{"id":1520,"date":"2012-08-11T11:14:30","date_gmt":"2012-08-11T11:14:30","guid":{"rendered":"http:\/\/revistakuvendi.org\/?p=1520"},"modified":"2012-08-11T11:14:30","modified_gmt":"2012-08-11T11:14:30","slug":"gjeopolitike-apo-gjeografi-politike","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/revistakuvendi.org\/?p=1520","title":{"rendered":"GJEOPOLITIK\u00cb  APO  GJEOGRAFI POLITIKE"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2012\/08\/Fejz.-Abdullai.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-1521\" title=\"Fejz. Abdullai\" src=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2012\/08\/Fejz.-Abdullai-273x300.jpg\" alt=\"\" width=\"273\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2012\/08\/Fejz.-Abdullai-273x300.jpg 273w, https:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2012\/08\/Fejz.-Abdullai.jpg 509w\" sizes=\"auto, (max-width: 273px) 100vw, 273px\" \/><\/a>Mr.\u00a0 Fejzulla ABDULLAI<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Nocionet gjeopolitik\u00eb dhe gjeografi politike, n\u00eb dukje<\/p>\n<p>mund t\u00eb thuhet se kan\u00eb kuptimin e nj\u00ebjt\u00eb, por nuk \u00ebsht\u00eb k\u00ebshtu.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb nd\u00ebrmjet tyre ekziston nj\u00eb dallim, ngaq\u00eb q\u00eb t\u00eb dyja jan\u00eb<\/p>\n<p>shkenca t\u00eb ndryshme. N\u00eb vazhdim t\u00eb\u00a0 k\u00ebtij shkrimi do t\u00eb japim nj\u00eb<\/p>\n<p>shpjegim t\u00eb shkurt\u00ebr lidhur me\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 l\u00ebnd\u00ebn e\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 studimit\u00a0\u00a0 q\u00eb kan\u00eb<\/p>\n<p>k\u00ebto\u00a0 dy shkenca dhe\u00a0\u00a0\u00a0 vendin e tyre\u00a0\u00a0 n\u00eb sistemin e shkencave<\/p>\n<p>gjeografike.<!--more--><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Disa fjal\u00eb mbi zhvillimin e gjeografis\u00eb si shkenc\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Gjeografia si shkenc\u00eb \u00ebsht\u00eb e vjet\u00ebr. Fillet e saj mund t\u00eb thuhet se<\/p>\n<p>jan\u00eb qysh n\u00eb shekullin e tret\u00eb para er\u00ebs s\u00eb re. N\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb Shkolla e<\/p>\n<p>Aleksandris\u00eb me Erastostenin si p\u00ebrfaq\u00ebsues kryesor, pati mund\u00ebsi t\u00eb<\/p>\n<p>njoh\u00eb form\u00ebn e Tok\u00ebs dhe p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb t\u00eb p\u00ebrdor\u00eb emrin gjeografi.<\/p>\n<p>Shkenc\u00ebtar\u00ebt e asaj kohe jan\u00eb marr\u00eb vet\u00ebm me pyetjen KU, kurse pyetjet<\/p>\n<p>\u00c7FAR dhe PSE kan\u00eb qen\u00eb l\u00ebna pas dore. Nga kjo shihet se pjesa m\u00eb e<\/p>\n<p>madhe e bot\u00ebs ka qen\u00eb e panjohur. M\u00eb von\u00eb n\u00eb zhvillimin e t\u00eb menduarit<\/p>\n<p>gjeografik tek grek\u00ebt kan\u00eb ekzistuar tre aktivitete:<\/p>\n<p>\u2022\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 K\u00ebrkim dhe zbulim i vendeve t\u00eb panjohura;<\/p>\n<p>\u2022\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 P\u00ebrpunim i hartave dhe kolekcion i dokumentacionit p\u00ebr vendet e panjohura;<\/p>\n<p>\u2022\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Spekulimet shpirt\u00ebrore mbi materialin e kolektuar (me k\u00ebt\u00eb jan\u00eb<\/p>\n<p>marr\u00eb vet\u00ebm filozof\u00ebt grek).