{"id":10237,"date":"2025-02-11T01:42:12","date_gmt":"2025-02-11T01:42:12","guid":{"rendered":"https:\/\/revistakuvendi.org\/?p=10237"},"modified":"2025-02-11T01:44:13","modified_gmt":"2025-02-11T01:44:13","slug":"0henry-ti-rikujtojme-shkrimtaret","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/revistakuvendi.org\/?p=10237","title":{"rendered":"0\u2019HENRY ( T&#8217;i rikujtojme shkrimtaret! )"},"content":{"rendered":"<ol>\n<li>\n<h2><a href=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/o_henry.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-10238\" src=\"http:\/\/revistakuvendi.org\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/o_henry.jpg\" alt=\"\" width=\"160\" height=\"230\" \/><\/a>O&#8217;Henry, pseudonim i William Sydney Porter (1862-1910) ishte nj\u00eb shkrimtar amerikan i famsh\u00ebm p\u00ebr tregimet e shkurtra q\u00eb romantizuan njer\u00ebzit e zakonsh\u00ebm, ve\u00e7an\u00ebrisht banor\u00ebt e qytetit t\u00eb Nju Jorkut. Tregimet e tij shprehin efektin e rast\u00ebsis\u00eb n\u00eb karaterin e njeriut p\u00ebrmes humorit, t\u00eb zymt\u00eb apo ironik, dhe shpesh kan\u00eb p\u00ebrfundime surprizuese, nj\u00eb mjet letrar p\u00ebr t\u00eb cilin ai \u00ebsht\u00eb ndoshta shkrimtari m\u00eb i famsh\u00ebm.<\/h2>\n<\/li>\n<li>\n<h2>O&#8217;Henry ishte gjithashtu nj\u00eb aventurier i madh. N\u00eb vitin 1882 ai iku n\u00eb Teksas ku punoi n\u00eb nj\u00eb ferm\u00eb, n\u00eb nj\u00eb zyr\u00eb hipoteke dhe n\u00eb nj\u00eb sportel banke n\u00eb Ostin, kryeqyteti i Teksasit. Ai u martua me Athol Estes m\u00eb 1887 dhe m\u00eb 1894 nisi nj\u00eb gazet\u00eb t\u00eb p\u00ebrjavshme humori t\u00eb quajtue The Rolling Stone. Kur kjo sip\u00ebrmarrje d\u00ebshtoi, ai u pun\u00ebsua te gazeta Houston Post si gazetar dhe me raste, si karikaturist.<\/h2>\n<\/li>\n<\/ol>\n<h2>M\u00eb 1896 ai u akuzua p\u00ebr p\u00ebrvet\u00ebsim parash t\u00eb nj\u00eb banke. Miqt\u00eb e ndihmuan t\u00eb arratiset p\u00ebr n\u00eb Honduras<em>.<\/em>\u00a0Ai u detyrua t\u00eb kthehet n\u00eb Ostin kur m\u00ebsoi se bashk\u00ebshortja kishte nj\u00eb s\u00ebmundje t\u00eb r\u00ebnd\u00eb. Ai u d\u00ebnua u burgos n\u00eb Ohajo. N\u00eb burg ai punoi si farmacist i turnit t\u00eb nat\u00ebs nd\u00ebrsa vijoi t\u00eb shkruante p\u00ebr t\u00eb fituar para p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur vajz\u00ebn, Margaret. Tregimet e tij nga jugu i Shteteve t\u00eb Bashkuaa dhe Amerika Qendrore e b\u00ebn\u00eb at\u00eb menj\u00ebher\u00eb popullor me lexuesit e revistave. Ai mbajti pseudonimin O. Henri pasi doli nga burgu.<\/h2>\n<h2>Ai ka popullarizuar shprehjen\u00a0<em>Republika e Bananes.