{"id":2255,"date":"2012-12-30T00:58:38","date_gmt":"2012-12-30T00:58:38","guid":{"rendered":"http:\/\/revistakuvendi.org\/?p=2255"},"modified":"2012-12-30T00:58:38","modified_gmt":"2012-12-30T00:58:38","slug":"noli-dhe-komunizmi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/revistakuvendi.org\/?p=2255","title":{"rendered":"NOLI  DHE  KOMUNIZMI"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/FAN-NOLI.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-2256\" title=\"FAN NOLI\" src=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/FAN-NOLI-225x300.jpg\" alt=\"\" width=\"225\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/FAN-NOLI-225x300.jpg 225w, https:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/FAN-NOLI.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 225px) 100vw, 225px\" \/><\/a>Ne foto: Fan Noli<\/p>\n<p>Nga Agim Xh. D\u00ebshnica<\/p>\n<p>Noli dhe\u00a0 shtypi\u00a0 shqiptar\u00a0 n\u00eb vitet 30-40<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>M\u00eb 6 janar 1882, lindi n\u00eb Ibrik Tepe t\u00eb Turqis\u00eb Fan S. Noli. Ky shkrim dokumentar synon t\u00eb paraqes vet\u00ebm nj\u00eb pjes\u00eb nga jeta e larmishme e k\u00ebtij patrioti t\u00eb madh demokrat.<!--more--><\/p>\n<p>N\u00eb botimet zyrtare t\u00eb Qeveris\u00eb s\u00eb Mbretit Zog, \u201cShqip\u00ebnija m\u00eb 1937\u201d, me rastin e kremtimeve t\u00eb 25 Vjetorit t\u00eb Pavar\u00ebsis\u00eb Komb\u00ebtare, n\u00eb kreun p\u00ebr historin\u00eb e kultures, shkruhet: \u201cme t\u00eb jan\u00eb lidhur emnat m\u00eb t\u00eb bukur e m\u00eb t\u00eb mall\u00ebngjyer t\u00eb shkrimtar\u00ebve t\u2019on\u00eb t\u00eb kaluar. \u00c7do alfabet pati nj\u00eb ser\u00eb t\u00eb gjat\u00eb asi shkrimtar\u00ebsh, po mbi t\u00eb gjith\u00eb vet\u00ebm kat\u00ebr shk\u00eblqejn\u00eb si yje t\u00eb pa shoq\u00eb, Naimi, Fishta, Konica e Noli,\u201d N\u00eb albume t\u00eb p\u00ebrkryer me fotografi pa retush, krahas figurave t\u00eb shquara t\u00eb kombit, ndrinte dhe portreti i hijsh\u00ebm i Fan S. Nolit. Po at\u00eb vit Faik Konica do t\u00eb thoshte: \u201dAt Noli do t\u00eb mbetet n\u00eb historin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb si burri q\u00eb arriu i pari me hir t\u00eb vullnetit dhe holl\u00ebsis\u00eb s\u00eb tij, t\u00eb flasi gjuh\u00ebn shqip n\u00eb mesh\u00eb. Dita q\u00eb meshoi p\u00ebr t\u00eb par\u00ebn her\u00eb, \u00ebsht\u00eb ogur i bardh\u00eb n\u2019udh\u00eb t\u00eb p\u00ebrparimit t\u2019on\u00eb. Dhe as e harrojm\u00eb, as mund t\u00eb l\u00ebm\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt t\u00eb harrojn\u00eb.\u201d<\/p>\n<p>N\u00eb vitet e Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore n\u00eb nj\u00eb varg lajmesh, ndihet shqet\u00ebsimi i madh i Nolit p\u00ebr fatin e Atdheut p\u00ebrball\u00eb fashizmit dhe komunizmit. Ai \u00ebsht\u00eb\u00a0 i gatsh\u00ebm t\u00eb bashk\u00ebpunoj\u00eb me t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb jan\u00eb ngritur dhe p\u00ebrpiqen p\u00ebr shp\u00ebtimin e popullit shqiptar nga \u00e7do rrezik. P\u00ebr munges\u00eb hap\u00ebsire japim vet\u00ebm pak njoftime q\u00eb nisin nga viti 1939 deri m\u00eb 1968.<\/p>\n<p>Dielli, 7 dhjetor 1939.