<\/p>\n<p>Nga dietar\u00ebt grek\u00a0 q\u00eb pat dh\u00ebn\u00eb m\u00eb tep\u00ebr n\u00eb zhvillimin e gjeografis\u00eb<\/p>\n<p>\u00ebsht\u00eb Herodot-i (485-425), kurse n\u00eb fillim t\u00eb er\u00ebs s\u00eb re paraqitet<\/p>\n<p>Ptolomej (90-168). T\u00eb gjitha njohurit\u00eb mbi bot\u00ebn ky i fundit i pat<\/p>\n<p>p\u00ebrmbledhur n\u00eb librin \u201cGjeografi\u201d t\u00eb ndar\u00eb n\u00eb tet\u00eb pjes\u00eb.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Hovin e zhvillimit shkencor gjeografia e pat n\u00eb shekullin e 19. N\u00eb<\/p>\n<p>gjysm\u00ebn e dyt\u00eb t\u00eb k\u00ebtij shekulli , A. Humbolt dhe K. Ritter, n\u00eb<\/p>\n<p>univerzitet gjermane themelojn\u00eb katedr\u00ebn e par\u00eb p\u00ebr gjeografi. N\u00eb k\u00ebt\u00eb<\/p>\n<p>koh\u00eb kur shkencat qen\u00eb ndar\u00eb n\u00eb natyrore e shoq\u00ebrore, gjeografia<\/p>\n<p>ndohet n\u00eb gjeografi fizike dhe antropogjeografi. Pasi shkencat<\/p>\n<p>natyrore pat\u00ebn nj\u00eb hov m\u00eb t\u00eb madh n\u00eb zhvillimin e vet, kjo ndikoj q\u00eb<\/p>\n<p>edhe gjeografia fizike t\u00eb zhvillohet me nj\u00eb trend m\u00eb t\u00eb p\u00ebrshpejtuar.<\/p>\n<p>Gjeografia tradicionalisht \u00ebsht\u00eb e sistematizuar n\u00eb grupin e shkencave<\/p>\n<p>natyrore, nga fakti se ajo s\u00ebpari l\u00ebnd\u00eb studimi e ka natyr\u00ebn e pastaj<\/p>\n<p>elementet p\u00ebrb\u00ebr\u00ebse t\u00eb saj.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Duke u nisur nga fakti se gjeografia si shkenc\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb komlekse e<\/p>\n<p>studion natyr\u00ebn dhe krahas me t\u00eb edhe shoq\u00ebrin\u00eb, si rjedhoj\u00eb e k\u00ebsaj<\/p>\n<p>pat\u00ebn lindur dy doktrina:<\/p>\n<p>1. Determinizmi natyror dhe<\/p>\n<p>2.\u00a0 Posibilizmi<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sipas determinizmit natyror, natyra dhe elementet p\u00ebrb\u00ebr\u00ebse t\u00eb saj,<\/p>\n<p>kan\u00eb nj\u00eb rol vendimtar n\u00eb shtrirjen e popullsis\u00eb, aktivitetin e saj,<\/p>\n<p>m\u00ebnyr\u00ebn e jetes\u00ebs etj.<\/p>\n<p>Posibilizmi n\u00eb raport njeri-natyr\u00eb, prioritet i jep njeriut dhe shoq\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Lindja e gjeopolitik\u00ebs dhe gjeografis\u00eb politike<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Nga k\u00ebto dy doktrina, n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb gjeografis\u00eb, lind\u00ebn dy shkenca:<\/p>\n<p>gjeopolitika dhe gjeografia politike. E para e pakapshme n\u00eb sistemin e<\/p>\n<p>shkencave t\u00eb gjeografis\u00eb bashk\u00ebkohore. Interesat mbi natyr\u00ebn, si n\u00eb<\/p>\n<p>aspektin gjeopolitik dhe gjeografis\u00eb politike, jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb vjetra.