{"id":2582,"date":"2013-03-21T17:15:00","date_gmt":"2013-03-21T17:15:00","guid":{"rendered":"http:\/\/revistakuvendi.org\/?p=2582"},"modified":"2013-03-21T17:15:00","modified_gmt":"2013-03-21T17:15:00","slug":"shqipja-e-bjerre-e-emigracionit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/revistakuvendi.org\/?p=2582","title":{"rendered":"Shqipja e bjerr\u00eb e  emigracionit"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2013\/03\/NdueDedaj.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-2583\" title=\"NdueDedaj\" src=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2013\/03\/NdueDedaj.jpg\" alt=\"\" width=\"206\" height=\"265\" \/><\/a>NDUE DEDAJ<\/p>\n<p align=\"center\">1<\/p>\n<p>Shqipfolja n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb \u00ebsht\u00eb e vjet\u00ebr, e pamosh\u00eb. P\u00ebrtej Formul\u00ebs s\u00eb Pag\u00ebzimit. P\u00ebrtej Kastriot\u00ebve, Gazullor\u00ebve e Barletit. P\u00ebrtej Arb\u00ebresh\u00ebve. Kuvendar\u00ebt shqiptar\u00eb fol\u00ebn shqip gjat\u00eb Mesjet\u00ebs, n\u00eb kuvendet e k\u00ebtushme dhe ato nd\u00ebrballkanike, ashtu si dhe n\u00eb shkollat e para shqipe, f\u00ebmij\u00ebt e tyre. <!--more-->Nga mesi i shekullit XIX, p\u00ebr disa dhjet\u00ebvje\u00e7ar\u00eb, kombi shqiptar ishte duke u p\u00ebrlindur dhe iluminizmi e romantizmi ishin boshti politik e poetik i koh\u00ebs, ndaj kemi aq shum\u00eb shkolla shqipe gjat\u00eb Rilindjes dhe disa vjersha himnizuese kushtuar gjuh\u00ebs shqipe, nga Naimi, Mjeda, Fishta, Lasgushi etj. Por sot, pas nj\u00ebqind vjet\u00ebsh t\u00eb shtetit shqiptar, \u00ebsht\u00eb e udh\u00ebs t\u00eb pyes\u00ebsh, jo vet\u00ebm sa shqiptar\u00eb flasin n\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb huaj, por dhe sa t\u00eb huaj e kan\u00eb m\u00ebsuar shqipen n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb? Sa gjuha jon\u00eb u \u00ebsht\u00eb dashur atyre? A botohen libra dhe gazeta shqip n\u00eb vende t\u00eb tjera? \u00c7do shqiptar do t\u00eb lakmonte e uronte q\u00eb gjuha e tij amtare t\u00eb shkruhej e folej n\u00eb mediumet e qytet\u00ebrimit bashk\u00ebkohor. Ashtu si\u00e7 qe shkruar shqip qysh me 1555 n\u00eb Europ\u00eb \u201cMeshari\u201d i Buzukut. Apo \u201cKuvendi i Arbnit\u201d me 1703. \u201cFlamuri i Arb\u00ebrit\u201d i De Rad\u00ebs e \u201cAlbania\u201d e Konic\u00ebs nj\u00eb shekull m\u00eb von\u00eb. \u201cDielli\u201d e \u201cVatra\u201d e Bostonit. E sa stacione t\u00eb tjera historike k\u00ebsisoj t\u00eb shqipfoljes e shqipshkrimit n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb. Derisa t\u00eb mb\u00ebrrihej te \u201cmargaritari i kuror\u00ebs\u201d, botimi vite m\u00eb par\u00eb, nga \u201cFayard\u201d -Franc\u00eb, i vepr\u00ebs s\u00eb Kadares\u00eb n\u00eb shqip e fr\u00ebngjisht, si nj\u00eb lart\u00ebsi e gjuh\u00ebs shqipe n\u00eb koh\u00eb moderne.