<\/em><\/h2>\n<h2><\/h2>\n<h2>Heronjt\u00eb e tregimeve t\u00eb O. Henrit jan\u00eb t\u00eb papun\u00ebt, vagabond\u00ebt, endacak\u00ebt, fermer\u00ebt, n\u00ebpun\u00ebsit e vegj\u00ebl t\u00eb administrat\u00ebs, polic\u00ebt, artist\u00eb t\u00eb talentuar por t\u00eb pafat etj. N\u00ebp\u00ebrmjet protagonist\u00ebve, lexuesi p\u00ebrjeton shtypjen e qytetit t\u00eb madh si Nju Jorku, shfryt\u00ebzimin e p\u00ebrditsh\u00ebm dhe d\u00ebshir\u00ebn p\u00ebr t\u2019i ikur<strong>\u00a0<\/strong>banditizmit n\u00eb nj\u00eb lidhje romantike ose aventur\u00eb. Ai solli n\u00eb let\u00ebrsi edhe zhargonet e endacak\u00ebve dhe t\u00eb pastreh\u00ebve pa i banalizuar ato me an\u00eb t\u00eb shprehjeve paksa ekzotike si \u201ctempull i stomakut\u201d p\u00ebr restorantin. Nj\u00eb nga temat q\u00eb rivjen n\u00eb krijimtarin\u00eb e tij \u00ebsht\u00eb batak\u00e7iu i vog\u00ebl q\u00eb b\u00ebn \u00e7mos t\u2019ua hedh\u00eb t\u00eb tjer\u00ebve e n\u00eb shumic\u00ebn e rasteve e p\u00ebson vet\u00eb, si\u00e7 ndodh tek \u201cEtika e Derrkuc\u00ebve\u201d, \u201cF\u00ebmij\u00ebt n\u00eb Xhung\u00ebl\u201d. Me an\u00eb t\u00eb ironis\u00eb, shkrimtari shfaq mir\u00ebdashje por \u00ebsht\u00eb realist. Nd\u00ebrsa fshikullon vanitetin, mburrjen, filantropin\u00eb borgjeze, me at\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn e tij n\u00eb dukje t\u00eb shkujdesur, n\u00eb thelb \u00ebsht\u00eb prozator i pakompromis i humanizmit, dhembshuris\u00eb dhe d\u00ebshp\u00ebrimit njer\u00ebzor, si te \u201cDhuratat e Mag\u00ebve\u201d, \u201cPianoja\u201d e gjetk\u00eb.<\/h2>\n<ol start=\"1862\">\n<li>\n<h2>O&#8217;Henri vdiq n\u00eb mosh\u00ebn 47 vje\u00e7are por krijoi nj\u00eb trash\u00ebgimi t\u00eb hatashme letrare me 600 tregime t\u00eb shkurt\u00ebra ve\u00e7 poezive dhe punimeve t\u00eb tjera. Jeta e tij personale ishte nj\u00eb p\u00ebrzierje aventurash, dhimbjesh e k\u00ebrkimesh. O. Henri \u00ebsht\u00eb pseudonimi letrar i autorit William Sidney Porter, lindur n\u00eb qytetin Grinsobro t\u00eb Karolin\u00ebs Veriore m\u00eb 1862. Bir i nj\u00eb mjeku, ai mbeti jetim nga n\u00ebna n\u00eb mosh\u00ebn tre vje\u00e7are, dhe e la shkoll\u00ebn n\u00eb mosh\u00ebn 15 vje\u00e7are. Pes\u00eb vjet me radh\u00eb punoi n\u00eb farmacin\u00eb e xhaxhait t\u00eb vet. P\u00ebr arsye se nuk po i ecte sh\u00ebndeti u shp\u00ebrngul n\u00eb Teksas, ku u pun\u00ebsua si ndihm\u00ebs n\u00eb pun\u00eb bujq\u00ebsore, postier, llogaritar dhe pastaj si sekretar n\u00eb nj\u00eb zyr\u00eb tokash. M\u00eb 1887 u martua e fillon t\u00eb d\u00ebrgoj\u00eb skica t\u00eb shkurtra n\u00eb gazeta, nga t\u00eb cilat nuk siguroi as em\u00ebr, as t\u00eb holla. M\u00eb 1894 b\u00ebhet botues e pronar i nj\u00eb reviste letrare \u201cRolling Stone\u201d n\u00eb Austin, Teksas, ku boton satira, pjes\u00eb humoristike dhe burleske, si edhe skica e ilustrime t\u00eb tija. Ve\u00e7 talentit p\u00ebr t\u00eb vizatuar, O. Henri ishte instrumentist dhe pjes\u00ebtar i korit t\u00eb kish\u00ebs. Ai u padit dhe u d\u00ebnua p\u00ebr p\u00ebrvet\u00ebsimin e nj\u00eb shume t\u00eb hollash gjat\u00eb koh\u00ebs kur kishte punuar si n\u00ebpun\u00ebs banke. \u00c7\u00ebshtja e faj\u00ebsis\u00eb ose e pafaj\u00ebsis\u00eb s\u00eb tij nuk arriti t\u00eb sqarohej kurr\u00eb plot\u00ebsisht. P\u00ebr t\u00eb shmangur d\u00ebnimin, Porteri u arratis n\u00eb Honduras p\u00ebr gjasht\u00eb muaj, ku krijoi