\u00a0 N\u00ebn titullin\u00a0 \u201eFlamuri yn\u00eb\u201d, sh\u00ebnohet.\u201c <em>\u201eU\u00a0 ngrit\u00a0 m\u00eb 28 n\u00ebntor 1912 \u2013 u rob\u00ebrua prap m\u00eb 12 prill 1939\u2026 Fjala e<\/em> <em>Peshkop Nolit i shton shpresat e popullit p\u00ebr \u00e7lirimin e Shqip\u00ebris\u00eb\u201c&#8230;Lufta q\u00eb po b\u00ebjn\u00eb aleat\u00ebt n\u00eb Evrop\u00eb, ka p\u00ebr q\u00ebllim<\/em> <em>mbajtjen e qeverimit demokratik edhe shp\u00ebtimin e kombeve t\u00eb vegj\u00ebl nga rob\u00ebria e fuqive lakmonj\u00ebs.<\/em> <em>Shqiptar\u00ebt duhet t\u00eb punojn\u00eb p\u00ebr lirin\u00eb e tyre komb\u00ebtare, se liria nuk fitohet pa sakrifica.\u201c <\/em><\/p>\n<p>Dielli 27 mars 1943. Pas marrjes s\u00eb letr\u00ebs nga Tajar Zavalani F. S Noli shkruan<em> <\/em>kryeartikullin<em>: \u201eOrigjina, shvillimi, dhe e pritmja e Bashkimit t\u00eb Shenjt\u00eb\u201c:&#8230;At\u00ebhere\u00a0 puna mbeti\u00a0 t\u2019i flisja Faik Konitz\u00ebs\u00a0 dhe t\u2019a fitonja p\u00ebr iden\u00eb e Bashkimit t\u00eb Shenjt\u00eb. Konitza kund\u00ebrshtoj me rrept\u00ebsi Bashkimin e Shenjt\u00eb me Zogun n\u00eb krye&#8230; Luftova disa dit\u2019 e net me radh\u00eb q\u00eb t\u2019i mbushnja mendjen q\u00eb s\u2019kish tjat\u00ebr m\u00eb e mir\u00eb se kjo. M\u00eb n\u00eb funt Konitza u bint. U bint dhe qendroj n\u00eb fjal\u00ebn e tij gjer n\u00eb or\u00ebn e vdekjes.\u201c<\/em><\/p>\n<p>Dielli 11 gusht 1943: \u201e<em>Lufta n\u00eb Shqip\u00ebri nuk\u00eb pushoj kur shkeln\u00eb italian\u00ebt\u00a0 Shqip\u00ebrin\u00eb\u00a0 t\u00eb Premten e Zez\u00eb. Populli shqiptar\u00a0 nuk\u00eb\u00a0 dha arm\u00ebt at\u00eb dit\u00eb t\u00eb zez\u00eb; i fsheu a i hodhi mi sup dhe mori malet.\u201c <\/em>Po n\u00eb k\u00ebt\u00eb dat\u00eb njoftohen emrat e komandant\u00ebve antifashist\u00eb: \u201e<em>Kapiten Hysni<\/em> <em>Lepenica, Myslim Peza, Dr. Safet Butka, Kolonel Bajraktari, Baba Mustafa,<\/em> <em>Kristo Peshtani dhe Karagjozi etj<\/em>.\u201e<em><\/em><\/p>\n<p>Dielli 18 shtator 1943: \u201e<em>Mbreti\u00a0 Zog k\u00ebrkon hyrjen e Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb rrethin e Kombeve t\u00eb Bashkuara.\u201c<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em>Dielli 25 shtator 1943<em>: Balli i \u00c7lirimit Komb\u00ebtar dhe Zogu k\u00ebrkojn\u00eb si dhe t\u00ebr\u00eb patriot\u00ebt e v\u00ebrtet\u00eb bahkimin e gjith\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em>Dielli 2 tetor 1943: \u201e<em>Fjal\u00eb e Imzot Nolit n\u00eb radio ka b\u00ebr\u00eb p\u00ebrshtypje t\u00eb madhe n\u00eb Shqip\u00ebri dhe jasht\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.\u201c<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em>Noli\u00a0 dhe idet\u00eb tij prej\u00a0 patrioti demokrat.<\/p>\n<p>Ashtu si m\u00eb par\u00eb edhe pas vitit 1946, Fan S Noli nuk ka pasur asnj\u00eb iluzion p\u00ebr sistemin komunist, si n\u00eb Shqip\u00ebri ashtu dhe n\u00eb bot\u00eb. Mjafton t\u00eb lexohen letrat e d\u00ebrguara Konic\u00ebs, ku zhvlerson librat \u201cKapitali\u201de \u201cManifesti Komunist.