<\/p>\n<p>Por ndoshta, krahas lavdis\u00eb s\u00eb mosbjerrjes s\u00eb shqipes n\u00eb shekuj, do t\u00eb trishtohemi pak n\u00eb dit\u00ebt e sotme, pasi ka shqiptar\u00eb n\u00eb tok\u00eb t\u00eb huaj q\u00eb disi e kan\u00eb \u201charruar\u201d shqipen, ani se duke u ndjer\u00eb mbase m\u00eb shum\u00eb evropian\u00eb, amerikan\u00eb, australian\u00eb etj. Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb kombe dhe qeveri t\u00eb huaja p\u00ebrpiqen ta shtrijn\u00eb sa m\u00eb shum\u00eb hart\u00ebn e t\u00eb folurit s\u00eb tyre n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb, ku jo rast\u00ebsisht ka mbret\u00ebrim t\u00eb anglishtes, dit\u00eb t\u00eb frankofonis\u00eb, ngarendje t\u00eb spanjishtes, nxitim t\u00eb kinezishtes etj. Jemi padyshim p\u00ebr t\u2019u b\u00ebr\u00eb pjes\u00eb e qytet\u00ebrimit t\u00eb bot\u00ebs, por duke shkuar andej me t\u00eb dyja k\u00ebmb\u00ebt, autoktonen dhe gjith\u00ebsoren. Do t\u00eb ishte bukur n\u00ebse do t\u00eb mund t\u00eb thoshim me krenari se sa p\u00ebrpara e kemi \u00e7uar \u00ebndrr\u00ebn rilindase p\u00ebr k\u00ebt\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb per\u00ebndis\u00eb, si\u00e7 e quante Fishta. Mes t\u00eb tjer\u00ebsh, sa frytdh\u00ebn\u00ebse i kemi shkollat shqipe n\u00eb Greqi, Belgjik\u00eb, Itali, Zvic\u00ebr, Angli, Amerik\u00eb p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt e emigrant\u00ebve? Sa efikase kan\u00eb q\u00ebn\u00eb k\u00ebto mote katedrat e gjuh\u00ebs shqipe n\u00eb: Palermo, Kozenc\u00eb, Napoli,\u00a0Vjen\u00eb, Mynih, Sh\u00ebn Peterburg, Bukuresht, Pekin etj, n\u00eb gjurm\u00eb t\u00eb albanolog\u00ebve t\u00eb m\u00ebdhenj europiane t\u00eb dy-tre shekujve t\u00eb fundit. Apo vet\u00ebm dy-tre sosh ndihen, kurse t\u00eb tjerat jan\u00eb shuar, kan\u00eb mbetur si kujtime e natyrisht dhe si arkiv?<\/p>\n<p align=\"center\">2<strong><\/strong><\/p>\n<p>Kemi nj\u00eb model unik t\u00eb ruajtjes s\u00eb shqipes, at\u00eb t\u00eb arb\u00ebresh\u00ebve t\u00eb Italis\u00eb, n\u00eb pes\u00ebqind vjet, ku dhe sot e k\u00ebsaj dite vazhdon t\u00eb gjalloj\u00eb arb\u00ebrishtja e tyre e pabjerr\u00eb. Ata sa her\u00eb i merrte malli dhe sa her\u00eb iu k\u00ebrc\u00ebnohej gjuha dhe identiteti kthenin kryet k\u00ebndej nga Arb\u00ebria q\u00eb iu kujtonte se \u201cna t\u00eb huej jemi te ky dh\u00e9\u201d. S\u2019b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr paralele, pasi rrojm\u00eb n\u00eb tjet\u00ebr epok\u00eb dhe n\u00eb koh\u00eb integrimesh t\u00eb gjith\u00ebmbarshme, ama nuk mjaftojn\u00eb kremtimet familjare a komunitare t\u00eb emigrant\u00ebve me flamurin komb\u00ebtar dhe pak fjal\u00eb shqipe me f\u00ebmij\u00ebt pas pun\u00ebs, ashtu si n\u00eb vrap, p\u00ebr ta mbajtur gjall\u00eb e kultivuar shqipen ne emigracion. Vet\u00ebm pes\u00ebdhjet\u00eb vjet duhen q\u00eb dikush