<\/p>\n<p>Aristoteli r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb posa\u00e7me i pat dh\u00ebn\u00eb kushteve relievore. Herodoti<\/p>\n<p>e mendon t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn- te popujt e m\u00ebdhenj ekziston ideja p\u00ebr okupim<\/p>\n<p>t\u00eb trojeve t\u00eb huaja. Sipas Hipokritit n\u00eb rruzullin tok\u00ebsor ekzistojn\u00eb<\/p>\n<p>tre breza: 1. Brezi i ngrir\u00eb i veriut (aty jetojn\u00eb njer\u00ebzit fizikisht<\/p>\n<p>t\u00eb zhvilluar). 2. Brezi i nxeht\u00eb ( k\u00ebtu jetojn\u00eb njer\u00ebzit me njgjyr\u00eb m\u00eb<\/p>\n<p>t\u00eb er\u00ebt dhe t\u00eb vegj\u00ebl). 3. Brezi i mes\u00ebm (k\u00ebtu jetojn\u00eb njer\u00ebzit m\u00eb t\u00eb<\/p>\n<p>aft\u00eb). Rousseau (Ruso) madh\u00ebsin\u00eb e shtetit e quan si element me<\/p>\n<p>r\u00ebnd\u00ebsi gjeopolitik. Shikimet politgjeografike i ka edhe tek V.Petty.<\/p>\n<p>Raporti n\u00eb mes var\u00ebsis\u00eb s\u00eb politik\u00ebs dhe hap\u00ebsir\u00ebs, n\u00eb analizat<\/p>\n<p>gjeografike \u00ebsht\u00eb nj\u00eb proces i vazhduesh\u00ebm. Nga ky shkak n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb<\/p>\n<p>antropogjeografis\u00eb, shum\u00eb shpejt lindi gjeoprafia politike. K\u00ebt\u00eb<\/p>\n<p>nocion p\u00ebr ker\u00eb t\u00eb par\u00eb e pat p\u00ebrmendur Turgot m\u00eb 1750.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>N\u00eb koh\u00ebn e fundit n\u00eb qarqet shkencore \u00ebshte debatuar mjaft mbi<\/p>\n<p>konceptin e gjeopolitik\u00ebs. Kjo nga fakti se nd\u00ebrmjet k\u00ebtyre dy<\/p>\n<p>shkencave \u00ebsht\u00eb v\u00ebshtir\u00eb q\u00eb t\u00eb t\u00ebrhiqet nj\u00eb vij\u00eb e qart\u00eb e cila do t\u00eb<\/p>\n<p>tregonte ndonj\u00eb dallim rr\u00ebnj\u00ebsor. Sipas disa autor\u00ebve lidhur me<\/p>\n<p>gjeopolitik\u00ebn paraqiten dy pyetje thelb\u00ebsore: A ekziston\u00a0\u00a0 mund\u00ebsia q\u00eb<\/p>\n<p>gjeopolitka t\u00eb afirmohet dhe t\u00eb kufizohet n\u00eb kuptimin akademik,<\/p>\n<p>p\u00ebrkat\u00ebsisht vall ekziston mund\u00ebsia q\u00eb t\u00eb p\u00ebrcaktohet l\u00ebnda e studimit<\/p>\n<p>apo ajo \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb term p\u00ebr p\u00ebrcaktimin e shpekulimeve<\/p>\n<p>ideologjike. Dhe e dyta,\u00a0 n\u00ebse gjeoplitika mund t\u00eb jet\u00eb shkenc\u00eb, vall<\/p>\n<p>\u00ebsht\u00eb pozicionimi i saj n\u00eb mes shkencave gjeografike ose atyre<\/p>\n<p>politike.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, gjeopolitika bashk\u00ebkohore ka l\u00ebnd\u00ebn e vet te studimit dhe<\/p>\n<p>dallon nga l\u00ebnda e gjeografis politke. P\u00ebrderisa gjeografia politike<\/p>\n<p>studion shtetet dhe n\u00ebp\u00ebrgjith\u00ebsi bashk\u00ebsit\u00eb teritoriale politike dhe<\/p>\n<p>aspektin politik nga ana e ndimikit t\u00eb faktor\u00ebve gjeografik\u00eb, n\u00ebnvizon<\/p>\n<p>nj\u00eb autor, gjeopolitika studion r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e kushteve gjeografike n\u00eb<\/p>\n<p>politik\u00ebn e shtetit, ndaj ajo mund t\u00eb