\u201d Manifesti i v\u00ebrtet\u00eb i Nolit, \u00ebsht\u00eb krijimi i ndritur, Hymni\u00a0 Flamurit. P\u00ebr idet\u00eb q\u00eb mbart kjo poezi optimiste mjaftojn\u00eb vet\u00ebm dy strofa:<\/p>\n<p><em>\u00a0O Flamur gjak, o Flamur shkab\u00eb,<\/em><em><\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em><em>O v\u00ebnt e vatr\u2019 o n\u00ebn\u2019 e bab\u00eb,<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em><em>Lagur me lot, djegur me flag\u00eb,<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0Flamur i kuq, Flamur i zi ! <\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em><em>Flamur q\u00eb lint Sh\u00ebn Kastandinin,<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0Pajton Islamn\u2019 e Krisht\u00ebrimin ,<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0\u00c7pall midis\u00a0 feve vllaz\u00ebrimin,<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0Flamur bujar p\u00ebr Njer\u00ebzi.<\/em><\/p>\n<p>M\u00eb 1944 me urdh\u00ebr t\u00eb E. Hoxh\u00ebs, pas torturash shtazarake, do t\u00eb vritej patrioti demokrat, ish kryetari i Shoq\u00ebris\u00eb Bashkmi Zai Fundo, teksa luftonte krahas nacionalist\u00ebve shqiptar\u00eb p\u00ebr lirin\u00eb e Kosov\u00ebs. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb akt barbar Noli u shpreh: \u201c\u00c7\u2019i mbetet Shqip\u00ebris\u00eb, po i prish\u00ebm njer\u00ebz t\u00eb m\u00ebdhenj, si Fundoja?\u201d<\/p>\n<p>N\u00eb 18 tetor 1951, Noli b\u00ebnte t\u00eb ditur: <em>\u201eUn\u00eb nuk jam dhe nuk kam qen\u00eb kurr\u00eb nj\u00eb an\u00ebtar i nj\u00eb organizate komuniste. Un\u00eb asnj\u00ebher\u00eb n\u00eb jet\u00ebn time nuk kam b\u00ebr\u00eb nj\u00eb predikim komunist ose prokomunist ose antiamerikan. P\u00ebrkundrazi un\u00eb kam lart\u00ebsuar udh\u00ebn demokratike Amerikane t\u00eb jet\u00ebs dhe theksova faktin historik se Shqip\u00ebria i detyrohet p\u00ebr indenpendenc\u00ebn e saj krye krye Amerik\u00ebs e n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb Presidentit Uillson. Kurrr\u00eb kisha ime, as un\u00eb nuk jemi n\u00ebn juridiksionin e ndonj\u00eb Synodhe\u00a0 ose Patriarkati t\u00eb huaj, komunist ose tjat\u00ebr. Si Kish\u00eb Orthodokse Shqiptare n\u00eb Amerik\u00eb, t\u00eb cilin e kryesoj, kjo \u00ebsht\u00eb n\u00eb pikpamjen administrative indipendente. Un\u00eb nuk kam t\u00eb b\u00ebj\u00eb as me em\u00ebrimet as me dor\u00ebheqjet e peshkop\u00ebve ose t\u00eb arkipeshkop\u00ebve n\u00eb kishat orthodokse t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. K\u00ebshtu q\u00eb, un\u00eb nuk jam p\u00ebrgjegj\u00ebs n\u00eb asnj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr dor\u00ebheqjen e Kryepeshkopit Kisi dhe em\u00ebrimin e pasardh\u00ebsit t\u00eb tij, Kryepeshkopit Vodica.<\/em> <em><\/em><\/p>\n<p>N\u00eb librin origjinal \u201eAlbum-II 1966\u201c Boston t\u00eb Nolit, fshehur prej syve t\u00eb lexuesve n\u00eb koh\u00ebn e diktatur\u00ebs, n\u00eb parath\u00ebnien e ish kryeredaktorit t\u00eb Diellit, Qerim Panariti del n\u00eb shesh e v\u00ebrteta rreth poezis\u00eb satirike\u201a \u201cSulltani dhe Kabineti\u201c, botuar n\u00eb gazet\u00ebn Dielli m\u00eb 1961, kund\u00ebr diktatorit Hoxha dhe qeveris\u00eb s\u00eb tij, e komentuar krejt ndryshe nga analist\u00ebt komunist\u00eb: Po n\u00eb k\u00ebt\u00eb parath\u00ebnie shkruhet edhe