me prind\u00ebr shqiptar\u00eb, i trojeve shqiptare, ta quaje veten turk, amerikan, kinez dhe shqipen e prind\u00ebrve t\u00eb tij ta ket\u00eb si gjuh\u00eb t\u00eb dyt\u00eb. Kjo do t\u00eb ishte nj\u00eb shqipbjerrje e ngadalt\u00eb, e frikshme, q\u00eb nuk do t\u00eb na falte i pari Gjon Buzuku. Ta themi sot k\u00ebt\u00eb merak. Vetes po ia themi, q\u00eb ta kemi v\u00ebth n\u00eb vesh, mbrotjen e shqipes ton\u00eb nga t\u00eb gjitha tallazitjet e fillim-mij\u00ebvje\u00e7arit t\u00eb tret\u00eb. Ndaj dhe Ministria e Arsimit dhe Shkenc\u00ebs ka hartuar nj\u00eb strategji p\u00ebr mbroth\u00ebsin\u00eb e shqipes n\u00eb emigracion, me programe digjitale t\u00eb posa\u00e7me, teskte n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt e emigrant\u00ebve etj. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr \u201cn\u00eb \u00e7astin kur vendet ku jetojn\u00eb emigrant\u00ebt tan\u00eb do t\u00eb lejojn\u00eb futjen e gjuh\u00ebs shqipe si l\u00ebnd\u00eb me zgjedhje n\u00eb kurrikul, at\u00ebher\u00eb qasja jon\u00eb do t\u00eb jet\u00eb tjet\u00ebr\u201d, \u00ebsht\u00eb th\u00ebn\u00eb nga ministri Tafaj, duke shtuar se \u201ctashm\u00eb nj\u00eb praktik\u00eb e till\u00eb zbatohet p\u00ebr emigrant\u00ebt italian\u00eb n\u00eb Gjermani dhe n\u00eb shum\u00eb vende t\u00eb tjera.\u201d\u00a0Teksa \u00ebsht\u00eb miratuar abetarja mbar\u00ebkomb\u00ebtare dhe plani m\u00ebsimor p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt e diaspor\u00ebs, botimi i librave p\u00ebr ta, shp\u00ebrndarja e tyre etj.<\/p>\n<p>Problemi i shqipes s\u00eb emigracionit \u00ebsht\u00eb i dyfisht\u00eb, si p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt q\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb m\u00ebsojn\u00eb atje, ashtu dhe p\u00ebr ata q\u00eb tashm\u00eb jan\u00eb kthyer. Duke qen\u00eb se n\u00eb vitin 2012 jan\u00eb regjistruar mbi 2700 f\u00ebmij\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb rinisur m\u00ebsimet n\u00eb shkollat shqiptare, organet e arsimit kan\u00eb hartuar nj\u00eb plan komb\u00ebtar veprimi, p\u00ebr t\u2019u ardhur n\u00eb ndihm\u00eb atyre, q\u00eb t\u00eb aft\u00ebsohen n\u00eb shqipen e folur e n\u00eb drejtshkrim, p\u00ebrmes kurseve verore etj. Por mosbjerrja e shqipes n\u00eb emogracion \u00ebsht\u00eb nj\u00eb sip\u00ebrmarrje m\u00eb e gjer\u00eb se ajo shtet\u00ebrore, jemi t\u00eb gjith\u00eb q\u00eb mund t\u00eb luajm\u00eb nj\u00eb rol n\u00eb k\u00ebt\u00eb mes. Ashtu si\u00e7 \u201cTop Channel\u201d i kushton v\u00ebmendje her\u00ebpashere k\u00ebsaj problematike, p\u00ebrfshi dhe nj\u00ebrin nga emisionet e m\u00ebngjesit pak dit\u00eb m\u00eb par\u00eb. Apo dy prind\u00ebr t\u00eb rinj, q\u00eb e kishin sjell\u00eb te t\u00eb af\u00ebrmit n\u00eb Shqip\u00ebri djalin e tyre (t\u00eb lindur n\u00eb Itali), nj\u00eb vit p\u00ebrpara se t\u00eb fillonte klas\u00ebn e par\u00eb, q\u00eb t\u00eb p\u00ebrshtatej me shqipen q\u00eb n\u00eb kopsht dhe t\u00eb mos kishte v\u00ebshtir\u00ebsi kur t\u00eb niste abetaren.