shprehjen \u201cBanana Republic\u201d dhe m\u00ebsoi pak spanjisht e gjermanisht. O. Henri u kthye vet\u00eb n\u00eb Amerik\u00eb dhe iu dor\u00ebzua autoriteteve p\u00ebr t\u00eb kryer d\u00ebnimin me pes\u00eb vjet burg, q\u00eb caktoi gjykata. N\u00eb Kolumbus, Ohajo, ai \u00ebsht\u00eb i burgosur shembullor dhe meq\u00eb ishte farmacist i licensuar punoi me mjek\u00ebt n\u00eb spitalin e burgut. P\u00ebr t\u00eb ndihmuar bij\u00ebn e tij t\u00eb vetme fillon t\u00eb shkruaj\u00eb duke p\u00ebrdorur disa pseudonime. Kur mbaroi tregimin \u201cDhuratat e Mag\u00ebve\u201d n\u00ebnshkruan pseudonimin me t\u00eb cilin do t\u00eb hynte n\u00eb let\u00ebrsin\u00eb amerikane dhe bot\u00ebrore. N\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb me gazet\u00ebn Nju Jork Tajms ai tregon me humor historin\u00eb e p\u00ebrzgjedhjes s\u00eb k\u00ebtij pseudonimi fatbardh\u00eb. O. Henri nuk \u00ebsht\u00eb autori i par\u00eb q\u00eb shkruan apo nis t\u00eb shkruaj\u00eb kryevepra nga qelia e burgut. Servantesi dhe Dostojevski jan\u00eb t\u00eb pakt\u00ebn dy nga shkrimtar\u00ebt e m\u00ebdhenj q\u00eb kan\u00eb punuar me krijimet e tyre m\u00eb t\u00eb njohura gjat\u00eb koh\u00ebs kur ishin t\u00eb burgosur. Pasi lirohet nga burgu dy vjet p\u00ebrpara kohe p\u00ebr sjellje t\u00eb mir\u00eb, krijimtaria e tij letrare \u00ebsht\u00eb v\u00ebrtet e hovshme. Ai shp\u00ebrngulet n\u00eb Nju Jork ose si\u00e7 e quan ai <em>Bagdad n\u00eb Subway<\/em>p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb pran\u00eb botuesve dhe shkruan nj\u00eb tregim n\u00eb jav\u00eb p\u00ebr gati tri vjet p\u00ebr revist\u00ebn New York Sunday Magazine.<\/h2>\n<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>O&#8217;Henry, pseudonim i William Sydney Porter (1862-1910) ishte nj\u00eb shkrimtar amerikan i famsh\u00ebm p\u00ebr tregimet e shkurtra q\u00eb romantizuan njer\u00ebzit e zakonsh\u00ebm, ve\u00e7an\u00ebrisht banor\u00ebt e qytetit t\u00eb Nju Jorkut. Tregimet e tij shprehin efektin e rast\u00ebsis\u00eb n\u00eb karaterin e njeriut p\u00ebrmes humorit, t\u00eb zymt\u00eb apo ironik, dhe shpesh kan\u00eb p\u00ebrfundime surprizuese, nj\u00eb mjet letrar p\u00ebr&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10238,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-10237","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-letersi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10237","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10237"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10237\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10239,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10237\/revisions\/10239"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/10238"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10237"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10237"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/revistakuvendi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10237"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}