p\u00ebr ngjarjen aq shum\u00eb t\u00eb p\u00ebrfolur, e mb\u00ebrritjes s\u00eb nj\u00eb legate apo grupi diplomat\u00ebsh sovjetik\u00eb n\u00eb Tiran\u00eb, pa dijenin\u00eb e kryeministrit Noli dhe ministrit t\u00eb jasht\u00ebm e shp\u00ebrdoruar nga historian\u00ebt komunist\u00eb, si nj\u00eb fakt simpatie ndaj BS: \u201e<em>Kund\u00ebrshtar\u00ebt\u00a0 e Nolit\u201c-<\/em>shkruan Panariti<em>&#8211; \u201es\u2019kan\u00eb hequr dor\u00eb as sot q\u00eb t\u2019i ngjitin vul\u00ebn e kuqe; s\u2019kan\u00eb hequr dor\u00eb as sot, kur Noli s\u2019\u00ebsht\u00eb m\u00eb me neve q\u00eb t\u00eb mpronj\u00eb veten. Po t\u00eb kishin kund\u00ebrshtar\u00ebt e Nolit vet\u00ebm nj\u00eb \u00e7erek derhemi m\u00ebnt n\u00eb kok\u00eb dhe pak\u00ebz fisnik\u00ebri, do ta merrnin me m\u00ebnt, q\u00eb dhe sikur t\u00eb deshte Noli t\u00eb lidhte relacione diplomatike me Bashkimin Sovjetik , kushtet politike n\u00eb Shqip\u00ebri n\u00eb Dhjetor 1924, ishin aq t\u00eb m\u00ebrzitura sa Noli pothuajse po pregatitej t\u2019i linte sh\u00ebndet Shqip\u00ebris\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebmon\u00eb.\u201c<\/em> K\u00ebt\u00eb problem e ka trajtuar edhe Prof. Robert C. Austin. Pas shqyrtimit t\u00eb mjaft dokumenteve\u00a0 arkivore, ai arrin n\u00eb p\u00ebrfundimin, se n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb, kur midis\u00a0 shteteve\u00a0 europiane dhe Bashkimit Sovjetik ishin vendosur lidhje diplomatike, gjithashtu dhe qeverit\u00eb shqiptare, kishin zhvilluar bisedime p\u00ebr lidhje t\u00eb nj\u00ebjta, pa pritur e pa dijenin\u00eb e Nolit m\u00eb 16 dhjetor 1924 nj\u00eb delegacion diplomat\u00ebsh sovjetik\u00eb mb\u00ebrriti n\u00eb Tiran\u00eb. <em>\u201cMinistria e Jashtme\u201d,- <\/em>shkruan Prof. Austin<em>&#8211; \u201cnjoftonte m\u00eb 17 dhjetor Nolin se vizat i kishte dh\u00ebn\u00eb konsulli n\u00eb Vjen\u00eb\u2026M\u00eb 18 dhjetor u njoftuan P\u00ebrfaq\u00ebsit\u00eb Diplomatike se, p\u00ebr shkak t\u00eb situat\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare, delegacionit sovjetik prej tet\u00eb vet\u00ebsh i ishte k\u00ebrkuar t\u00eb largohej dhe i gjith\u00eb grupi ishte nisur p\u00ebr n\u00eb Itali po at\u00eb mbremje\u2026 \u201c <\/em><\/p>\n<p>At Artur Liolin n\u00eb shkrimin Noli dhe komunizmi\u201c sqaron: <em>\u201cPasi Noli m\u00ebsoi mbi eg\u00ebrsit\u00eb e regjimit komunist n\u00eb Shqip\u00ebri, ai u distancua, gj\u00eb q\u00eb duket qart\u00eb, kur ai nuk pranoi t\u00eb kthehej asnj\u00ebher\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri, as p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb titujt e ofruar nga Qeveria Komuniste- pa tjet\u00ebr p\u00ebr q\u00ebllime t\u00eb errta komprometuese\u2013dhe as p\u00ebr hulumtime shkencore, as p\u00ebr t\u00eb hyr\u00eb n\u00eb \u00e7\u00ebshtje t\u00eb mjegualluara fetare.N\u00eb fund , si mund ta ftonte senati i shtetit t\u00eb Masa\u00e7usetsit Nolin p\u00ebr t\u00eb dh\u00ebn\u00eb bekimin e hapjes s\u00eb sesioneve t\u00eb vitit 1963, n\u00ebse Noli do t\u00eb ishte nj\u00eb \u201ekomunist?