<\/p>\n<p>Bjerrja e shqipes s\u00eb emigracionit shpesh i ka \u201crr\u00ebnj\u00ebt\u201d k\u00ebndej, kur t\u00eb rinj shqiptar\u00eb analfabet\u00eb nga zonat malore mb\u00ebrrijn\u00eb deri n\u00eb Suedi, Belgjik\u00eb e Angli p\u00ebr t\u00eb k\u00ebrkuar azil prej \u201cgjakmarrjes\u201d, por q\u00eb nuk din\u00eb t\u00eb flasin e shkruajn\u00eb gjuh\u00ebn e tyre. Ata k\u00ebrkojn\u00eb t\u00eb integrohen n\u00eb Europ\u00eb si individ\u00eb, por dhe nj\u00eb shoq\u00ebri e t\u00ebr\u00eb si\u00e7 jemi ne, e kemi t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb integrimin qoft\u00eb dhe prej analfabetizmit, q\u00eb v\u00ebrtet nuk \u00ebsht\u00eb kronik si ai i viteve \u201930 t\u00eb shekullit t\u00eb kaluar, por jo p\u00ebr t\u2019u shp\u00ebrfillur, pasi sot m\u00eb shum\u00eb se kurr\u00eb ballafaqohemi me bot\u00ebn, teknologjin\u00eb, qytet\u00ebrimin europian. Gjuha p\u00ebson krisje dhe p\u00ebr nj\u00eb presje e p\u00ebr shkronj\u00eb t\u00eb keqp\u00ebrdorur, si\u00e7 ngrinte z\u00ebrin k\u00ebto dit\u00eb gjuh\u00ebtari i njohur, Akademik Gjovalin Shkurtaj, ku dhe fjala n\u00ebn\u00eb n\u00eb em\u00ebrtimin e QSUT \u201cN\u00ebn\u00eb Tereza\u201d ishte shkruar gabim, me <em>e<\/em> n\u00eb vend t\u00eb <em>\u00eb<\/em>-s\u00eb. Ka vite q\u00eb gjuh\u00ebtar\u00ebt tan\u00eb \u201cb\u00ebrtasin\u201d p\u00ebr mir\u00ebp\u00ebrdorimin e gjuh\u00ebs e ne nuk i d\u00ebgjojm\u00eb, si t\u00eb jen\u00eb duke folur p\u00ebr nj\u00eb \u201cgjuh\u00eb t\u00eb vdekur\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>NDUE DEDAJ 1 Shqipfolja n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb \u00ebsht\u00eb e vjet\u00ebr, e pamosh\u00eb. P\u00ebrtej Formul\u00ebs s\u00eb Pag\u00ebzimit. P\u00ebrtej Kastriot\u00ebve, Gazullor\u00ebve e Barletit. P\u00ebrtej Arb\u00ebresh\u00ebve. Kuvendar\u00ebt shqiptar\u00eb fol\u00ebn shqip gjat\u00eb Mesjet\u00ebs, n\u00eb kuvendet e k\u00ebtushme dhe ato nd\u00ebrballkanike, ashtu si dhe n\u00eb shkollat e para shqipe, f\u00ebmij\u00ebt e tyre.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-2582","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kritike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2582","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2582"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2582\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2584,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2582\/revisions\/2584"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2582"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2582"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2582"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}