jet\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb dishiplin\u00eb si ur\u00eb<\/p>\n<p>nd\u00ebrlidh\u00ebse n\u00eb mes gjeografis\u00eb dhe shkencave politike, por m\u00eb tep\u00ebr<\/p>\n<p>anon nga shkencat politke. Ajo paraqet nj\u00eb interes t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr<\/p>\n<p>politikan\u00ebt, jurist\u00ebt dhe epror\u00ebt ushtarak\u00eb. Disa jan\u00eb t\u00eb mendimit se<\/p>\n<p>mund t\u00eb sistemohet n\u00eb shkencat ushtarake.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Gjeopolitika n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb politik\u00ebs ekspanzioniste<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Gjeopolitika \u00ebsht\u00eb e lidhur drejtp\u00ebrs\u00ebdrejti me natyr\u00ebn, ndaj mund t\u00eb<\/p>\n<p>thuhet se ajo e studijon hap\u00ebsir\u00ebn gjeografike p\u00ebr nevojat e politk\u00ebs.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb gjysm\u00ebs s\u00eb dyt\u00eb t\u00eb shekullit 19 paraqiten ndryshme t\u00eb shpejta n\u00eb<\/p>\n<p>konstelacionin politik bot\u00ebror. Paraqiten shtete me zhvillim ekonomik<\/p>\n<p>kapitalist t\u00eb cil\u00ebt synojn\u00eb n\u00eb kolonizimin e vendeve t\u00eb huaja. Kjo<\/p>\n<p>solli q\u00eb edhe raportet n\u00eb mes tyre t\u00eb ashp\u00ebrsohen. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb u<\/p>\n<p>rip\u00ebrtri sistemi gjeopolitik, i cili fillet i ka qysh n\u00eb koh\u00ebn antike.<\/p>\n<p>Duke u nisur nga pozicioni i interesave politike, shum\u00eb shtete me<\/p>\n<p>ndihm\u00ebn e faktor\u00ebve gjeografik filluan t\u2019i arsyetojn\u00eb q\u00ebndrimet e tyre<\/p>\n<p>eksploatuese. N\u00eb koh\u00ebn e kolonizimit determinizmi gjeografik\u00a0 fiton<\/p>\n<p>form\u00ebn teorike reakcionare. Kjo, sipas shum\u00eb autor\u00ebve, mund t\u00eb shihet<\/p>\n<p>n\u00eb veprat e Riter-it, Racel-it, Mehen-it, Makinder-it, Hetington-it,<\/p>\n<p>Maltus-it e shum\u00eb t\u00eb tjer\u00ebve. Teoria reakcionare gjeopolitike gjen<\/p>\n<p>mb\u00ebshtetje t\u00eb fort\u00eb edhe n\u00eb nacizmin hitlerian t\u00eb shekullit 20.<\/p>\n<p>Kontributin m\u00eb t\u00eb madh n\u00eb botkuptiomet gjeopolitike e ka Fridrih<\/p>\n<p>Racel. Ai n\u00eb librin e tij \u201cGjeografia politke\u201d shtetin e shikon si<\/p>\n<p>dukuri biogjeografike, unitet nd\u00ebrmjet jet\u00ebs dhe hap\u00ebsir\u00ebs. N\u00eb<\/p>\n<p>analizat politiko-gjeografike ai mb\u00ebshtetet n\u00eb dy lloje ligjesh-<\/p>\n<p>ligjet biologjike dhe ligjet gjeografike. N\u00eb saj\u00eb t\u00eb studimeve t\u00eb veta<\/p>\n<p>Racel vjen n\u00eb p\u00ebrfundim se luft\u00ebrat ose konfliketet politke\u00a0 n\u00eb mes<\/p>\n<p>shteteve jan\u00eb dukuri e natyrshme t\u00eb cilat jan\u00eb si rjedhoj\u00eb e<\/p>\n<p>kund\u00ebrth\u00ebnieve n\u00eb mes jet\u00ebs s\u00eb shteteve, e cila \u00ebsht\u00eb mjaft dinamike<\/p>\n<p>dhe hap\u00ebsir\u00ebs e cila \u00ebsht\u00eb statike, e pandryshueshme.