\u201c Apo si mund ta ftonte Nolin \u201ekomunist\u201c\u00a0 presidenti Lindon Xhonson posa\u00e7\u00ebrisht n\u00eb Sht\u00ebpin\u00eb e Bardh\u00eb n\u00eb korrik 1964\u00a0 p\u00ebr t\u00eb bekuar n\u00eb Uashington dhe p\u00ebr t\u00eb dh\u00ebn\u00eb fjalimin me rastin e 400 vjetorit t\u00eb Shekspirit? Argumentet\u00a0 ndryshe nuk pin\u00eb uj\u00eb.\u201c<\/em><\/p>\n<p>Let\u00ebrk\u00ebmbim arkivash.<\/p>\n<p>Seria e letrave zyrtare me Qeverin\u00eb Komuniste p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme komb\u00ebtare gjat\u00eb vitit 1946,\u00a0 na b\u00ebn me dije p\u00ebr shqet\u00ebsimin e madh t\u00eb Nolit p\u00ebr Atdheun. N\u00eb fund t\u00eb atij viti, ndihet z\u00ebm\u00ebrimi i tij ndaj sjelljes s\u00eb delegat\u00ebve q\u00eb d\u00ebrgonte E. Hoxha p\u00ebr bisedime me porosi t\u00eb rrepta. Pas kritikave dhe lajmeve t\u00eb hidhura q\u00eb arrinin nga Shqip\u00ebria, m\u00eb 1947 \u201cbekimet\u201d e marr\u00ebdh\u00ebniet diplomatike t\u00eb Nolit kan\u00eb marr fund. Vatra patriotike do t\u00eb cil\u00ebsohej:<em>\u201corganizat\u00eb reaksionre q\u00eb kaloi n\u00eb mbrojtje t\u00eb politik\u00ebs antishqiptare t\u00eb qeveris\u00eb Amerikane. N\u00eb vitin 1960 pjesa patriote u largua prej saj dhe krijoi organizat\u00ebn \u201cShqp\u00ebria e Lir\u00eb.\u201d(?!) <\/em>Pra, nj\u00eb<em> <\/em>shtr\u00ebmb\u00ebrim ky, kur dihet se kjo organizat\u00eb, u krijua me nxitjen e ndihm\u00ebn e qeveris\u00eb\u00a0 komuniste. si<em> <\/em>kund\u00ebrshtare e Vatr\u00ebs Nj\u00eb dokument dometh\u00ebn\u00ebs, botuar n\u00eb gazet\u00ebn Dielli, janar-mars 2003, flet qart\u00eb p\u00ebr sa u tha m\u00eb lart:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>RPSH<\/em><\/p>\n<p><em>Ministia e P. t\u00eb Jashtme\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 V.F.L.P.<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0 <\/em><em>N. 353-19\u00a0 Res. Pers.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Tiran\u00eb 1947<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Promemorie<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0Shokut Thedhor Heba<\/em><\/p>\n<p><em>Nga informatat e sigurta q\u00eb kemi, na rezulton se nd\u00ebr Shqiptar\u00ebt e Amerik\u00ebs, t\u00eb cil\u00ebt e kan\u00eb simpatizuar l\u00ebvizjen t\u2019on\u00eb nacional-\u00e7lirimtare po sh\u00ebnohet nj\u00eb ftoht\u00ebsi ndaj Pushtetit Popullor, dhe \u00ebsht\u00eb frik\u00eb q\u00eb kjo ftoht\u00ebsi me koh\u00eb t\u00eb marr\u00eb proporcione t\u00eb gjera&#8230;Ki parasysh se ka edhe disa reaksionar\u00eb, q\u00eb me propagand\u00ebn e tyre, po mundohen t\u2019a ushqejn\u00eb ftoht\u00ebsin\u00eb n\u00eb rradh\u00ebt e shqiptar\u00ebve ndaj nesh&#8230;<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0Do t\u00eb marr\u00e7 kontakt me t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb kan\u00eb nj\u00eb far\u00eb influence dhe do t\u00eb je\u00e7 n\u00eb lidhje t\u00eb vazhdueshme me krer\u00ebt e Shoq\u00ebris\u00eb Vatra dhe Organizat\u00ebs Shqip\u00ebria e Lir\u00eb. Po fshehurazi besimin duhet t\u2019a mb\u00ebshtet\u00ebsh vet\u00ebm nd\u00ebr\u00a0 krer\u00ebt\u00a0 e \u201cShqip\u00ebris\u00eb s\u00eb Lir\u00eb\u201d..