mund ta dij\u00eb. Folklori i mrekulluesh\u00ebm i tradit\u00ebs k\u00ebtu ka marr\u00eb fund. Po k\u00ebshtu nuk mund ta kuptosh nj\u00eb k\u00ebng\u00eb tipike orientale si ajo kushtuar nj\u00ebfar\u00eb Osman Age, \u201cpi raki e mos u deh\u201d dhe \u201cluajma synin ashiqare\u201d, ve\u00e7 t\u00eb tjerash, me turqizma t\u00eb panevojshme. Hajde k\u00ebng\u00eb dasme hajde! Nj\u00eb aheng i shpifur, pa pik\u00eb vler\u00eb, q\u00eb b\u00ebn t\u00eb osh\u00ebtijn\u00eb sheshet dhe pallatet tona gjat\u00eb gjith\u00eb jav\u00ebs. I themi nj\u00ebher\u00eb nj\u00eb personi q\u00eb merrej me k\u00ebto disqet muzikore t\u00eb dasmave, pse nuk p\u00ebrzgjidhni nj\u00eb tuf\u00eb k\u00ebng\u00ebsh t\u00eb bukura, me tonalitetin e folkut t\u00eb krahin\u00ebs etj. \u201cE kush ta pranon? Kemi provuar, por jo, t\u00eb gjith\u00eb protestojn\u00eb, duam ato, k\u00ebng\u00ebt\u2026 e ahengut.\u201d Ky \u00ebsht\u00eb populli, dhe se na vjen hidhur ta themi. N\u00eb nj\u00eb dasm\u00eb folem gjat\u00eb me disa miq t\u00eb nderuar, mbi k\u00ebt\u00eb zallamahin\u00eb e dasmave tona, pa patur mund\u00ebsi t\u00eb ndikonim p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb m\u00eb qytetar ahengun e tyre. Por tham\u00eb: \u201cA ka muzikant\u00eb ky vend? T\u00eb pakt\u00ebn ata si e durojn\u00eb k\u00ebt\u00eb aheng?\u201d \u201cSi nuk iu k\u00ebrkohet ndihm\u00eb mjesht\u00ebrve, si Agim Krajka, Edmond Zhulali, Kol Susaj etj. p\u00ebr t\u00eb krijuar disa modele videosh me muzik\u00eb qytetare dasmash? Etj. Tashm\u00eb shqiptar\u00ebt kan\u00eb shkuar mjaft n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb dhe n\u00ebse duan t\u00eb sjellin zakonet e per\u00ebndimore, ata e din\u00eb se muzika atje d\u00ebgjohet me kufje n\u00eb vesh, n\u00eb opera e koncerte, natyrisht dhe n\u00eb festa publike, por p\u00ebrher\u00eb me vend e me shije. Nj\u00eb gj\u00eb mbetet p\u00ebr n\u00ebpun\u00ebsit e polic\u00ebt bashkiak\u00eb, ose t\u00eb p\u00ebrfshihen dhe ata n\u00eb vallen popullore allaturka para pallatit, ose t\u00eb nd\u00ebrhyjn\u00eb n\u00eb ndonj\u00eb far\u00eb menyre q\u00eb k\u00ebso lloj shfaqjesh dasmore t\u00eb ndalen. V\u00ebrtet \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrgjegja qytetare q\u00eb duhet ta b\u00ebj\u00eb ndryshimin, por sa ajo t\u00eb piqet, ligji nuk ka pse menjanohet.<\/p>\n<p>Doemos q\u00eb ka shpres\u00eb, ani se tash p\u00ebr tash t\u00eb vak\u00ebt. Tek-tuk n\u00eb dasma kemi filluar t\u00eb shohim djem e vajza t\u00eb veshura me kostume komb\u00ebtare q\u00eb k\u00ebndojn\u00eb e k\u00ebrcejn\u00eb bukur. F\u00ebmij\u00eb e t\u00eb rinj q\u00eb e duan vallen popullore ka n\u00eb Gjirokast\u00ebr, Tuz, Rr\u00ebshen, Stub\u00ebll t\u00eb Karadakut, po dhe n\u00eb diaspor\u00eb, Zvic\u00ebr, Amerik\u00eb etj. K\u00ebshtu mbase do t\u00eb vijm\u00eb te dasmat e tradit\u00ebs, kuptohet aq sa ajo mund t\u00eb nd\u00ebrthuret n\u00eb skenografin\u00eb e dasmave t\u00eb sotme. Nuk ka se si t\u00eb k\u00ebrkojm\u00eb kuzhin\u00eb t\u00eb tradit\u00ebs e t\u00eb mos praktikojm\u00eb (me mas\u00eb) dhe ritualet e vjetra n\u00eb dasma. N\u00ebse tradita nuk do t\u00eb ringjallet pik\u00eb s\u00eb pari n\u00eb ngjarje t\u00eb tilla t\u00eb sh\u00ebnuara familjare, kremtime popullore, a sh\u00ebtitje turistike, n\u00eb dit\u00ebt e tjera ajo \u00ebsht\u00eb n\u00eb muze. N\u00eb Kosov\u00eb nuset prihen nga flamuri komb\u00ebtar dhe kjo na duket nj\u00eb simbolik\u00eb e p\u00ebrkryer, q\u00eb urojm\u00eb t\u00eb mos bjerret aspak. Mjaft t\u00eb vrasim mendjen p\u00ebr t\u00eb bukur\u00ebn dhe t\u00eb p\u00ebrpiqemi p\u00ebr t\u00eb, dhe ku m\u00eb mir\u00eb se n\u00eb dasma do t\u00eb buis\u00eb ajo, n\u00eb rituale, kostume, dhurata, muzik\u00eb, k\u00ebrcime, kamera, fotografi, n\u00eb gjith\u00e7ka q\u00eb nj\u00eb dasm\u00eb e koh\u00ebs mbart.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>NDUE DEDAJ &nbsp; K\u00ebto dit\u00eb profesor Artan Fuga publikoi n\u00eb nj\u00eb t\u00eb p\u00ebrditshme opinionin me titull \u201cA ka populli faj?\u201d q\u00eb t\u00ebrhiqte v\u00ebmendjen rreth nj\u00eb klisheje apo tabuje, sipas s\u00eb cil\u00ebs (\u00ebsht\u00eb krijuar idea se) populli nuk ka faj.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-3271","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kritike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3271","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3271"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3271\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3274,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3271\/revisions\/3274"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3271"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3271"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3271"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}