<\/p>\n<p>Nga ana tjet\u00ebr edhe Makinder-i ka gati botkuptime t\u00eb nj\u00ebjta si t\u00eb<\/p>\n<p>Racel-it. Disa analist\u00eb q\u00ebndrimet e k\u00ebtij teoricienti i konkludojn\u00eb n\u00eb<\/p>\n<p>k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb: \u201cCivilizimi dhe historia evropjane jan\u00eb produkt i luft\u00ebs<\/p>\n<p>shekullore kund\u00ebr invazioneve aziatike\u201d. Sipas p\u00ebrfundimeve t\u00eb tij<\/p>\n<p>(Makinder-it) Azia Qendrore dhe Siberia qenkan boshti i historis\u00eb, ose<\/p>\n<p>zemra e ster\u00ebs (heartland), kurse Evroazia dhe Afrika jan\u00eb ishull<\/p>\n<p>bot\u00ebror.\u00a0 Ai \u00ebsht\u00eb i mendimit se historia e njer\u00ebzimit nuk \u00ebsht\u00eb gj\u00eb<\/p>\n<p>tjet\u00ebr, ve\u00e7 luft\u00eb n\u00ebmes forcave tok\u00ebsore e detare. Madje konstaton se<\/p>\n<p>n\u00eb interes t\u00eb paqes globale dhe nd\u00ebrprerjes s\u00eb ndikimeve deterministe,<\/p>\n<p>qenka e nevojsh\u00ebme q\u00eb t\u00eb vendoset baraspesh\u00eb n\u00eb mes heartlend-it dhe<\/p>\n<p>zonave periferike- rimland-it. Tezat e njohura t\u00eb Makinder-it jan\u00eb<\/p>\n<p>k\u00ebto:<\/p>\n<p>\u2022\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Kush sudon Evrop\u00ebn Lindore sundon zemr\u00ebn e ster\u00ebs (heartland-in);<\/p>\n<p>\u2022\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Kush sundon zemr\u00ebn e ster\u00ebs sundon ishullin bot\u00ebror (world island);<\/p>\n<p>\u2022\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Kush sundon ishullin bot\u00ebror sundon edhe me brezat p\u00ebrreth, d.m.th.<\/p>\n<p>me t\u00ebr\u00eb bot\u00ebn.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Disa autor\u00eb bashk\u00ebkohor\u00eb, gjeopolitik\u00ebn e definojn\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb: \u201c<\/p>\n<p>Gjeopolitika \u00ebsht\u00eb shkenc\u00eb q\u00eb studion ndikimin e pozit\u00ebs gjeografike,<\/p>\n<p>pasurive natyrore dhe rrethit fizik n\u00eb politik\u00ebn e jasht\u00ebme t\u00eb shtetit<\/p>\n<p>dhe\u00a0 ka burimet e veta jo vet\u00ebm n\u00eb gjeografi, por edhe n\u00eb ekonomi,<\/p>\n<p>histori dhe n\u00eb shkencat ushtarake\u201d. Etimologjikisht kuptimi i nocionit<\/p>\n<p>gjeopolitik\u00eb ka kuptimin politika e natyr\u00ebs.\u00a0 Shum\u00eb autor\u00eb jan\u00eb t\u00eb<\/p>\n<p>mendimit se era e globalizimit sjell n\u00eb shuarjen e shtetit dhe me t\u00eb<\/p>\n<p>sjell q\u00eb\u00a0 edhe l\u00ebnda e gjeopolitk\u00ebs t\u00eb jet\u00eb e pakuptimt\u00eb.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Tezat gjeopolitike t\u00eb autor\u00ebve q\u00eb i p\u00ebrmend\u00ebm dhe disa t\u00eb tjer\u00ebve, n\u00eb<\/p>\n<p>gjysm\u00ebn e par\u00eb t\u00eb shekullit 20 n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi i pranoj Hitleri, i cili m\u00eb<\/p>\n<p>von\u00eb qe nism\u00ebtari i nj\u00eb lufte ekspanzioniste me p\u00ebrmasa bot\u00ebrore. Ai<\/p>\n<p>duke u bazuar n\u00eb tezat gjeopolitike, objektiva e tij finale ka qen\u00eb ta<\/p>\n<p>okupoj\u00eb bot\u00ebn e pastaj ta ndaj\u00eb n\u00eb zona ndikimi t\u00eb cilat do t\u2019i<\/p>\n<p>mund\u00ebsonin q\u00eb t\u00eb krijonte nj\u00eb shtet t\u00eb komodsh\u00ebm gjerman, ku raca<\/p>\n<p>gjermane do t\u00eb b\u00ebnte nj\u00eb jet\u00eb t\u00eb till\u00eb e cila do dallonte nga ajo e<\/p>\n<p>popujve t\u00eb tjer\u00eb. K\u00ebto ishin \u00ebndrrat e Hitler-it q\u00eb nuk u reapizuan<\/p>\n<p>kurr\u00eb.