\u201cVatra\u201c dhe \u201eDielli\u201c\u00a0 kan\u00eb nj\u00eb histori dhe t\u00eb kaluar t\u00eb shk\u00eblqyer dhe lidhen tep\u00ebr <\/em><em>ngusht\u00eb me traditat komb\u00ebtare. Prandaj \u00ebsht\u00eb zor q\u00eb ato t\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb p\u00ebrkrahin regjimin t\u2019on\u00eb tek i cili \u00e7mojn\u00eb vet\u00ebm luft\u00ebn e \u00e7lirimit po nuk pranojn\u00eb ideologjin\u00eb dhe sistemin e tij. <\/em><em>\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0Shokut Dr. John T. Nasse,*) do t\u2019i dor\u00eb<\/em><em>zosh t\u00eb hollat**) dhe do t\u2019i rr\u00ebfesh, vet\u00ebm sa p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb njoftim t\u00eb p\u00ebrmbajtjes s\u00eb saja, letr\u00ebn q\u00eb i drejtohet atij dhe i bashkangjitet k\u00ebsaj Promemorie.\u201d<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 P. Ministri i P. t\u00eb J\u00a0\u00a0\u00a0 <\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Hysni Kapo d.v) <\/em><\/p>\n<p><em>P.S \u2013*) Dr. J T Nase, p\u00ebrkrah\u00ebs i regjimit\u00a0 komunist\u00a0 n\u00eb Shqip\u00ebri. Kryetar i\u00a0 Shoq\u00ebris\u00eb Shqip\u00ebria e Lir\u00eb me gazeten, \u201dLiria.\u201d\u00a0 **). 5000 dollar\u00eb.\u00a0\u00a0\u00a0 <\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em><\/p>\n<p>P\u00ebrkujtimi i Nolit<\/p>\n<p>Me rastin e 100 vjetorit t\u00eb lindjes, n\u00eb vitin 1982 Federata Vatra dhe UNESKO, p\u00ebrkujtuan me nderim Fan S. Nolin, n\u00eb mbledhje t\u00eb posa\u00e7me shkencore, ashtu si\u00e7 i takonte birit t\u00eb Kombit Shqiptar.\u00a0 Asokohe\u00a0 n\u00eb Shqip\u00ebri u botua nj\u00eb shkrim\u00a0 fyes ndaj tij, n\u00eb gazet\u00ebn Bashkimi, p\u00ebrgatitur nga kalemxhij\u00eb me gjasa \u201cnolist\u00eb\u201d, n\u00ebnshkruar nga diktatori\u00a0 E. Hoxha. P\u00ebr an\u00ebtar\u00ebt e partis\u00eb ky shkrim qe nj\u00eb urdh\u00ebr, t\u00eb mos merrej pjes\u00eb n\u00eb Konferenc\u00ebn p\u00ebrkujtimore! Shum\u00eb ftesa u anulluan. Salla e Kuvendit e caktuar m\u00eb par\u00eb, u zevend\u00ebsua me sall\u00ebn e vog\u00ebl t\u00eb Institutit t\u00eb Lart\u00eb t\u00eb Arteve. N\u00eb qend\u00ebr t\u00eb presidiumit, ngrihej busti i diktatorit i ndri\u00e7uar nga prozhektor\u00ebt. Lart n\u00eb k\u00ebndin e djatht\u00eb, fotografia e Nolit e zvog\u00ebluar\u00a0 tej mase me urdh\u00ebr t\u00eb sekretarit shkencor t\u00eb Akademis\u00eb s\u00eb Shkencave, kish humbur n\u00eb muzg. P\u00ebr cilin b\u00ebhej mbledhja p\u00ebrkujtimore, p\u00ebr Fan Nolin apo Enver Hoxh\u00ebn? Ata q\u00eb ishin ulur lart, u njoftuan t\u00eb zbrisnin posht\u00eb dhe s\u00eb bashku me d\u00ebgjuesit n\u00eb fund t\u00eb sall\u00ebs t\u00eb afroheshin n\u00eb\u00a0 kat\u00ebr radh\u00ebt e para. N\u00eb ato \u00e7aste kur hidhje syt\u00eb drejt fotografis\u00eb n\u00eb k\u00ebnd e d\u00ebgjoje kumtesat e profesor\u00ebve, kishe p\u00ebrshtypjen se Noli, n\u00eb shenj\u00eb proteste, ishte larguar nga salla. P\u00ebr Nolin n\u00eb Shqip\u00ebri, nuk u ngrit asnj\u00eb p\u00ebrmendore. Emri i tij nuk u vendos n\u00eb asnj\u00eb institucion shkencor, madje n\u00eb asnj\u00eb shkoll\u00eb t\u00eb mesme. Me an\u00ebn\u00a0 e botimeve t\u00eb cunguara u kuptua se num\u00ebri i veprave t\u00eb Nolit nuk duhej t\u00eb kapte nivele t\u00eb larta. N\u00eb nd\u00ebrtes\u00ebn e Akademis\u00eb s\u00eb Shkencave fotografi t\u00eb shumta t\u00eb diktatorit vareshin kudo dhe busti i tij zbardhte n\u00eb ball\u00eb t\u00eb sall\u00ebs s\u00eb mbledhjeve. Befas nj\u00eb punonj\u00ebs i Akademis\u00eb, zbuloi n\u00eb Qendr\u00ebn Arkeologjike, nd\u00ebrmjet arkash t\u00eb mbuluar nga kartona, letra dhe pluhur, bustin e Skenderbeut, vep\u00ebr e skulptorit t\u00eb shquar Odhise Paskali. T\u00eb rimk\u00ebmbur e mbarti p\u00ebr n\u00eb Akademi. Koh\u00ebt ndryshuan, perdja e hekurt u gris, muri i Berlinit u sh\u00ebmb, shtatoret e tiran\u00ebve u r\u00ebzuan. N\u00eb selin\u00eb e Akademis\u00eb s\u00eb Shkencave, fotografit\u00eb dhe busti i bardh\u00eb i diktatorit u zhduk\u00ebn. Tashm\u00eb \u00e7do vizitor atje merr frym\u00eb lirisht tek sodit\u00a0 Sk\u00ebnderbeun dhe\u00a0 Fan S Nolin.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Dielli\u00a0 n\u00eb koh\u00ebn e re.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Federata Panshqiptare Vatra me gazet\u00ebn Dielli n\u00eb fillim t\u00eb viteve 90, u shp\u00ebrngul n\u00eb Nju Jork. Kryetari\u00a0 i sot\u00ebm i Vatr\u00ebs \u00ebsht\u00eb patrioti Dr. Gjon Bu\u00e7aj. Kjo organizat\u00eb atdhetare, me gazet\u00ebn e historike Dielli, vijon t\u00eb jap ndihmes\u00ebn e saj p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje t\u00eb ndryshme komb\u00ebtare. Vatra dhe Dielli jan\u00eb burime t\u00eb pashtershme n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb historis\u00eb s\u00eb v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe t\u00eb figurave t\u00eb shquara t\u00eb kombit. N\u00eb p\u00ebrfundim nga shkrimet p\u00ebrkujtimore\u00a0 ve\u00e7ojm\u00eb: Dielli, Janar \u2013Mars 2005.<\/p>\n<p>Konica p\u00ebr Nolin: <em>\u201e\u00c7\u2019humbje, q\u00eb nuk i jepet rasti t\u00eb organizoj\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri nj\u00eb universitet popullor. Leshzi me sy t\u00eb mpreht\u00eb, nj\u00eb fizionomi e qeshur , gati t\u00eb pres nj\u00eb shaka dhe ta kthej\u00eb me uzure, mendjehapur, njoh\u00ebs\u00a0 i gjuh\u00ebve romane dhe skandinave. At\u00eb Noli nga kultura dhe karakteri i tij m\u00eb kujton shpesh kishtar\u00ebt e P\u00ebrlindjes Italiane.\u201c<\/em><\/p>\n<p>Ernest Koliqi: <em>\u201eStefan Stilian Noli, nj\u00eb nd\u00ebr personalitet ma t\u00eb spikatuna qi shprehi nga gjini i vet kombi shqiptar, paraqitet si nji fytyr\u00eb poliedrike, d.m.th. e shuman\u00ebshme.\u201c<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em>Hasan Dosti: <em>\u201eFan Noli ka qen\u00eb nj\u00eb fytyr\u00eb qendrore n\u00eb historin\u00eb e vendit ton\u00eb. Ky simbolizon sinthez\u00ebn e virtyteve t\u00eb rac\u00ebs arb\u00ebrore.\u201c<\/em><\/p>\n<p>Agim Vin\u00e7a: <em>\u201eNoli nuk qe asnj\u00ebher\u00eb indiferent karshi dram\u00ebs tragjike t\u00eb popullit shqiptar t\u00eb mbetur padrejt\u00ebsisht jasht\u00eb kufive shtet\u00ebror\u00eb, pas vitit 1913, edhe pse kishte lindur jasht\u00eb atdheut, n\u00eb nj\u00eb koloni n\u00eb Turqin\u00eb Evropiane , ai do ta shoh\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb, jo si torzo t\u00eb vitit 1913-s, por si t\u00ebr\u00ebsi etnike. Si krijues, si publicist\u00a0 edhe shpirt\u00ebror, por edhe si burr\u00eb shteti, ai e ngriti\u00a0 z\u00ebrin kund\u00ebr dram\u00ebs tragjike n\u00eb\u00a0 Jugosllavi\u00a0 dhe n\u00eb Greqi, n\u00eb regjimet e tyre monarko-fashiste, n\u00eb vitet 20-30 t\u00eb k\u00ebtij shekulli, por edhe m\u00eb von\u00eb. Kosova dhe \u00c7am\u00ebria ishin p\u00ebr t\u00eb plag\u00eb q\u00eb kullojn\u00eb gjak n\u00eb trupin e kombit.