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Gjeopolitika pasi ka karakter ekspanzionist, n\u00eb fund t\u00eb shekullit t\u00eb<\/p>\n<p>kaluar gjeti mb\u00ebshtetje t\u00eb fort\u00eb edhe n\u00eb politik\u00ebn<\/p>\n<p>ekspanzioniste-fashistoide millosheviqjane gjat\u00eb shp\u00ebrb\u00ebrjes s\u00eb<\/p>\n<p>Jugosllavis\u00eb, ku ai kish si piksynim n\u00eb s\u00ebrbizimin e trojeve p\u00ebrreth<\/p>\n<p>dhe pasatj krijimin e Serbis\u00eb s\u00eb Madhe.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Koncepti i gjeografis\u00eb politike<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Zhvillimin e gjeografis politike shum\u00eb autor\u00eb e shqyrtojn\u00eb n\u00eb disa<\/p>\n<p>faza. Studiuesi kroat,Vlatko Cvrtila, \u00ebsht\u00eb i mendimit se ajo mund t\u00eb<\/p>\n<p>shihet n\u00eb tri faza. Sipas tij fazat jan\u00eb k\u00ebto: 1. Studimi i raporteve<\/p>\n<p>n\u00eb ambient, 2.\u00a0 Studimi i aft\u00ebsis komb\u00ebtare, 3. Studim i rajoneve<\/p>\n<p>politik\u00eb.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>N\u00eb saj\u00eb t\u00eb k\u00ebsaj ndarjeje ky ator \u00ebsht\u00eb i mendimit se gjeografia<\/p>\n<p>politike paraqitet n\u00eb faz\u00ebn e dyt\u00eb, p\u00ebrkat\u00ebsisht n\u00eb studimin e<\/p>\n<p>aft\u00ebsis\u00eb komb\u00ebtare dhe shtetin si form\u00eb themelore p\u00ebr studimin dhe<\/p>\n<p>zgjerimin komb\u00ebtar. N\u00eb fakt kujdes t\u00eb posa\u00e7\u00ebm n\u00eb studimert e veta ajo<\/p>\n<p>i kushton shtetit. Pra gjeografia politike i studion shtetet dhe<\/p>\n<p>n\u00ebp\u00ebrgjithsi bashk\u00ebsit\u00eb territoriale-politike.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, n\u00eb literatur\u00ebn shkencore akoma nuk mund t\u00eb gjendet nj\u00eb<\/p>\n<p>koncept i qart\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb dishiplin\u00eb shkencore, e cila koh\u00ebn e krijimit<\/p>\n<p>nuk e ka shum\u00eb t\u00eb gjat\u00eb. Edhe pse \u00ebsht nj\u00eb fush\u00eb shkencore ku m\u00eb tep\u00ebr<\/p>\n<p>ka trajtim teorik se sa praktik, nuk \u00ebsht\u00eb e p\u00ebrfshir\u00eb vet\u00ebm n\u00eb<\/p>\n<p>shkencat e gjeografis\u00eb, por edhe n\u00eb shekencat politike, n\u00ebp\u00ebrgjith\u00ebsi.<\/p>\n<p>Gjeografia politike si shkenc\u00eb \u00ebsht\u00eb themeluar gjat\u00eb studimit t\u00eb<\/p>\n<p>shteteve, p\u00ebrkat\u00ebsisht zhvillimit t\u00eb tyre, dhe \u00ebsht\u00eb n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb<\/p>\n<p>shkenc\u00ebs. Nd\u00ebrsa gjeopolitika si shkenc\u00eb vazhdimisht e nd\u00ebrron l\u00ebnd\u00ebn<\/p>\n<p>e studimit t\u00eb vet dhe ekziston vet\u00ebm q\u00eb t\u2019i sh\u00ebrbej\u00eb politik\u00ebs.