\u201c<\/em><\/p>\n<p>Prof. Robert C. Austin: <em>\u201eZ\u00ebdh\u00ebn\u00ebsi kryesor i nj\u00eb Shqip\u00ebrie republikane dhe t\u00eb demokratizuar ishte Peshkop Fan S Noli, i vendosur t\u00eb \u00e7\u2019rr\u00ebnjoste trash\u00ebgimin 500-vje\u00e7are t\u00eb sundimit osman. Edhe pse pa dyshim ishte e dukshme p\u00ebr momentin fitorja e p\u00ebrkoh\u00ebshme e Nolit p\u00ebrfaq\u00ebsonte mund\u00ebsin\u00eb e fundit p\u00ebr ndryshimin e doktrin\u00ebs qendrore t\u00eb politik\u00ebs s\u00eb brend\u00ebshme dhe t\u00eb jashtme t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.\u201c<\/em><\/p>\n<p>Leka i I: <em>\u201eLajmi i hidh\u00ebt i humbjes s\u00eb patriotit t\u00eb madh t\u00eb Monsinjor Nolit na shqet\u00ebsoi s\u00eb tep\u00ebrmi . Sh\u00ebrbimet e m\u00ebdha, q\u00eb ka sjell\u00eb Atdheut kan\u00eb qen\u00eb e mbeten p\u00ebrgjithmon\u00eb t\u00eb \u00e7mueshme . Shpirti i Tij u qet\u00ebsoft\u00eb n\u00eb paqe e qet\u00ebsi. \u201e\u00a0 <\/em><\/p>\n<p>Princi Sk\u00ebnder Zog:<em>\u201cFan S Noli ka qen\u00eb nj\u00eb patriot dhe shkrimtar i madh.\u201d<\/em><\/p>\n<p>T\u00eb \u201cfort\u00ebt\u201d profesor\u00ebt e djesh\u00ebm, k\u00ebto shkrime e deklarata nuk d\u00ebshirojn\u00eb t\u2019i prekin. Dje u digjeshin\u00a0 duart, sot\u00a0 u\u00a0 mpihen.<\/p>\n<p>Rr\u00ebfimi i Nolit, vargu i gjat\u00eb i dokumeteve dhe i shkrimeve nga autor\u00eb t\u00eb shumt\u00eb, hedhin drit\u00ebn e s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs, p\u00ebr jet\u00ebn e tij politike n\u00eb p\u00ebrputhje me fazat e zhvillimit t\u00eb ngjarjeve historike. Udha e shkelur prej k\u00ebtij atdhetari t\u00eb madh, duket qart\u00eb tek shkon drejt p\u00ebr\u00ebndimit t\u00eb praruar europian dhe amerikan, p\u00ebr lumturin\u00eb e popullit dhe lul\u00ebzimin e Atdheut.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ne foto: Fan Noli Nga Agim Xh. D\u00ebshnica Noli dhe\u00a0 shtypi\u00a0 shqiptar\u00a0 n\u00eb vitet 30-40 &nbsp; M\u00eb 6 janar 1882, lindi n\u00eb Ibrik Tepe t\u00eb Turqis\u00eb Fan S. Noli. Ky shkrim dokumentar synon t\u00eb paraqes vet\u00ebm nj\u00eb pjes\u00eb nga jeta e larmishme e k\u00ebtij patrioti t\u00eb madh demokrat.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-2255","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kritike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2255","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2255"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2255\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2381,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2255\/revisions\/2381"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2255"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2255"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2255"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}