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Gjeopgrafia politike studion nj\u00ebsit territoriale-politike dhe proceset<\/p>\n<p>politike nga aspekti i ndikimit t\u00eb faktor\u00ebve gjeografik n\u00eb kuptimin m\u00eb<\/p>\n<p>t\u00eb gjer\u00eb, nd\u00ebrkaq gjeopolitika shkon nj\u00eb hap m\u00eb lark, n\u00eb kuad\u00ebr\u00a0 t\u00eb<\/p>\n<p>shkencave juridike- politike studion r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e faktor\u00ebve gjeografik<\/p>\n<p>n\u00eb politk\u00ebn e shtetit. Nj\u00eb autor thot\u00eb se ajo nuk \u00ebsht\u00eb dyfishim i<\/p>\n<p>gjeografis politike ose ndonj\u00eb interpretim subjektiv, por \u00ebsht\u00eb nj\u00eb<\/p>\n<p>dishiplin\u00eb lidh\u00ebse n\u00eb mes gjeografis dhe shkencave politike.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Nga kjo shihet se q\u00eb t\u00eb dyja k\u00ebto dishiplina shkencore edhe pse<\/p>\n<p>rr\u00ebnj\u00ebt i kan\u00eb t\u00eb vjetra, si shkenca zhvillohen von\u00eb.\u00a0 Q\u00eb t\u00eb dyja<\/p>\n<p>l\u00ebnd\u00eb studimi kan\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn, por p\u00ebrs\u00ebsi ekziston nj\u00eb dallim n\u00eb mes<\/p>\n<p>tyre. Gjeografia politike i sh\u00ebrben shkenc\u00ebs, kurse gjeopolitika<\/p>\n<p>politik\u00ebs s\u00eb shtetit. E para l\u00ebnd\u00ebn e studimit nuk e ka ndryshuar<\/p>\n<p>sipas koh\u00ebs, nd\u00ebrsa e dyta vazhdimisht e ka nd\u00ebrruar, ndaj dhe nuk<\/p>\n<p>mund t\u00eb thuhet se ka nj\u00eb l\u00ebnd\u00eb studimi t\u00eb caktuar. Me kalimin e koh\u00ebs<\/p>\n<p>dhe me ndryshimet shoq\u00ebrore-politike q\u00eb kan\u00eb ndodhur gjat\u00eb kalimit t\u00eb<\/p>\n<p>koh\u00ebs, kjo\u00a0 e dyta vazhdimisht \u00ebsht\u00eb zhvilluar dhe p\u00ebrshtatur sipas<\/p>\n<p>nevojave t\u00eb politik\u00ebs s\u00eb shtetit.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mr.\u00a0 Fejzulla ABDULLAI &nbsp; &nbsp; Nocionet gjeopolitik\u00eb dhe gjeografi politike, n\u00eb dukje mund t\u00eb thuhet se kan\u00eb kuptimin e nj\u00ebjt\u00eb, por nuk \u00ebsht\u00eb k\u00ebshtu. Megjithat\u00eb nd\u00ebrmjet tyre ekziston nj\u00eb dallim, ngaq\u00eb q\u00eb t\u00eb dyja jan\u00eb shkenca t\u00eb ndryshme. N\u00eb vazhdim t\u00eb\u00a0 k\u00ebtij shkrimi do t\u00eb japim nj\u00eb shpjegim t\u00eb shkurt\u00ebr lidhur me\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 l\u00ebnd\u00ebn e\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 studimit\u00a0\u00a0&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-1520","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-histori-gjeografi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1520","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1520"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1520\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1522,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1520\/revisions\/1522"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1520"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1520"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1520"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}